زهرا امیرابراهیمی
زهرا امیرابراهیمی؛ بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون که در پی رسوایی اخلاقی، از ایران رفت.
زهرا امیرابراهیمی، بازیگر سینما و تلویزیون بود که بهدلیل نقشآفرینی در مجموعه تلویزیونی «کمکم کن»، «غریبانه» و «نرگس» به شهرت رسید. انتشار فیلم رابطۀ جنسی امیر ابراهیمی زندگی وی را متحول و آسیبهای صنعت سینما را آشکار کرد. او در ۱۳۸۵ش به فرانسه رفت و برای بازی در فیلم ضد ایرانی عنکبوت مقدس برندۀ جایزۀ بهترین بازیگر زن از جشنواره فیلم «کن» ۲۰۲۲م شد. کارشناسان استفادۀ غربیها از حضور و شهرتِ ناشی از رسوایی اخلاقی وی در رسانههای ضد ایرانی و جشنوارههای بینالمللی را در راستای تهاجم فرهنگی تحلیل میکنند.
زندگینامه زهرا امیر ابراهیمی
زهرا امیرابراهیمی، در ۱۸ تیر ۱۳۶۰ش در تهران به دنیا آمد و در رشتۀ بازیگری تئاتر از دانشگاه فارغالتحصیل شد. او کار سینما را با ساخت فیلمی کوتاه با عنوان «خت» در سال ۱۳۷۸ش آغاز کرد. وی از سال ۱۳۸۴ش عکاسی را بهصورت حرفهای ادامه داد و تاکنون دو نمایشگاه با عنوان دید اول و دید دوم برگزار کرده است.[۱] انتشار یک ویدیوی کوتاه از روابط نامشروع جنسی او در دهۀ هشتاد به اندازۀ پرفروشترین فیلمهای تاریخ سینمای ایران دیده و دست به دست شد. بحثهای اخلاقی و غیراخلاقیبودن انتشار این تصاویر و پروندههایی که برای آن باز شد، تیراژ مطبوعات زرد را بالا برده بود و این اتفاق مسیر زندگی او را بهکلی عوض کرد.[۲]
فعالیتهای بازیگری زهرا امیرابراهیمی
زهرا امیرابراهیمی بازیگری را در ۱۹ سالگی با حضور در فیلم انتظار، ساختۀ محمد نوریزاد آغاز کرد. وی با ایفای نقش در مجموعههای تلویزیونی کمکم کن، غریبانه و نرگس در ایران به شهرت رسید[۳] و پس از انتشار فیلمی از روابط جنسیاش از ایران مهاجرت کرد. امیرابراهیمی پیش از ترک ایران در دو فیلم سینمایی سفر به هیدالو و انتظار بازی کرده است.[۴] این هنرپیشه در خارج از ایران تا کنون در ۴ فیلم بازی کرده که عبارتند از مهریه و دموکراسی محصول سال ۲۰۱۶م، تابوی تهران محصول سال ۲۰۱۷م، فردا آزادیم محصول سال ۲۰۱۹م و عنکبوت مقدس محصول سال ۲۰۲۲م.[۵]
تجربۀ بحران در اوج شهرت
امیر ابراهیمی در اوج شهرت و جوانی ناگهان با بحرانی بزرگ در زندگی شخصی، حرفهای و اجتماعی خود روبهرو شد. او در آن مقطع با سریال پربینندۀ نرگس و در نقش «زهره»؛ دختر کوچک شوکت، به شهرت فراوانی رسیده بود و در حالی که در اوج قرار داشت ناگهان یکشبه همه چیز خود را از دست رفته دید.[۶]
ویدیویی شخصی که از امیرابراهیمی منتشر شد نهتنها در زندگی شخصی او یک زلزله ایجاد کرد، بلکه جامعۀ ایران را نیز تکان داد. این ویدیو در مدت کوتاهی بارها تکثیر و توزیع شد. به گزارش رسانهها این ویدیو چهار میلیون بار تکثیر شده و حدود چهار میلیارد تومان گردش مالی داشته است؛ عددی که رسانهها برای سال ۸۵ نجومی برآورد میکنند. در همان زمان برخی مدعی بودند که این ویدیو حدود ۱۲ میلیون نفر بیننده داشته است. آمار تکاندهندهای که حیرت سیاستمداران و جامعهشناسان را در پی داشت.[۷] در آن مقطع زهرا امیر ابراهیمی انتساب آن ویدیو به خودش را انکار کرد و آن را یک تهمت ناروا نامید؛[۸] اما در سال ۱۳۹۸ش اعتراف کرد که در این فیلم با دوستپسر خود رابطه داشته است. [۹]
