آبشار بیشه، یکی از زیباترین آبشارهای ایران، در دل رشتهکوههای زاگرس و میان جنگلهای بلوط لرستان جای دارد. این آبشار با ارتفاع ۴۸ متر، بهصورت پردهای خروشان از صخرهها فرو میریزد. نزدیکی به ایستگاه راهآهن بیشه و روستای همنام، دسترسی به آن را آسان کرده و مسیر ریلی آن از دیدنیترین مناظر راهآهن ایران بهشمار میرود. جنگلهای بلوط، کوههای سرسبز و پوشش گیاهی متنوع در پیرامون آبشار، فضایی رؤیایی برای طبیعتگردی و عکاسی فراهم آورده است. روستای بیشه با مردمان مهماننواز لر، محصولات محلی همچون عسل، گردو و صنایع دستی عرضه میکند و بهدلیل فرهنگ و طبیعت بکر، در مسیر ثبت جهانی قرار دارد. این آبشار افزون بر جذب گردشگر، منبع درآمد و اشتغال برای مردم محلی است و آیینها و داستانهای بومی پیرامون آن، نقش مهمی در حفظ هویت فرهنگی منطقه ایفا میکند.
آبشار بیشه در ۶۵کیلومتری شهرستان خرمآباد و ۳۵کیلومتری شهرستان دورود در بخش پاپی، شهر سپیددشت و روستای بیشه واقع شده است. این آبشار، از شمال با کوه ازگن و از شرق با تپههای کلاهکوه احاطه شده است.[۱] آبشار بیشه در نزدیکی ایستگاه راهآهن بیشه و در کنار خط آهن تهران-خوزستان قرار دارد که مسیر ریلی آن از زیباترین مسیرهای ریلی ایران بهشمار میرود.[۲]
ویژگیهای طبیعی
آبشار بیشه از ترکیب چند آبشار کوچک تشکیل میشود که در کنار هم از کوههای زاگرس سرازیر میشوند. ارتفاع آبشار تا نقطهٔ برخورد به زمین، حدود ۴۸ متر است و تا رسیدن به رودخانهٔ سزار ۱۰ متر دیگر جریان دارد. عرض تاج آبشار نیز حدود ۲۰ متر است. آب آبشار از چندین چشمهٔ پرآب که در بالای آبشار و روبهروی ایستگاه قطار قرار دارند، تأمین میشود و آبشار پس از سرریز شدن از دل کوه و میان درختان، بهصورت پردهای گسترده و خروشان به پایین سرازیر میشود و در نهایت به رودخانهٔ دائمی و پرآب سزار میریزد.[۳]
طبیعت پیرامون
منطقهٔ اطراف آبشار، پوشیده از جنگلهای بلوط، کوههای سرسبز و طبیعتی بکر و مهآلود است که چشماندازی رؤیایی و دلانگیز ایجاد میکند. آب و هوای خنک و مطبوع، سرسبزی درختان و کوههای تماشایی، این مکان را به یکی از محبوبترین مقاصد طبیعتگردی ایران تبدیل کرده است. گذر ریل قطار از کنار آبشار و طبیعت اطراف، منظرهای تماشایی و منحصر به فرد را به وجود آورده است.[۴]
بهترین زمان بازدید
بهترین زمان بازدید از آبشار بیشه از فروردین تا اوایل آبان است، بهویژه اردیبهشت و خرداد که آبشار، پرآبتر و طبیعت سرسبزتر است.[۵]
ثبت ملی
آبشار بیشه بهعنوان چهل و هشتمین اثر ملی طبیعی در اسفند ۱۳۸۷ش، در فهرست میراث طبیعی ایران ثبت شده است.[۶]
پوشش گیاهی و جانوری منطقه
جنگل بلوط در مسیر عبوری به آبشار بیشه
پوشش گیاهی
منطقهٔ آبشار بیشه از نظر پوشش گیاهی بسیار متنوع و غنی است. مهمترین گونههای گیاهی این منطقه عبارتاند از: درختان بلوط (گونه غالب جنگلهای اطراف آبشار)، راش، افرا، زالزالک، بنه (پسته وحشی)، گردو و بادام کوهی، نارون، چنار و ارژن. علاوه بر این، در فصل بهار گلهای وحشی و گیاهان دارویی مانند گل گاوزبان، گل ختمی، لاله، شقایق و بنفشه در اطراف آبشار میرویند که جلوهای خاص به طبیعت منطقه میبخشند.[۷]
