آبشار کبودوال: بلندترین آبشار خزهای ایران در دل جنگلهای علیآباد کتول.
 آبشار کبودوال | |
پادکست مقاله | 🡇
|
آبشار کبودوال تنها آبشار تمامخزهای ایران و از نادرترین آبشارهای خزهای جهان است که طبیعت بکر و سرسبزی منحصربهفردی دارد. این آبشار زیبا در دل جنگلهای هیرکانی و دامنهٔ کوه هارون در استان گلستان، واقع شده و با توجه به ویژگیهای برجستهٔ خود مانند خزهای بودن، کیفیت آب و پوشش غنی گیاهی در سال ۱۳۹۴ش، بهعنوان میراث طبیعی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
معرفی
موقعیت جغرافیایی
آبشار کبودوال در روستای شیرآباد، جنوبشرقی شهرستان علیآباد کتول در استان گلستان واقع شده است. این آبشار در دل جنگلهای هیرکانی که بخشی از میراث جهانی در ایران بهشمار میرود، میان درختان انبوه با تنوع زیستی بالا در فضایی بکر و دست نخورده، قرار دارد.[۱]
ویژگیهای طبیعی
آبشار کبودوال بزرگترین آبشار تمام خزهای ایران و از بلندترین آبشارهای خزهای جهان است. ارتفاع آن حدود ۱۲متر و عمق حوضچهٔ آن ۲متر است.[۲] آب این آبشار از چشمهای پرآب و زلال در ارتفاعات سرچشمه میگیرد و هیچ منبع آبی دیگری در مسیر آن وجود ندارد.[۳] به همین دلیل به پاکترین آبشار ایران معروف است و آب آن قابل شرب است.[۴]
قدمت
عمر آبشار کبودوال براساس فسیلهای یافتشده در نزدیکی آن، بین ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال تخمین زده شده است.[۵]
ریشه نام
واژهٔ «کبودوال» در گویش کتولی[۶] از دو بخش کبود به معنای آبی و وال به معنای جوی آب تشکیل شده است که بهدلیل رنگ آبی و پاکی آب رودخانهٔ جاری در جنگلهای منطقه به این نام خوانده میشود.[۷]
آبشارهای منطقه
رودخانهٔ کبودوال و مجموعهای از آبشارهای کوچک و بزرگ، حدود هفت آبشار، در این منطقه جاری هستند که آبشار کبودوال بهعنوان بزرگترین و معروفترین آنها شناخته میشود.[۸]
بهترین زمان بازدید
آبشار کبودوال در تمام فصلها زیبایی خاص خود را دارد، اما با آغاز بهار و رشد مجدد خزهها، جلوهای ویژه پیدا میکند. بهترین زمان بازدید از آبشار کبودوال فصل بهار و تابستان است. در این بازه، آبشار، پرآب و طبیعت اطراف آن سرسبز و پرآب و هوای منطقه معتدل و دلپذیر است. البته برخی گردشگران در فصل پاییز و زمستان هم برای دیدن مناظر خاص آبشار و طبیعت اطراف آن در این فصول، به این منطقه سفر میکنند.[۹]
پوشش گیاهی و جانوری منطقه
پوشش گیاهی: درختان غالب منطقه شامل گونههای جنگلی هیرکانی مانند بلوط، توسکا، آزاد، انجیلی، ممرز، راش، آلوچهٔ وحشی، ولیک و شیردار است. بخشهای زیادی از سطح صخرهها و کف جنگل را خزههای سبز و انواع سرخسها پوشاندهاند که زیبایی خاصی به مناظر بخشیدهاند. گونههای مختلف درختچهها، گلهای وحشی و گیاهان دارویی نیز در این منطقه بهوفور یافت میشوند.[۱۰]
