علی صیاد شیرازی
 علی صیاد شیرازی | |
| نام و شناسه | |
|---|---|
| نام | علی |
| نام خانوادگی | صیاد شیرازی |
| شناخته‌شده برای | فرماندهی نیروی زمینی ارتش در دوران دفاع مقدس |
| زندگی و مرگ | |
| زادهٔ | ۴ خرداد ۱۳۲۳ش درگز، استان خراسان |
| درگذشت | ۲۱ فروردین ۱۳۷۸ش تهران |
| علت مرگ | ترور توسط گروهک منافقین |
| مشخصات فردی و اجتماعی | |
| محل زندگی | تهران |
| ملیت | ایران |
| دین | اسلام |
| تحصیلات | |
| تحصیلات | دانشکدهٔ افسری تخصص هواسنجی بالستیک |
| محل تحصیل | دانشکدهٔ افسری تهران |
| فعالیت و خدمت | |
| منصب / پیشه | فرمانده نیروی زمینی ارتش نمایندهٔ امام در شورای عالی دفاع جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح |
| دوره | ۱۳۶۰–۱۳۶۵ش |
| واحد خدمت نظامی | ارتش جمهوری اسلامی ایران |
| درجه نظامی | سپهبد سرلشکر |
| خانواده | |
| همسر | عفت |
| فرزندان | ۳ فرزند (یک دختر و دو پسر) |
| پدر | زیادخان |
صیاد شیرازی، فرماندهٔ عالی نیروی زمینی ارتش در دوران دفاع مقدس.
صیاد شیرازی، با تدابیر جنگی و نبوغ خود، پیروزی‌های زیادی در جبهه‌های استان کردستان و نیز خط مقدم جنگ تحمیلی عراق علیه ایران کسب کرد. نقش وی در آزادسازی خرمشهر پررنگ بود. وی علاوه بر خدمات بسیار در زمان دفاع مقدس، به سمت نمایندگی امام خمینی در شورای عالی دفاع منصوب شد و در ۱۳۷۸ش، به‌دست آیت‌الله خامنه‌ای به درجهٔ سرلشکری نائل آمد. وی به‌دست گروهک منافقین مقابل منزل خود ترور شد و به شهادت رسید.
زندگینامه
علی صیاد شیرازی در ۴ خرداد ۱۳۲۳ش در درگز استان خراسان متولد شد. وی دوران متوسطه را در شاهرود و گرگان سپری کرد، تحصیلات دبیرستان را در تهران در رشتهٔ ریاضی ادامه داد و سپس وارد دانشکدهٔ افسری تهران شد. در سال ۱۳۴۶ش، در رستهٔ توپخانه با درجهٔ ستوان دومی فارغ‌التحصیل شد. صیاد، تحصیلات تکمیلی دورهٔ نظامی را در شیراز و اصفهان گذراند و در ۱۳۴۸ش، وارد لشکر زرهی زمینی تبریز شد و به‌طور رسمی خدمت خود را در سِمَت فرماندهی توپخانه شروع کرد. در ۱۳۵۱ش، به‌منظور ادامهٔ رشتهٔ تخصصی توپخانه به آمریکا رفت و طی سه‌ماه با نمرهٔ ممتاز از تخصص «هواسنجی بالستیک» فارغ‌التحصیل شد و به کشور بازگشت.[۱]
مادر صیاد اهل انارک از توابع نایین و پدر او، زیادخان، از عشایر قشقایی بود که شغل نظامی داشت. اجداد او از عشیرهٔ «اخت افشار» بودند که در اصطهبانات و نی‌ریز در استان فارس تا سیرجان و نیز بافت و جیرفت در استان کرمان می‌زیستند. پدربزرگ وی با ایل و تبار و اموال و دام، سال‌ها قبل به خراسان کوچ کرده و در درگز ساکن شده بودند.[۲]
صیاد شیرازی در ۲۵سالگی با دخترعموی خود عفت ازدواج کرد. نتیجهٔ این پیوند، یک دختر و دو پسر بود.[۳]
جایگاه
صیاد شیرازی در منصب فرماندهی ارتش، مسئول هماهنگ‌کردن قوای ارتش و سپاه، وحدت‌بخشی نیروهای مسلح کشور و عقب‌راندن دشمن از مرزها بود.[۴] وی علاوه‌بر تدریس در دانشگاه افسری به مطالعات تطبیقی جنگ تحمیلی عراق علیه ایران با جنگ‌های صدر اسلام پرداخت و در این راستا هیئت معارف جنگ را پایه‌ریزی کرد.[۵]
ویژگی‌های شخصیتی
سعهٔ صدر، تحمل نظر مخالف و انتقادپذیری از صفات بارز صیاد شیرازی بود.[۶] صیاد از اختلافات دوری می‌کرد و می‌کوشید که بین گروه‌های مختلف نظامی و سیاسی کشور اتحاد ایجاد شود؛ در همین راستا، پس از جنگ، عضو هیچ حزب و گروه سیاسی نبود.[۷] او مطالعهٔ تفسیر قرآن و سایر مطالعات علمی و اجتماعی را در کنار دیگر مسئولیت‌هایش فراموش نمی‌کرد. از جمله این‌که به‌مدت ۱۷سال پای درس آیت‌الله سیدرضا بهاءالدینی حاضر می‌شد. هر هفته از علما دیدن می‌کرد و از توصیه‌های آنها بهره می‌گرفت. همکاری در خانه، کمک به خانواده و اهتمام در تربیت فرزندان را در برنامه‌های خود داشت.[۸]
