بله‌برون؛ مراسمی بعد از خواستگاری و قبل از عقدکنان و عروسی.

بله‌برون
هدایای بله برون


بَله‌برون یکی از آیین‌های ریشه‌دار و مهم پیش‌از ازدواج در فرهنگ ایرانی است که پس‌از خواستگاری و پیش‌از عقد برگزار می‌شود. این مراسم، مجلس اعلام رسمی رضایت خانواده‌ها و تثبیت تصمیم ازدواج است و در آن دربارهٔ مهم‌ترین مسائل زندگی مشترک -از مهریه و شیربها تا زمان عقد و عروسی- توافق می‌شود. بله‌برون افزون‌بر کارکرد اجتماعی و اقتصادی، نقش مهمی در تحکیم پیوند خانوادگی و تقویت جنبۀ شرعی ازدواج دارد. آیین‌ها، نام‌گذاری‌ها و رسوم آن در نقاط مختلف ایران متنوع است، اما در همه‌جا نشانه‌ای از آغاز رسمی زندگی مشترک، احترام متقابل خانواده‌ها و پایبندی به سنت‌های فرهنگی به‌شمار می‌آید.

مفهوم‌شناسی

بَله بُرون یا بَلّه بُرون، یکی از مقدمات مهم قبل‌از جشن عروسی در ایران است.[۱] محل یا مجلسی که در آن از اولیای عروس، قول و اجازهٔ ازدواج دختر را می‌گیرند[۲] و قول و قرارهای قبل از عروسی بین خانواده‌های عروس و داماد گذاشته می‌شود.[۳] بله‌برون از بخش‌های مهم مراسم مقدماتی جشن عروسی سنتی در ایران است. این مراسم برای گفت‌وگو دربارهٔ شرایط مالی ازدواج، تعهدات و پرداخت‌های مالی و نقدی خانوادهٔ پسر توسط خانوادهٔ دختری که برای نخستین‌بار ازدواج می‌کند، برگزار می‌شود. در این مراسم، شرایط و تعهدات مالی دو طرف مانند شیربها، مهریه، هزینه‌های مراسم عروسی و تعداد میهمانان مورد بحث قرار می‌گیرد و قطعی می‌شود. در صورت توافق، یک لیست تهیه می‌شود و به امضای ریش‌سفیدان هر دو طرف می‌رسد. مقدار مهر و هزینه‌های مراسم عروسی بستگی به وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده‌ها دارد.[۴]

واژهٔ بله در بَله‌بُرون یا بَلّه‌بُرون، محرّف بلی و به‌معنای قبول پیوند زناشویی از سوی عروس است.[۵]

فلسفه بله‌برون

یکی از دلایل برگزاری مراسم بله‌برون، آشکار شدن ازدواج دختر و پسر در میان اقوام و همسایگان است.[۶] هماهنگی مسائل مهمی از قبیل تعیین میزان مهریه، شیربها، میزان تقریبی جهیزیه، لوازم مهم مراسم عقد، زیورآلات و لباس‌های مورد نیاز عروس، هزینهٔ مجالس پیشِ‌رو، مشخص کردن زمان نامزدی، عقد و عروسی و شمار میهمانان در این مراسم اتفاق می‌افتد[۷] توافق بر خواندن عقد موقت و محرم شدن دختر و پسر تا زمان عقد دائمی یکی دیگر از محورهای گفت‌وگو در این مراسم است.[۸]

نحوهٔ برگزاری و موضوعات

بعد از آنکه هر دو خانواده از ازدواج دختر و پسرشان مطمئن شدند، از طرف خانوادهٔ داماد این جلسه پیشنهاد می‌شود.[۹] مجلس بله‌بران در اکثر موارد هنگام شب و با حضور افراد ریش‌سفید و بزرگ فامیل دو طرف برگزار می‌شود.[۱۰] مجلس بله‌برون بعد از آخرین جلسهٔ خواستگاری و قبل از عقد و عروسی برگزار می‌شود. در گذشته به این مسئله توجه داشتند که بله‌بران در ساعات خوش‌یمن برگزار شود.[۱۱]

