انتخاب همسر

انتخاب همسر

رونمایی از پلتفرم همسریابی با حضور محمدباقر قالیباف، ۲۱ تیر ۱۴۰۰ش.
مشخصات مفهوم
شاخه علمی	روان‌شناسی و جامعه‌شناسی خانواده
نوع مفهوم	مفهوم اجتماعی و رفتاری
معنای اصطلاحی	فرایند گزینش شریک زندگی برای تشکیل نهاد خانواده
حوزه کاربرد	مطالعات خانواده و مشاوره ازدواج
گستره جغرافیایی	جهانی
تاریخچه و ریشه
منشأ تاریخی	سنت‌های بشری و آموزه‌های دینی
اهمیت و ارتباط
اهمیت	بنیاد شکل‌گیری کانون خانواده و تضمین‌کننده سلامت روانی و اجتماعی
مرتبط با	ازدواج خانواده همسر

انتخاب همسر؛ انتخاب شریک برای ازدواج و تشکیل خانواده.

انتخاب همسر، یک تصمیم سرنوشت‌ساز در زندگی است که معمولاً تحت تأثیر ارزش‌ها، خانواده، جامعه و رسانه شکل می‌گیرد و با نگرانی‌هایی مانند بی‌خبری از آینده، غلبه احساسات، کمبود اعتمادبه‌نفس و استرس همراه است؛ ازاین‌رو باید با خودآگاهی، همدلی، تصمیم‌گیری درست، حل مسئله و مشاوره پیش‌از ازدواج پیش رفت. چالش‌هایی مثل کمال‌گرایی، معیارهای غیرواقعی، فشارهای اطرافیان، شتاب‌زدگی، پنهان‌کاری و نادیده‌گرفتن نشانه‌های هشدار می‌توانند انتخاب را شکننده کنند. امروزه در همه سبک‌های همسرگزینی، تعادل میان استقلال فردی و حمایت خانواده اهمیت دارد. معیارهای اصلی، ایمان و اخلاق، اعتماد، راست‌گویی، عشق، تناسب دینی، فرهنگی، روانی، خانوادگی و اقتصادی است. انتخاب عاقلانه بر واقع‌بینی، انعطاف، احترام متقابل و تعهد بنا می‌شود، نه بر جست‌وجوی همسر بی‌عیب؛ چون هیچ‌کس کامل نیست و زندگی موفق با شناخت، گفت‌وگو، صبر و پرهیز از کمال‌گرایی ساخته می‌شود.

تعریف

انتخاب همسر یا همسرگزینی به‌معنای یافتن شریک مناسب برای ازدواج و تشکیل خانواده است که معمولاً تحت تأثیر ارزش‌های اجتماعی انجام می‌شود. تحولات اجتماعی، انتظارات جوانان به‌ویژه زنان را تغییر داده و این فرایند را پیچیده‌تر کرده است. انتخاب همسر تصمیمی حیاتی است که با نگرانی‌هایی مانند بی‌خبری از آینده، غلبه احساسات بر منطق، کمبود اعتمادبه‌نفس و استرس همراه است. غلبه بر این نگرانی‌ها با افزایش آگاهی، مشاوره، تقویت مهارت‌های ارتباطی، مدیریت استرس، صبر و پرهیز از کمال‌گرایی امکان‌پذیر است.

چالش‌های همسرگزینی

انتخاب همسر یکی از تصمیم‌های سرنوشت‌ساز در زندگی است و تحت تأثیر ارزش‌ها، انتظارات، خانواده و جامعه قرار دارد. مهم‌ترین چالش‌های این مسیر عبارتند از: کمال‌گرایی و جست‌وجوی فرد بی‌نقص، معیارهای غیرواقعی، فشارهای اجتماعی و خانوادگی، پنهان‌کاری و عدم صداقت، شتاب‌زدگی و انتخاب بر پایه احساس زودگذر، نادیده گرفتن نشانه‌های هشدار مانند بی‌احترامی، دروغ، پرخاشگری یا اعتیاد و بی‌توجهی به مشاوره پیش از ازدواج. در کنار این‌ها، باورهایی مانند ایده‌آل‌گرایی، محدودکننده دیدن ازدواج، بی‌نیازی به مشورت، انتظار رهایی مطلق از رنج، لزوم کامل‌بودن همسر و کافی دانستن عشق، انتخاب را دشوارتر و شکننده‌تر می‌کنند.

