پیشزمینه
در ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش، بالگرد حامل سید ابراهیم رئیسی، هشتمین رئیسجمهور جمهوری اسلامی ایران و همراهانش از جمله حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه، در بازگشت از سفر استانی آذربایجان شرقی، در جنگلهای اطراف ورزقان دچار سانحه شد.[۱] پس از ۱۶ ساعت عملیات جستوجو در شرایط نامساعد جوی، خبر درگذشت سرنشینان در صبح ۳۱ اردیبهشت بهطور رسمی اعلام شد.[۲]
روزشمار مراسم تشییع
مراسم تشییع و بزرگداشت سید ابراهیم رئیسی و همراهانش طی سه روز و در پنج شهر ایران برگزار شد.[۳] بر اساس گزارشها، جمعیت حاضر در مراسم تشییع مشهد 2[۴] تا 4 میلیون نفر تخمین زده شده است.[۵] سیدحسن نصرالله تشییع پیکر رئیسی را سومین مراسم تشییع بزرگ پس از تشییع امام خمینی و شهید قاسم سلیمانی توصیف کرد.[۶]
| جدول زمانبندی و جزئیات مراسم تشییع و تدفین | |||
|---|---|---|---|
| تاریخ (۱۴۰۳) | مکان | رویداد | توضیحات |
| ۱ خرداد | تبریز | تشییع پیکر | مراسم صبح با حضور اقشار مردم برگزار شد.[۷] |
| ۱ خرداد | قم | تشییع پیکر | مراسم عصر با حضور اقشار مردم برگزار شد.[۸] |
| ۲ خرداد | تهران (دانشگاه تهران) | اقامه نماز میت | اقامه نماز توسط سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران بر پیکر شهدا.[۹] |
| ۲ خرداد | تهران | تشییع پیکر | تشییع باشکوه با حضور جمعیت عزادار.[۱۰] |
| ۲ خرداد | تهران (سالن اجلاس) | مراسم بزرگداشت | حضور ۶۸ تن از سران و مقامات کشورهای خارجی برای ادای احترام.[۱۱] |
| ۳ خرداد | بیرجند و مشهد | بدرقه و تدفین | حضور میلیونی مردم[۱۲] و دفن پیکر رئیسجمهور در حرم امام رضا.[۱۳] |
آیین ادای احترام مقامات کشورها
در تاریخ ۲ خرداد ۱۴۰۳ش، مراسم ادای احترام مقامات خارجی به ابراهیم رئیسی و همراهانش در سالن اجلاس سران تهران برگزار شد. در این مراسم که با حضور محمد مخبر سرپرست ریاستجمهوری و علی باقری سرپرست وزارت امور خارجه برگزار شد، بیش از ۶۰ هیئت دیپلماتیک در سطوح مختلف حضور یافتند؛ ازجمله:
- رؤسای جمهور و رهبران ملی: تونس، تاجیکستان و رهبر ملی ترکمنستان.
- نخستوزیران: عراق، پاکستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و سوریه.
- معاونان رئیسجمهور و نخستوزیر: ترکیه، هند، قرقیزستان، چین، افغانستان و صربستان.
- رؤسای مجالس: لبنان، الجزایر، قزاقستان، مالی، اتیوپی، دومای روسیه و ازبکستان.
علاوه بر این، وزرای امور خارجه و نمایندگان ویژهای از کشورهای عربستان سعودی، مصر، کویت، ترکیه، امارات متحده عربی، اردن، عمان، سریلانکا، ونزوئلا، بلاروس، مالزی و نیکاراگوئه نیز در این مراسم شرکت کردند. از میان سازمانهای بینالمللی، دبیرکل سازمان همکاری شانگهای و دبیرکل کنفرانس تعامل و اعتمادسازی در آسیا (سیکا) در مراسم حضور داشتند. نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق، سخنگوی انصارالله یمن،[۱۴] اسماعیل هنیه رئیس دفتر سیاسی حماس، نعیم قاسم معاون دبیرکل حزبالله لبنان و فالح الفیاض رئیس حشد الشعبی عراق نیز از دیگر حاضران در این آئین بودند.[۱۵]
بازتاب رسانهای
مراسم تشییع جنازه سید ابراهیم رئیسی، وزیر امور خارجه و همراهانشان در تهران، بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت. خبرگزاریهای متعدد جهانی این رویداد را بهصورت زنده یا با گزارشهای تفصیلی پوشش دادند که محورهای اصلی آن شامل حضور انبوه جمعیت، اقامه نماز توسط رهبر جمهوری اسلامی و شرکت مقامات بلندپایه منطقهای بود.[۱۶] آسوشیتدپرس، رویترز، فرانسپرس (AFP) و اسپوتنیک، ضمن پوشش تصویری و متنی از حضور گسترده شهروندان در تهران، به جزئیات برگزاری مراسم از جمله سخنرانی اسماعیل هنیه و حضور مقاماتی نظیر شهباز شریف اشاره کردند. شبکههایی همچون اسکاینیوز، المیادین، روسیا الیوم، اناچکی (ژاپن) و بخشهای عربی بیبیسی، فرانس ۲۴، میدلایست و المانیتور، با تأکید بر ازدحام جمعیت در خیابانهای منتهی به دانشگاه تهران، این مراسم را بازتاب دادند. رسانههای دیگری از جمله ایندیپندنت و بوابه الاهرام نیز با انتشار گزارشها و تصاویر، به بازتاب ابعاد این مراسم در پایتخت ایران پرداختند.[۱۷][۱۸]
پیامدها
پس از اعلام خبر درگذشت رئیسجمهور در سانحهٔ هوایی، در حالی که کشور با مشکلات اقتصادی مواجه بود، مراسمهای تشییع گستردهای در شهرهای مختلف برگزار شد و گروههایی از مردم، از جمله افرادی که الزاماً از حامیان سیاسی او نبودند، در این مراسمها شرکت کردند. در برخی تحلیلهای جامعهشناختی این حضور نشانه سطح بالای سرمایهٔ فرهنگی و اجتماعی جامعهٔ ایرانی دانسته شده است.[۱۹]
