مسئله اصلی جهان اسلام

مراسم راهپیمایی روز جهانی قدس در مسیر های منتهی به دانشگاه تهران

مراسم راهپیمایی روز جهانی قدس در مسیر های منتهی به دانشگاه تهران

مسئله اصلی جهان اسلام؛ جایگاه سیاسی و اهمیت دینی و تمدنی فلسطین نزد مسلمانان جهان.

مسئله اصلی جهان اسلام، اشاره به اهمین فوق‌العادۀ سرزمین فلسطین و جایگاه مهم تاریخی، دینی و تمدنی آن نزد مسلمانان جهان دارد. این اصطلاح، نخستین بار توسط امام خمینی، بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران مطرح شد. جمهوری اسلامی ایران موضوع فلسطین را همواره میان مسائل مشترک مسلمانان، به‌عنوان مسأله اول امت اسلامی مورد توجه قرار داده و معتقد است که تمامی معادلات جهان اسلام ذیل این موضوع تعریف می‌شود.

مفهوم‌شناسی

در ادبیات شماری از اندیشمندان، پژوهشگران، تحلیل‌گران، رسانه‌ها و مقام‌های جمهوری اسلامی ایران، «مسئلۀ اصلی جهان اسلام» به مسئلۀ فلسطین اطلاق می‌شود. بر اساس این دیدگاه، فلسطین به‌دلیل جایگاه تاریخی، دینی، سیاسی، راهبردی و تمدنی خود، مهم‌ترین موضوع مشترک جهان اسلام به‌شمار می‌رود و اشغال آن توسط اسرائیل از میانه سدۀ بیستم میلادی، این جایگاه را برجسته‌تر کرده است.

در این ادبیات، از فلسطین با تعابیری مانند قلب تپندۀ جهان اسلام، قلب جهان اسلام، اولویت جهان اسلام، قلب جغرافیای جهان اسلام، قلب مسائل دنیای اسلام، قلب سیاسی جهان اسلام، پارۀ تن اسلام، قبلۀ اول مسلمانان، مهم‌ترین مسئلۀ جهان اسلام و زنده‌ترین و مهم‌ترین مسأله جهان اسلام، یاد شده است که بیانگر اهمیت دینی و راهبردی آن در این گفتمان است.

تاریخچه

امام خمینی، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، از آغاز نهضت خود در سال ۱۳۴۱ش، فلسطین را مسئلۀ اصلی جهان اسلام معرفی کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، وی ۷۷ روز بعد در سال ۱۳۵۸ش با نام‌گذاری آخرین جمعۀ ماه رمضان به‌عنوان روز قدس، این رویکرد را در سطح بین‌المللی مطرح و بر همبستگی کشورهای اسلامی در حمایت از فلسطین تأکید کرد.

سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، نیز فلسطین را مهم‌ترین مسئلۀ مشترک کشورهای اسلامی دانسته و دلایلی همچون اشغال سرزمین فلسطین، آوارگی فلسطینیان، جایگاه دینی بیت‌المقدس، تداوم درگیری‌ها و نقض حقوق فلسطینیان، نقش اسرائیل در معادلات منطقه‌ای، تأثیر مسئلۀ فلسطین بر وحدت جهان اسلام و پیوند آن با جنبش‌های مقاومت را از مهم‌ترین عوامل این ارزیابی برشمرده است.

منابع

• قرآن کریم.
• آغا، نبیل خالد، مدائن فلسطین، بیروت، المؤسسة العربیة للدراسات والنشر، ۱۹۹۳م.
• «امام خمینی فلسطین را به مسئله اول جهان اسلام تبدیل کرد»، وب‌سایت دیگران، تاریخ درج مطلب: 15 خرداد 1402ش.
• «چرا فلسطین مسأله اصلی دنیای اسلام است؟»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 19 مرداد 1393ش.
• «چرا فلسطین برای ما مسلمان‌ها مهم است؟»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳۱ ارديبهشت ۱۳۹۹ش.
• حقجو، مصطفی، «فلسطین نقطه استراتژیک و ژیوپولیتیکی جهان»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان، تاریخ درج مطلب: 27 شهریور 1397ش.
• دل‌آرا نعمتی، پیرعلی، «ارض مقدس و مختصات آن در قرآن کریم و تورات»، مجلۀ مطالعات قرآنی، دورۀ 1، شمارۀ 2، 1389ش.
• «دیدگاه مشترک؛ فلسطین مسأله اصلی جهان اسلام»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۸ مهر ۱۴۰۲ش.
• «رهبر انقلاب: موضوع فلسطین، قلب مسائل دنیای اسلام است»، وبسیات روزنامۀ فرهیختگان، تاریخ درج مطلب: 31 خرداد 1402ش.
• زعیتر، اکرم، سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار، ترجمه علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1362ش.
• شیرودی، مرتضی، «مسائل جهان اسلام از دیدگاه مقام معظم رهبری»، مجلۀ حصون، شمارۀ 7، بهار 1385ش.
• شیرودی، مرتضی، فلسطین و صهونیزم، تهران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نمایندگی ولی فقیه، بی‌تا.
• صالح، محسن محمد، فلسطین، کوالا لامپور، بی‌نا، ۲۰۰۲م.
• طبری، ابن‌جریر، جامع ‌البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفه، بی‌تا.
• عبدالحافظ، محمد تیسیر، الأوضاع الدیمقرافیة لفلسطین خلال الربع الثانی من القرن العشرین، دانشگاه قاهره، ۱۹۷۸م.
• «فلسطین؛ زنده‌ترین و مهم‌ترین مسئله جهان اسلام»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۰ش.
• «فلسطین قلب تپندۀ جهان اسلام است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۸ تیر ۱۳۹۴ش.
• «فلسطین قلب جهان اسلام است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۵ فروردین ۱۴۰۳ش.
• «فلسطین، قلب جغرافیایی جهان اسلام است»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 1شهریور 1390ش.
• «فلسطین مهم‌ترین مسأله جهان اسلام است»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 25 فروردین 1401ش.
• «فلسطین همچنان پاره تن اسلام است»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 4 شهریور 1401ش.
• فوزبورغ، یوحنا، وصف الأراضی المقدسة فی فلسطین، ترجمه سعید البیشاوی، عمان،‌ دارالشروق، ۱۹۹۷م.
• «ماجرای فلسطین و استراتژی جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 27 آبان 1402ش.
• محجوب، محمود و یاوری، فرامز، گیتاشناسی کشورها، تهران، گیتاشناسی، بی‌تا.
• «مرکز آمار فلسطین: جمعیت فلسطینیان در جهان به 13.7 میلیون نفر رسید»، خبرگزاری آناتولی، تاریخ درج مطلب: 1 ژانویه 2021م.
• «مسئله فلسطین / مسئله قدس»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 8 اسفند 1388ش.
• «موضوع فلسطین اولویت جهان اسلام است»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آبان ۱۴۰۲ش.
• «هفت دهه درگیری بین اسرائیل و فلسطینی‌ها بر سر چیست؟»، وب‌سایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: 17 اکتبر 2021م.
• «ولایتی: فلسطین قلب تپنده جهان اسلام و قبله اول مسلمانان است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۳۹۶ش.
• «ولایتی: فلسطین قلب سیاسی جهان اسلام است»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۲۷ مرداد ۱۳۹۱ش.