خاندان خامنه‌ای

خانواده سیدعلی خامنه‌ای؛

معرفی

خانواده سیدعلی خامنه‌ای، از خاندان‌های سرشناس سادات ایرانی است که دارای مذهب شیعه دوازده امامی می‌باشند. اعضای این خانواده خود را منتسب به امام سجاد (امام چهارم شیعیان) معرفی می‌کنند. پیشینۀ این خانواده به آذری‌های ایرانی بازمی‌گردد و اجداد آنان در دوره‌های پیشین در منطقۀ آذربایجان و نیز شهرهای نجف و تفرش زندگی کرده‌اند. بنیان‌گذار شناخته‌شدۀ این خانواده سیدجواد خامنه‌ای است. تا پیش از وقوع انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ و روی کار آمدن سیدعلی خامنه‌ای به‌عنوان رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران، این خانواده گمنام به‌شمار می‌آمدند. از چهره‌های شناخته‌شدۀ این خانواده می‌توان به سیدهادی خامنه‌ای، سیدمحمد خامنه‌ای، سید‌مجتبی خامنه‌ای و سیدمسعود خامنه‌ای اشاره کرد. سیدعلی خامنه‌ای در تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴ش در محل کار خود طی یک حمله تروریستی توسط اسرائیل و آمریکا به شهادت رسید.

تبار و اجداد

جد بزرگ سیدعلی خامنه‌ای، سیدمحمد حسینی تفرشی، از سلسله سادات افطسی است و شجرۀ او با پنج واسطه از اخلاف امام سجاد به سلطان سید احمد می‌رسد. جد پدری وی، سیدحسین خامنه‌ای (تولد حدود ۱۲۵۹ق)، در خامنه متولد شد. او از مدرسان برجستۀ حوزۀ علمیه نجف و شاگرد اساتیدی چون میرزا محمدحسن شیرازی بود که در سال ۱۳۱۶ق به تبریز بازگشت و به تدریس و امامت جماعت مشغول شد. وی از علمای حامی جنبش مشروطه ایران بود.

جد مادری او، سیدهاشم نجف‌آبادی (میردامادی)، از خاندان میرداماد فیلسوف عصر صفویه بود. وی که مفسر قرآن و امام جماعت مسجد گوهرشاد بود، به دلیل اعتراض به کشتار مردم در واقعه مسجد گوهرشاد در دوران رضاشاه به سمنان تبعید شد. نسب مادری خامنه‌ای به محمد دیباج، فرزند امام جعفر صادق می‌رسد.

والدین

پدر: سید جواد خامنه‌ای (زادهٔ ۲۰ جمادی‌الثانی ۱۳۱۳ قمری در نجف – درگذشتهٔ ۱۴ تیر ۱۳۶۵ شمسی) مجتهد و از علمای شیعه بود. او در کودکی به تبریز رفت، سپس در حدود سال ۱۳۳۶ قمری به مشهد مهاجرت کرد و در فقه و اصول نزد حاج آقا حسین قمی، میرزا محمد آقازاده خراسانی (کفایی)، میرزا مهدی اصفهانی و حاج فاضل خراسانی و در فلسفه نزد آقا بزرگ حکیم شهیدی و شیخ اسدالله یزدی تحصیل کرد. در سال ۱۳۴۵ قمری عازم نجف شد و از درس میرزا محمدحسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقاضیاءالدین عراقی بهره برد و از آنان اجازهٔ اجتهاد گرفت. پس از بازگشت به ایران، در مشهد اقامت گزید و به تدریس و امامت جماعت مسجد صدیقی‌های بازار (مسجد آذربایجانی‌ها) و نیز مسجد جامع گوهرشاد پرداخت. او تا دهه‌ها با همردیفانی چون حاج میرزا حسین عبائی، سید علی‌اکبر خویی و حاج میرزا حبیب ملکی مباحثات علمی داشت و به پارسایی و زهد شهره بود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران نیز به همین سبک زندگی ادامه داد تا اینکه در سن ۹۳ سالگی درگذشت و در حرم امام رضا به خاک سپرده شد.