انتخاب عاقلانه در برابر انتخاب رؤیایی قرار می‌گیرد؛ انتخاب عاقلانه بر شناخت واقع‌بینانه، تناسب دینی، اخلاقی، جسمی، روانی و فرهنگی، آینده‌نگری و مشورت با متخصص و خانواده بدون تحمیل نظر آنان استوار است. برای رسیدن به این انتخاب، تأمین حداقل‌های اقتصادی، تقویت مهارت گفت‌وگو و نه گفتن، مدیریت هیجان، صبر، معدّل‌گیری و پرهیز از سخت‌گیری وسواس‌گونه ضروری است. هیچ‌کس کامل نیست؛ ازاین‌رو موفقیت زندگی مشترک بیشتر به واقع‌بینی، انعطاف و شناخت متقابل وابسته است تا به فهرستی از معیارهای دست‌نیافتنی.

سبک‌های انتخاب همسر

امروزه سه الگوی غالب برای همسرگزینی دختران وجود دارد:

• الگوی سنتی: انتخاب با محوریت خانواده‌ها و معمولاً با تماس خانواده پسر با خانواده دختر آغاز می‌شود؛ آشنایی پیشین زوجین کم است و دوره شناخت کوتاه و تحت نظارت خانواده می‌گذرد.
• الگوی دوستانه: آشنایی مستقیم و فردی در محیط‌های اجتماعی شکل می‌گیرد، رابطه‌ای طولانی‌مدت و مستقل از نظارت خانواده پیش می‌رود و اطلاع‌رسانی به خانواده به مراحل پایانی موکول می‌شود؛ فردیت و دلبستگی عاطفی تدریجی ویژگی بارز آن است.
• الگوی تلفیقی‌: آشنایی اولیه مستقل در دانشگاه یا محل کار رخ می‌دهد، اما خانواده‌ها با فاصله کوتاهی در جریان قرار می‌گیرند و خواستگاری رسمی آغاز می‌شود؛ در این الگو، معاشرت مستقل زوجین برای چند ماه، هم‌زمان با حفظ استقلال فردی و نظارت کلی خانواده و چارچوب‌های پذیرفته‌شده، ممکن است.

در شیوه‌های جدید، نقش والدین در انتخاب همسر کمتر شده و نوعی فردیت در همسرگزینی گسترش یافته است. این تغییر گاه به شکل‌گیری روابط و آغاز زندگی مشترک خارج از چارچوب‌های رسمی، قانونی یا شرعی می‌انجامد. برخی پژوهشگران آن را ناشی از شناخت ناکافی از پیامدهای انتخاب فردمحور می‌دانند و معتقدند روابط فردمحور، به‌دلیل کاهش اتکا به حمایت‌ها و چارچوب‌های سنتی، ممکن است با ناپایداری بیشتر، افزایش طلاق و چالش در نظم اجتماعی همراه شود. کارشناسان نیز کم‌تجربگی و آگاهی ناقص دختران جوان و بی‌بهره‌ماندن از نظر و دلسوزی والدین را عامل شتاب‌زدگی آنان در انتخاب همسر می‌دانند.

معیارهای انتخاب همسر

معیارهای انتخاب همسر، مجموعه‌ای از ویژگی‌ها و شرایط است که مانند نقشه راه به فرد کمک می‌کند شریک زندگی مناسب را بشناسد و آگاهانه تصمیم بگیرد. در پیمایش ملی خانواده که توسط جهاد دانشگاهی در سال ۱۳۹۷ش منتشر شده است اعتماد، راست‌گویی و عشق بالاترین اهمیت را داشتند و معیارهای مالی در رتبه‌های پایین‌تر قرار گرفتند. با این حال، اگر این معیارها به ایده‌آل‌گرایی و انتظارات غیرواقعی تبدیل شوند، سن ازدواج بالا می‌رود و حتی خطر تجرد قطعی ایجاد می‌شود؛ بنابراین، نه سخت‌گیری وسواس‌گونه و کمال‌گرایی درست است و نه بی‌توجهی به معیارهای اساسی؛ راه درست، تعادل، واقع‌بینی و توجه به تناسب‌های مهم دینی، اخلاقی، فرهنگی، روانی و اقتصادی است. از دیدگاه اسلام، ایمان و دین‌داری ریشه اخلاق و ارزش‌هاست؛ حسن خلق، عفت، پاکدامنی، حیا و اصالت خانوادگی اهمیت دارند و زیبایی ظاهری نیز اگرچه مؤثر است، نباید هدف اصلی شود.