فعالیت‌ها
الف- آموزشی
صیاد شیرازی در ۱۳۵۲ش، تدریس در دانشکدهٔ توپخانهٔ اصفهان را پذیرفت.[۹] وی در کنار خدمات نظامی و شغلی خود، به طلاب حوزهٔ علمیهٔ «حاج حسن امامی» زبان انگلیسی آموزش می‌داد.[۱۰]
ب- سیاسی
صیاد شیرازی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی با عضویت در محفل سرّی ارتش در اصفهان وارد فعالیت سیاسی انقلابیون شد. در دههٔ ۱۳۴۰ش، در گزارش‌های ساواک مبنی بر کنترل سروان علی صیاد شیرازی، آمده بود که او فردی مذهبی و معتقد است؛ گرچه کارهای محوله را با دقت و تلاش و علاقه انجام می‌دهد، اما گاهی علیه مقامات مملکتی حرف می‌زند و از گروه‌های انقلابی حمایت می‌کند. همین گزارشات موجب شد در ۱۹ بهمن ۱۳۵۷ش به مدت سه روز در حبس باشد که با پیروزی انقلاب آزاد شد.[۱۱] مواضع او در رابطه با جنبش امام خمینی و انقلاب روشن بود و در اوایل پیروزی انقلاب می‌کوشید آرامش و امنیت را بر اوضاع کشور حاکم کند.[۱۲]
ج- نظامی
صیاد شیرازی از آغاز پیروزی انقلاب تا مهر ۱۳۵۸ش در اصفهان ماند؛ اما با شنیدن اخبار کردستان، همراه با مصطفی چمران به آن منطقه اعزام شد. طی حضور ۱۷روزه در سردشت و به فرماندهی دکتر چمران، ۹ عملیات چریکی علیه شورشیان با موفقیت انجام دادند. در زمستان همان سال، قرارگاه عملیات غرب در کرمانشاه به فرماندهی سرهنگ صیاد شیرازی دایر شد که طی عملیات نظامی گسترده توانست مریوان را آزاد کند.[۱۳] در همین زمان، محاصرهٔ شهرهای سنندج و پادگان‌های مریوان، بانه و سقز را شکست. نتیجهٔ این موفقیت‌ها، ارتقاء وی به درجهٔ سرهنگ‌تمام و فرماندهی عملیات غرب کشور بود.[۱۴]
در زمان ریاست‌جمهوری بنی‌صدر، وجود اختلاف میان گروه‌های مختلف سیاسی کشور موجب شد بنی‌صدر حس کند صیاد شیرازی حامی شهید بهشتی است؛ در نتیجه، او را از مقام فرماندهی قرارگاه غرب عزل کرد. پس از خلع بنی‌صدر و در زمان ریاست‌جمهوری رجایی، در سال ۱۳۶۰ش، در پی شهادت فرماندهان رده‌بالای ارتش، صیاد شیرازی به سمت فرمانده نیروی زمینی ارتش منصوب شد. در طول دفاع مقدس، او توانست مناطق زیادی را از دست بعثی‌ها آزاد کند. صیاد شیرازی پس از حدود پنج سال در تیر ۱۳۶۵ش استعفا داد و سپس به پیشنهاد آقای خامنه‌ای و تأیید امام خمینی به‌عنوان نمایندهٔ امام در شورای عالی دفاع منصوب شد. درجهٔ سرتیپی در اردیبهشت ۱۳۶۶ش، به وی اعطا شد. در ۱۳۶۸ش، جنگ با قبول قطعنامه از سوی ایران پایان یافت، اما با حملهٔ منافقین در همان سال به‌فاصلهٔ دو ماه، با حضور فعال صیاد شیرازی، پیروزی در عملیات مرصاد شکل گرفت. پس از جنگ، صیاد شیرازی در کمیسیون‌های شورای عالی دفاع به ایفای نقش پرداخت. سرتیپ صیاد شیرازی در مهر ۱۳۶۸ش، به درجهٔ معاونت بازرسی کل نیروهای مسلح منصوب و در شهریور۱۳۷۲ش، با حکم فرماندهٔ کل قوا به‌عنوان جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح انتخاب شد. وی در ۱۶ فروردین ۱۳۷۸ش، به‌دست آیت‌الله خامنه‌ای مفتخر به درجهٔ سرلشکری شد.[۱۵] پس از شهادت سرلشکر صیاد شیرازی، آیت‌الله خامنه‌ای در تقدیر از جان‌فشانی‌های او، درجهٔ سپهبدی را به وی اعطا کرد. بدین ترتیب، بعد از سپهبد محمدولی قرنی، شهید صیاد شیرازی به دومین نظامی با رتبهٔ سپهبدی معرفی شد.[۱۶]
شهادت
صیاد شیرازی در ۲۱ فروردین ۱۳۷۸ش در تهران، هنگام خروج از منزل و در مقابل چشم فرزندش از سوی عوامل ضدانقلاب در لباس رفتگر شهرداری، ترور شد و به شهادت رسید.[۱۷]
دیدگاه‌ها دربارهٔ صیاد شیرازی
آیت‌الله خامنه‌ای در سخنرانی خود در دیدار با خانوادهٔ شهدا به نقش صیاد شیرازی در عملیات بیت‌المقدس که به آزادسازی خرمشهر انجامیده بود، اشاره کرد. رهبر انقلاب او را فرماندهی با دقت نظر بالا و هوشیار نامید که توانسته بود با نبوغ و موقع‌شناسی، نیروی مسلح کشور را به سمت انجام عملیاتی بزرگ و آزادسازی خرمشهر از دست دشمن سوق دهد.[۱۸]