پوشش جانوری: کبودوال زیستگاه جانوران مختلفی از جمله پلنگ، خرس قهوهای، گرگ، روباه، گراز وحشی، سنجاب و گربهٔ وحشی است. در جنگلها و رودخانهها، انواع پرندگان شامل قرقاول، کبک، عقاب، سهره و گونههای بومی دیگر دیده میشود. در رودخانهٔ پاییندست آبشار نیز ماهی قزلآلا و دیگر آبزیان وجود دارند.[۱۱]
ساکنان منطقه
قوم کتولی، ساکنان اصلی منطقه آبشار کبودوال در علیآباد کتول (گلستان)، از شاخههای قوم طبری (مازندرانی) هستند. پیشینهٔ این قوم بومی به قرن ششم هجری و حتی هزاران سال پیش با نام «کرتوی» میرسد. کتولیها در تاریخ، همراه با سپاه قاجار و افشار با ترکمنها جنگیدهاند[۱۲] و نام کتول از مهاجرت گروهی از طبرستان مرکزی به شرق آن (منطقهٔ کنونی) در حدود سال ۹۹۶ هجری گرفته شده است.[۱۳] شغل اصلی آنها دامداری و کشاورزی است و صنایع دستی شاخص آنها شامل چادرشببافی، نمدبافی و ساخت سازهای محلی میشود. موسیقی کتولی با مقامهایی همچون هرائی، راستهمقام و کلهکش، و نیز پوشاک سنتی با رنگهای ویژه، از عناصر برجستۀ فرهنگ آنها است.[۱۴] در این منطقه، اقلیتهایی از شاهرودی، آذربایجانی، سیستانی و ترکمن نیز سکونت دارند، اما جمعیت غالب، کتولیهای طبریتبار هستند.[۱۵]
مسیرهای دسترسی به آبشار کبودوال
برای رفتن به آبشار کبودوال ابتدا در استان گرگان، از شهر علیآباد مسیری ۴۰ کیلومتری در جاده گرگان-بجنورد پیموده میشود و سپس در سمت جنوبشرق در جاده کمربندی، ادامهٔ مسیر به جادهٔ کبودوال میرسد. پس از عبور از سد خاکی زرینگل و پیمودن حدود ۴٫۵ کیلومتر راه، عوارضی کبودوال دیده میشود.[۱۶] پس از پرداخت عوارضی، ۵۰۰ متر تا پارکینگ فاصله است.[۱۷] پس از پارک خودرو مسیر پیادهروی شروع میشود و حدود یک کیلومتر مسیر سنگفرش و پلکانی (حدود ۳۲۰ پلهٔ سنگفرششده با افزایش ارتفاع ۱۷۰متر) را باید در دل جنگلهای سرسبز طی کرد تا بتوان به آبشار رسید.[۱۸]
امکانات رفاهی
آبشار کبودوال دارای امکانات رفاهی متعددی[۱۹] ازجمله چادرهای انفرادی و گروهی، سکوی استراحت،[۲۰] سرویس بهداشتی،[۲۱] آلاچیق،[۲۲] پارکینگ، دکهٔ غذاهای محلی (مانند آش،[۲۳] سوپرمارکت، نمازخانه[۲۴] و مسیر سنگفرش شده برای پیادهروی آسان است.[۲۵] بازدیدکنندگان میتوانند چادر شخصی خود را در جنگل برپا کنند.[۲۶] همچنین اقامتگاه بومگردی کبودوال، یک خانهٔ قدیمی با معماری سنتی است که مورد بازسازی قرار گرفته است. این اقامتگاه با حیاطی سرسبز، از دو واحد مسکونی برخوردار است و از امکانات رفاهی مناسبی برخوردار است.[۲۷]
نقش آبشار بر زندگی مردم منطقه