تأثیر رسانهای و اجتماعی
زندگی شخصی بازیگران سینما، تئاتر و تلویزیون همواره مورد توجه رسانهها و مردم بهویژه قشر جوان بوده است و سبک زندگی آنها مورد تقلید بسیاری از جوانان و هواداران آنها قرار میگیرد.[۱۰] از این جهت فیلم رابطۀ خصوصی زهرا امیرابراهیمی بهطرز شگفتانگیزی بین مردم پخش شد و مورد توجه قرار گرفت. این فیلم کوتاه، ایران را تکان داد و تبعات ماندگاری در جامعه داشت.[۱۱]
بهنظر کارشناسان در جامعهای با پایههای دینیِ قوی مانند ایران، روابط جنسی خارج از چارچوب شرعی (ازدواج) علاوهبر اینکه یک خطای فردی محسوب میشود، تجاوز به هنجارهای دینی و جمعی است. از منظر جامعهشناسی دین، اینگونه افشاگریها بهویژه برای چهرههای مشهور، بهمثابه تخلف از قرارداد اجتماعیِ مبتنی بر ارزشهای دینی بوده و واکنشهای شدیدی را بر میانگیزد.[۱۲]
استفاده ابزاری در جنگ فرهنگی
در نظام فرهنگی غرب، شهرت مبتنی بر رسواییهای اخلاقی و جوایز جشنوارههای بینالمللی مانند کن، بهعنوان ابزاری برای تهاجم به ارزشهای جوامع دیگر بهکار میرود. کارشناسان، مورد زهرا امیرابراهیمی را نمونهای آشکار از این سیاست میدانند؛ زیرا از شهرتِ ناشی از رابطۀ نامشروع قبل از مهاجرت و حضور جنجالی وی در جشنوارههایی مانند کن، برای حمله به هنجارهای اخلاقی و مقدسات اسلامی-ایرانی استفاده شده است. این جریان با تقدیر از چهرههای حاشیهساز، در پی ترویج فرهنگ برهنگی و بیبندوباری بهعنوان ارزش جهانی است. بهنظر کارشناسان اهدای جوایز به چنین افرادی نه تقدیر هنری، بلکه بخشی از پروژهای استعماری برای دگرگونی فرهنگی و تضعیف بنیانهای اعتقادی جوامع اسلامی است.[۱۳]
پناهندگی و فعالیتهای رسانهای
پناهندگی، فعالیتها و زندگی خصوصی از جمله کشف حجاب وی در فرانسه نیز همواره مورد توجه رسانههای مخالف نظام اسلامی بوده است و این هنرپیشه برای اثرگذاری بر سبک زندگی جوانان و هنرمندان و مبارزه با حجاب و ترویج فرهنگ غربی در شبکههای ماهوارهای و رسانههای بیگانه از جمله BBC دعوت میشود. رسانههای معاند و فضاهای مجازی با استفاده از موقعیت امیرابراهیمی، الگوی جدیدی از زن شورشگر در مقابل زن مسلمان و گفتمان ضد حجاب بهویژه میان جامعۀ هنرمندان را تقویت میکنند.[۱۴]
نقشآفرینی در فیلم ضد ایرانی عنکبوت مقدس
زهرا امیرابراهیمی در فیلم ضد ایرانی «عنکبوت مقدس»، ساختۀ «علی عباسی»، کارگردان ایرانی- سوئدی، نقش اول زن را بازی کرد.[۱۵] این فیلم بهعنوان یکی از آثار بخش مسابقۀ اصلی هفتادوپنجمین جشنواره بینالمللی فیلم «کن» در فرانسه به نمایش در آمد و زهرا امیرابراهیمی جایزۀ بهترین بازیگر زن این رویداد را کسب کرد. این فیلم محصول مشترک فرانسه، آلمان، سوئد و دانمارک است و در اردن فیلمبرداری شده و ماجرای سعید حنایی قاتل زنجیرهای زنان در مشهد را روایت میکند.[۱۶]