آیت‌الله هاشمی رفسنجانی او را فرماندهٔ سرافرازی در ارتش معرفی می‌کرد و به نقش تعیین‌کنندهٔ وی در عملیات جنگی و فرماندهی عالی نظامی اشاره و آن را بی‌نظیر توصیف می‌کرد.[۱۹]
نشریهٔ مالین فرانسه در ۱۳۶۲ش، صیادشیرازی را فرمانده‌ای توصیف کرد که پیروزی را نه در اتکاء به تانک و موشک، بلکه فقط در اعتقاد به خدا می‌دانست و همواره می‌گفت که من سرباز اسلام هستم.[۲۰]
تصویرپردازی
الف- نوشتاری
کتب زیادی دربارهٔ زندگی و رشادت‌های علی صیاد شیرازی منتشر شده‌اند که مهم‌ترین آنها عبارتند از: مجموعه مقالات اولین نشست کنفرانس بررسی دفاع مقدس؛ خاطرات امیر شهید سپهبد صیاد شیرازی؛ خاطرات سال‌های نبرد؛ صیاد دل‌ها؛ ناگفته‌های جنگ؛ یادداشت‌های سفر شهید صیاد شیرازی؛ عملیات آزادسازی سنندج و گردنه صلوات‌آباد؛ در کمین گل سرخ؛ یادگاران (جلد ۱۱: کتاب صیاد شیرازی)؛ رفتارشناسی ایثارگران (سیری در رفتارشناسی امیر شهید سپهبد علی صیاد شیرازی)؛ سخن آشنا.[۲۱]
ب- فیلم
چندین فیلم کوتاه و مستند دربارهٔ زندگی و خاطرات صیاد شیرازی به تصویر کشیده شده‌اند از جمله:
- فیلم کوتاه «زندگی‌ای از شهید سپهبد صیاد شیرازی» ساختهٔ هیئت معارف جنگ شهید سپهبد صیاد شیرازی.[۲۲]
- فیلم «آب از آتش» به کارگردانی جمال احمدی و تهیه‌کنندگی پیام تاجی و اشرف شاه‌حسینی ساختهٔ پخش رویش بهمن سبز. این فیلم نامزد بهترین فیلم در هفتمین جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم مقاومت بود.[۲۳]
- فیلم کوتاه «شهید صیاد شیرازی که بود و سرنوشت قاتلش چه شد»، ساختهٔ حاشیه‌نیوز.[۲۴]
- فیلم «گماشته» توسط تلویزیون اینترنتی روشنگری.[۲۵]
- سریال «صیاد شیرازی» در دست تهیه توسط سیمای جمهوری اسلامی ایران، به تهیه‌کنندگی حبیب‌الله والی‌نژاد.[۲۶]
پانویس
- ↑ «صیاد شیرازی از تولد تا شهادت»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «گذری بر زندگی و خاطرات شهید صیاد شیرازی»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «صیاد شیرازی از تولد تا شهادت»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «گذری بر زندگی و خاطرات شهید صیاد شیرازی»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «صیاد شیرازی از تولد تا شهادت»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «گذری بر زندگی و خاطرات شهید صیاد شیرازی»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «ویژگی‌های شهید صیاد شیرازی در یک نگاه»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «صیاد شیرازی از تولد تا شهادت»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «شهید صیاد شیرازی، بزرگ‌مردی که همیشه قلبش برای مردم ایران می‌تپید»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «شهید صیاد شیرازی، پرچم‌دار وحدت ارتش و سپاه بود»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «گذری بر زندگی و خاطرات شهید صیاد شیرازی»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «صیاد شیرازی از تولد تا شهادت»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «صیاد شیرازی از تولد تا شهادت»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «جهنمی که صیاد دل‌ها برای منافقین ساخت/ چرا بنی‌صدر دستور خلع درجه صیادشیرازی را صادر کرد؟»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «صیاد شیرازی از تولد تا شهادت»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «امیرسپهبد شهید صیاد شیرازی»، خبرگزاری دفاع مقدس.