آرایش و لباس عروس

از آنجا که مراسم بله‌برون اولین دیدار رسمی عروس با اقوام همسر آینده است، اولویت با آرایش دخترانهٔ ساده و لایت و حفظ ظاهر طبیعی عروس و پرهیز از آرایش غلیظ است.[۱۲] زیبا و باوقار بودن برای عروس در این مراسم بسیار مهم است.[۱۳] انتخاب لباس مناسب، به آراستگی او کمک می‌کند[۱۴] سادگی و رسمی بودن از اصول مهم انتخاب لباس عروس در این مراسم است.[۱۵] انتخاب لباس دخترانه و بر اساس سلیقه و فرهنگ خانواده به زیبایی و جذابیت عروس کمک می‌کند.[۱۶] در مراسم بله‌برون از رنگ‌های صورتی، گل‌بهی و آبی روشن استفاده و از رنگ‌های تیره و مشکی پرهیز می‌شود.[۱۷]

دفتر بله‌برون

بعد از اینکه خانوادهٔ عروس و داماد در مورد موضوعاتی مثل مهریه و شیربها به توافق رسیدند، آن را در دفتر بله‌برون ثبت می‌کنند. در گذشته آن را روی یک برگهٔ ساده می‌نوشتند؛ اما امروزه به‌منظور زیبایی و همچنین یادگاری برای عروس و داماد، از این دفتر استفاده می‌شود. توافقاتی که نوشته شده و افراد آن را امضا کردند، بعداً به صورت قانونی در سند ازدواج ثبت می‌شود و شروط نوشته شده در آن باید از جانب دو طرف اجرا شود.[۱۸]

جایگاه و اهمیت

  • اثرگذاری آن در تحقق پیمان زناشویی و تقویت پیوند خانوادهٔ عروس و داماد؛
  • استحکام‌بخشی ارزش شرعی ازدواج، با توافق تعهدات در این مجلس؛
  • مهم بودن این مراسم از نظر اقتصادی؛ زیرا در این مراسم هزینه‌های عروسی مشخص می‌شود.[۱۹]

در فرهنگ و ملل

نامگذاری مراسم در نقاط مختلف

  • در تهران: خرج‌بُرونَ، خرج‌بُری، بله‌بری، بله‌برون، بَعله برون؛
  • خراسانی‌ها: شب جواب‌اِستَنی (شب جواب گرفتن)، شب کفش‌پاکِنی (شب کفش پاکردن به عروس)؛
  • شاهرودی‌ها: حرف تمام کِردَن؛
  • شیرازی‌ها: مَهربُرون؛
  • قمی‌ها: گلاب‌گیرون، مَهربُرون؛
  • مردم ایل مَمَسنی فارس: باشلُق‌برون، کدخدایی؛
  • بختیاری‌ها: خرج‌بُران- بختیاری‌های روستای پاگچ: قنداِشکَنان؛
  • لرهای بالا گریوهٔ لرستان: خرج‌بُرو؛
  • کردهای سنندج: دست ماچ‌کردن؛
  • سمنان: دوخازی، قول‌گیران.
  • گیل و دیلم: صورت‌هَگیری، ثبت‌هَگیری؛
  • زیارت (گرگان): قندشکنی؛
  • دَوان (کازرون): شرط‌کنون؛
  • پیرسواران (ملایر): لَنگُری‌خُورُو؛
  • ایلات و عشایر پشتکوه: دست‌گیران؛
  • کردهای ایل کلهر (شاه‌آباد غرب): خازمَنی، دَزورانی؛
  • مردم ایل لِرکیِ (خوزستان): کاغذگیرانی، شیربهابُرون؛
  • ترکمن‌ها: تعیین قیمت عروس؛
  • مردم سمنان، مراسم خواستگاری و بله‌برون را در یک مجلس برگزار می‌کنند و به آن «دوخازی»، «قول‌گیران» یا «کدخدایی» می‌گویند.
  • در برخی از جامعه‌های ایلی – عشیره‌ای و روستایی، این مراسم در دو نشست مکمل یکدیگر برگزار می‌شود. در نشست اول، میزان خرج مجلس بعدی و چگونگی پرداخت آن تعیین می‌شود و در نشست دوم، میزان شیربها و مهر قطعی می‌شود.
  • در مراسم «حرف تمام‌کردن» شاهرودی‌ها، این مراسم به دو نشست تقسیم می‌شود. در نشست اول، زنان سالخورده و گیس‌سفید شرکت می‌کنند و در مورد میزان قباله (مهر)، نقدینه (شیربها)، اسباب عروسی، و مسائل مرتبط صحبت می‌کنند. در نشست دوم، دو زن از نشست پیشین و گروهی از مردان ریش‌سفید قوم و خویشاوندان دو خانواده حضور دارند. در این نشست، توافقات زنان توسط میرزای مجلس گرفته و به توافق دربارهٔ مهر و امضای حاضران می‌رسد.[۲۰]

