استایل اسپرت

استایل اسپرت؛ سبک پوشش غیررسمی برای موقعیت‌های روزمره.

استایل اسپرت

مردی با استایل اسپرت، سویشرت زرشکی، شلوار مشکی و کتانی سفید
پادکست مقاله | 🡇 noicon
مشخصات مفهوم
شاخه علمی	جامعه‌شناسی فرهنگ
نوع مفهوم	سبک زندگی
معنای اصطلاحی	سبک پوشش غیررسمی و راحت برای موقعیت‌های روزمره
حوزه کاربرد	زندگی روزمره ورزش مد و پوشاک
تاریخچه و ریشه
منشأ تاریخی	اواخر قرن نوزدهم میلادی
اهمیت و ارتباط
اهمیت	تشویق به فعالیت بدنی پاسخ به نیاز زندگی مدرن تسهیل فعالیت‌های روزمره
مرتبط با	ورزش فرهنگ پاپ هیپ‌هاپ مصرف‌گرایی

استایل اسپرت از اواخر قرن نوزدهم با رواج ورزش‌های گروهی و نیاز به لباس راحت شکل گرفت و در قرن بیستم با برندهایی چون آدیداس و پوما، پارچه‌های کشسان و تأثیر فرهنگ پاپ و هیپ‌هاپ از ورزش فراتر رفت و به سبکی اصلی در پوشش روزمره تبدیل شد. این سبک بر راحتی، کارایی و استفاده در موقعیت‌های گوناگون تأکید دارد و امروزه گردش مالی چشمگیری در جهان دارد. باوجود فرصت‌هایی مانند تشویق به فعالیت بدنی و پاسخ به نیازهای زندگی مدرن، پیامدهایی چون تضعیف هویت فرهنگی و لباس‌های بومی، مصرف‌گرایی و وابستگی به برندهای غربی، استانداردهای غیرواقعی زیبایی، تضعیف مرزهای جنسیتی، کاهش تمایز لباس رسمی و غیررسمی و آلودگی محیط زیست را نیز به همراه داشته است. در ایران نیز باوجود ظرفیت‌ها، این حوزه بیشتر تحت‌تأثیر برندهای غربی است و طراحی‌های بومی جایگاه چندانی ندارند.

مفهوم‌شناسی

استایل اسپرت به نوعی پوشش اشاره دارد که برای موقعیت‌های روزمره و غیررسمی طراحی شده است و بدون توجه به سن و جنسیت مورد استفاده قرار می‌گیرد. این سبک پوشش، از لباس‌ها و وسایل ورزشی الهام گرفته و راحتی آنها برای فعالیت‌های روزمره از اهمیت بالایی برخوردار است.

تاریخچه

ریشه‌ها و شکل‌گیری اولیه

ریشه‌های استایل اسپرت به اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی برمی‌گردد، زمانی که ورزش‌های گروهی مانند فوتبال، بیس‌بال و دوچرخه‌سواری به‌طور گسترده‌ای محبوب شدند. این ورزش‌ها نیازمند لباس‌هایی راحت و کاربردی بودند که به شکل‌گیری این سبک پوشش منجر شد. در آن زمان، افراد از شلوارهای راحت، پیراهن‌های ساده و کفش‌های ساخته‌شده از پارچه‌های طبیعی پنبه‌ای استفاده می‌کردند.

در اوائل قرن بیستم، با افزایش علاقه به ورزش‌های گروهی، استفاده از لباس‌های ورزشی نیز رایج شد. لباس‌های گلف و تنیس، ژاکت‌ها و شلوارهای اسکی از پارچه‌های سبک، در زمان‌های استراحت و دانشگاه به کار می‌رفتند. اصطلاح تیپ اسپرت در آن دوره به لباسِ راحت زنانی اشاره داشت که برای تماشای مسابقات ورزشی می‌رفتند. بعداز جنگ جهانی دوم، با افزایش فعالیت‌های تفریحی، برندهای معروفی مانند آدیداس و پوما تأسیس شدند و به تولید پوشاک و کفش‌های ورزشی پرداختند.

تحولات قرن بیستم

توسعهٔ صنعت پوشاک و تولید پارچه‌های کشسان مصنوعی و نایلونی، به طراحان امکان داد تا پیراهن‌ها و تاپ‌های ورزشی با انعطاف‌پذیری و راحتی بالا طراحی کنند. ژاکت‌های پفی (بافر) که در دهه ۱۹۳۰م برای شکارچیان و سوارکاران تولید شده بودند، با استقبال هنرمندان هیپ‌هاپ وارد دنیای استایل اسپرت شدند و از دههٔ ۱۹۹۰م به‌سرعت در سراسر جهان محبوبیت یافتند.