آبشار کبودوال در علیآباد کتول، تأثیر چشمگیری بر اقتصاد، فرهنگ و سبک زندگی منطقه داشته است. این آبشار با جذب گردشگران داخلی و خارجی، باعث رونق اقتصادی، اشتغالزایی و توسعه خدمات رفاهی شده است.[۲۸] آب از نظر معنوی، نماد پاکی و جریان زندگی است و تجربهای از گردشگری معناگرا را فراهم میکند که به بازسازی روحی، آرامش روانی و پیوند با خالق هستی کمک میکند.[۲۹] محیط آرام آبشار، پناهگاهی برای فرار از هیاهوی شهری و تقویت روابط خانوادگی و اجتماعی است.[۳۰] مردم منطقه با این طبیعت پیوند عمیقی دارند و فرهنگ زندگی در دل طبیعت را حفظ کردهاند. آبشار بهعنوان نماد فرهنگی منطقه، با نام بومی «کبودوال» شناخته میشود.[۳۱] استفاده از آب زلال برای شرب، تفریحات سالم مانند کمپینگ، جنگلنوردی، شنا و امکانات رفاهی مانند مسیر سنگفرش، سکوها، سرویس بهداشتی، پارکینگ، سبک زندگی مردم را بهسمت اکوتوریسم و فعالیتهای فضای باز سوق داده است.[۳۲]
جاذبههای گردشگری منطقه
جاذبههای گردشگری اطراف آبشار کبودوال متعدد و متنوع است و به همین دلیل بازدید از این منطقه را بسیار لذتبخش و جذاب میکند:
- پارک جنگلی کبودوال: پارک جنگلی کبودوال در ۵کیلومتری جنوب علیآباد کتول با جنگلهای انبوه، مسیرهای سنگفرش و پلهای چوبی، محیطی مناسب برای طبیعتگردی است. مسیر دسترسی به آبشار کبودوال از داخل این پارک میگذرد.[۳۳]
- دریاچه و سد خاکی زرینگل: دریاچه و سد خاکی زرینگل یا دریاچۀ سد کبودوال، در فاصلهٔ ۲کیلومتری آبشار کبودوال قرار دارد. این سد با ظرفیت بیش از ۱۷ میلیون مترمکعب، آب کشاورزی و شرب منطقه را تأمین کرده و به حفظ محیط زیست کمک میکند. دریاچهٔ پشت سد با چشماندازهای آرام و جنگلهای هیرکانی، مقصدی محبوب برای تفریحات آبی، پیکنیک و پرندهنگری است و پرندگانی مانند غاز، اردک و قوی وحشی در آن دیده میشوند.[۳۴]
- موزه تاریخ طبیعی کبودوال: موزهٔ تاریخ طبیعی کبودوال در جنگل کبودوال، ۴ تا ۵ کیلومتری جنوبشرقی علیآباد کتول واقع و در سال ۱۳۸۲ش افتتاح شده است. این موزه با مساحت ۱۲۰۰ مترمربع شامل بخش جانورشناسی مانند تاکسیدرمی پرندگان، پستانداران، خزندگان و حشرات و بخش گیاهشناسی است. موزه در محیطی جنگلی قرار داشته و بازدید از آن همراه با آبشار و پارک جنگلی کبودوال، تجربهای کامل از طبیعت و تاریخ طبیعی منطقه فراهم میکند.[۳۵]
۴. روستای تاریخی افراتخته
روستای افراتخته از زیباترین و بکرترین روستاهای جنگلی شهرستان علیآباد کتول در استان گلستان است که در ۳۲کیلومتری جنوبشرقی علیآباد کتول واقع شده است. این روستا با جنگلهای انبوه و هزار سالهای احاطه شده که به منطقهای شکار ممنوع تبدیل شده و زیستگاه گونههای جانوری خاص و درختانی با قدمت بسیار بالا است.[۳۶]
آب افراتخته از رودخانهای به همین نام تأمین میشود و این روستا دارای آب و هوای معتدل تابستانی و زمستانهای سرد کوهستانی است. از ویژگیهای فرهنگی و تاریخی این روستا میتوان به چاه سنگی پیرآلا، حمام قدیمی و گورستان تاریخی گبری اشاره کرد. بیشتر خانههای قدیمی از خشت، سنگ و گل ساخته شدهاند و سقفهایی شیروانی دارند. مردم روستا عمدتاً کشاورز و باغدار هستند و در تولید عسل، فرآوردههای دامی و محصولات زراعی مانند پیاز، سیبزمینی، سیر و گندم فعال هستند.[۳۷]