فیلم عنکبوت مقدس و جایزهگرفتن زهرا امیرابراهیمی واکنشهای زیادی در فضاهای حقیقی و مجازی ایجاد کرد بهطوریکه در یک هفته از برجستهترین و پربحثترین سوژههای خبری و تحلیلی در فضای توئیتر فارسی بوده است.[۱۷] سازمان سینمایی جمهوری اسلامی ایران فیلم عنکبوت مقدس را فیلمی موهوم توصیف و از آن اعلام برائت کرده است. این فیلم با ارائۀ چهرهای مخدوش از جامعۀ ایرانی و با توهین آشکار به باورهای متعالی شیعیان، در جشنوارۀ کن مورد تقدیر قرار گرفت. [۱۸]
رسانههای ایران این فیلم را با پیامهای واضح اسلامستیزی و ایرانستیزی توصیف کردهاند که با حمایت مالی «ساموئل حدیدا» مدیر یهودی کمپانی متروپولیتن، در کشوری تحت حمایت انگلیس (اردن) ساخته و توسط رسانه انگلیسی BBC با عنوان «قتل زنان به نام خدا» اکران و مورد حمایت قرار گرفته است.[۱۹]
تصاویری از پوستر و نمایی از فیلم «عنکبوت مقدس» منتشر شد که بهدلیل توهین به امام رضا خشم مردم را بههمراه داشت. در نمایی از این فیلم، شهر مشهد با مرکزیت حرم امام رضا نمایش داده میشود و این حس را به مخاطب القا میکند که گویی در حال تماشای یک تار عنکبوت بزرگ است. فعالان فرهنگی و رسانهای در واکنش به اهانت این فیلم به ساحت امام هشتم شیعیان، اعتراض خود را نشان دادند. بههمین دلیل، سازمان سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهدید به برخورد با دست اندرکاران این فیلم کرد.[۲۰]
تقویت گفتمانهای ضد ایرانی-اسلامی
زهرا امیرابراهیمی در برخی فیلمهای مورد حمایت جشنوارههای غربی، نقشهایی را ایفا کرده که بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم، روایتی یکسویه و گاه تحریفشده از سبک زندگی ایرانی-اسلامی ارائه میدهند. این فیلمها که بهطور عموم در محافل سینمایی غرب مورد استقبال قرار میگیرند، با سازوکارهایی مانند اعطای جوایز بینالمللی کن، سعی در تقویت گفتمانهای ضدایرانی-اسلامی دارند. نقشآفرینی امیرابراهیمی در چنین آثاری، چه آگاهانه و چه ناخواسته، به ابزاری برای تقویت روایتهای سیاسی و فرهنگی مخالف جمهوری اسلامی تبدیل شده است. این رویکرد، بخشی از جنگ نرم رسانهای غرب برای اثرگذاری بر افکار عمومی و تضعیف هنجارهای ایرانیاسلامی محسوب میشود. از این منظر، انتخاب چنین نقشهایی میتواند در خدمت تبلیغات ضدایرانی قرار گیرد.[۲۱]
پانویس
- ↑ «سنگ تمام بهرام رادان برای زهرا امیر ابراهیمی»، وبسایت وقت صبح.
- ↑ «سرنوشت حیرتانگیز بازیگران یک سریال نفرین شده؛ از پوپک گلدره تا زهرا امیرابراهیمی!»، وبسایت فرارو.
- ↑ «بیوگرافی زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت مجلۀ ویستا.
- ↑ «فیلم عنکبوت مقدس و جایزه به زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت امید نیوز؛ «زهرا امیر ابراهیمی»، وبسایت تابناک.
- ↑ «فیلم عنکبوت مقدس و جایزه به زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت امید نیوز؛ «زهرا امیر ابراهیمی»، وبسایت تابناک.
- ↑ «فیلم عنکبوت مقدس و جایزه به زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت امید نیوز؛ «زهرا امیر ابراهیمی»، وبسایت تابناک.
- ↑ «فیلم عنکبوت مقدس و جایزه به زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت امید نیوز؛ «زهرا امیر ابراهیمی»، وبسایت تابناک.
- ↑ «ناگفتههای منشوری از زندگی زهرا امیر ابراهیمی در ایران / چه بلایی سر دوست پسرش آمد؟!»، خبرگزاری رکنا.