پوشش جانوری
حیات وحش منطقهٔ آبشار بیشه نیز بسیار متنوع است و زیستگاه گونههای مختلف جانوری بهشمار میرود. از مهمترین گونههای جانوری این منطقه میتوان به خرس قهوهای، پلنگ ایرانی، کل و بز، قوچ و میش، گرگ، روباه، شغال، گراز و سمور آبی و پرندگانی چون کبک، تیهو، بلدرچین، قرقی و انواع پرندگان بومی و مهاجر اشاره کرد. همچنین حوضچههای پرورش ماهی و ماهیهای بومی رودخانهٔ سزار که در پاییندست آبشار جریان دارد، نیز از جاذبههای گردشگری این منطقه است.[۸]
این تنوع گیاهی و جانوری، منطقهٔ آبشار بیشه را به یکی از مهمترین زیستبومهای طبیعی زاگرس تبدیل کرده است که نقش مهمی در حفظ اکوسیستم و همچنین جذب گردشگران طبیعتدوست دارد. حفظ این پوشش گیاهی و جانوری برای پایداری محیط زیست منطقه اهمیت زیادی دارد.[۹]
ساکنان منطقه آبشار بیشه
ساکنان منطقهٔ آبشار بیشه عمدتاً اهالی روستای بیشه هستند که در مجاورت آبشار و در دل طبیعت سرسبز زاگرس زندگی میکنند. روستای بیشه در دهستان سپیددشت، بخش پاپی شهرستان خرمآباد استان لرستان قرار دارد و نام محلی آن «بیشه پورم» است. ساکنان این روستا عمدتاً از قوم لر هستند و به زبان لری صحبت میکنند. اهالی روستا ارتباط نزدیکی با شهرهای اطراف و گردشگرانی دارند که برای بازدید از آبشار به این منطقه سفر میکنند.[۱۰]
مردم روستای بیشه به مهماننوازی و مهربانی معروف هستند و بسیاری از گردشگران در سفر به آبشار، از بازارچههای محلی روستا نیز بازدید میکنند. شغل اصلی ساکنان، کشاورزی، دامداری و تولید محصولات محلی مانند گردو، عسل، کشک، لبنیات و روغن محلی است که بخشی از این محصولات بهعنوان سوغات به گردشگران عرضه میشود. این روستا با طبیعت بکر و فرهنگ روستایی خود، بخشی از هویت منطقهٔ آبشار بیشه را تشکیل میدهد.[۱۱]
آبشار بیشه و روستای بیشه در استان لرستان، در مسیر ثبت جهانی شدن قرار گرفتهاند و اکنون مقدمات ثبت جهانی روستای بیشه که در کنار آبشار واقع شده، در دست انجام است.[۱۲]
روستای بیشه در مسیر جهانی شدن
روستای بیشه از بین ۲۰۰ روستای کشور بهعنوان یکی از ۸ روستای برتر برای ثبت جهانی انتخاب شده است[۱۳] و قرار است بهعنوان دومین روستای ایران پس از ماسوله در فهرست جهانی ثبت شود. این اقدام توسط سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) در حال پیگیری است و ثبت جهانی روستای بیشه نیازمند همکاری و رفع موانع مختلف است.[۱۴]
ویژگیهای منحصربهفرد روستای بیشه، از جمله آبشار ثبت شدهٔ ملی بیشه، پل راهآهن تاریخی، صنایع دستی متنوع، خدمات گردشگری مناسب، مراکز اقامتی و حملونقل زمینی و ریلی، موجب شده این روستا در اولویتهای ثبت جهانی قرار گیرد. رویداد «رود و ریل» نیز بهمنظور معرفی و ارتقای این منطقه در مسیر جهانی شدن برگزار شده است و حضور دبیرکل سازمان جهانی گردشگری در این رویداد نشاندهندهٔ اهمیت آن است.[۱۵]
امکانات منطقه آبشار بیشه
منطقهٔ اطراف آبشار بیشه دارای امکانات زیر برای گردشگران است: دسترسی آسان از جمله ریلی و جادهای، محلهای استراحت و پیکنیک، بازارچههای محلی در روستای بیشه، تفریحات طبیعی از جمله اسبسواری،[۱۶] امکانات بهداشتی و ایمنی، پارکینگ و مسیر پیادهروی، محیط مناسب برای عکاسی و طبیعتگردی، و اقامتگاهها و مهمانپذیرها.[۱۷]
