الماس

الماس، جواهری زیبا، محکم، گران‌بها و نَمادی از ثروت.

پادکست مقاله | 🡇 noicon

الماس سنگی متشکل از کربن با ساختار بلوری مکعبی است که به سختی، شفافیت و درخشندگی شناخته می‌شود و از سنگ‌های قیمتی به‌شمار می‌رود. این سنگ به‌دلیل ویژگی‌های فیزیکی و نوری خود در جواهرسازی و کاربردهای صنعتی استفاده می‌شود و رنگ، پاکی و نوع تراش در ارزش‌گذاری آن مؤثر است. الماس در فرهنگ‌ها و منابع مختلف نیز موضوع باورها و خواص منسوب بوده و برخی از مشهورترین نمونه‌های تاریخی آن، مانند الماس کوه نور، با تاریخ سیاسی و فرهنگی کشورهایی چون ایران، هند و بریتانیا پیوند یافته‌اند.

مفهوم‌شناسی

الماس، سنگی است که از کربُن تشکیل شده و ساختاری مکعبی، منظم، شفاف و محکم دارد. الماس، محکم‌ترین سنگ جهان و پادشاه سنگ‌های قیمتی است. این سنگ که شکنندهٔ تمام سنگ‌ها است، خودش فقط با سُرب، شکسته می‌شود. از نظر مزاجی، طَبعِ الماس، سرد و خشک و معدنِ آن بسیار تاریک است و برخی طبعِ آن را گرم و خشک می‌دانند. در ابتدای به وجود آمدن الماس، امکان طلا شدن آن وجود دارد؛ اما در اثر حرارتِ سنگ معدنی، با غلظت و خشکی همراه با نمک، بسته و تبدیل به الماس می‌شود. بزرگ‌ترین و معروف‌ترین الماس تراش‌خوردهٔ جهان، الماس کوه نور است که در طول تاریخ، در اختیار صاحبان قدرت و پادشاهان بوده است. انگلیسی‌ها این سنگ را به کشور خود برده‌اند و کشورهای هند، پاکستان، افغانستان و ایران ادعای مالکیت آن را دارند.

ویژگی‌های الماس

در کنار کارکردهایی مانند زیور بودن، ثروت‌سازی و بُرش‌دهندگی، ویژگی‌های زیر نیز در مورد الماس، مورد توجه کارشناسان است:

1. حالت خنثی در برابر مواد شیمیایی؛
2. پایداری شیمیایی در دما و فشارهای متغیر؛
3. هدایت الکتریسیته ضعیف؛
4. وزن به قیراط؛
5. پاکی و طیف نوری؛
6. رنگ؛
7. تراش.

خاصیت الماس

برخی، برای الماس، خاصیت‌های زیر را بیان کرده‌اند:

1. کمک به فعال‌سازی توانایی و هوشیاری شُهودی و ماورای طبیعت؛
2. تقویت قلب و چشم؛
3. تقویت تمرکز بر اهداف و رؤیاهای فردی؛
4. تقویت احساس درونی از جمله قدرت، امید، وفاداری، اخلاص؛
5. افزایش‌دهندهٔ قدرت عشق و توانِ جسمانی؛
6. درمان مشکلات گوارشی و مانع بروز بیماری صرع در کودکان؛
7. ازبین‌برندهٔ سلول‌های سرطانی مغز، جلا دهندهٔ دندان، خردکنندهٔ سنگ مثانه و سم کشنده؛
8. افزایش‌دهندهٔ طول عمر، تصفیه‌کنندهٔ اعضای بدن، تقویت‌کنندهٔ حافظه، کلیه، شانه‌ها، اعصاب و کیسه صفرا؛

معدن‌های معروف الماس

هندوستان، آفریقای جنوبی، برزیل، تانزانیا، بوتسوانا، آنگولا، نامبیا، آفریقای غربی، استرالیا و کانادا، ایالات متحده، روسیه و ونزوئلا ازجمله مناطقی است که الماس از آنها استخراج می‌شود.

تشخیص الماس اصل

هرچند که بررسی پیشرفته و تشخیص الماس اصل از تقلبی یا مصنوعی، نیاز به ابزار و تخصص دارد؛ اما از نظر کارشناسان، آزمون‌های اولیه‌ای، برای این کار وجود دارد. استفاده از عدسی برای بزرگ‌نمایی ناخالصی، برطرف شدنِ بخار دهان از روی سطح الماس، خش‌دار نشدن، وزن خاص و شکستِ نور از جمله آزمون‌های تشخیصی اولیه است.