مادر: بانو خدیجه میردامادی (۱۶ اردیبهشت‌ ۱۲۹۳ – ۱۳۶۸ش)، تنها فرزند از همسر اول سید هاشم میردامادی بود که در نجف متولد شد. او بانویی باسواد، آشنا با آیات قرآن و تاریخ انبیاء بود. سیدعلی خامنه‌ای نقل کرده است که در کودکی، داستان‌های زندگی پیامبرانی چون موسی و ابراهیم را نخستین بار از زبان مادرش هنگام تلاوت قرآن شنیده است

دوران کودکی و تحصیلات

سید علی خامنه‌ای در فروردین ۱۳۱۸ش در مشهد متولد شد. او تحصیلات مقدماتی را در مکتب‌خانه و سپس در مدرسه دارالتعلیم دیانتی آغاز کرد. پس از ورود به دنیای طلبگی، در حوزه‌های علمیۀ مشهد، نجف و قم زیر نظر اساتیدی همچون آیت‌الله بروجردی، امام خمینی و علامه طباطبایی به تحصیل پرداخت. وی همچنین سال‌ها به تدریس سطوح عالی فقه، اصول و تفسیر قرآن اشتغال داشت.

همسر و فرزندان

در پاییز سال ۱۳۴۳، سیدعلی خامنه‌ای با منصوره خجسته باقرزاده دختر حاج محمداسماعیل خجسته باقرزاده ازدواج کرد. خطبه عقد آنان توسط سید محمد هادی میلانی جاری شد. حاصل این ازدواج چهار پسر و دو دختر است:

• سید مصطفی خامنه‌ای (متولد ۱۳۴۴): داماد عزیزالله خوشوقت.
• سید مجتبی خامنه‌ای (متولد ۱۳۴۸): داماد غلامعلی حداد عادل.
• سید مسعود خامنه‌ای (متولد ۱۳۵۳): داماد سید محسن خرازی.
• سید میثم خامنه‌ای (متولد ۱۳۵۷): داماد محمود لولاچیان.
• بشری سادات خامنه‌ای (متولد ۱۳۵۹): عروس محمد محمدی گلپایگانی.
• هدی سادات خامنه‌ای (متولد ۱۳۶۰): عروس باقر باقری کنی.

خواهران و برادران

وی سه برادر به نام‌های سید محمد خامنه‌ای (متولد ۱۳۱۴، فارغ‌التحصیل حقوق)، سید هادی خامنه‌ای (متولد ۱۳۲۶) و سید حسن خامنه‌ای (متولد ۱۳۲۹) دارد که تنها برادر کوچکتر وی روحانی نیست. تنها خواهر تنی او بدرالسادات نام دارد که همسر شیخ علی تهرانی بود. علاوه بر این، وی سه خواهر ناتنی از همسر اول پدرش به نام‌های علویه، بتول و فاطمه‌سلطان دارد.

حیات سیاسی و شهادت

وی پس از ترور محمدعلی رجایی، در مهرماه ۱۳۶۰ به‌عنوان سومین رئیس‌جمهور ایران انتخاب شد و پس از درگذشت امام خمینی در خرداد ۱۳۶۸ش، از سوی مجلس خبرگان رهبری به رهبری نظام جمهوری اسلامی منصوب گردید. سرانجام سید علی خامنه‌ای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حالی که در محل کارشان حضور داشت، در پی حمله خصمانه اسرائیل و آمریکا به بیت رهبری به شهادت رسید.

منابع

• «بیوگرافی و سن آیت الله خامنه ای+همسر، فرزندان، عروس و دامادها»، وب‌سایت نمناک، تاریخ بارگذاری مطلب: ۷ تیر ۱۴۰۴ش.
• «خاندان سید علی خامنه ای»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ بارگذاری مطلب: ۹ اردیبهشت ۱۳۹۵ش.
• «شجره نامه مقام معظم رهبری آیت الله سیدعلی خامنه‌ای»، وبلاک امامزاده، تاریخ بارگذاری مطلب: 17 اسفند 1400ش.
• «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش.