نامزدی

حلقه نامزدی هماهنگ

پادکست مقاله | 🡇 noicon

نامزدی؛ مرحلهٔ پس از خواستگاری و پیش از ازدواج به‌منظور آشنایی طرفین با یکدیگر.

نامزدی (Engagement/ خُطُوبَة) دوران آشنایی قبل از عقد دختر و پسر است. این دوران در فرهنگ‌های مختلف، شرایط و ویژگی‌های مخصوص به خود را دارد؛ اما تعهد اخلاقی طرفین به همدیگر در همهٔ فرهنگ‌ها مشترک است. این دوران در قانون مدنی به رسمیت شناخته شده است و از قوانین خاص پیروی می‌کند.

مفهوم‌شناسی

به دختر یا پسر جوانی که برای زناشویی قول‌وقرار گذاشته باشند، نامزد می‌گویند. اصطلاح نامزدی از به نام زدن، گرفته شده است؛ به این معنا که دو طرف تعهدی اخلاقی برای تحقق عقد ازدواج بر عهده می‌گیرند.

میان مفهوم عرفی و حقوقی نامزدی تفاوت‌هایی وجود دارد؛ از نظر عرفی، در بسیاری از فرهنگ‌ها از زمان جاری شدن عقد نکاح تا برگزاری جشن عروسی را دوران نامزدی می‌نامند، اما از نظر حقوقی، نامزدی به دوران پیش‌از انعقاد عقد نکاح گفته می‌شود که زن و مرد صرفاً در حال آشنایی با یکدیگر هستند. برخی خرده‌فرهنگ‌ها نیز فاصلهٔ میان عقد و عروسی را نامزدی می‌دانند. برپایی آیین نامزدی در واقع نوعی قرارداد اجتماعی است که طی آن، طرفین توافق می‌کنند در آینده با یکدیگر ازدواج کنند. این توافق معمولاً با جشن کوچکی همراه است و در آن، حلقه در دست کردن، مراسم بله‌برون و سایر سنت‌های محلی اجرا می‌شود.

تفاوت نامزدی با روابط دوستانه

نامزدی سرآغاز پیوند ازدواج میان دو انسان است و با روابط دوستانه تفاوت‌های اساسی دارد:

• تعهد وفاداری: دختر و پسری که دوران نامزدی را آغاز می‌کنند، متعهد به وفاداری به یکدیگر هستند؛ درحالی‌که چنین تعهدی در پیوند دوستی وجود ندارد.
• پذیرش اجتماعی: نامزدی یک قرارداد رسمی اجتماعی است که از سوی جامعه و خانواده‌ها پذیرفته شده و از قوانین یک قرارداد اجتماعی پیروی می‌کند؛ این ویژگی در دوستی میان دختر و پسر دیده نمی‌شود.
• ارزیابی رفتار: در دوران نامزدی، رفتار و روابط فردی و اجتماعی نامزدها و رعایت هنجارهای خانواده و اجتماع، توسط خانواده و افراد جامعه مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

تاریخچه

پیشینهٔ نامزدی در بسیاری از جوامع به دوران باستان برمی‌گردد. از قرن پنجم میلادی، خانواده‌ها با قرار دادن حلقهٔ نامزدی در دست دختر جوان، ازدواج دختر و پسر را به دوستان، آشنایان و اقوام اعلام می‌کردند تا مردم آنان را به‌عنوان زن و شوهر بشناسند.

دیدگاه‌ها

دیدگاه حقوقی

در قوانین جمهوری اسلامی ایران، برخی ابعاد دوران نامزدی مورد توجه قرار گرفته است. مواد ۱۰۳۵ تا ۱۰۴۰ قانون مدنی به این امور اختصاص دارد و مسائلی چون تعیین تکلیف هدایای نامزدی، پس گرفتن آن‌ها و قابلیت به‌هم زدن نامزدی را مشخص می‌کند.