- ↑ «زندگی‌نامۀ شهید امیرسپهبد علی صیاد شیرازی»، پایگاه علمی آموزشی سراج اندیشه.
- ↑ «گذری بر زندگی و خاطرات شهید صیاد شیرازی»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «روایت علی صیاد شیرازی از زندگی خود»، پایگاه خبری جماران.
- ↑ «فرماندهی که مهر تأیید امام را گرفت/ توصیف جالب نشریۀ فرانسوی از او»، پرتال امام خمینی.
- ↑ «کتاب‌شناسی شهید صیاد شیرازی»، پایگاه اطلاع‌رسانی سراج اندیشه.
- ↑ «معرفی‌ای از شهید سپهبد صیاد شیرازی »، وب‌سایت آپارات.
- ↑ «اکران ویژۀ فیلمی دربارۀ شهید علی صیاد شیرازی»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «شهید صیاد شیرازی که بود و سرنوشت قاتلش چه شد»، وب‌سایت آپارات.
- ↑ «فیلم کوتاه گماشته/ داستان یک سرباز و شهید علی صیاد شیرازی»، وب‌سایت روشنگری.
- ↑ «یک دهه انتظار برای سریال شهید صیاد شیرازی/ زمان شروع ساخت سریال اعلام شد»، خبر آنلاین.
منابع
- «اکران ویژهٔ فیلمی دربارهٔ شهید علی صیاد شیرازی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۱ش.
- «امیرسپهبد شهید صیاد شیرازی»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۱۴ دی ۱۴۰۲ش.
- «جهنمی که صیاد دل‌ها برای منافقین ساخت/ چرا بنی‌صدر دستور خلع درجهٔ صیادشیرازی را صادر کرد؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۲ش.
- «روایت شهید صیاد شیرازی از زندگی خود»، پایگاه خبری جماران، تاریخ درج مطلب: ۲۱ مهر ۱۴۰۰ش.
- «زندگی‌نامهٔ شهید امیرسپهبد علی صیاد شیرازی»، پایگاه علمی آموزشی سراج اندیشه، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۴۰۳ش.
- «صیاد شیرازی از تولد تا شهادت»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۲ش.
- «شهید صیاد شیرازی، بزرگ‌مردی که همیشه قلبش برای مردم ایران می‌تپید»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۳۹۹ش.
- «شهید صیاد شیرازی، پرچم‌دار وحدت ارتش و سپاه بود»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۰ش.
- «شهید صیاد شیرازی که بود و سرنوشت قاتلش چه شد»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۴۰۳ش.
- «فرماندهی که مهر تأیید امام را گرفت/ توصیف جالب نشریهٔ فرانسوی از او»، پرتال امام خمینی، تاریخ درج مطلب: ۹ مهر ۱۴۰۱ش.
- «فیلم کوتاه گماشته/ داستان یک سرباز و شهید علی صیاد شیرازی»، وب‌سایت روشنگری، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۱ش.
- «کتاب‌شناسی شهید صیاد شیرازی»، پایگاه اطلاع‌رسانی سراج اندیشه، تاریخ بازدید: ۱۵ فروردین ۱۴۰۳ش.
«گذری بر زندگی و خاطرات شهید صیاد شیرازی»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۱ش.
- «گرایش به وحدت و پرهیز ار اختلاف ویژگی مهم شهید سپهبد صیاد شیرازی بود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۳۹۴ش.
- «معرفی‌ای از شهید سپهبد صیاد شیرازی»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: ۱۵ فروردین ۱۴۰۳ش.
- «ویژگی‌های شهید صیاد شیرازی در یک نگاه»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۰ش.
- «یک دهه انتظار برای سریال شهید صیاد شیرازی/ زمان شروع ساخت سریال اعلام شد»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۲ش.