در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰م، لباس‌های ورزشی به‌طور چشمگیری به مد عمومی وارد شدند. خرده‌فرهنگ‌های پاپ و هیپ‌هاپ و همچنین بروس‌لی که از لباس‌های ورزشی کشسان استفاده می‌کردند، به ترویج این سبک کمک کردند و آن را به یکی از نشانه‌های فرهنگی آن دوره تبدیل کردند. کفش‌های کتانی طراحی‌شده برای تنیس و مدل‌های آدیداس با نوارهای سه‌گانه به بخش مهمی از استایل اسپرت تبدیل شدند و به‌ویژه بین طرفداران هیپ‌هاپ محبوب شدند.

دوران معاصر

در اواخر قرن بیستم، پیشرفت‌های فناوری و تولید پارچه‌های نایلونی و پلی‌استر که راحتی و کشسانی بیشتری به ارمغان آوردند، به افزایش چشمگیر محبوبیت استایل اسپرت کمک کرد. از سال ۲۰۰۰م به بعد، سبک اسپرت لوکس که ترکیبی از لباس‌های ورزشی و روزمره است، به یکی از ترندهای اصلی دنیای مد تبدیل شد. رسانه‌های اجتماعی و سلبریتی‌ها تأثیر بسزایی در جهانی شدن این سبک داشتند. امروزه، استایل اسپرت به‌دلیل راحتی و کارایی‌اش همچنان در حال تحول است و مورد توجه بسیاری قرار گرفته است.

بازار جهانی

تغییرات در سبک زندگی و انتظارات مشتریان، به‌ویژه در زمینه راحتی و عملکرد، موجب رشد چشمگیر محبوبیت پوشاک اسپرت شده است. ارزش کنونی بازار پوشاک ورزشی تقریباً ۲۰۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۲م به بیش از ۳۵۰ میلیارد دلار برسد. درحال‌حاضر، آمریکای شمالی با سهم ۴۵درصدی از این بازار در جایگاه اول قرار دارد؛ اما انتظار می‌رود بازارهای نوظهور در آسیا و اقیانوسیه، غرب آسیا و آمریکای لاتین رشد بیشتری را تجربه کنند.

ویژگی‌ها و جذابیت

استایل اسپرت به‌دلیل راحتی، کارایی، قابلیت چندمنظوره و تنوع بالای رنگ واندازه جذاب است. این نوع پوشش تنها برای فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی، کوه‌نوردی یا ورزش در باشگاه طراحی نشده است و در موقعیت‌های اجتماعی مانند قرارهای دوستانه، خرید و تفریح نیز به کار می‌رود.

فرصت‌ها

شباهت‌های بین استایل اسپرت و لباس‌های ورزشی، فرصت‌های فرهنگی و اقتصادی زیادی ایجاد کرده است. با افزایش مشاغل کم‌تحرک و مشکلاتی چون استرس و چاقی، مردم به ورزش‌هایی مانند پیاده‌روی روی آورده‌اند و کشورهای زیادی ازجمله ایران با برنامه‌های مختلف، افراد را به فعالیت ورزشی تشویق می‌کنند. همچنین، همه‌گیری کرونا و افزایش دورکاری، تقاضا برای لباس‌های راحت و کاربردی را افزایش داده است. امروزه برندهای مطرح، پوشاکی که برای ورزش و فعالیت‌های روزمره مناسب باشد، عرضه می‌کنند.

پیامدها

استایل اسپرت با تأکید بر راحتی و کاربردی بودن، محبوبیت یافته و به افزایش فعالیت بدنی کمک می‌کند؛ اما پیامدهای منفی نیز به همراه دارد، ازجمله:

تضعیف هویت فرهنگی: رواج استایل اسپرت باعث شده که مردم کمتر به لباس‌های بومی و سنتی توجه کنند و بیشتر به استایل‌های اسپرت با برندهای جهانی روی بیاورند. این تغییر می‌تواند به کاهش تنوع در پوشش و کم‌رنگ شدن اهمیت لباس‌های نمادین و سنتی منجر شود.

گسترش فرهنگ مصرف‌گرایی: استایل اسپرت، با وابستگی به برندهای معروفی چون نایک و آدیداس، به رشد مصرف‌گرایی کمک می‌کند. افراد، بیشتر به خرید لباس‌های گران‌قیمت این برندها توجه دارند تا به راحتی و کیفیت، که این موضوع می‌تواند فشارهای مالی و اجتماعی ایجاد کرده و ارزش‌های ظاهری را بر ارزش‌های واقعی ترجیح دهد.

استانداردهای غیرواقعی زیبایی: استفاده از سلبریتی‌ها و مدل‌ها در تبلیغات پوشاک اسپرت می‌تواند به ایجاد استانداردهای غیرواقعی در زیبایی و ظاهر منجر شود و فشار روانی بر جوانان، مشکلات مربوط به تصویر بدن، اعتمادبه‌نفس و اختلالات تغذیه را ایجاد کند.