دیدگاه فقهی

براساس آموزه‌های اسلام، ایجاد هرگونه پیوند میان دختر و پسر نامحرم تنها از طریق عقد نکاح دائم یا موقت جایز است. از این منظر، آنچه در برخی مناطق معمول است که با توافق خانواده‌ها، دختر و پسر، نامزد شده و حلقه یا نشانهٔ نامزدی به دختر داده می‌شود، تا زمانی که عقد ازدواج خوانده نشود موجب محرمیت دختر و پسر نمی‌شود.

دوران نامزدی موفق

هدف اصلی دوران نامزدی، ایجاد فرصتی مناسب برای شناخت واقعی و حداکثری دختر و پسر از یکدیگر و سنجش درست طرف مقابل است. توجه به رعایت برخی موارد نظیر بررسی همهٔ معیارهای لازم برای ازدواج، صداقت در گفتار و رفتار، پرسیدن سؤالات درست، به‌جا و هدفمند، رعایت چارچوب‌های ارتباطی، مراجعه به مشاور ازدواج، چشم‌پوشی نکردن از واقعیت‌ها و توجه به علائم هشداردهنده، تعیین مدت زمان منطقی و معقول برای شناخت و پرهیز از کوتاه بودن یا طولانی شدن آن، سهم بسزایی در میزان موفقیت این دوران دارد.

آداب نامزدی در فرهنگ ملل

افغانستان

در افغانستان، دوران نامزدی از زمان خواستگاری یا اصطلاحاً شیرینی‌خوری و خویشی‌گری آغار می‌شود. آداب‌ورسوم نامزدی در میان اقوام مختلف این کشور متفاوت است. در بیشتر مناطق غیرشهری، داماد کمتر به دیدن نامزد خود می‌رود و فقط در برخی مناسبت‌ها همچون عید فطر، عید قربان و عید نوروز، برای بردن هدیه به خانهٔ نامزد می‌رود. در میان اقوام ازبک و ترکمن‌های سنی‌مذهب، دختر و پسر حق ملاقات همدیگر را در دوران نامزدی ندارند و گاهی حتی حق عبورومرور داماد از منطقۀ محل سکونت نامزد نیز سلب می‌شود.

هند و پاکستان

در بیشتر مناطق هند و پاکستان، پس‌از برگزاری مراسم خواستگاری، دوران نامزدی آغاز می‌شود؛ اما دختر و پسر تا زمان جشن عروسی حق رفت‌وآمد و ملاقات یکدیگر را ندارند.

ایران

در ایران، آغاز نامزدی پس‌از خواستگاری از دختر و با موافقت خانوادهٔ او، با برگزاری جشنی در خانهٔ دختر یا تالار و با دعوت از دوستان و بستگان دو خانواده آغاز می‌شود. این جشن با صرف میوه و شیرینی ادامه می‌یابد و با دادن گل، هدایا و حلقهٔ نامزدی رسمیت پیدا می‌کند.

دوران نامزدی در ایران از زمان توافق دختر و پسر بر ازدواج و انجام خواستگاری تا زمان جشن عروسی است. در این دوران، نامزدها به‌منظور شناخت بیشتر اخلاق، رفتار، باورها، نگرش‌ها و هنجارهای خانواده‌های یکدیگر رفت‌وآمد و ملاقات دارند و این دوره در خانواده‌های ایرانی اهمیت بسیاری دارد. در این مدت عقد رسمی صورت نمی‌گیرد؛ اما برای محرم شدن دختر و پسر و حلال شدن رفت‌وآمد آن‌ها، عقد ازدواج موقت یا اصطلاحاً صیغهٔ محرمیت خوانده می‌شود.

عراق

در میان خانواده‌های عراقی، نامزدی پس‌از خواستگاری خانوادهٔ پسر از دختر مورد نظر و موافقت پدر دختر، در خانهٔ دختر و با صرف شام در حضور جمعی از خانواده‌های دو طرف و اهدای حلقهٔ نامزدی رسمیت پیدا می‌کند و تا زمان عروسی ادامه می‌یابد.