۵. روستای سیامرزکوه
روستای سیامرزکوه که گاهی بهنام سیاه مرزکوه نیز شناخته میشود، از روستاهای ییلاقی استان گلستان و تابع بخش کمالان شهرستان علیآباد کتول است. این روستا بین دو کوه واقع شده و دارای آب و هوای سرد کوهستانی است که بیشتر جمعیت آن در فصول بهار و تابستان در اینجا ساکن میشوند و در زمستان روستا خالی از سکنه است. این روستا جاذبههایی همچون آبشار گنجو و سنگ قبرهای کهن تاریخی دارد که برای گردشگران و علاقمندان به طبیعت و تاریخ منطقه جذاب است. زبان مردم محلی کتولی است و غالباً پیرو مذهب شیعهٔ جعفری هستند.[۳۸]
۶. روستای چلی سفلی
روستای چلی سفلی یکی از مناطق بومگردی زیبا و سرسبز شهرستان علیآباد کتول در استان گلستان است که در دل جنگل کبودوال و در فاصلهٔ حدود ۲۲کیلومتری شهر علیآباد کتول واقع شده است. این روستا قدمتی بیش از ۵۰۰ سال دارد و به «دهنه محمدآباد» نیز معروف است. خانههای آن کاهگلی و چوبی با ایوانهای چسبیده به هم، نمایانگر صفا و صمیمیت ساکنان روستا است.[۳۹]
آبشار چلی از جاذبههای طبیعی مهم در حدود یک کیلومتری روستا با ارتفاع حدود ۶۰متر است که بهخاطر طبیعت بکر و خنکاش گردشگران زیادی را جذب میکند. در این منطقه صنایع دستی مانند نواربافی، ابریشمبافی و چادرشببافی فعال است و سوغات محلی شامل ترشی کندس، مربای تمشک، رب خرمالوی وحشی، عسل طبیعی و لوبیای سبز میشود.
پوشش گیاهی متنوع با درختانی مانند گردو، چنار، تمشک و انجیر و زیستگاه حیواناتی مثل خوک وحشی، روباه، شغال و کبک از ویژگیهای طبیعی این روستا است. چلی سفلی، با حفظ بافت تاریخی و معماری بومی، در فهرست آثار ملی ثبت شده و از مقاصد محبوب طبیعتگردی و بومگردی استان گلستان بهشمار میرود.[۴۰]
۷. آبشارهای اطراف
همچنین آبشارهای شیرآباد،[۴۱] آبشار سد زرینگل، آبشار چلی، آبشار چهجا و آبشار آلامن در اطراف آبشار کبودوال از دیگر جاذبههای اطراف این منطقه بهشمار میروند.[۴۲]
پانویس
- ↑ «آبشار کبودوال»، وبسایت پرواز ما.
- ↑ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وبسایت مجله گردشگری هماقلیم.
- ↑ «آبشار کبودوال»، وبسایت climber.
- ↑ «آشنایی با جاذبههای گردشگری آبشار کبودوال-گلستان»، همشهری آنلاین.
- ↑ . «آبشار کبودوال»، وبسایت کجارو.
- ↑ . «آبشار کبودوال علیآباد کتول»، وبسایت سفرمارکت.
- ↑ «آبشار کبودوال کجاست؟ بزرگترین آبشار خزهای در استان گلستان»، وبسایت ایرانگرد.
- ↑ «آبشار کبودوال»، وبسایت کجارو.
- ↑ «کبودوال 320 پله تا بهشت»، وبسایت گلستانیها.
