سلبریتی وطنفروش؛ چهرههای مشهورِ متهم به معامله بر سر منافع ملی و همکاری با دشمنان در ازای کسب منفعت شخصی.
 مهناز افشار، بازیگر سینما در مونیخ آلمان در کنار رضا پهلوی | |
| عنوان اصلی | سلبریتی وطنفروش |
|---|---|
| شاخه علمی | مطالعات رسانه / جامعهشناسی / مطالعات فرهنگی / ارتباطات |
| نوع مفهوم | مفهوم رسانهای و اجتماعی |
| معنای اصطلاحی | چهرههای مشهورِ متهم به معامله بر سر منافع ملی و همکاری با دشمنان در ازای کسب منفعت شخصی |
| حوزه کاربرد | رسانه، فرهنگ عمومی، شبکههای اجتماعی، مطالعات سلبریتی، ارتباطات سیاسی |
| مرتبط با | هویت ملی، همبستگی اجتماعی، وطنفروشی، امنیت ملی |
| اهمیت | تضعیف همبستگی اجتماعی، حمایت نمادین از مردم در بحرانها، اثرگذاری فرهنگی و رسانهای بر افکار عمومی |
سلبریتی وطنفروش، اصطلاحی است که در ادبیات رسانهای و حقوقی ایران برای توصیف چهرههای مشهوری به کار میرود که متهم به معامله بر سر منافع ملی و همکاری با دشمنان در ازای کسب منفعت شخصی هستند. این عنوان بهویژه پس از جنگ رمضان، به شکلی گسترده برای برخی بازیگران سینما و تلویزیون، بازیکنان رشتههای ورزشی و فعالان رسانهای استفاده شده که کنشهای آنها از سوی نهادهای رسمی، مصداق خیانت به امنیت ملی و همسویی با دشمن تلقی میشود.
مفهومشناسی
اصطلاح سلبریتی وطنفروش به چهرههای بازیگر و بازیکن اطلاق میشود که کنشهای رسانهای، اجتماعی و حرفهای آنان در تضاد با امنیت ملی و در تقابل با موجودیت و یکپارچگی کشور و همسو با اهداف سیاسی بیگانگان تلقی میشود. در این چارچوب، سایر رفتارها نظیر سیاهنمایی در جشنوارههای بینالمللی، تهیه خوراک تبلیغاتی برای رسانههای معاند و هنجارشکنیهای اعتقادی و عرفی، همگی بهعنوان ابزارها و مصادیق ضربه زدن به امنیت و استقلال کشور تفسیر میشوند.[۱]
شاخصها و اقدامات انتسابی
بر اساس گزارشها، این افراد به همکاری مالی با رسانههای فارسیزبان خارج از کشور مانند منوتو، ایران اینترنشنال و صدای آمریکا پرداخته و به تضعیف منافع ملی متهم هستند.[۲] کنشگری این افراد شامل ارائه تصویر منفی از شرایط داخلی، نادیده گرفتن دستاوردها و مشارکت در جنگ رسانهای از طریق انتشار اطلاعات نادرست است. همچنین، آنها متهماند که در جریان اعتراضات و اغتشاشات، بهویژه اغتشاشات دی ۱۴۰۴ش، از نفوذ اجتماعی خود برای تشویش اذهان عمومی، ایجاد ناامنی و مشروعیتبخشی به جریانهای مخالف استفاده کردهاند.[۳] انگیزهٔ این چهرهها، فرصتطلبی اقتصادی و تلاش برای جلب توجه نهادهای غربی دانسته شده است.[۴]
واکنشهای انتقادی
کنشگری سلبریتیهای وطنفروش، بهویژه در مواردی که با امنیت ملی و امنیت اجتماعی کشور ناسازگار تلقی شود، مورد نقد و ارزیابی قرار گرفته است. این کنشگریها بهویژه در مقاطع بحرانی همچون جنگ رمضان، بهعنوان شاخصی برای تفکیک مواضع این افراد در نظر گرفته میشود.[۵] بر اساس گزارشهای رسانههای داخلی، مواضع رادیکال برخی از این چهرهها واکنشهای انتقادی زیادی را در پی داشته است؛ ازجمله حمید فرخنژاد و برزو ارجمند که بهدلیل اظهاراتی مبنی بر درخواست مداخلهٔ نظامی توسط آمریکا، که با انتقاد برخی همکارانشان نظیر حامد بهداد مواجه شد.[۶] همچنین، حضور چهرههایی مانند گلشیفته فراهانی در نشستهای سیاسی جریانات تجزیهطلب، از سوی منتقدان داخلی، اقدامی علیه تمامیت ارضی، ارزیابی شده است.[۷] در برخی موارد، رفتار سلبریتیها به ترجیح منافع فردی بر منافع ملی تعبیر شده است. تلاش برخی از این چهرهها برای اخذ اقامت خارجی یا دریافت تسهیلات در مقاطع بحرانی، نظیر حواشی پیرامون لیلا اوتادی، از سوی رسانههای داخلی بهعنوان فرصتطلبی و معامله بر سر اعتبار ملی مورد نقد قرار گرفته است.[۸]
پیامدها
- چالشهای پسامهاجرت: رسانهها با استناد به اظهارات چهرههایی چون مهناز افشار، برزو ارجمند و احسان کرمی، بر چالشهای پس از مهاجرت این افراد تأکید میکنند. این گزارشها به مسائلی نظیر بیکاری،[۹] ناامیدی و بحران هویت آنها در خارج از کشور اشاره دارند.[۱۰]
- پیامدهای حقوقی: در واکنش به این کنشها، دستگاه قضایی و نهادهای امنیتی ایران با هدف بازدارندگی و جبران خسارات، اقدامات تنبیهی متعددی را به اجرا درآوردهاند.[۱۱] این اقدامات شامل تشکیل پرونده قضایی و امنیتی برای بیش از ۴۰۰ چهره مقیم خارج، توقیف اموال داخلی و مسدودسازی حسابهای بانکی آنها بوده است.[۱۲]
- محرومیت دائمی و انزوای حرفهای: نهادهای رسمی بر ممنوعیت دائمی فعالیت رسمی عوامل رسانههای مخالف و سلبریتیهای وطنفروش تأکید کردهاند. رسانهها با استفاده از عناوینی چون پیادهنظام نفوذ،[۱۳] معتقدند مواضع این افراد در قبال رویدادهای مختلف ازجمله فاجعه مدرسه میناب در جریان حمله آمریکا و اسراییل به ایران، به انسداد قطعی مسیر بازگشت آنها به ساختار فرهنگی کشور و انزوای حرفهایشان، حتی میان گروههای مخالف، منجر شده است.[۱۴]
پانویس
- ↑ «آنچه یک سلبریتی را وطنفروش میکند/ آیا اینها میتوانند الگوی جوانان ما باشند؟»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «سلبریتیهایی که زندگی بیمعنا و حیوانی را به نمایش گذاشتند»، خبرگزاری مشرق.