روش مراقبت از الماس

نگهداری از الماس، شیوهٔ خاصی دارد که پژوهشگران به آن اشاره کرده‌اند. قرار ندادن الماس در فضای غبارآلود، تماس نداشتن با عرق بدن و چربی طبیعی و قرار نگرفتن در برابر مواد شوینده، از جمله روش‌های مراقبت از الماس است. جرم‌گیریِ الماس، با قرار دادنِ آن در ترکیبِ نصفِ لیوان صابون مایعِ بسیار لطیف و نصفِ لیوان آب ولرم، به مدت سی دقیقه، انجام می‌شود و رطوبت‌گیری آن، با پارچهٔ نرم و بدون پُرز صورت می‌گیرد. جعبه‌های مخمل برای نگهداری الماس مناسب است.

رنگ و تراش الماس

از دید کارشناسان، تراش الماس در تعیین کیفیت، قیمت و موردپسند واقع‌شدن این سنگ، نقش دارد. زاویهٔ بُرش در حفظ وزن سنگ، شکل بیرونی، درخشندگی و انعکاس نور الماس نیز مؤثر است.

بر اساس توافقنامهٔ بین‌المللی، رنگ الماس از سفید تا سفید متمایل به زرد درجه‌بندی شده است. از منظر پژوهشگران، رنگ الماس، در قیمت‌گذاری آن، تأثیر دارد و رنگ‌های مختلفی به شرح زیر برای الماس بیان کرده‌اند:

• بی‌رنگ و شفاف: مرغوب و معروف‌ترین نوع الماس؛
• صورتی: نمادین‌ترین رنگِ الماس که شامل چهار دستهٔ صورتی، مایل به بنفش، رُز و شامپاینی؛
• قرمز: کمیاب‌ترین، باارزش‌ترین و جذاب‌ترین رنگِ الماس؛
• آبی: بعد از رنگ قرمز، جزء نادرترین و باشکوه‌ترین الماس‌ها؛
• زرد: رایج‌ترین رنگِ الماس؛
• سبز: جزءِ خالص‌ترین الماس‌ها؛
• سیاه: بسیار رایج و جزء سخت‌ترین نوع الماس؛
• نارنجیِ خالص: یکی از ارزشمندترین الماس‌ها؛
• بنفش: نشانهٔ ناخالصی در الماس؛
• قهوه‌ای: ارزش کمی نسبت به مابقی رنگ‌ها دارد.

انواع الماس

افراد کاردان و آشنا به جواهرشناسی برای الماس چهار نوع در نظر گرفته‌اند:

• هندی: رنگ آن به سفیدی متمایل و اندازهٔ آن به مقدار باقلا است و نوع کمیاب این نوع، به‌اندازهٔ تخم خیار و کنجد و به رنگ نمک است.
• ماقدونی: رنگ آن شبیه نوع هندی ولی از نظر اندازه، بزرگ‌تر است.
• حدیدی: رنگ آن شبیه رنگ آهن و از نظر وزنی، سنگین‌تر از دو نوع هندی و ماقدونی است که بیشتر در سرزمین یمن پیدا می‌شود.
• قبرسی: این نوع شبیه نقره است و در معادن قبرس با طبعِ گرم و خشک، استخراج می‌شود.

ضرب‌المثل در مورد الماس

در بین مردم، معروف است که در مورد الماس گفته‌اند؛ سه چیز بسیار سخت هستند، فولاد، الماس و شناخت خود.

منابع

• «الماس چیست؟ سنگ الماس، روش قیمت‌گذاری الماس سفید و الماس‌های رنگی»، وب‌سایت کارشناسی جواهرات، تاریخ بازدید: ۱۵ شهریور ۱۴۰۱ش.
• «الماس کوه نور کجاست؛ تاریخچه و داستان نفرین آن»، وب‌سایت کجارو، تاریخ درج مطلب: ۲۹ شهریور ۱۴۰۰ش.
• «سنگ الماس چیست؟ بررسی انواع و خواص الماس طبیعی»، وب‌سایت جواهرمال، تاریخ درج مطلب: ۸ شهریور ۱۴۰۰ش.
• «ضرب‌المثل در مورد الماس بگید؟»، وب‌سایت ویکی‌دانا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ شهریور ۱۴۰۰ش.
• انصاری شیرازی، علی بن حسین، اختیارات بدیعی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
• جمعی از نویسندگان، کتب طبی انتزاعی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
• کرمی، حسن، «سنگ الماس چیست؟ مشخصات و خواص الماس»، وب‌سایت سنگ‌شناس، تاریخ بازدید: ۲ مهر ۱۴۰۱.
• واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه، بانک جامع اطلاعات دارویی، اصفهان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای، ۱۳۹۰ش.