رسومات رایج خانواده‌ها در بله‌برون

 
هدایای مراسم بله برون

خانوادهٔ داماد

  • بردن سبد گل برای خانوادهٔ عروس؛
  • گرفتن کیک مراسم بله‌برون؛
  • حلقه بله‌برون یا نشان.[۲۱]

خانوادهٔ داماد هدایایی را نیز برای خانوادهٔ عروس می‌برد که شامل:

  • یک قواره پارچهٔ پیراهن مجلسی؛
  • چادر عروس؛
  • یک جلد قرآن مجید؛
  • کله قند؛
  • به صورت دلخواه، کیف و کفش و مانتو؛[۲۲]
  • نقل و نبات و قند و شیرینی؛
  • و گلاب.[۲۳]

خانواده عروس

پذیرایی مراسم، تهیهٔ نوشیدنی، میوه و شیرینی و پذیرایی شام به اختیار خانوادهٔ عروس است.[۲۴]

برخی رسومات در ایران

مراسم بله‌برون در هر یک از حوزه‌های جغرافیایی و فرهنگی ایران با آداب و رسوم خاصی برگزار می‌شود. نحوهٔ برگزاری این مراسم در دوران قدیم و دوران فعلی در مواردی شباهت داشته، اما در مواردی متفاوت شده است و جنبه‌هایی از تشریفات، تجمل‌گرایی و چشم‌وهم‌چشمی در آن مشاهده می‌شود که هزینهٔ برگزاری این مراسم را افزایش می‌دهد.[۲۵]

  • روستاهای خراسان؛ خانوادهٔ پسر یک کلیکی (انگشتر)، یک جفت کفش به اسم نشونی، نقل و نبات و قند، یک دست لباس، چند سکهٔ نقره و حنا را به خانهٔ دختر می‌برد. پس از توافق سکه‌ها را در کفش ریخته و به پای دختر می‌کنند و انگشتر را در دستش می‌کنند. نیمی از قند را به خانوادة عروس و نیمی دیگر را برای خود می‌بردند.
  • قوچان؛ خانوادة پسر اسباب و خوراکی‌های مخصوص را در خوانچه و مبلغ شیربها و مخارج دیگر را در دستمال ابریشمی پیچیده و به ریش سفید خانوادة دختر می‌دهند. ریش سفید یک‌دهم پول را به خانوادة پسر بازمی‌گرداند. فردی روحانی، کله‌قند را می‌شکند و یک تکة آن را به خانوادة داماد و بقیة تکه‌ها را به صورت حبه با نخودچی و کشمش در بین مهمان‌ها پخش می‌کنند.[۲۶]

برای مراسم بله‌برون در روستاهای خراسان، خانوادهٔ پسر هدایایی همچون انگشتر، کفش، لباس و مقداری شکلات، چای و چند سکهٔ نقره به خانه دختر می‌بردند. پس از بحث دربارهٔ تعهدات، یکی از زنان خانوادهٔ پسر، سکه‌ها را در کفش دختر می‌ریخت و انگشتر به او می‌داد تا نشانهٔ نامزدی باشد. سپس شکلات و تنقلات را به دو نصف تقسیم و یک نصف را به خانوادهٔ عروس و نصف دیگر را با خود برمی‌داشتند.[۲۷] در سنت روستایی شهرستان شاهرود، خانوادهٔ پسر برّه سفیدی را به‌عنوان هدیه برای عروس آرایش می‌دادند. آنها دستمال سفیدی را دور گردن برّه می‌بستند و روی پیشانی و پاهایش حنا می‌گذاشتند. سپس عبارت «اِن‌شاءالله مبارکش باد» را با حنا روی پهلوی راست برّه می‌نوشتند و گردنبند طلایی از گردنش می‌آویختند. این برّه آراسته را در روز بعد از «حرف تمام شدن» به خانه داماد می‌بردند.[۲۸] در قوچان: خانواده پسر پس از صرف ناهار، هدایا و پول نقد شیربها را در دستمالی ابریشمی به ریش‌سفید خانواده دختر تقدیم می‌کردند. سپس، آخوند دو کله قند را می‌شکست و تکه‌ای از آن را به‌عنوان نشانه شگون به داماد می‌داد. باقی قند خرد شده با نخود و کشمش مخلوط و میان مهمانان توزیع می‌شد. در روستای زیارت: ابتدا مردان برای مراسم قندشکنی و مهربُری جمع می‌شدند و پس از توافق و پرداخت بخشی از مهریه، مادر پسر و زنان دیگر با ظروف آراسته و لباس‌های عروس وارد می‌شدند. سپس ملّا قندها را می‌شکست و با شیرینی از مهمانان پذیرایی می‌کردند. در قم: مراسمی مشابه با عنوان «گلاب‌گیرون» وجود داشت که چند ساعت قبل از آن، خانواده پسر مقداری شکر، شیرینی و یک شیشه گلاب به خانه دختر می‌فرستادند.[۲۹]

