پیش‌نویس:پل چوبی

پل چوبی: فیلمی سینمایی در ژانر درام اجتماعی به کارگردانی مهدی کرم‌پور و نویسندگی مهدی کرم‌پور و خسرو نقیبی

پل چوبی فیلمی در ژانر درام و اجتماعی به کارگردانی مهدی کرم‌پور است که با بهره‌گیری از ترکیبی از بازیگران شناخته‌شده، روایت‌گر داستان چند شخصیت درگیر در روابط عاطفی، خانوادگی و انتخاب‌های فردی است. روایت فیلم در بستر زمانی اواخر دههٔ ۱۳۸۰ش شکل می‌گیرد و بخشی از رویدادهای اجتماعی و سیاسی این دوره را به‌صورت غیرمستقیم در خود بازتاب می‌دهد.

معرفی فیلم و عوامل آن

پل چوبی، فیلمی سینمایی در ژانر اجتماعی به کارگردانی مهدی کرم‌پور و نویسندگی مهدی کرم‌پور و خسرو نقیبی است که در سال ۱۳۹۰ش تولید شد. این فیلم پس از انجام اصلاحاتی، از جمله حذف حدود ۹ دقیقه از مدت زمان آن، موفق به دریافت مجوز نمایش شد و پس از حدود دو سال، در سال ۱۳۹۲ش به اکران عمومی درآمد. پل چوبی در زمان اکران حدود ۲ میلیارد تومان فروش داشت.

بازیگران

در این فیلم، بهرام رادان در نقش امیر، مهناز افشار در نقش شیرین، مهران مدیری در نقش صبوحی، فرهاد اصلانی در نقش سرهنگ ربیعی و هدیه تهرانی در نقش نازلی ایفای نقش کرده‌اند.

جوایز و افتخارات

فیلم «پل چوبی» در جشنواره‌ها و جشن‌های مختلف سینمایی نامزد دریافت جوایز متعددی شده است:

• سی‌امین جشنواره فیلم فجر (۱۳۹۰ش): نامزد سیمرغ بلورین در بخش‌های بهترین فیلم، بهترین بازیگر نقش اول زن، بهترین فیلم‌برداری و بهترین طراحی صحنه و لباس.
• شانزدهمین جشن خانه سینما (۱۳۹۳ش): نامزد دریافت تندیس در رشته‌های بهترین طراحی صحنه، بهترین طراحی لباس و بهترین صدابرداری.
• چهاردهمین جشن دنیای تصویر (۱۳۹۳ش): نامزد تندیس برای بهترین بازیگر مرد سینما و بهترین فیلمنامه.

خلاصه داستان

امیر و شیرین، زوجی هستند که پس از ده سال زندگی مشترک، تصمیم به مهاجرت از ایران می‌گیرند. به‌دلیل محدودیت‌های مالی، قرار می‌شود شیرین ابتدا از طریق ارتباط با یکی از بستگان خود در خارج از کشور اقدام کند و امیر در مرحله‌ای بعد به او بپیوندد. روایت فیلم با سفر این زوج به شمال کشور آغاز می‌شود و در ادامه، هم‌زمان با برخی رویدادهای سیاسی سال ۱۳۸۸ش و بازگشت ناگهانی عشق قدیمی امیر به ایران، مسیر زندگی و تصمیم‌های آنان دستخوش تغییر می‌شود.

بازخوردها و نقدها

فیلم پل چوبی پس از اکران با واکنش‌ها و نقدهای متفاوتی از سوی برخی منتقدان و رسانه‌ها روبه‌رو شد؛ از جمله:

فیلمی پرستاره: برخی منتقدان به ترکیب بازیگران فیلم پل چوبی اشاره کرده‌اند و استفاده از بازیگران شناخته‌شده را یکی از ویژگی‌های آن دانسته‌اند. در شماری از نقدها مطرح شده است که تمرکز فیلم بیش از آن‌که بر گسترش شخصیت‌پردازی استوار باشد، بر حضور بازیگران سرشناس قرار دارد. در گزارشی برخی رسانه‌های خبری، نقش برخی از این بازیگران از نظر تأثیرگذاری در روایت فیلم محدود ارزیابی شده و حضور آن‌ها را بیشتر جنبه‌ای نمادین دانسته‌اند. در برخی دیگر از نقدها، مشارکت این بازیگران در این فیلم به‌عنوان بخشی از کارنامه حرفه‌ای آنان مورد ارزیابی انتقادی قرار گرفته است.