آثار

استحکام خانواده

اگر تمام مراحل ازدواج و به‌ویژه مرحلهٔ نامزدی و فرایند سپری کردن آن، به‌صورت هدفمند و منطقی انجام شود، تأثیرات آن در استحکام دوره‌های بعدیِ زندگی نمایان خواهد شد. دوران نامزدی فرد را آمادهٔ ورود به زندگی مشترک کرده و موجب تغییر در رفتار، افکار و نگرش نامزدها می‌شود. در این دوره، نامزدها با اخلاق، افکار، بینش‌ها و نگرش‌های همدیگر بیشتر آشنا می‌شوند و از آداب و رسوم و هنجارهای خانواده‌ها با خبر می‌شوند. شناخت دقیق‌تر ازسبک زندگی، وضعیت اقتصادی و نگرش‌های سیاسی، دینی، اجتماعی و اقتصادی خانواده‌ها از دیگر مواردی است که نقش اساسی در استمرار ازدواج زوجین دارد. به باور کارشناسان امور خانواده، دوران نامزدی نقش اساسی در افزایش شناخت زن و مرد نسبت به یکدیگر دارد و آنها را برای تفاهم و سازگاری در زندگی مشترک آماده‌تر می‌کند. بر این اساس بیشتر شدن شناخت نسبت به همدیگر، پایه‌گذاری برای مستقل شدن در آینده، افزایش محبت دختر و پسر به هم، آماده شدن خانواده دختر و پسر برای دوری از فرزندان و نیز فراهم کردن مقدمات ازدواج، شبیه‌سازی تجربه زندگی مشترک در آینده و برداشته شدن موانع، از جمله آثار مثبت دوران نامزدی هستند.

ابراز محبت از طریق نامه، تلفن، پیامک، هدیه دادن و ملاقات‌های صمیمانه در دوران نامزدی از عوامل مهم در ایجاد و افزایش محبت است که زمینه را برای جلب توجه و دلگرمی طرف مقابل ایجاد می‌کند و در تقویت و پایداری زندگی زناشویی نامزدها نقش تعیین کنندهٔ دارد.

رسیدگی به‌وضعیت ظاهری مانند پوشیدن لباس مناسب، آرایش سر و صورت، رعایت بهداشت فردی از مواردی است که نامزدها در دوران نامزدی به آن توجه ویژه دارند و باعث دلگرمی نامزدها در زندگی مشترک می‌شود.

مسائل رفتاری

اصلاح و تغییر برخی از صفات اخلاقی، رفتار، افکار، اعتقادات و نگرش‌های نامناسب، از جملهٔ اموری است که دوران نامزدی در تغییر و اصلاح آنها مؤثر است. به باور کارشناسان تربیتی، به‌دلیل محبت، علاقه و احترامی که نامزدها در دوران نامزدی نسبت به‌هم دارند، بهترین و مناسب‌ترین زمان برای تغییر و اصلاح رفتار و افکار نامزدها، قبل از آغاز زندگی مشترک در دوران نامزدی است که این تغییرات در تداوم و استحکام ازدواج آنها نقش عمده دارد.

همزمان با نامزد شدن دختر و پسر، آنها به‌عنوان زن و شوهر نسبت به همدیگر، خانواده، جامعه، زندگی مشترک و آیندهٔ خود احساس مسؤلیت می‌کنند. پرهیز از مصارف غیر ضروری، یافتن شغل مناسب، پرهیز از رفیق‌بازی و اتلاق وقت از دیگر موارد احساس مسئولیت و آینده‌نگری نامزدها در دوران نامزدی است که آنها را برای یک زندگی مستقل خانوادگی آماده می‌کند.

آسیب‌شناسی

معرفی نکردن خود واقعی، مثبت‌گرا و مثبت‌نگر بودن، وابستگی عاطفی، نگرانی از روابط جنسی، مشکلات ناشی از تعامل و ارتباط با خانواده‌ها، انتظار تغییر کردن پس از ازدواج، طولانی شدن دورهٔ نامزدی و اضطراب و تنش ناشی از این مرحله، از جمله مسائلی هستند که دختر و پسر در دوران نامزدی با آنها مواجه هستند.