دختران بیشتر به کفویت، دین‌داری، اخلاق نیکو، عفت، نجابت، اصالت خانوادگی، رشد عقلی و تناسب در تحصیلات، زیبایی، سن، شرایط اقتصادی، خانواده و مذهب توجه دارند. صلاحیت خانواده، مسئولیت‌پذیری اقتصادی و تلاش برای روزی حلال نیز از معیارهای مهم‌اند. در نگاه کلی، هم‌خوانی در ارزش‌ها، اخلاق و شخصیت، اهداف و خواسته‌های بلندمدت، زمینه خانوادگی، سلامت جسمی و روانی، جذابیت ظاهری و درونی و کفویت یا همسانی در ویژگی‌های مهم، پایه یک زندگی مشترک پایدار را می‌سازد. عقلانیت، واقع‌گرایی، خودشناسی، دیگرشناسی و سنجش تعادل میان نیازها و انتظارات دو طرف نیز فرایند انتخاب را آسان‌تر می‌کند. افراد معمولاً به همراهی و هم‌سلیقگی، خانواده خوب و حمایت متقابل نیز اهمیت می‌دهند.

عوامل اثرگذار در انتخاب همسر

فضای مجازی و رسانه، سبک زندگی شهری، فضاهای دانشگاهی و روابط شغلی، نگاه جوانان به ازدواج و اولویت‌های‌شان را دگرگون کرده و فضاهای آشنایی را از حالت سنتی به مدرن سوق داده است. این تغییرات، همراه با عواملی مانند استقلال مالی، تحصیلات عالی زنان، شهرنشینی و شکاف نسلی، فرایند همسرگزینی را پیچیده‌تر و فردمحور کرده و گاه به ضعف مهارت‌های زندگی، کم‌رنگ‌شدن معنویت و فاصله‌گرفتن از معیارهای دینی انجامیده است. فرهنگ دینی در چنین شرایطی، ایمان و اخلاق را دو ترجیح اصلی می‌داند، اما تبلیغات و الگوهای غربی، مظاهر مادی مانند مدرک، ثروت، شغل و جایگاه اجتماعی را برجسته کرده و جوانان را به‌سوی مقبولیت اجتماعی مادی سوق می‌دهد.

در دیدگاه کارشناسان خانواده، همسر کامل و بی‌عیب وجود ندارد و زندگی موفق بر پایه تعامل، احترام متقابل، تعهد مشترک و واقع‌بینی بنا می‌شود، نه جست‌وجوی فردی دست‌نیافتنی. شناخت دقیق معیارها، تقویت آموزه‌های دینی، حمایت نهادهای فرهنگی و مشاوره‌ای و توجه به ترجیحات واقعی دختران و پسران، مسیر انتخاب آگاهانه و پایدار را هموارتر می‌کند.

مهارت‌های انتخاب همسر

ناتوانی در انتخاب همسر می‌تواند به ناسازگاری، اختلافات، خشونت خانوادگی، طلاق عاطفی و مشکلات روانی مانند استرس، اضطراب و افسردگی بینجامد. برای پیشگیری از این پیامدها، آموزش عملی مهارت‌های انتخاب همسر، معرفی منابع معتبر، برگزاری دوره‌های پیش از ازدواج، استفاده از رسانه‌های جمعی، حمایت و راهنمایی خانواده‌ها بدون تحمیل نظر، مشاوره پیش از ازدواج و پرهیز از کمال‌گرایی توصیه شده است.

مهارت‌های انتخاب همسر مجموعه‌ای از دانش‌ها، توانایی‌ها و نگرش‌هایی است که به فرد کمک می‌کند با آگاهی و درایت شریک زندگی خود را برگزیند. کسی که این مهارت‌ها را دارد، نیازها، ارزش‌ها و انتظارات خود را بهتر می‌شناسد، دیدگاه طرف مقابل را درک می‌کند و کمتر به تصمیم‌های عجولانه و احساسی دچار می‌شود؛ در نتیجه احتمال ازدواج موفق و پایدار بیشتر و خطر طلاق کمتر می‌شود.