انسجام مضمونی: در برخی ارزیابی‌ها، پل چوبی فیلمی توصیف شده است که تا حدی موفق می‌شود مضامین خود را در قالبی منسجم و ساختارمند بیان کند. همچنین موسیقی متن اثر، ساختهٔ کارن همایون‌فر، هماهنگ با فضای روایت و داستان فیلم ارزیابی شده است. از سوی دیگر، دیالوگ‌نویسی فیلم در این نقدها دقیق توصیف شده و در بخش‌هایی دارای لحنی شاعرانه و قابل توجه دانسته شده است.

عادی جلوه دادن خیانت: برخی منتقدان معتقدند در فیلم پل چوبی موضوع خیانت در روابط زناشویی به‌گونه‌ای روایت شده است که به‌صورت عادی و بدون پرداخت تحلیلی عمیق بازنمایی می‌شود و این رویکرد در امتداد الگوی تکرارشونده‌ای در بخشی از آثار سینمایی ارزیابی شده است.

مرتبط کردن مسائل خانوادگی به سیاست: برخی منتقدان معتقدند پل چوبی مسائل خانوادگی و روابط عاطفی شخصیت‌ها را با مضامین سیاسی پیوند می‌دهد. به‌گفتهٔ این منتقدان، ارتباط روشنی میان رویدادهای سیاسی مطرح‌شده در فیلم و سیر تحول شخصیت‌ها برقرار نمی‌شود؛ امری که به باور آنان موجب شده است فیلم، نه به‌طور کامل در قالب یک اثر عاشقانه قرار گیرد و نه به‌عنوان یک فیلم سیاسی تعریف شود. در این نقدها همچنین اشاره شده است که دیدگاه‌های سیاسی کارگردان در قالب دیالوگ‌ها و شخصیت‌های فیلم بازتاب یافته است.

از سوی دیگر علی‌رغم صحبت‌های کارگردان دربارهٔ عدم ارتباط فیلم با مسائل سیاسی؛ کرم‌پور در آخرین مصاحبه‌ای که دربارهٔ فیلم صورت گرفت بیان کرد؛ خواست او ساخت یک فیلم با ماهیت سیاست‌زدگی بوده است. او همچنین بازگویی و روایت وقایع سیاسی سال ۱۳۸۸ش را به‌عنوان وظیفه خود تلقی می‌کند.

سست نشان‌دادن بنیان خانواده: بر پایهٔ دیدگاه برخی کارشناسان سینما، فیلم پل چوبی بنیان خانواده را در موقعیتی آسیب‌پذیر به تصویر می‌کشد. در روایت این فیلم، حتی روابط زناشویی پایدار و عاطفی نیز با ورود فردی سوم به حریم یکی از طرفین و شکل‌گیری شک و تردید ـ هرچند بی‌پایه ـ در یکی از آن دو، در معرض فروپاشی قرار می‌گیرد.

ترویج روابط غیرمتعارف: برخی منتقدان و رسانه‌ها این فیلم را به ترویج روابط غیرمتعارف منتسب کرده‌اند. در روایت پل چوبی، رابطه آیدا، خواهر امیر، با دوست‌پسرش مانی ـ که با وجود مخالفت پدر و با وساطت امیر ادامه می‌یابد ـ به تصویر کشیده می‌شود. همچنین در برخی نقدها، رابطه نازلی با دوست‌پسر هلندی‌اش از مواردی دانسته شده که به عادی‌سازی چنین نوع روابطی در فیلم می‌انجامد

ترویج تجمل‌گرایی: به‌گفته برخی منتقدان، تصاویری از ویلای شمال، دورهمی‌ها، گیتارنوازی و آوازخوانی جوانان در کنار یکدیگر از نشانه‌هایی است که در روایت فیلم جلوه‌ای از سبک زندگی تجملی را بازتاب می‌دهد.

قراردادن فرزندان در مقابل خانواده: فیلم پل چوبی فرزندان را در تقابل با خانواده به تصویر می‌کشد. به‌گفته برخی منتقدان، در روایت فیلم فرزندان، پدران خود را به‌دلیل نگرش‌های سنتی نمی‌پذیرند و روابط آنان اغلب در قالب بحث و تنش نمایش داده می‌شود؛ تا جایی که نوعی فاصله‌گیری عاطفی و استقلال کامل از خانواده ترسیم می‌شود. در این چارچوب، شخصیت‌های امیر و مانی ـ که فرزندان دو چهره شناخته‌شده بازار معرفی می‌شوند ـ تمایلی به برقراری ارتباط نزدیک با پدران خود نشان نمی‌دهند.

