آبشار بولا

آبشار بولا؛ آبشاری عریض و تمام‌خزه‌ای در منطقه حفاظت‌شده بولا در مازندران.

آبشار بولا

نمایی از آبشار بولا

پادکست مقاله | 🡇 noicon

آبشار بولا، از جلوه‌های باشکوه آفرینش الهی در دل طبیعت شمال ایران است که در منطقهٔ محافظت‌شدهٔ بولا در استان مازندران، قرار دارد. این آبشار در نزدیکی پارک ملی کیاسر و در مرز استان‌های مازندران و سمنان واقع شده و از جمله جاذبه‌های طبیعی شاخص منطقه به‌شمار می‌رود. اکوسیستم و طبیعت سرسبز پیرامونی آن، زیبایی این آبشار تمام‌خزه‌ای را دوچندان کرده است. این منطقه از سال ۱۳۷۸ش، تحت حفاظت قرار گرفته است.

معرفی

موقعیت جغرافیایی

آبشار بولا، مرز طبیعی بین دو استان مازندران و سمنان است و در ۳۵ کیلومتری روستای سنگده و در میان جنگل‌های هیرکانی، در منطقه‌ای بکر به‌نام بولا قرار گرفته است. فاصلهٔ این آبشار از تهران حدود ۲۶۰ کیلومتر و از شهر پل‌سفید حدود ۶۵ کیلومتر است.

ویژگی‌های طبیعی

در منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ بولا، معروف‌ترین و نزدیک‌ترین رود به روستای سنگده، رودخانهٔ اوبن است که سرچشمهٔ آن، چشمهٔ اوبن در دل جنگل‌های بولا است. این رودخانه در مسیر خود آبشارهای زیبایی را پدیدآورده است، مانند آبشار خزه‌ای بولا که در فاصلهٔ کمی از سرچشمه واقع شده است. رود اوبن پس از عبور از دشت فریم و روستای خوشرودبار، در نهایت به سد شهید رجایی یا سلیمان تنگه می‌ریزد. بخش دیگری از آب آبشار نیز با شیرین‌رود، هم‌مسیر شده و در ادامهٔ مسیر به رود تجن می‌پیوندد. رود تجن پس از عبور از شهرها و روستاهای مختلف، مسیر طولانی خود را طی کرده و سرانجام به دریای خزر می‌رسد.

آبشار بولا، مجموعه‌ای از پنج آبشار بوده و جزء آبشارهای دائمی کشور به‌حساب می‌آید. این آبشار، خزه‌ای و عریض است و منظره‌ای شبیه آبشار کبودوال گلستان دارد. آبشار بولا در چند ستون سرازیر شده و در پایین‌دست، یک رودخانه را ایجاد می‌کند.

بهترین زمان بازدید

نمای آبشار روی خزه‌های سرسبز، بسیار تماشایی بوده و بهترین زمان سفر به آبشار بولا از اردیبهشت تا شهریور است که طبیعت منطقه در اوج زیبایی و آب‌وهوا مطبوع و خنک است.

دلیل نام‌گذاری

نام «بولا»، به‌دلیل قرار گرفتن آبشار، در منطقهٔ جنگلی و حفاظت‌شدهٔ بولا، انتخاب شده است، اما این آبشار به نام «اوبن» نیز شناخته می‌شود. واژهٔ «اوبن»، در گویش محلی به‌معنای «زیر آب» است و علت این نامگذاری به شکل و موقعیت آبشار بازمی‌گردد؛ زیرا آبشار بولا یا اوبن، از چشمه‌های فراوان بالادست تغذیه شده و همیشه پرآب و جاری است، به‌گونه‌ای که منطقهٔ اطراف آن همواره زیر آب یا مرطوب است.

منطقه حفاظت‌شده و زیست‌بوم

منطقهٔ بولا با طبیعت کوهستانی، ییلاقی و جنگل‌های انبوه و نبود راه‌های دسترسی آسان به این منطقه، تا حد زیادی دست‌نخورده باقی مانده است. از جذابیت‌های منطقهٔ بولا این است که در ارتفاعات این منطقه، از یک‌سو استان سمنان با اقلیم خشک و فاقد گیاه و در سوی دیگر آن، استان سرسبز مازندران مشاهده می‌شود. همچنین این منطقه به‌دلیل ارزش بالای اکولوژیکی و تنوع زیستی، تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست ایران قرار گرفته است و از سال ۱۳۷۸ش به‌عنوان منطقهٔ حفاظت‌شده شناخته می‌شود.