بر اساس یک پژوهش، آبشار بیشه در میان آبشارهای هفتگانهٔ لرستان بهدلیل امکانات رفاهی و تفریحی مناسب، سرمایهگذاری و معرفی بهعنوان منطقهٔ نمونهٔ گردشگری، بیشترین امتیاز را کسب کرده است.[۱۸]
مسیرهای دسترسی
دسترسی به آبشار بیشه در استان لرستان از دو مسیر اصلی امکانپذیر است:
قطار: قطار تهران-اهواز یا قطار محلی درود-اندیمشک از ایستگاه بیشه رد میشوند. مسیر ریلی از میان کوههای زاگرس و جنگلهای بلوط عبور میکند و مناظر بسیار زیبایی دارد. از ایستگاه تا آبشار حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه پیادهروی است.
خودرو: بازدیدکنندگان با خودروهای شخصی باید از خرمآباد، ۶۵ کیلومتر و از دورود، ۳۰ کیلومتر بهسمت روستای بیشه بروند. در طول مسیر، جاده آسفالت و کوهستانی است و تابلوهای راهنما، مسیر را نشان میدهند.[۱۹]
جاذبههای گردشگری منطقه
جاذبههای گردشگری منطقهٔ آبشار بیشه، علاوه بر خود آبشار شامل موارد زیر است:
طبیعت بکر و جنگلهای اطراف: اطراف آبشار پوشیده از جنگلهای انبوه بلوط و کوههای سرسبز است که فضایی آرام و دلپذیر برای طبیعتگردی فراهم میکند.[۲۰]
رودخانه سزاررودخانه سزار: پس از سقوط آبشار، آب به رودخانهٔ خروشان و دائمی سزار میریزد که در کنار آن میتوان از مناظر کوهستانی و جنگلی لذت برد. همچنین ماهیگیری، شنا و غواصی در رودخانهٔ سزار از جمله جاذبههای گردشگری این منطقه است. رودخانهٔ سزار یکی از مهمترین منابع غذایی مردم محلی از طریق ماهیگیری و عرضهٔ آن به گردشگران بهشمار میرود.[۲۱]
روستای بیشه: روستای کنار آبشار با بافت سنتی و محصولات محلی مانند گردو، عسل و صنایع دستی، فرصتی برای روستاگردی و آشنایی با فرهنگ محلی فراهم میکند.[۲۲]
مسیر ریلی منحصر به فرد: مسیر قطار تهران-اهواز که از کنار آبشار میگذرد، منظرهای تماشایی و تجربهای خاص برای گردشگران به ارمغان میآورد.[۲۳]
نقش آبشار بیشه در فرهنگ و اقتصاد مردم منطقه
آبشار بیشه نقش مهم و چندجانبهای در فرهنگ و اقتصاد مردم منطقه دارد:
نقش اقتصادی: این آبشار با جذب گردشگر، اشتغالزایی و درآمدزایی برای مردم محلی ایجاد کرده است، از جمله ارائه خدمات گردشگری، فروش محصولات کشاورزی و صنایع دستی، و راهاندازی بازارچهها. رونق گردشگری به بهبود زیرساختهایی مانند جاده، اقامتگاه و رستوران انجامیده[۲۴] و با افزایش درآمد جوانان، از مهاجرت آنها به شهرها جلوگیری کرده است.[۲۵]
نقش فرهنگی: آبشار بیشه بخشی از هویت فرهنگی مردم منطقه است. برگزاری جشنوارههایی چون «رود و ریل»، اجرای موسیقی محلی و آیینهای بومی مانند مراسم بارانخواهی با رقصهای آیینی و دعا، به حفظ و معرفی فرهنگ لری کمک میکند.[۲۶] همچنین در افسانههای محلی، آبشار به «گیسوان آبی» تشبیه شده و در برخی روایات شفاهی از مردم محلی، آنجا را مکانی مقدس و آرامشبخش میدانند.[۲۷] حضور گردشگران نیز به تعامل فرهنگی و معرفی آداب و رسوم محلی انجامیده است.[۲۸]
«آبشار بیشه»، وبسایت پرواز ما، تاریخ انتشار: ۸ خرداد ۱۴۰۳ش.
