هاجر تربیت

هاجر تربیت
نماینده مجلس شورای ملی و فعال سیاسی

هاجر تربیت
نام و شناسه
نام	هاجر
نام خانوادگی	تربیت
شناخته‌شده برای	نمایندگی مجلس شورای ملی فعالیت حقوق زنان
زندگی و مرگ
زادهٔ	۱۲۸۴ش استانبول، ترکیه
درگذشت	۲۹ دی ۱۳۵۲ش تهران
مشخصات فردی و اجتماعی
محل زندگی	ایران ترکیه
ملیت	ایرانی
حزب	حزب زنان ایران
تحصیلات
محل تحصیل	استانبول
فعالیت و خدمت
منصب / پیشه	فعال سیاسی و اجتماعی نماینده مجلس شورای ملی سناتور مجلس سنا
دوره	دوره بیست و یکم و بیست و دوم مجلس شورای ملی
خانواده
همسر	محمدعلی تربیت
پدر	حسین‌قلی تربیت
آثار و دستاوردها
آثار	زن در قرن بیستم جزیره گنج دختر مونتزوما دایره سفید

هاجر تربیت؛ نویسنده، سیاستمدار و از نمایندگان دوره بیست و یکم و بیست و دوم مجلس شورای ملی.

هاجر تربیت فعال سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایرانی و از زنان نماینده در مجلس شورای ملی و مجلس سنا بود. او از مدیران کانون بانوان و از چهره‌های فعال در زمینه آموزش زنان، سوادآموزی و فعالیت‌های اجتماعی بود و در اجرای سیاست کشف حجاب در دوره رضاشاه نیز مشارکت داشت. تربیت همچنین در چندین نهاد آموزشی و اجتماعی فعالیت کرد و آثاری در زمینه زنان و ترجمه ادبی از او برجای مانده است.

زندگی‌نامه

هاجر تربیت سال ۱۲۸۴ش در استانبول ترکیه در دوران انقلاب مشروطه به دنیا آمد. پدر او، حسین‌قلی تربیت از کارمندان دولت و از اعضای محلی سفارت ایران در ترکیه زمان خود بود. هاجر تحصیلات دروس دوره متوسطه را در استانبول فرا گرفت. وی به سه زبان عربی، فرانسه و انگلیسی آشنایی داشت و در سفارت ایران در عثمانی مشغول به کار شد. در همین زمان با محمدعلی تربیت یکی از روشنفکران سرشناس و از آزادی خواهان مشروطیت آذربایجان آشنا شد. وی همسر اول خود را از دست داده بود و همین آشنایی منجر به ازدواج با هاجر در سال ۱۳۰۱ش شد. او پس از ازدواج با محمدعلی تربیت به ایران آمد. هاجر تربیت در ۲۹ دی ۱۳۵۲ش درگذشت.

فعالیت‌های سیاسی- اجتماعی

هاجر تربیت پس‌از آنکه به ایران آمد، فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی متعددی را انجام داد. او از جمله نخستین زنانی بود که در دوره بیست‌ویکم و بیست‌ودوم مجلس شورای ملی به‌عنوان نمایندهٔ مردم تهران انتخاب شد. همچنین در دوره ششم مجلس سنا (از ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۴) نام هاجر تربیت در لیست سناتورهای زن قرار گرفت و از حوزهٔ تهران به‌صورت انتخابی وارد سنا شد. برخی از موضوعاتی که او در دوران نمایندگی خود دربارهٔ آنها صحبت کرده عبارتند از: نقص بهداشت، تحصیل جوانان در خارج، بازنگشتن جوانان ایرانی از خارج، کنگره زنان ایران، شرکت زنان در کلاس‌های مبارزه با بی‌سوادی، هفته کتاب، اعلامیه حقوق‌ بشر و خانواده ایرانی، روز مادر. طرح و تصویب لایحه حمایت از خانواده، توسعه مراکز سوادآموزی و حرفه‌آموزی، همکاری با وزارت بهداری در امر بهداشت و تنظیم خانواده برخی از اقدامات دوران نمایندگی او بود.

تربیت اولین مدیر کانون بانوان بود. او در کانون بانوان پیش‌تر از اعلام رسمی طرح کشف حجاب توسط رضاخان، صحبت‌هایی در مخالفت با حجاب و چادر مطرح کرده بود و همین باعث شد تا همسو با سیاست‌های رضاخان شناخته شود. هاجر تربیت در کنار دیگر اعضای این کانون با فعالیت‌های مطبوعاتی، شرکت در جمعیت‌های زنان و تأسیس مدارس به سبک جدید، زمینه‌های تغییرات اجتماعی زنان را تدارک دیدند. به‌همین دلیل هم از سوی حکومت پهلوی و برنامه‌ریزان کشف حجاب به عنوان عناصر مناسب و مؤثر انتخاب شدند و از ابتدای تأسیس کانون تا ۱۷ دی سال ۱۳۱۴ که کشف حجاب رسماً از سوی دولت اعلام شد، به تبلیغ دربارهٔ کشف حجاب پرداختند.

دیگر فعالیت‌های او عبارتند از:

• مدیر مدرسه دوشیزگان تبریز به مدت ده سال؛
• مدیر دانش‌سرای دختران ایران؛
• عضویت در کانون بانوان و مشارکت در اجرای طرح کشف حجاب رضاشاه.
• ریاست مدرسه نوربخش (مدرسه آمریکائی‌ها)؛
• عضو هیئت مدیره بنگاه حمایت از مادران و نوزادان؛
• تشکیل حزب زنان ایران به همراهی صفیه نمازی و فاطمه سیاح؛
• نائب رئیس انجمن معاونت عمومی زنان شهر تهران؛
• ریاست ادارهٔ امور اجتماعی وزارت کشور و چهار دایرهٔ فرهنگی، بهداشتی، تربیتی و خیریه.

آثار

از هاجر تربیت آثار متعددی در قالب تألیف و ترجمه کتاب موجود است؛ ازجمله:

• «زن در قرن بیستم» (۱۳۱۶).
• جزیره گنج (۱۳۳۶).
• دختر مونتزوما (۱۳۳۸).
• دایره سفید.

منابع

• «تربیت زنانی برای عصر جدید»، وب‌سایت روزنامه همشهری، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مرداد ۱۳۹۹ش.
• «فهرست آثار «هاجر تربیت»، موزه کودکی ایران، تاریخ بازدید: ۱۶ فروردین ۱۴۰۲ش.
• «هاجر تربیت»، وب‌سایت کتابناک، تاریخ بازدید: ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ش.
• باقری، الهه، «بررسی عملکرد هاجر تربیت در دوره‌های بیست‌ویکم و بیست‌ودوم مجلس شورای ملی»، دوفصلنامه علمی تخصصی کارنامه تاریخ، شماره هشتم، پاییز و زمستان ۱۳۹۶ش.
• باقری، الهه، «زندگی و زمانه هاجر تربیت چگونه بود»، وب‌سایت دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۹ آبان ۱۳۹۴ش.
• رنجبر عمرانی، حمیرا، «کانون بانوان؛ پیکان سیاست حجاب‌ستیزی حکومت رضاخان از ظهور تا افول»، وب‌سایت پژوهشکده تاریخ معاصر، تاریخ بازدید: ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ش.
• نظری، منوچهر، زنان در عرصه قانون‌گذاری ایران (۱۲۸۵–۱۳۹۵ش)، تهران: کویر، ۱۳۹۵ش.
• وزیری، خشایار، قویمی، فخری، کارنامه زنان مشهور ایران، تهران: وزارت آموزش و پرورش، ۱۳۵۲ش.