تضعیف مرزهای جنسیتی در پوشش: با گسترش لباس‌های اسپرت به‌عنوان پوشش عمومی، مرزهای هویت جنسیتی تضعیف می‌شوند. وقتی همهٔ افراد به‌سمت یک نوع پوشش مشابه پیش می‌روند، ویژگی‌ها و علایق خاص هر جنس نادیده گرفته می‌شود و این می‌تواند به یکنواختی در ابراز هویت جنسیتی منجر شود.

کم‌رنگ شدن تفاوت لباس‌های رسمی و غیررسمی: رواج استایل اسپرت در موقعیت‌های مختلف، از محیط کار تا مهمانی‌ها، باعث شده تمایز بین لباس‌های رسمی و غیررسمی کمتر شود و به کاهش پایبندی به مناسبت‌ها و آداب اجتماعی منجر شود.

هم‌افزایی استایل اسپرت و لباس‌های ورزشی: استایل اسپرت به‌عنوان یک جزء مهم از پوشش غیررسمی و استایل خیابانی، نقش قابل توجهی در طراحی و بازاریابی لباس‌های ورزشی ایفا می‌کند. به‌طور هم‌زمان، لباس‌های ورزشی نیز به گسترش محبوبیت لباس‌های غیررسمی کمک کرده‌اند. از نمونه‌های این ارتباط می‌توان به لباس‌های اسکی، کفش‌های ورزشی و ژاکت‌های پفی (بافر) اشاره کرد.

تناقض در هویت جنسیتی: استایل اسپرت ممکن است برای برخی زنان تضادهایی در هویت جنسیتی ایجاد کند؛ زیرا بر فعالیت فیزیکی و قدرت بدنی تأکید دارد که با الگوهای زنانگی، که بر ظرافت و لطافت تمرکز می‌کنند، در تضاد است. انتخاب چنین پوششی می‌تواند برای زنان به بروز تناقضاتی در نقش‌های جنسیتی منجر شود.

اثرگذاری سلبریتی‌ها: چهره‌های مشهور تأثیر قابل توجهی بر روند مد و طراحی لباس‌های کاربردی و راحت دارند و تأیید آن‌ها از یک استایل اسپرت می‌تواند به‌طور چشمگیری به افزایش محبوبیت آن کمک کند. این تأثیر به‌دلیل گسترش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی و تمایل بیشتر به الگوگیری از سلبریتی‌ها، به‌شدت افزایش یافته است.

آلودگی محیط زیست: صنعت مد و به‌ویژه تولید لباس‌های اسپرت، به‌طور عمده به استفاده از مواد مصنوعی و فرآیندهای تولیدی آسیب‌زننده به محیط‌زیست وابسته است که به آلودگی آب‌وهوا و تولید زباله‌های فراوان می‌انجامد.

استایل اسپرت در ایران

تحقیقات انجام شده در خصوص کارگروه ساماندهی مد و لباس نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۲م، این کارگروه تنها بر روی طراحی لباس‌های هواداری تیم ملی فوتبال در قطر تمرکز داشته و طرح‌های جدیدی در حوزهٔ استایل اسپرت ارائه نکرده است. در فروشگاه‌های اینترنتی، به‌ویژه در بخش پوشاک اسپرت، بیشتر اقلام موجود مربوط به برندهای غربی هستند و تنوع چندانی در طرح‌های داخلی دیده نمی‌شود. باوجود ظرفیت‌ها، این حوزه بیشتر متأثر از برندهای غربی است و طراحی‌های بومی در آن جایگاه چندانی ندارند.

منابع

• «استایل اسپرت و بایدها و نبایدهای آن»، وب‌سایت زر اکسسوری، تاریخ درج مطلب: ۲ بهمن ۱۴۰۲ش.
• جوان‌معبودی، معصومه، «لباس طرفداران تیم ملی فوتبال در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر رونمایی شد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ آبان ۱۴۰۱ش.
• «لازمهٔ داشتن استایل اسپرت این ۶ آیتم هستند»، وب‌سایت کومولایف، تاریخ درج مطلب: ۲۲ تیر ۱۴۰۳ش.
• مقدم، سعید، «پیامدهای اجتماعی و فرهنگی استایل اسپرت»، وب‌سایت مجله زندگی، تاریخ درج مطلب: ۲۵ مهر ۱۴۰۳ش.
• نجفی، مهران، «جدیدترین لباس اسپرت دخترانه ۱۴۰۲ + ۴۰ مدل تیپ اسپرت دخترانه»، وب‌سایت دایان‌شاپ، تاریخ درج مطلب: ۳ تیر ۱۴۰۲ش.

• Bakshi, Sanjay "Trends in Sportswear", fibre to fashion website, publishesd on: oct 2023.
• Kenworthy, David, "How sportswear became high fashion" my gym origin website, published on: Nov، ۲۰۱۵.
• “Sportswear. ” Merriam-Webster.com Dictionary, Accessed 5 Oct. 2024.