- ↑ امینیان، «اطلاعات کامل درباره آبشار کبودوال، تنها آبشار خزهای ایران»، وبسایت اتاقک.
- ↑ امینیان، «اطلاعات کامل درباره آبشار کبودوال، تنها آبشار خزهای ایران»، وبسایت اتاقک.
- ↑ «علیآباد کتول»، وبسایت طرفداری.
- ↑ «علیآباد کتول»، وبسایت طرفداری.
- ↑ «فن ساخت پوشاک قوم کتول هویتی ماندگار و ارزشمند»، وبسایت اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گلستان.
- ↑ «نگاهی گذرا به فرهنگ و شعر کتولی»، وبسایت گلشن مهر.
- ↑ «آبشار کبودوال»، وبسایت کجارو.
- ↑ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وبسایت مجله گردشگری هماقلیم.
- ↑ کهنزاد، «آبشار کبودوال؛ نابترین جاذبه گردشگری گلستان»، وبسایت علیبابا.
- ↑ «آبشار کبودوال علیآباد کتول»، وبسایت سفرمارکت.
- ↑ «کبودوال، تنها آبشار خزهای ایران»، وبسایت مجله گردشگری الیگشت.
- ↑ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وبسایت مجله گردشگری هماقلیم.
- ↑ «آبشار کبودوال»، وبسایت تریپ یار.
- ↑ «دیدنیهای علیآباد کتول»، وبسایت کجارو.
- ↑ «آبشار کبودوال علیآباد کتول»، وبسایت سفرمارکت.
- ↑ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وبسایت مجله گردشگری هماقلیم.
- ↑ «کبودوال زیباترین آبشار خزهای ایران»، وبسایت کایت.
- ↑ «آبشار کبودوال»، وبسایت کجارو.
- ↑ «تنها آبشار خزهای ایران کجاست؟+عکس»، خبرگزاری برنا.
- ↑ ایمانی خوشخو و شهرابی فراهانی، «بررسی ارتباط میان عناصر معناگرایی و ادراک گردشگر از سفر (مطالعه موردی گردشگران خارجی بازار تهران)»، 1397ش، ص143-145.
- ↑ «آبشار کبودوال علیآباد کتول»، وبسایت سفرمارکت.
- ↑ «آبشار کبودوال تنها آبشار خزهای ایران؛ آبشاری در دل مخمل سبز+فیلم»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «آبشار کبودوال»، وبسایت ارسباران.
- ↑ «پارک جنگلی کبودوال علیآباد کتول»، وبسایت ایران بومگردی.
- ↑ «سد کبودوال، زرین گل گرگان»، وبسایت مجله گردشگری.
- ↑ «موزه تاریخ طبیعی علیآباد کتول گلستان»، وبسایت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی.
- ↑ «9 روستای دیدنی علیآباد کتول»، وبسایت گلستانیها.
- ↑ ذاکر اکبری، «روستای افراتخته علیآباد، با منظرههای تماشایی و مهآلود»، وبسایت جاجیگا.
- ↑ «روستای ییلاقی سیاه مرزکوه»، وبسایت گلستانیها.
- ↑ «روستای چلی سفلی»، وبسایت اینتودی.
- ↑ «آبشار چلی، علیآباد کتول»، وبسایت میزبان مهربان.
- ↑ «آبشار کبودوال»، وبسایت تریپ یار.
- ↑ «جاذبههای گردشگری علیآباد کتول»، وبسایت رهی نو.
منابع
- «آبشار چلی، علیآباد کتول»، وبسایت میزبان مهربان، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «آبشار کبودوال»، وبسایت ارسباران، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «آبشار کبودوال»، وبسایت پرواز ما، تاریخ انتشار: ۲۸ بهمن ۱۴۰۳ش.
- «آبشار کبودوال»، وبسایت کجارو، تاریخ انتشار: ۱۸ مهر ۱۳۹۶ش.