در گذشته پذیرایی از میهمانان با چای، قلیان و در برخی مناطق با چُپُق و سیگار و در تابستان با شربت، هندوانه، خیار و کاهو و در پاییز و زمستان با میوه‌هایی همچون انار پذیرایی می‌شدند و پس از توافق دو خانواده دربارهٔ مسائل مالی، شیرینی می‌گرداندند.[۳۰] در برخی مناطق مراسم با مهمانی شام یا ناهار همراه بود. در کل میهمانان با شادی این ازدواج را جشن می‌گرفتند.[۳۱] امروزه سنت‌های قدیم مراسم بله‌برون با چاشنی تجمل‌گرایی و تشریفات در اکثر مناطق ایران در حال اجرا است. بله‌برون پس از مراسم خواستگاری و به‌طور معمول به میزبانی پدر عروس، برگزار می‌شود. در این مراسم قول و قرارهای عروسی مانند میزان مهریه، شیربها، تعداد مهمانان، شرایط عروسی گذاشته می‌شود. آنچه در گذشته مرسوم بوده، تقدیم هدیهٔ مختصری به عروس برای حفظ ارزش و احترام او بوده است؛ اما امروزه دیزاین‌ها (طراحی‌ها) و ایده‌های تجملاتی مختلف بله‌برون که توسط ارائه‌دهندگان خدمات عروسی پیشنهاد می‌شود، هزینه‌های این مراسم را به‌شدت افزایش داده است. علاوه‌بر این موارد، دکور و تم بله‌برون نیز توسط ارائه‌دهندگان خدمات عروسی، پیشنهاد می‌شود که شامل تزیینات منزل با تم‌ها و دیزاین‌های مختلف، پذیرایی مراسم بله‌برون، هدایای مراسم با تنوع خاص و تزیینات ویژه از جمله آنها است. در این مراسم براساس سنت قدیمی افراد بیشتری نسبت به مراسم خواستگای حضور دارند که شامل اقوام درجهٔ یک هر دو خانواده مانند پدربزرگ، مادربزرگ، خاله، عمو، عمه، دایی و در بعضی از موارد، دوستان نزدیک داماد و عروس را شامل می‌شود. برخی از مردم مقیّد هستند که در این مراسم از میوه و شیرینی و کیک بله‌برون و تزیینات خاص بله‌برون از مهمانان پذیرایی کنند. نوع و چگونگی تزیینات به‌طور معمول از طرف ارائه‌دهندگان خدمات عروسی پیشنهاد می‌شود که از جمله آنها تزیین کله‌قند بله‌برون، انگشتر نشان، پارچه چادری و لباس، پارچه نامزدی، دفتر بله‌برون است که هرکدام از اینها به روش خاصی تزیین می‌شوند. جنس خریدهایی که انجام می‌شود و نوع تزیین آنها هزینه مراسم بله‌برون را تعیین می‌کند که امروزه جنبه‌هایی از چشم‌وهم‌چشمی، تجملات و تشریفات در آن دیده می‌شود. رسمی که بر پایه سادگی و صمیمیت بنا نهاده شده بود، از وجوه افزایش هزینه‌های ازدواج شده است.[۳۲][۳۳]