چگونگی پرداخت به مفهوم عشق: در ارزیابی‌های مطرح‌شده دربارهٔ فیلم پل چوبی، به نحوهٔ پرداخت مفهوم عشق توجه شده است. در این دیدگاه‌ها، مضمون فیلم به‌گونه‌ای توصیف می‌شود که عشق و هوس ذیل شعار «عشق یعنی حالت خوب باشد» هم‌معنا تلقی می‌شوند؛ شعاری که تکرار آن توسط شخصیت اصلی، از نگاه منتقدان، به‌جای تقویت روایت، به یکی از نقاط ضعف فیلم تبدیل شده است. همچنین در این نقدها اشاره می‌شود که هم‌معنی دانستن عشق با «حال خوب» می‌تواند به آمیختگی این مفهوم با رفتارهای نامتعارف بینجامد و در چارچوب روایت، پیامدهایی مانند تضعیف روابط زناشویی یا خیانت را قابل توجیه جلوه دهد.

نمادگرایی: در تحلیل‌های نمادگرایانهٔ فیلم پل چوبی، شخصیت سرهنگ با بازی فرهاد اصلانی به‌گونه‌ای ترسیم شده است که از موقعیت اداری خود برای دستیابی به منافع شخصی بهره می‌برد. در همین چارچوب، روایت فیلم به‌صورت غیرمستقیم با طرح موضوع رشوه، صلاحیت نهاد قضایی را به شکلی ضمنی مورد تردید قرار می‌دهد. همچنین نمایش بدرفتاری مأموران زندان با خانواده‌های افراد بازداشت‌شده، از سوی برخی منتقدان به‌عنوان نوعی اتهام‌زنی به عملکرد این نهادها تفسیر شده است. در این ارزیابی‌ها، نقش سرهنگ صبوحی شخصیتی دوگانه دارد؛ از یک سو در موقعیت‌های بحرانی به‌عنوان عاملی گره‌گشا ظاهر می‌شود و از سوی دیگر، در مواجهه با اعتراضات، چهره‌ای خشن و سرکوبگر از خود نشان می‌دهد که به برخورد سخت با جوانان معترض منتهی می‌شود.

در کنار این موارد، برخی عناصر نمادین فیلم مورد توجه مثبت قرار گرفته‌اند؛ از جمله ورود ناگهانی مهمانان به‌عنوان ابزار غافل‌گیری روایی، تقابل پدر و مادر به‌مثابه نمادی از سنت و جامعهٔ مدرن، و استفاده از سیگار به‌عنوان نشانه‌ای از عهدشکنی و نقض تعهد در روابط میان شخصیت‌ها.

پانویس

دیدگاه‌های ارزیابان

منابع

• «پل چوبی؛ مگر می‌شود موضوعی غیر از خیانت داشت؟!»، پایگاه تحلیل خبری ۵۹۸، تاریخ درج مطلب: ۳۰ شهریور ۱۳۹۱ش.
• «پل چوبی؛ نگاهی به پدیده عشق و خیانت از زاویه مسایل سیاسی»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آبان ۱۳۹۲ش.
• «تمام نقدهایی که به پل چوبی وارد شد»، پایگاه خبری پارسینه، تاریخ درج مطلب: ۱۵ شهریور ۱۳۹۲ش.
• «جوایز «پل چوبی» در جشنواره‌ها»، وب‌سایت فیلسین، تاریخ خواندن مطلب: ۲۷ آبان ۱۴۰۴ش.
• «زشت‌ترین جمله عاشقانه در سینمای ایران»، پایگاه خبری برترین‌ها، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آبان ۱۳۹۲ش.
• «مثلث عشقی کازابلانکا!، نگاهی به فیلم پل چوبی»، پایگاه خبری صاحب‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۴ مهر ۱۳۹۲ش.
• «معرفی فیلم پل چوبی»، خبرگزاری انتخاب، تاریخ درج مطلب: ۱۸ مرداد ۱۴۰۳ش.
• «نقد و بررسی فیلم پل چوبی»، وب‌سایت مووی‌مگ، تاریخ درج مطلب: ۴ مهر ۱۳۹۲ش.
• «نقدی بر فیلم پل چوبی، وقتی عشق با هوس تفاوتی ندارد»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: ۱۶ مهر ۱۳۹۲ش.