پوشش گیاهی و جانوری

منطقهٔ بولا از پوشش گیاهی خودرو و متنوعی برخوردار است. اطراف آبشار بولا نیز، از گونه‌های گیاهی متنوعی مانند راش، ممرز، بلند مازو، شمشاد، توسکا، بلند مازو، گلابی وحشی، گیلاس وحشی، آلوچه، بوته‌ها و علف‌های بومی پوشیده شده است. در منطقهٔ بولا، گونه‌های جانوری متنوعی نیز مانند پلنگ، گرگ، شغال، خرس قهوه‌ای، پازن، سمور، شوکا، مرال، بز، روباه، کبک، تشی، گراز، سمندر تاج‌دار، کبک و کبک دری زندگی می‌کنند.

ساکنان منطقه

ساکنان منطقهٔ آبشار بولا عمدتاً اهالی روستاهای اطراف این منطقه هستند. نزدیک‌ترین روستاها به آبشار بولا عبارتند از: روستای سنگده در بخش دودانگهٔ شهرستان ساری، روستای میانا در دامنهٔ شمالی خط‌الرأس نرو-خیرو و روستای سرخده در دامنهٔ جنوبی همین خط‌الرأس. این روستاها در مناطق کوهستانی و جنگلی واقع شده‌اند و ساکنان آن‌ها اغلب به کشاورزی، دامداری و بهره‌برداری سنتی از جنگل مشغول هستند.

منطقهٔ بولا به‌دلیل قرار گرفتن در مرز استان‌های مازندران و سمنان، بخشی از جمعیت محلی آن را اهالی دهستان پشتکوه شهرستان مهدی‌شهرِ استان سمنان و بخشی دیگر را مردم بخش دودانگهٔ شهرستان ساریِ استان مازندران، تشکیل می‌دهند. این جوامع روستایی، با فرهنگ و زبان محلی مازندرانی و سمنانی، سال‌ها است که در این منطقه زندگی می‌کنند و ارتباط نزدیکی با طبیعت و منابع طبیعی اطراف خود دارند. البته منطقهٔ آبشار بولا فاقد سکونت دائمی در نزدیکی خود آبشار است و بیشتر ساکنان، در روستاهای اطراف زندگی می‌کنند و برای دامداری، کشاورزی یا بهره‌برداری از منابع طبیعی به مناطق جنگلی و ییلاقی بولا رفت‌وآمد دارند.

امکانات رفاهی اطراف آبشار بولا

منطقهٔ اطراف آبشار بولا به‌دلیل این‌که در منطقهٔ بکر و حفاظت‌شدهٔ بولا قرار دارد، امکانات رفاهی خاصی ندارد، اما بازدیدکنندگان، می‌توانند در روستاهای اطراف این منطقه از اقامتگاه‌های بوم‌گردی استفاده کنند. اتراق و اقامت در اطراف آبشار، در شب به‌دلیل خطرات منطقه توصیه نمی‌شود. گردشگران و مسافران اگر قصد دارند شب را در کنار آبشار بمانند، لازم است تجهیزات کافی به‌همراه داشته باشند. علاقه‌مندان به اتراق می‌توانند در این منطقه امکانات چادر مسافرتی شخصی و کمپینگ را بیرون از جنگل و در دشت‌ها برپا کنند.

مسیرهای دسترسی به آبشار بولا

چندین مسیر برای رسیدن به آبشار زیبای بولا وجود دارد که عبارتند از:

• مسیر اول: برای رفتن به آبشار بولا لازم است ابتدا در استان مازندران از ساری، مسیر جادهٔ فیروزکوه را تا پل سفید ادامه داده، از خروجی شرقی خارج شده و به جادهٔ سنگده رسید. سپس، مسیر آسفالتی ۲۵ کیلومتری را پیموده و بعد از آن، ۳۳ کیلومتر جاده خاکی را پشت سر گذاشت تا به آبشار بولا رسید. این مسیر بهترین و قدیمی‌ترین راهی است که به سنگده می‌رسد.
• مسیر دوم: از طرف روستای میانا است. از ساری با طی‌کردن ۹۰ کیلومتر جادهٔ آسفالت به منطقهٔ دودانگه رسیده و پس از آن به روستای میانا وارد شده و با پیمودن ۳۰ کیلومتر جادهٔ خاکی می‌توان به آبشار بولا رسید.

نقش آبشار در فرهنگ و اقتصاد منطقه

آبشار بولا، افزون بر جلوه‌های طبیعی، دارای نقش‌های فرهنگی و اقتصادی مهمی در منطقه است. از نظر فرهنگی، این آبشار نمادی از طبیعت بکر و نظم شگفت‌انگیز آفرینش به‌شمار می‌رود و مردم محلی و گردشگران را به تأمل در نشانه‌های الهی دعوت می‌کند. همچنین روستاهای سنتی اطراف، بستری برای حفظ آداب و رسوم بومی و تبادل فرهنگی فراهم آورده‌اند. از جنبه اقتصادی، حضور گردشگران باعث رونق مشاغلی مانند خدمات اقامتی، غذاخوری، راهنمایی محلی، کوهنوردی و عکاسی شده و برای روستاهایی همچون سنگده و میانا منبع درآمد محسوب می‌شود. افزون بر این، آبشار و منابع آبی منطقه در تأمین آب کشاورزی و دامداری نقش دارند و حفاظت از این منطقه نیز به توسعهٔ پایدار اقتصادی کمک می‌کند.