چالش‌ها

تولیدکنندگان و ارائه‌دهندگان خدمات ازدواج

تولیدکنندگان و ارائه‌دهندگان خدمات عروسی، با تبلیغات و ایجاد فشار روانی برای خرید محصولات و خدمات گران‌قیمت، باعث افزایش هزینه‌های بله‌برون می‌شوند. آنها از طریق تصاویر جذاب و زیبا، حس ضرورت برای خرید محصولات لوکس را در ذهن خانواده‌ها ایجاد می‌کنند. همچنین، رقابت بین آنها نیز باعث افزایش قیمت‌ها می‌شود. برای جلوگیری از این افزایش هزینه‌ها، عروس و داماد و خانواده‌های آنها باید با آگاهی از این روندها و فشارهای بازار، تصمیم‌گیری‌های منطقی داشته باشند.[۳۴]

تجمل‌گرایی و تشریفات

تجملات، استفاده از کالاها و خدمات گران‌قیمت و لوکس است. تجملات نقش مهمی در افزایش هزینه‌های بله‌برون دارد. به‌عنوان مثال، استفاده از لباس عروس و داماد گران‌قیمت، انتخاب یک مکان برگزاری مجلل و باشکوه و رعایت تشریفات خاص و پرهزینه، هزینه‌های بله‌برون را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. برخی مصادیق تجمل‌گرایی در بله‌برون عبارت است از:

  1. لباس عروس و داماد لوکس و گران‌قیمت؛
  2. جواهرآلات گران‌قیمت؛
  3. گل‌های گران‌قیمت و متنوع؛
  4. برگزاری مراسم در تالارهای گران‌قیمت به‌جای برگزاری در خانه؛
  5. غذا و نوشیدنی‌های گران‌قیمت و اسراف در آنها؛
  6. موسیقی زنده؛
  7. تولید عکس و فیلم حرفه‌ای توسط لابراتورهای گران‌قیمت به‌جای تولید عکس و فیلم شخصی؛
  8. تزیین محل برگزاری مراسم با تم‌های گران‌قیمت؛

اینها و موارد دیگر که از مصادیق تجمل‌گرایی و تشریفات به‌شمار می‌روند، موجب افزایش هزینه‌های بله‌برون و در نتیجهٔ آن، افزایش هزینه‌های ازدواج می‌شوند.[۳۵][۳۶]

روی‌آوردن به تشریفات و تجمل‌گرایی، علت‌های مختلفی دارد که به‌برخی از آنها اشاره می‌شود:

  • فقر فرهنگی: برخی به‌جهت اینکه ارزش خود را در نمایش داشته‌ها و نداشته‌ها می‌دانند و به‌نوعی دچار، فقر فرهنگی هستند، به دنبال تجمل‌گرایی می‌روند و مانور تجمل به‌راه می‌اندازند. آیات ۱ تا ۵ سورهٔ تکاثر[۳۷] اشاره به این مسئله داشته و تکاثر و تجمل‌گرایی را نتیجهٔ جهالت و فقر فرهنگی معرفی می‌کند.
  • چشم‌وهم‌چشمی: تجمل‌گرایی یک رفتار است که با کمبودهای روحی یا روانی، احساس عقدهٔ حقارت و نقص افراد در ارتباط است. این افراد برای جبران این نقیصه از تجمل‌گرایی استفاده می‌کنند. این افراد به دلیل عقدهٔ حقارت، از طریق نمایش‌های زیبایی و نمایش بزرگی، سعی در پنهان کردن حقارت خود می‌کنند.
  • جبران عقده حقارت: تجمل‌گرایی به‌عنوان یک مکانیزم دفاعی برای جبران عقدهٔ حقارت نیز در نظر گرفته می‌شود. این افراد، از اسراف، تبذیر و تجمل‌گرایی برای نشان دادن بزرگی خود استفاده می‌کنند تا دیگران این بزرگی را از آنها بپذیرند. علت‌های دیگر تجمل‌گرایی در نتیجهٔ این دو علت تعریف می‌شوند. تلاش خانواده‌ها برای دورماندن از چشم‌وهم‌چشمی و مدیریت هزینه‌ها، برنامه‌ریزی مالی و انتخاب‌های هوشمندانه کمک می‌کند تا افراد از تجمل‌گرایی و تشریفات فاصله بگیرند.[۳۸]