• خودآگاهی، فرد با شناخت ارزش‌ها، نیازها، نقاط قوت و ضعف خود می‌تواند همسر مناسب را بهتر تشخیص دهد. این شناخت با نوشتن دفتر خاطرات، تست‌های روان‌شناختی، مشاوره و مطالعه خودشناسی تقویت می‌شود.
• همدلی، توانایی درک احساسات و دیدگاه دیگری است و به اعتماد، صمیمیت و کاهش سوءتفاهم کمک می‌کند؛ گوش‌دادن فعال، مطالعه و ذهن‌آگاهی از راه‌های تقویت آن است.
• تصمیم‌گیری، مهارتی است که با جمع‌آوری اطلاعات، شناخت معیارها، بررسی گزینه‌ها و توجه به پیامدها به دست می‌آید.
• مهارت حل مسئله به فرد کمک می‌کند اختلافات احتمالی را ببیند، دربارهٔ ارزش‌ها و نیازها گفتگو کند، راه‌حل خلاقانه بیابد و آماده سازش باشد.

مشاوره پیش‌از ازدواج

مشاوره پیش‌از ازدواج با افزایش شناخت دربارهٔ خود و همسر، شناسایی چالش‌ها، تقویت ارتباط و آموزش حل مسئله، احتمال موفقیت زندگی مشترک را بالا می‌برد و از انتخاب‌های نادرست و پشیمانی جلوگیری می‌کند.

