خاندان خامنه‌ای

خانواده سیدعلی خامنه‌ای؛

از خاندان‌های سرشناس سادات ایرانی است که دارای مذهب شیعه دوازده امامی می‌باشند. اعضای این خانواده خود را منتسب به امام سجاد (امام چهارم شیعیان) معرفی می‌کنند. پیشینه این خاندان به آذری‌های ایرانی بازمی‌گردد و اجداد آنان در دوره‌های پیشین در منطقه آذربایجان و نیز شهرهای نجف و تفرش زندگی کرده‌اند. بنیان‌گذار شناخته‌شده این خانواده سید جواد خامنه‌ای است. تا پیش از وقوع انقلاب ۱۳۵۷ و روی کار آمدن سید علی خامنه‌ای به عنوان دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، این خانواده گمنام به‌شمار می‌آمدند. از چهره‌های شناخته‌شده این خاندان می‌توان به سید هادی خامنه‌ای، سید محمد خامنه‌ای، سید مجتبی خامنه‌ای و سید مسعود خامنه‌ای اشاره کرد. سیدعلی خامنه‌ای در تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴ در محل کار خود طی یک حمله خصمانه به شهادت رسید.

تبار و اجداد

جد بزرگ سید علی خامنه‌ای، سید محمد حسینی تفرشی، از سلسله سادات افطسی است و شجره او با پنج واسطه از اخلاف امام سجاد (ع) به سلطان سید احمد می‌رسد. جد پدری وی، سید حسین خامنه‌ای (تولد حدود ۱۲۵۹ق)، در خامنه متولد شد. او از مدرسان برجسته حوزه علمیه نجف و شاگرد اساتیدی چون میرزا محمدحسن شیرازی بود که در سال ۱۳۱۶ق به تبریز بازگشت و به تدریس و امامت جماعت مشغول شد. وی از علمای حامی جنبش مشروطه ایران بود.

جد مادری او، آیت‌الله سید هاشم نجف‌آبادی (میردامادی)، از خاندان فیلسوف عصر صفویه (میرداماد) بود. وی که مفسر قرآن و امام جماعت مسجد گوهرشاد بود، به دلیل اعتراض به کشتار مردم در واقعه مسجد گوهرشاد در دوران رضاشاه به سمنان تبعید شد. نسب مادری خامنه‌ای به محمد دیباج، فرزند امام جعفر صادق (ع) می‌رسد.

والدین

پدر: سید جواد حسینی خامنه‌ای (۱۲۷۴ – ۱۳۶۵ش)، از علما و مجتهدان عصر خود بود که در نجف زاده شد. او پس از اتمام دروس سطح، به مشهد مهاجرت کرد و نزد بزرگانی چون حاج آقا حسین قمی و میرزا مهدی اصفهانی تلمذ نمود. سپس برای اخذ اجازه اجتهاد به نجف رفت. سید جواد زندگی زاهدانه‌ای داشت و پس از پیروزی انقلاب نیز به همین سبک زندگی ادامه داد تا اینکه در سن ۹۳ سالگی درگذشت و در حرم امام رضا به خاک سپرده شد.

مادر: بانو خدیجه میردامادی (۱۲۹۳ – ۱۳۶۸ش)، تنها فرزند از همسر اول سید هاشم میردامادی بود که در نجف متولد شد. او بانویی باسواد، آشنا با آیات قرآن و تاریخ انبیاء بود. سیدعلی خامنه‌ای نقل کرده است که در کودکی، داستان‌های زندگی پیامبرانی چون موسی و ابراهیم را نخستین بار از زبان مادرش هنگام تلاوت قرآن شنیده است.

دوران کودکی و تحصیلات

سید علی خامنه‌ای در فروردین ۱۳۱۸ در مشهد متولد شد. او تحصیلات مقدماتی را در مکتب‌خانه و سپس در مدرسه دارالتعلیم دیانتی آغاز کرد. پس از ورود به دنیای طلبگی، در حوزه‌های علمیه مشهد، نجف و قم زیر نظر اساتیدی همچون آیت‌الله بروجردی، امام خمینی و علامه طباطبایی به تحصیل پرداخت. وی همچنین سال‌ها به تدریس سطوح عالی فقه، اصول و تفسیر قرآن اشتغال داشت.

همسر و فرزندان

در پاییز سال ۱۳۴۳، سیدعلی خامنه‌ای با منصوره خجسته باقرزاده (دختر حاج محمداسماعیل خجسته باقرزاده) ازدواج کرد. خطبه عقد آنان توسط آیت‌الله میلانی جاری شد. حاصل این ازدواج چهار پسر و دو دختر است:

• سید مصطفی (متولد ۱۳۴۴): داماد آیت‌الله خوشوقت.
• سید مجتبی (متولد ۱۳۴۸): داماد غلامعلی حداد عادل.
• سید مسعود (متولد ۱۳۵۳): داماد آیت‌الله خرازی.
• سید میثم (متولد ۱۳۵۷): داماد محمود لولاچیان.
• بشری سادات (متولد ۱۳۵۹): عروس حجت‌الاسلام محمدی گلپایگانی.
• هدی سادات (متولد ۱۳۶۰): عروس آیت‌الله باقری کنی.

خواهران و برادران

وی سه برادر به نام‌های سید محمد (متولد ۱۳۱۴، فارغ‌التحصیل حقوق)، سید هادی (متولد ۱۳۲۶) و سید حسن (متولد ۱۳۲۹) دارد که تنها برادر کوچکتر وی روحانی نیست. تنها خواهر تنی او بدرالسادات نام دارد که همسر شیخ علی تهرانی بود. علاوه بر این، وی سه خواهر ناتنی از همسر اول پدرش به نام‌های علویه، بتول و فاطمه‌سلطان دارد.

حیات سیاسی و شهادت

وی پس از شهادت محمدعلی رجایی، در مهرماه ۱۳۶۰ به عنوان سومین رئیس‌جمهور ایران انتخاب شد و پس از درگذشت امام خمینی در خرداد ۱۳۶۸، از سوی مجلس خبرگان به رهبری نظام جمهوری اسلامی منصوب گردید. سرانجام ایشان در ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حالی که در محل کارشان حضور داشتند، در پی حمله خصمانه اسرائیل به تهران به شهادت رسیدند.

منابع

• «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش.
• «خاندان سید علی خامنه ای»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ بارگذاری مطلب: ۹ اردیبهشت ۱۳۹۵ش.
• «بیوگرافی و سن آیت الله خامنه ای+همسر، فرزندان، عروس و دامادها»، وب‌سایت نمناک، تاریخ بارگذاری مطلب: ۷ تیر ۱۴۰۴ش.