هزینه‌ها

مراسم بله‌برون به دو روش در افزایش یا کاهش هزینه‌های ازدواج مؤثر است: هزینه‌های برگزاری مراسم بله‌برون، بسته به عوامل مختلفی مانند محل برگزاری، تعداد مهمانان، نوع غذا و نوشیدنی و تشریفات و تزیینات، می‌تواند متفاوت باشد. تجمل‌گرایی، تشریفات و چشم‌وهم‌چشمی در این مراسم مانند دیگر بخش‌های مرتبط با عروسی هزینه‌های ازدواج را افزایش می‌دهد؛ اما توجه به اهداف برگزاری مراسم، حفظ ساده‌گرایی، درک متقابل طرفین و دوری از چشم‌وهم‌چشمی هزینه‌های این مراسم را کاهش می‌دهد. توافقات انجام شده در مراسم بله‌برون، به‌عنوان قول و قرارها در بله‌برون شناخته می‌شوند. قول و قرارها در بله‌برون، می‌توانند تأثیر زیادی بر هزینه‌های ازدواج داشته باشند. به‌عنوان مثال، اگر خانواده‌های عروس و داماد، در مورد تاریخ عروسی، به توافق برسند که عروسی در یک روز خاص و گران‌قیمت برگزار شود، این امر می‌تواند باعث افزایش هزینه‌های ازدواج شود یا اگر دربارهٔ مهریه بالا توافق کنند، استرس ازدواج را بالا برده و هزینه‌های ازدواج و زندگی را افزایش می‌دهد. برعکس اگر قول و قرارها با اصل سادگی و آسان‌گیری انجام شود، هزینه‌های ازدواج را به‌شدت کاهش خواهد داد. به‌عنوان مثال، اگر خانواده‌ها بر یک ازدواج کم‌هزینه با مهریه پایین توافق کنند، خانواده‌ها در فرایند ازدواج با مشکلات مالی بسیار کمتری مواجه خواهند بود.[۳۹]

تورم، افزایش مداوم سطح عمومی قیمت‌ها در یک اقتصاد است. این امر باعث کاهش ارزش پول می‌شود و به این معنی است که برای خرید همان مقدار کالا یا خدمات، به پول بیشتری نیاز است. تورم می‌تواند بر هزینه‌های بله‌برون تأثیر بگذارد، زیرا بسیاری از کالاها و خدمات مورد نیاز برای این مراسم، مانند غذا، نوشیدنی، گل، لباس و مکان برگزاری، تحت تأثیر تورّم قرار می‌گیرند. به‌عنوان مثال، اگر تورّم ۴۰ درصد باشد، این بدان معنا است که قیمت همهٔ کالاها و خدمات ۴۰ درصد افزایش یافته است.

لذا اگر هزینهٔ بله‌برون یک زوج قبل از تورّم ۲۰ میلیون تومان باشد، پس از تورّم، هزینهٔ آن به ۲۸ میلیون تومان افزایش می‌یابد. تورّم در برخی موارد باعث افزایش انتظارات تورّمی می‌شود. این امر باعث می‌شود که تولیدکنندگان و ارائه‌دهندگان خدمات عروسی قیمت‌های خود را افزایش دهند، حتی اگر تورّم واقعی وجود نداشته باشد. به‌عنوان مثال، اگر تولیدکنندگان لباس بله‌برون انتظار داشته باشند که تورّم در آینده افزایش یابد، ممکن است قیمت لباس‌های بله‌برون خود را افزایش دهند، حتی اگر تورّم فعلی در سطح پایینی باشد. عروس و داماد و خانواده‌های آنها باید با آگاهی از این موضوع، برای مقابلهٔ با تأثیرات تورّم بر هزینه‌های بله‌برون برنامه‌ریزی کنند.[۴۰]

پانویس

  1. «بله‌برون»، ویکی‌فقه
  2. دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ بله‌بران.
  3. «بله‌بران»، وب‌سایت جدول‌یاب
  4. بلوکباشی، «بله‌برون»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ بلوکباشی، «بله‌برون»، وب‌سایت دانشنامة جهان اسلام.
  5. «بله‌بران»، وب‌سایت واژه‌یاب.
  6. «آداب و رسوم بله برون»، وب‌سایت آخرین خبر، تاریخ درج مطلب: 24 مرداد 1395ش.
  7. بلوکباشی، «بله‌برون»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
  8. «آداب و رسوم بله برون»، وب‌سایت آخرین خبر، تاریخ درج مطلب: 24 مرداد 1395ش.
  9. «تاریخچۀ مراسم بله‌برون چیست؟»، وبلاگ آسوریگ.
  10. «تاریخچۀ و رسومات مراسم بله برون در فرهنگ‌های ایرانی»، وبلاگ آرایشگاه عروس، تشریفات مجالس، آتلیه عروس.
  11. بوکباشی، «بله‌برون»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
  12. .«بله برون؛ همه چیز در مورد مراسم بله برون»، وب‌سایت راهنمای عروسی.
  13. «بله برون؛ همه چیز در مورد مراسم بله برون»، وب‌سایت راهنمای عروسی.
  14. مقدم‌فر، «مراسم بله برون چیست؟ (صفر تا 100 رسم و رسوم بله‌برون)»، وب‌سایت شادیما.
  15. «بله برون؛ همه چیز در مورد مراسم بله برون»، وب‌سایت راهنمای عروسی.
  16. «مهم‌ترین نکات مراسم بله برون که حتماً باید بدانید»، وب‌سایت تشریفی‌نو.
  17. «بله برون؛ همه چیز در مورد مراسم بله برون»، وب‌سایت راهنمای عروسی.
  18. «دفتر بله‌برون چیست و چه چیزهای در آن نوشته می‌شود؟»، وب‌سایت سالن عقد نقره.
  19. «بله‌برون»، وب‌سایت ویکی‌فقه.
  20. بلوکباشی، «بله‌برون»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ بلوکباشی، «بله‌برون»، وب‌سایت دانشنامة جهان اسلام.
  21. مقدم‌فر، «مراسم بله برون چیست؟ (صفر تا 100 رسم و رسوم بله‌برون)»، وب‌سایت شادیما.
  22. مقدم‌فر، «مراسم بله برون چیست؟ (صفر تا 100 رسم و رسوم بله‌برون)»، وب‌سایت شادیما
  23. «تاریخچه و رسومات مراسم بله برون در فرهنگ‌های ایرانی، وب‌سایت آرایشگاه عروس، تشریفات مجالس، آتلیه عروس.
  24. مقدم‌فر، «مراسم بله‌برون چیست؟ (صفر تا 100 رسم و رسوم بله‌برون)»، وب‌سایت شادیما.
  25. «بله‌برون و نامزدی چه رسوم و هدایایی دارند؟»، خبرآنلاین؛ مقدم‌فر، «مراسم بله‌برون چیست؟ (صفر تا 100 رسم و رسوم بله‌برون)»، وب‌سایت شادیما.
  26. بوکباشی، «بله‌برون»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
  27. شکورزاده، «عقاید و رسوم مردم خراسان»، 1363ش، ص173.
  28. شریعت‌زاده، «فرهنگ مردم شاهرود»، تهران، 1371ش، ج2، ص275-263.
  29. بلوکباشی، «بله‌برون»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
  30. کتیرایی، «از خشت تا خشت»، 1378ش، ص127-128.
  31. رسولی، «پژوهشی در فرهنگ مردم پیرسواران»، 1380ش، ص327؛ شهری، «طهران قدیم»، 1383ش، ج3، ص63.
  32. «5 وسیلة ضروری بله‌برون و 100 دیزاین و ایدة جذاب برای این مراسم»، وب‌سایت تشریفات آفوریبا (تیموری).
  33. «1+5 نکتة مهم مراسم بله‌برون»، خبرگزاری رجانیوز؛ «بله‌برون و نامزدی چه رسوم و هدایایی دارند؟»، خبرآنلاین.
  34. قهرمانی کوشان، «حاشیة سود 70 درصدی برگزار کنندگان مراسم»، وب‌سایت عصر ایران.
  35. «5 وسیلة ضروری بله‌برون و 100 دیزاین و ایدة جذاب برای این مراسم»، وب‌سایت تشریفات آفوریبا (تیموری).
  36. «1+5 نکتة مهم مراسم بله‌برون»، خبرگزاری رجانیوز؛ «بله‌برون و نامزدی چه رسوم و هدایایی دارند؟»، خبرآنلاین.
  37. سورة تکاثر: آیات 1-5.
  38. «تجمل‌گرایی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه؛ حسین‌پور، «عوامل پیدایش تجمل گرایی»، وب‌سایت راسخون.
  39. «آداب و رسوم ازدواج در همدان رو به فراموشی»، خبرگزاری مهر؛ بلوکباشی، «بله‌برون»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ «بله‌برون و نامزدی چه رسوم و هدایایی دارند؟»، خبرآنلاین.
  40. «علل کاهش ازدواج جوانان»، وب‌سایت آسیانیوز.

منابع

  • «۱+۵ نکتة مهم مراسم بله‌برون»، خبرگزاری رجانیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۶ مرداد ۱۳۹۹ش.
  • «۵ وسیلة ضروری بله‌برون و ۱۰۰ دیزاین و ایدة جذاب برای این مراسم»، وب‌سایت تشریفات آفوریبا (تیموری)، تاریخ بازدید: ۱ بهمن ۱۴۰۲ش.
  • «آداب و رسوم ازدواج در همدان رو به فراموشی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲ آبان ۱۳۹۹ش.
  • «بله برون؛ همه چیز در مورد مراسم بله برون»، وب‌سایت راهنمای عروسی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مرداد ۱۳۹۸ش.
  • «بله‌بران»، وب‌سایت جدول‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۴ فرودین ۱۴۰۲ش.
  • «بله‌بران»، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۴۰۲ش.
  • «بله‌برون و نامزدی چه رسوم و هدایایی دارند؟»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۰ فروردین ۱۴۰۱ش.
  • «بله‌برون»، وب‌سایت ویکی‌فقه، تاریخ بازدید: ۱۴ فرودین ۱۴۰۲ش.
  • «تاریخچهٔ مراسم بله‌برون چیست؟»، وبلاگ آسوریگ، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۴۰۱ش.
  • «تاریخچهٔ و رسومات مراسم بله‌برون در فرهنگ‌های ایرانی»، وب‌سایت (آرایشگاه عروس، تشریفات مجالس، آتلیه عروس)، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۳۹۴ش.
  • «تجمل‌گرایی»، در مجلة موعود، شمارة ۱۶۲ و ۱۶۳، خرداد ۱۳۹۴، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  • «دفتر بله‌برون چیست و چه چیزهای درآن نوشته می‌شود؟»، وبلاگ سالن عقد نقره، تاریخ درج مطلب: ۱۷ شهریور ۱۴۰۱ش.
  • «علل کاهش ازدواج جوانان»، وب‌سایت آسیانیوز، تاریخ درج مطلب: ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱ش.
  • «مهم‌ترین نکات مراسم بله برون که حتماً باید بدانید»، وب‌سایت تشریفی‌نو، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۳۹۹ش.
  • بلوکباشی، علی، «بله‌برون»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱ تیر ۱۳۹۹ش.
  • بلوکباشی، علی، «بله‌برون»، دانشنامة جهان اسلام، وب‌سایت دانشنامة جهان اسلام، تاریخ بازدید: ۲۸ دی ۱۴۰۲ش.
  • بلوکباشی، علی، «بله‌برون»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۸ دی ۱۳۹۸ش.
  • تهرانی، رزیتا، «بله‌برون، تاریخچه، آداب و رسوم»، وبلاگ عروس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آبان ۱۳۹۱ش.
  • حسین‌پور، سید روح‌الله، «عوامل پیدایش تجمل‌گرایی»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
  • دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۴۰۲ش.
  • رسولی، غلام‌حسین، «پژوهشی در فرهنگ مردم پیرسواران»، تهران، نشر بلخ، چاپ اول، ۱۳۸۰ش.
  • شریعت‌زاده، علی‌اصغر، «فرهنگ مردم شاهرود»، تهران، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، ۱۳۷۱ش.
  • شکورزاده، ابراهیم، «عقاید و رسوم مردم خراسان»، تهران، سروش، چاپ دوم، ۱۳۶۳ش.
  • شهری، جعفر، «طهران قدیم»، تهران، معین، ۱۳۸۳ش.
  • قهرمانی کوشان، محمد، «حاشیة سود ۷۰ درصدی برگزار کنندگان مراسم»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ش.
  • کتیرایی، محمود، «از خشت تا خشت»، تهران، ثالث، چاپ اول، ۱۳۷۸ش.
  • مقدم‌فر، مهسا، «مراسم بله‌برون چیست؟ (صفر تا ۱۰۰ رسم و رسوم بله‌برون)»، وب‌سایت شادیما، تاریخ درج مطلب: ۱۶ تیر ۱۴۰۱ش.