منابع

• «آموزش مهارت‌های همدلی چگونه است؟ استراتژی‌های همدلی»، وب‌سایت مؤسسهٔ آموزش عالی آزاد هفتاد، تاریخ بازدید: ۸ خرداد ۱۴۰۳ش.
• «اختلاف و تعارض (موانع شناخت در اصلاح بین خود و خانواده)»، وب‌سایت دین‌درمانی، تاریخ درج مطلب: ۱۶ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «انتظارات و توقعات در ازدواج و زندگی مشترک»، مرکز روان‌شناختی رهیاب، تاریخ بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۲ش.
• «اهمیت و تأثیر مشاورهٔ قبل ازدواج بر زندگی زناشویی و خانواده»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ تیر ۱۴۰۲ش.
• «بررسی ملاک زیبایی ظاهر در انتخاب همسر»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۳۹۹ش.
• «تقلید از سبک زندگی غربی و تغییر ارزش‌ها؛ زمینه‌ساز افزایش آمار طلاق»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۴ مرداد ۱۳۹۶ش.
• «طرح ملی پیمایش خانواده»، جهاد دانشگاهی واحد البرز، ۱۳۹۷ش.
• «نکات مهم برای حفظ زندگی مشترک: ۵چیزی که یک زن نباید از همسرش توقع کند»، وب‌سایت خبرنامه، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۱.
• «مهارت تصمیم‌گیری برای ازدواج»، وب‌سایت مرکز خدمات روانشناختی و مشاوره اندیشه مهر، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۳۹۸ش.
• «مهارت حل اختلاف در ازدواج»، وب‌سایت مرکز خدمات روانشناختی و مشاورهٔ اندیشهٔ مهر، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۳۹۸ش.
• «مهارت همدلی»، وب‌سایت مرکز خدمات روانشناختی و مشاورهٔ اندیشهٔ مهر، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۳۹۸ش.
• «نقش و اهمیت زیبایی در ازدواج و انتخاب همسر»، وب‌سایت الشیعه، تاریخ بازدید: ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
• «وظایف مرد و زن در زندگی مشترک»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درک مطلب: ۱۴ آبان ۱۳۹۹ش.
• «همسرگزینی و ضرورت یک انتخاب آگاهانه»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بازدید: ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
• ابراهیمی، سیروان، «اثربخشی مشاورهٔ پیش از ازدواج با برنامه مراقبت مراجعانCARE بر انتظارات زناشویی و باورهای ارتباطی افراد در شرف ازدواج»، در مجله مشاوره و روان‌درمانی خانواده، شماره ۲۷، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش.
• اسدی، مهدیه، «خود آگاهی چیست و چگونه تقویت می‌شود ؟»، وب‌سایت میگنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
• اسلامیه، حمیدرضا، مهارت انتخاب همسر، تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، ۱۳۹۱ش.
• اسماعیلی، علی، «چرا در ازدواج، آیده‌آل‌گرا شدیم؟»، وب‌سایت جامعه خبری تحلیلی الف، تاریخ انتشار: ۹ تیر ۱۴۰۱ش.
• اصغرپور ماسوله، احمدرضا و همکاران، «پدیدارشناسی همسرگزینی دختران جوان در شهر مشهد»، زن در فرهنگ و هنر، شماره ۱، ۲۰۱۷م.
• اکبری، حسین و نخعی‌راد، زهرا، «بررسی جامعه‌شناختی دایره همسرگزینی دختران در ارتباط با فضای مجازی»، در مجموعه مقالات نخستین همایش ملی چالش‌ها و راهکارهای تعالی نهاد خانواده در مذاهب اسلامی با محوریت آسیب‌های اجتماعی، ۱۳۹۹ش.
• برادران کاشانی، زهرا و همکاران، «همسرگزینی دختران جوان، کشاکش فردیت در برابر ارزش‌های سنتی»، فصلنامه خانواده پژوهی، شماره ۵۵، پاییز ۱۳۹۷ش.
• برنشتاین، فیلیپ اچ، شناخت و درمان اختلاف‌های زناشویی (زناشویی درمانی)، ترجمهٔ حمیدرضا سهرابی، رسا، تهران، ۱۳۷۷ش.
• بروجردی علوی، مهدخت و همکاران، «روابط خانوادگی از منظر تفسیر المیزان»، وب‌سایت اندیشهٔ علامه طباطبایی تاریخ درج مطلب: اردیبهشت ۱۳۹۳ش.
• بیجاری، هانیه و همکاران، «ملاک‌های انتخاب همسر از دید افراد راضی از ازدواج (در دورهٔ عقد): یک مطالعه کیفی»، در مجلهٔ علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره ۳۴، پاییز و زمستان ۱۳۹۸ش.
• جبرائیلی، هاشم و همکاران، «نقش ویژگی‌های شخصیتی در ملاک‌های انتخاب همسر»، در مجله اصول بهداشت روانی، شماره ۶۳، تابستان ۱۳۹۳ش.
• جعفری، اصغر و الیاسی، الهام، «پیش‌بینی صداقت در روابط زناشویی براساس کفایت اجتماعی و سلامت معنوی با نقش واسطه‌ای امید در دانشجویان متأهل»، در مجله پژوهش‌نامه روان‌شناسی مثبت، شماره ۲۸، زمستان ۱۴۰۰ش.
• حسینیا، احمد، بهداشت روانی ازدواج و همسرداری، تهران، مفید، ۱۳۸۰ش.
• حسین‌خانی نائینی، هادی، «باورهای نادرست در مورد ازدواج و نقد آنها با تأکید بر منابع اسلامی»، پژوهش‌نامه اسلامی زنان و خانواده، سال هشتم، شماره ۲۱، زمستان ۱۳۹۹ش.