این مراسم از دیدگاه پژوهشهای جامعهشناختی بهعنوان رویدادی با کارکردهای مثبت در جهت بازتولید انسجام ملی و تقویت سرمایه اجتماعی ارزیابی شده است. نتایج تحلیل کیفی از این مراسم، بیانگر شکلگیری نوعی همبستگی اجتماعی مبتنی بر حضور فراگیر و گسترده اقشار مختلف با گرایشهای متفاوت است که بازتابدهنده پیوند میان حاکمیت و جامعه تلقی میشود. از منظر تحلیلیِ این اسناد، برگزاری این مراسم و مشارکت عمومی در آن، نشانگر اهمیت مدیریت جهادی و مشارکتطلبی مردم، در الگوی حکمرانی بومی است. این پژوهشها تأکید دارند که تداوم این الگو، به عنوان عاملی در جهت خودسازی و جامعهپردازی، نقشی کلیدی در افزایش انسجام و همبستگی اجتماعی در ایران ایفا کرده است.[۲۰]
به گزارش شبکه العالم، مشارکت گسترده شهروندان در مراسم تشییع پیکر ابراهیم رئیسی در مشهد، از سوی این رسانه به عنوان نشانهای از اخلاص وی در عملکرد و مسئولیتهایش توصیف شد.[۲۱] در همین چارچوب، برخی رسانهها با مقایسه تشییع جنازه سید محمد حسینی بهشتی، محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر بر قدرشناس بودن مردم ایران در برار مسئولین مردمی تأکید کردهاند.[۲۲] از دیدگاه سید علی خامنهای، تشییع چندینمیلیونی رئیسجمهور و همراهان او نمونهای از پاداش الهی تلقی شد. به گفتهٔ او، حضور گستردهٔ مردم در شهرهای مختلف و بدرقهٔ پیکرها با گل و اشک، یاد شهدای دههٔ ۱۳۶۰ش را برای نسل جدید زنده کرد و پاسخی عملی به دروغها، تهمتها و شایعات دربارهٔ او بود.[۲۳]
- ↑ «سیدابراهیم رئیسی»، وبسایت تابناک.
- ↑ «اعلام خبر رسمی درگذشت رئیسجمهور از صدا و سیما»، وبسایت آپارات.
- ↑ «بازتاب گسترده مراسم تشییع شهدای خدمت در رسانههای خارجی»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «گزارش العالم از مراسم تشییع پیکر شهید آیتالله سید ابراهیم رئیسی در مشهد مقدس»، شبکه العالم.
- ↑ «رکوردهایی که ابراهیم رئیسی جابجا کرد/ در روز تاریخی مشهد چه گذشت؟»، وبسایت تابناک.
- ↑ «سیدحسن نصرالله: تشییع پیکر شهید رئیسی سومین تشییع تاریخی جهان بود»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «پایان سفر تاریخی/ سنگ تمام آذربایجان در تشییع عزیز ایران»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «تشییع پیکر رئیسجمهور و یارانش در قم»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «اقامه نماز رهبر انقلاب بر پیکر شهید رئیسی و شهدای خدمت»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «بازتاب گسترده مراسم تشییع شهدای خدمت در رسانههای خارجی»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «ادای احترام سران و مقامات کشورها به شهید رئیسی»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «حضور میلیونی مردم مشهد در مراسم تشییع شهید رئیسی»، خبرگزاری ایبنا.
- ↑ «پیکر شهید ابراهیم رئیسی به خاک سپرده شد/ گزارش تشییع پیکر هشتمین رئیسجمهور ایران+ عکس و فیلم»، وبسایت دنیای اقتصاد.
- ↑ «ادای احترام مقامات کشورها به رئیس جمهور شهید و همراهان»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «سالن اجلاس سران»، پایگاه خبری-تحليلی مشرق نيوز.
- ↑ «بازتاب گسترده مراسم تشییع شهدای خدمت در رسانههای خارجی»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «بازتاب برگزاری تشییع پیکر شهدای خدمت در رسانههای بینالمللی»، پايگاه خبری جهان نيوز.
- ↑ «ویدیو/ مراسم تشییع پیکر شهدای خدمت در صدر اخبار رسانههای خارجی»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ فیاض، «تشییع پیکر شهید رئیسی جلوه مدنیت بومی ایرانی بود»، جوان آنلاین.
- ↑ تاجبخش، «تأملاتی جامعه شناختی بر تشییع شهید ابراهیم رئیسی»، اسلام و علوم اجتماعی، ۱۰۲-۱۰۳.
- ↑ «گزارش العالم از مراسم تشییع پیکر شهید آیتالله سید ابراهیم رئیسی در مشهد مقدس»، شبکه العالم.
- ↑ «مقایسه جمعیت تشییع دو رئیس جمهور شهید به فاصله ۴۳ سال | تصاویر»، وبسایت همشهری آنلاین.
- ↑ خامنهای، «پیام به مناسبت آغاز به کار دوازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ «عنوان مقاله در سایت»، سایت فلان.
- ↑ «عنوان مقاله در سایت»، سایت فلان.
- ↑ «عنوان مقاله در سایت»، سایت فلان.
- ↑ «عنوان مقاله در سایت»، سایت فلان.
- ↑ «عنوان مقاله در سایت»، سایت فلان.
- ↑ «عنوان مقاله در سایت»، سایت فلان.