- ↑ «فیلم عنکبوت مقدس و جایزه به زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت امید نیوز؛ «زهرا امیر ابراهیمی»، وبسایت تابناک.
- ↑ «بازیگران باید یاد بگیرند با مردم درست رفتار کنند»، خبرگزاری میزان.
- ↑ «ناگفتههای منشوری از زندگی زهرا امیر ابراهیمی در ایران / چه بلایی سر دوست پسرش آمد؟!»، خبرگزاری رکنا.
- ↑ «زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت راسخون.
- ↑ «سعیدیان: جشنواره کن به تفکر مقابله با اسلام شیعی جایزه داد، نه زهرا امیرابراهیمی»، همشهری آنلاین.
- ↑ «ناگفتههای منشوری از زندگی زهرا امیر ابراهیمی در ایران / چه بلایی سر دوست پسرش آمد؟!»، خبرگزاری رکنا.
- ↑ تقیزاده، «شکست پروپاگاندای فیلم ضددینی و ضدایرانی عنکبوت مقدس در توئیتر فارسی»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «واکنش سازمان سینمایی به جایزه زهرا امیر ابراهیمی/ تجلیل جشنواره کن از «عنکبوت مقدس» مغرضانه و سیاسی است»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.
- ↑ تقیزاده، «شکست پروپاگاندای فیلم ضددینی و ضدایرانی عنکبوت مقدس در توئیتر فارسی»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «واکنش سازمان سینمایی به جایزه زهرا امیر ابراهیمی/ تجلیل جشنواره کن از «عنکبوت مقدس» مغرضانه و سیاسی است»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.
- ↑ «جایزهی کن برای زر امیرابراهیمی و نکتهای در تبار خانوادگی او»، وبسایت مشرق نیوز.
- ↑ «فیلم عنکبوت مقدس و جایزه به زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت امید نیوز؛ «زهرا امیر ابراهیمی»، وبسایت تابناک.
- ↑ «چرا زهرا امیرابراهیمی بهترین بازیگر زن جشنواره کن شد؟»، وبسایت مشرق نیوز.
منابع
- «بازیگران باید یاد بگیرند با مردم درست رفتار کنند»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: 18 دی 1396ش.
- «بیوگرافی زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت مجلۀ ویستا، تاریخ بازدید: 18 اسفند 1403ش.
- تقیزاده، محمد، «شکست پروپاگاندای فیلم ضددینی و ضدایرانی عنکبوت مقدس در توئیتر فارسی»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ خرداد ۱۴۰۱ش.
- «جایزهی کن برای زهرا امیرابراهیمی و نکتهای در تبار خانوادگی او»، وبسایت مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۱ خرداد ۱۴۰۱ش.
- «چرا زهرا امیرابراهیمی بهترین بازیگر زن جشنواره کن شد؟»، وبسایت مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: ۸ خرداد ۱۴۰۱ش.
- «زهرا امیر ابراهیمی»، وبسایت تابناک، تاریخ بازدید: 18 اسفند 1403ش.
- «زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 10 مرداد 1397ش.
- «سرنوشت حیرتانگیز بازیگران یک سریال نفرین شده؛ از پوپک گلدره تا زهرا امیرابراهیمی!»، وبسایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۲۷ بهمن ۱۴۰۱ش.
- «سعیدیان: جشنواره کن به تفکر مقابله با اسلام شیعی جایزه داد، نه زهرا امیرابراهیمی»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: 9 خرداد 1401ش.
- «سنگتمام بهرام رادان برای زهرا امیر ابراهیمی»، وبسایت وقت صبح، تاریخ درج مطلب: 9 خرداد 1401ش.
- «فیلم عنکبوت مقدس و جایزه به زهرا امیرابراهیمی»، وبسایت امید نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۰ خرداد ۱۴۰۱ش.
- «ناگفتههای منشوری از زندگی زهرا امیرابراهیمی در ایران / چه بلایی سر دوست پسرش آمد؟!»، خبرگزاری رکنا، تاریخ درج مطلب: 25 تیر 1401ش.
- «واکنش سازمان سینمایی به جایزه زهرا امیر ابراهیمی/ تجلیل جشنواره کن از «عنکبوت مقدس» مغرضانه و سیاسی است»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 9 خرداد 1401ش.