• حسین‌خانی نائینی، هادی، «معیارهای انتخاب همسر از دیدگاه اسلام»، مجله اسلام و پژوهش‌های تربیتی، سال دوم، پاییز و زمستان ۱۳۸۹ش.
• حسین‌زاده، علی، «احترام به یکدیگر و نقش آن در زندگی مشترک»، وب‌سایت نشریات مؤسسهٔ آموزشی پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: زمستان ۱۳۸۹ش.
• حضرتی، لیلا، «مهم‌ترین مهارتهای پیش از ازدواج کدامند؟»، وب‌سایت میگنا، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
• داودی، حسین، «روابط سالم و سازنده بین همسران»، وب‌سایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ درج مطلب: ۱۳۸۲ش.
• داوودی، «ازدواج، عاشقانه یا عاقلانه؟»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۱ بهمن ۱۳۸۸ش.
• دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۲ش.
• رحیمی، روح‌الله، و همکاران، «بررسی روابط بین عوامل فردی- خانوادگی و ترجیحات همسرگزینی با رضایت زناشویی زوجهای هر دو شاغل در آموزش و پرورش»، مجلهٔ زن و مطالعات خانواده، پاییز ۱۳۹۴ش.
• رشیدپور، مجید، تعادل و استحکام خانواده، تهران، اطلاعات، ۱۳۷۳ش.
• رضائیان، زهرا، «پیامدهای انتخاب نادرست همسر»، وب‌سایت بلاغ، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
• روحانی، محمدصالح، «ملاک‌های انتخاب همسر»، وب‌سایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم، تاریخ بازدید: ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
• سعیدی، زهره، «آنچه دربارهٔ مشاورهٔ پیش از ازدواج باید بدانیم/آیا مشاور به جای زوجین تصمیم می‌گیرد؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱ اسفند ۱۴۰۱ش.
• شرفی، محمدرضا، خانواده متعادل، انجمن اولیا و مربیان، تهران، ۱۳۷۴ش.
• شریفی، احمدحسین، «رعایت اصول و ارزش‌ها در انتخاب همسر»، وب‌سایت پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
• شهرابی فراهانی، لیلا و همکاران، «کشف نگرش‌های انتخاب همسر در دختران در آستانه ازدواج»، پژوهش‌های مشاوره، جلد ۱۸، شماره ۶۹، بهار ۱۳۹۸ش.
• صفاری‌زاده، فرشته و رضائیان بیلندی، حسین، «نگرش‌های مربوط به انتخاب همسر: نقش کمال‌گرایی و طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه»، در مجله اسلام و پژوهش‌های روان‌شناختی، شماره ۷، بهار و تابستان ۱۳۹۶ش.
• ظریفی، محمد، مدل مفهومی کرامت نفس بر اساس منابع اسلامی و طراحی بسته ارتقای آن، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد، قم، مؤسسه عالی امام رضا ع، گروه مشاوره اسلامی، ۱۴۰۲ش.
• عظیم‌لو، مهدیه، «عاقلانه انتخاب کن، عاشقانه زندگی کن»، وب‌سایت روزنامه جوان، تاریخ درج مطلب: ۳ شهریور ۱۳۹۸ش.
• علی اکبری دهکردی، مهناز، «بررسی مقایسه‌ای ملاک‌های همسرگزینی در دختران جوان شهر اهواز»، نشریه علمی روان‌شناسی بالینی، شماره ۲، ۱۳۸۶ش.
• غفاری، مسعود، «انتخاب عاقلانه، زندگی عاشقانه»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۶ اسفند ۱۳۸۶ش.
• غلامعلی لواسانی، مسعود، «ارزش‌های زیربنایی انتخاب همسر، مطالعه‌ای داده‌بنیاد»، در مجله رویش روان‌شناسی، سال ۱۰، شماره ۹، شماره پیاپی ۶۶، آذر ۱۴۰۰ش.
• فرح‌بخش، الهام، «پایه‌گذاری ارتباطی بین زوجین»، مجلهٔ ماهنامهٔ خشت اول، آبان ۱۴۰۱ش.
• قائمی، علی، خانواده و مسائل همسران جوان، تهران، امیدی، ۱۳۶۲ش.
• قامت‌بلند، حمیدرضا و همکاران، «شناسایی مؤلفه‌های اساسی انتخاب همسر به‌عنوان عوامل محافظ از نارضایتی و طلاق در زوجین برمبنای تجربهٔ زیستهٔ روان شناسان و مشاوران خانواده»، مجله مطالعات ناتوانی، دوره ۱۳، شماره ۱، ۱۴۰۲ش.
• کلینی، محمدبن یعقوب، اصول کافی، تهران، اسوه، ۱۳۶۹ش،
• کیفرخی، اصغر، «کفائت در نکاح از منظر مذاهب اسلامی»، وب‌سایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
• لواسانی، مسعود و همکاران، «ارزش‌های زیربنایی انتخاب همسر»، مجله رویش روان‌شناسی، سال دهم، شماره ۹، آذر ۱۴۰۰ش.
• مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۳۶۸ش.
• مطهری ورمزانی، سجاد، «نقش اینترنت و شبکه‌های اجتماعی در تغییر الگوی انتخاب همسر در شهر کرمانشاه»، مجلهٔ تداوم و تغییر اجتماعی، تاریخ درج مطلب: آذر ۱۴۰۱ش.
• ملک‌محمودی، امیر، «معیارهای گزینش همسر در اسلام»، مجله شمیم یاس، شماره ۳، خرداد ۱۳۸۲ش.
• میرحیدری، مهدی و شاه‌میرزایی، فاطمه، «وظایف مرد از دیدگاه اسلام»، دفتر نشر فرهنگ و معارف اسلامی مسجد هدایت، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۵ش.
• میرخانی، عزت‌السادات، «گسترهٔ وظایف زن در قانون مدنی»، وب‌سایت پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ درج مطلب: ۱۳۷۹ش.