- «آبشار کبودوال»، وبسایت تریپ یار، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «آبشار کبودوال»، وبسایت climber، تاریخ بازدید: ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «آبشار کبودوال تنها آبشار خزهای ایران؛ آبشاری در دل مخمل سبز+فیلم»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ انتشار: ۲۳ دی ۱۳۹۶ش.
- «آبشار کبودوال علیآباد کتول»، وبسایت سفرمارکت، تاریخ انتشار: ۲۸ آذر ۱۴۰۰ش.
- «آبشار کبودوال کجاست؟ بزرگترین آبشار خزهای در استان گلستان»، وبسایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ش.
- «آشنایی با آبشار کبودوال»، وبسایت مجله گردشگری هماقلیم، تاریخ بازدید: ۱۸ شهریور ۱۴۰۱ش.
- «آشنایی با جاذبههای گردشگری آبشار کبودوال-گلستان»، همشهری آنلاین، تاریخ انتشار: ۱۸ خرداد ۱۳۹۹ش.
- ایمانی خوشخو، محمدحسین و شهرابی فراهانی، مهدیه، «بررسی ارتباط میان عناصر معناگرایی و ادراک گردشگر از سفر (مطالعه موردی گردشگران خارجی بازار تهران)»، فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، سال سیزدهم، شماره ۴۴، ۱۳۹۷ش.
- امینیان، نیوشا، «اطلاعات کامل دربارهٔ آبشار کبودوال، تنها آبشار خزهای ایران»، وبسایت اتاقک، تاریخ بازدید: ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «پارک جنگلی کبودوال علیآباد کتول»، وبسایت ایران بومگردی، تاریخ انتشار: ۳ آذر ۱۳۹۷ش.
- «تنها آبشار خزهای ایران کجاست؟ +عکس»، خبرگزاری برنا، تاریخ انتشار: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
- «جاذبههای گردشگری علیآباد کتول»، وبسایت رهی نو، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «دیدنیهای علیآباد کتول»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۱۸ شهریور ۱۴۰۱ش.
- ذاکر اکبری، معصومه، «روستای افراتخته علیآباد، با منظرههای تماشایی و مهآلود»، وبسایت جاجیگا، تاریخ انتشار: ۲۷ مرداد ۱۴۰۳ش.
- «روستای چلی سفلی»، وبسایت اینتودی، تاریخ بازدید: ۱۳ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «روستای ییلاقی سیاه مرزکوه»، وبسایت گلستانیها، تاریخ انتشار: ۳۰ مرداد ۱۴۰۰ش.
- «سد کبودوال، زرین گل گرگان»، وبسایت مجله گردشگری، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «علیآباد کتول»، وبسایت طرفداری، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «فن ساخت پوشاک قوم کتول هویتی ماندگار و ارزشمند»، وبسایت اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گلستان، تاریخ انتشار: ۶ خرداد ۱۳۹۹ش.
- «کبودوال، تنها آبشار خزهای ایران»، وبسایت مجله گردشگری الیگشت، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مهر ۱۳۹۸ش.
- «کبودوال زیباترین آبشار خزهای ایران»، وبسایت کایت، تاریخ بازدید: ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ش.
- «کبودوال ۳۲۰ پله تا بهشت»، وبسایت گلستانیها، تاریخ انتشار: ۳ مرداد ۱۳۹۸ش.
- کهنزاد، محبوبه، «آبشار کبودوال؛ نابترین جاذبه گردشگری گلستان»، وبسایت علیبابا، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «موزه تاریخ طبیعی علیآباد کتول گلستان»، وبسایت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «نگاهی گذرا به فرهنگ و شعر کتولی»، وبسایت گلشن مهر، تاریخ بازدید: ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ش.
- «۹ روستای دیدنی علیآباد کتول»، وبسایت گلستانیها، تاریخ انتشار: ۳۰ فروردین ۱۳۹۹ش.