- ↑ «آنچه یک سلبریتی را وطن فروش میکند»، خبرگزاری جهان امروز؛«دستمزد سلبریتیهای وطن فروش از ضدانقلاب»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «شبه سلبریتیها در ترازوی وطندوستی»، جام جم آنلاین.
- ↑ «حملۀ تازۀ کیهان به سلبریتیها: نه میبخشیم و نه فراموش میکنیم»، خبرگزاری فرارو.
- ↑ «سلبریتیهایی که زندگی بیمعنا و حیوانی را به نمایش گذاشتند»، خبرگزاری مشرق.
- ↑ «بازیگران طرد شدهای که در غربت پشه میپرانند! از ادعای مصلح اجتماعی بودن تا وطن فروشی بازیگران بهشت خارج!»، خبرگزاری همشهری آنلاین.
- ↑ «170 کودک، یک تصمیم و 10 سال اقامت: قصۀ شرافت معامله شده»، خبرگزاری بولتن.
- ↑ «عاقبت وطنفروشی؛ اشک و حسرتهای مهناز افشار در برنامۀ زندۀ تلویزیونی»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «بازیگران طرد شدهای که در غربت پشه میپرانند! از ادعای مصلح اجتماعی بودن تا وطن فروشی بازیگران بهشت خارج!»، خبرگزاری همشهری آنلاین.
- ↑ «هشدار شدید رئیس دستگاه قضا به آشوبگران و سلبریتیهای وطن فروش/ برخورد سختی میشود»، خبرگزاری حوزه.
- ↑ «25 وطنفروش خائنی که اموالشان توقیف شد»، خبرگزاری فارس؛ منصوری، «40 وطن فروش خائنی که اموالشان توقیف شد»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «حملۀ تازۀ کیهان به سلبریتیها: نه میبخشیم و نه فراموش میکنیم»، خبرگزاری فرارو.
- ↑ «سلبریتی وطن فروش نزد ضدانقلاب هم اعتبار ندارد»، خبرگزاری جوان آنلاین.
منابع
- «آنچه یک سلبریتی را وطنفروش میکند/ آیا اینها میتوانند الگوی جوانان ما باشند؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
- «آنچه یک سلبریتی را وطن فروش میکند»، خبرگزاری جهان امروز، تاریخ درج مطلب: ۱۶ خرداد ۱۴۰۱ش.
- «بازیگران طرد شدهای که در غربت پشه میپرانند! از ادعای مصلح اجتماعی بودن تا وطن فروشی بازیگران بهشت خارج!»، خبرگزاری همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ خرداد ۱۴۰۳ش.
- «حملهٔ تازهٔ کیهان به سلبریتیها: نه میبخشیم و نه فراموش میکنیم»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «دستمزد سلبریتیهای وطن فروش از ضدانقلاب»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آبان ۱۴۰۲ش.
- «سلبریتی وطن فروش نزد ضدانقلاب هم اعتبار ندارد»، خبرگزاری جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آبان ۱۴۰۲ش.
- «سلبریتیهایی که زندگی بیمعنا و حیوانی را به نمایش گذاشتند»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۴۰۴ش.
- «شبه سلبریتیها در ترازوی وطندوستی»، جام جم آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «عاقبت وطنفروشی؛ اشک و حسرتهای مهناز افشار در برنامهٔ زندهٔ تلویزیونی»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج طلب: ۹ دی ۱۴۰۳ش.
- «فروش وطن به سبک سلبریتیها»، وبسایت ویرگول، تاریخ بازدید: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «هشدار شدید رئیس دستگاه قضا به آشوبگران و سلبریتیهای وطن فروش/ برخورد سختی میشود»، خبرگزاری حوزه، تاریخ درج مطلب: ۴ مهر ۱۴۰۱ش.
- «۱۷۰ کودک، یک تصمیم و ۱۰ سال اقامت: قصهٔ شرافت معامله شده»، خبرگزاری بولتن، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
- «۲۵ وطنفروش خائنی که اموالشان توقیف شد»، خبرگزاری فارس، تاریخ بازدید: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش؛