«آبشار بیشه»، وبسایت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، تاریخ بازدید: ۲ خرداد ۱۴۰۴ش.
«آبشار بیشه، جلوهای از طبیعت مسحورکننده لرستان»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ انتشار: ۲۴ تیر ۱۴۰۳ش.
«آبشار بیشه در روستای بیشه»، وبسایت bishehvillage، تاریخ انتشار: ۱۰ خرداد ۱۴۰۲ش.
«آبشار بیشه لرستان، تماشای شکوه آب در دل زاگرس»، وبسایت همسفرشیم، تاریخ انتشار: ۸ فروردین ۱۴۰۴ش.
«آبشار رؤیایی بیشه در لرستان+ فیلم»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ انتشار: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
«آبشارهای لرستان بستر رونق صنعت سبز، جذب سرمایهگذار برای بیشه»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج خبر: ۱۹ مرداد ۱۳۹۴ش.
اجزاء شکوهی، محمد و دیگران، «ارزیابی و اولویتبندی آبشارهای طبیعی بهمنظور توسعه اکوتوریسم (مطالعه موردی آبشارهای هفتگانه استان لرستان)»، فصلنامه علمی پژوهشهای بومشناسی شهری، سال پنجم، شماره ۲، پیاپی ۱۰، ۱۳۹۳ش.
«بیشه خرمآباد از بین ۸ روستای گردشگری کشور برای ثبت جهانی انتخاب شد»، خبرآنلاین، تاریخ انتشار: ۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
«بیشه کجاست»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ انتشار: ۱۲ بهمن ۱۳۹۲ش.
پاکباز، نسا، «آبشار بیشه لرستان؛ جواهری پنهان در دل جنگلهای بلوط»، وبسایت پته، تاریخ انتشار: ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
جعفریان، لیلی، «ژئوتوریسم آبشارهای استان لرستان»، وبسایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی، تاریخ انتشار: ۱۱ اسفند ۱۳۹۷ش.
شیرواند، رمضان، «ژئوتوریسم آبشار بیشه لرستان»، دومین همایش ملی گردشگری، جغرافیا و محیط زیست پاک، ۱۳۹۴ش.
«مقدمات ثبت جهانی روستای بیشه خرمآباد انجام شد»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ انتشار: ۴ فروردین ۱۴۰۳ش.
میرسلطانی، فائزه، «آبشار بیشه لرستان؛ گنجینهای دیدنی در دل جنگلهای بلوط»، وبسایت علیبابا، تاریخ بازدید: ۳ خرداد ۱۴۰۴ش.
«نشست علمی آبشارشناسی با محوریت آبشار بیشه در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه لرستان برگزار شد»، وبسایت دانشگاه لرستان، تاریخ انتشار: ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ش.
نیکبخت، حاتم و منتصری، زهرا، «آبشار بیشه»، وبسایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی، تاریخ انتشار: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
.jpg)
.jpg)