جاذبه‌های گردشگری منطقه آبشار بولا

پارک ملی کیاسر

روستای سنگده مازندران

• جنگل‌های بولا: با مساحت ۳۹۰۷ هکتار، بخشی از جنگل‌های هیرکانی با پوشش گیاهی انبوه و زیستگاه گونه‌های جانوری ارزشمند.
• پناهگاه حیات وحش چهاردانگه: با مساحت ۱۶۲۰۰ هکتار، منطقه‌ای کوهستانی با تنوع زیستی بالا در نزدیکی بولا.
• پارک ملی کیاسر: منطقه‌ای کوهستانی و جنگلی با تنوع گیاهی و جانوری در همسایگی بولا و جذاب برای طبیعت‌گردان.
• منطقه حفاظت‌شده پرور: مناطق کوهستانی و جنگلی با گیاهان و جانوران متنوع و محل تلاقی دو اقلیم، مناسب طبیعت‌گردی و عکاسی.
• روستای سنگده: با چشم‌اندازهای کوهستانی و جنگل‌های راش، مناسب پیاده‌روی، آشنایی با فرهنگ محلی و عکاسی.
• مسیرهای جنگلی و کوهستانی: شیب‌دار برای جنگل‌پیمایی و کوهنوردی.
• منظره قله نرو (خرونرو): یکی از جاذبه‌های کوهستانی منطقه.

منابع

• «آبشار اوبن در میان جنگل‌های دودانگه مازندران»، وب‌سایت ایران هتل‌آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۴۰۱ش.
• «آبشار اوبن ساری»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ تیر ۱۴۰۱ش.
• «آبشار اوبن؛ سفر رؤیایی به تکه‌ای از بهشت»، وب‌سایت مجله پینورست، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۴ش.
• «آبشار اوبن مازندران، سقوط زیبای بولا در جنگل»، وب‌سایت ره‌بال آسمان، تاریخ به‌روزرسانی: ۷ آبان ۱۴۰۲ش.
• «آبشار بولا»، وب‌سایت آریاناسیر دالاهو، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۴ش.
• «آبشار بولا»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۴ش.
• «آبشار بولا، آبشار اوبن»، وب‌سایت ریزن ایران، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۴ش.
• «آبشار بولا مازندران»، وب‌سایت گردشگری تریپ یار، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۴ش.
• «آبشارگردی در دل جنگل‌های هیرکانی استان مازندران، روایتی از سارا خوش‌نژاد»، پایگاه خبری تحلیلی سلام نو، تاریخ انتشار: ۲۳ تیر ۱۴۰۱ش.
• «آبشارهای بولا مازندران»، وب‌سایت ایران هتل‌آنلاین، تاریخ انتشار: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
• جعفریان، لیلی، «ژئوتوریسم آبشارهای استان لرستان»، مجله رشد آموزش علوم زمین، شماره ۳۸، ۱۳۹۷ش.
• «راهنمای کامل برای بازدید از آبشار بولا: اکتشافاتی در دل طبیعت»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱ خرداد ۱۴۰۴ش.
• فرج‌اللهی، فرج‌الله، «نشانه‌های خدا در قرآن»، ماهنامه مکتب اسلام، شماره ۱، ۱۳۸۱ش.
• «قله خرونرو: معرفی، ویژگی‌ها و راهنمای صعود»، وب‌سایت موج کوه، تاریخ انتشار: ۲۷ آبان ۱۴۰۳ش.
• قلی‌پور، عباس و دیگران، «پوشش گیاهی پناهگاه حیات وحش دودانگه و چهاردانگه»، مجله میحط‌شناسی، دوره ۳۰، شماره ۳۶، پیاپی ۵۰۲، ۱۳۸۳ش.
• «مجموعه آبشارهای اوبن»، وب‌سایت اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مازندران، تاریخ انتشار: ۱۷ فروردین ۱۴۰۲ش.
• «معرفی روستای سنگده در استان مازندران»، وب‌سایت املاک خانه من، تاریخ انتشار: ۲۰ بهمن ۱۴۰۲ش.
• «منطقه حفاظت‌شده بولا»، وب‌سایت Climber، تاریخ بازدید: ۱ خرداد ۱۴۰۴ش.
• «نام آبشار بکر و کمتر دیده شده در جنگل‌های مازندران چیست؟»، خبرگزاری برنا، تاریخ انتشار: ۱۷ تیر ۱۴۰۱ش.
• «نام آبشار بکر و کمتر دیده شده در جنگل‌های مازندران چیست؟»، وب‌سایت خبربان، تاریخ انتشار: ۱۷ تیر ۱۴۰۱ش.