بسیاری از دختران و پسران جوان که وارد دوران نامزدی می‌شوند، دوران نامزدی را شیرین‌ترین دورهٔ زندگی تصور می‌کنند و به همین دلیل این دوران مهم و سرنوشت‌ساز را صرف تفریح، خوش‌گذرانی و خرید می‌کنند و از هدف اصلی که شناخت واقعی و آشنایی با ویژگی‌ها و خلقیات طرف مقابل است، دور می‌شوند. مقدم دانستن تعهد بر تفاهم و ابراز احساسات بر تفاهم و تغییر پس از ازدواج از جمله باورهای اشتباهی هستند که در صورت عدم اصلاح، فرایند آشنایی و شناخت درست را با خطر جدی مواجه می‌سازند.

منابع

• «۳ مشکل بزرگ دوران نامزدی»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «آداب مراسم نامزدی، آداب و رسوم مراسم نامزدی اولین جشن رسمی بعد از خواستگاری»، وب‌سایت سوربان، تاریخ بازدید: ۱۴ تیر۱۴۰۲ش.
• «آداب و رسوم ازدواج در عراق»، وب‌سایت مدیست نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ دسامبر ۲۰۲۲م.
• «آیا از نظر اسلام چیزی به نام دوران نامزدی وجود دارد؟»، وب‌سایت کتابخانهٔ دیجتالی تبیان، تاریخ بازدید: ۲۳ تیر ۱۴۰۲ش.
• «اثرات مثبت دوران نامزدی از نظر روان‌شناسان»، وب‌سایت دلگرم، تاریخ بازدید: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «احکام و آثار دوران نامزدی در قانون مدنی»، وب‌سایت مشاورهٔ حقوقی دینا، تاریخ بازدید: ۱۹ تیر ۱۴۰۲ش.
• «احکام و آثار دوران نامزدی در قانون مدنی»، وب‌سایت هیوالاو، تاریخ بازدید: ۱ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «اهمیت دوران نامزدی پیش از ازدواج، تفاوت نامزدی با آشنایی»، وب‌سایت مرکز مشاورهٔ مهر آیین، تاریخ درج مطلب: ۱۴ بهمن ۱۳۹۸ش.
• «اهمیت دورهٔ نامزدی»، وب‌سایت فیلیا، تاریخ بازدید: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «تغییرات رفتاری در دوران نامزدی دختران و پسران افغانستانی»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۷ خرداد ۱۳۹۵ش.
• «چارچوب‌های دورهٔ نامزدی»، وب‌سایت هم‌اندیشان، تاریخ بازدید: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «چالش‌های دوران عقد»، وب‌سایت امید نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اسفند ۱۴۰۰ش.
• «چگونه در دوران نامزدی رفتار کنیم؟ (رفتارهای دوران نامزدی چگونه باید باشد)»، وب‌سایت سوربان، تاریخ بازدید: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «حقوق دوران نامزدی»، وب‌سایت اندیشه، تاریخ درج مطلب: یازده خرداد ۱۳۹۹ش.
• «خواستگاری و نامزدی در حقوق ایران»، وب‌سایت دادگران، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۳۹۶.
• «دوران نامزدی برای چیست و چگونه دوران نامزدی موفقی داشته باشیم»، وب‌سایت زوجیم، تاریخ بازدید: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «دوران نامزدی چه کارهایی باید بکنیم؟»، وب‌سایت ذهن نو، تاریخ بازدید: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «دوران نامزدی موفق را چگونه بسازیم؟ همه چیز در مورد نامزدی»، وب‌سایت عروس‌کو، تاریخ درج مطلب: ۲۴ شهریور ۱۳۹۸ش.
• «دوران نامزدی»، ویکی‌فقه، تاریخ بازدید: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «رابطه دورهٔ نامزدی تا نحوه رفتار با نامزد»، وب‌سایت مشاورانه، تاریخ درج مطلب: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «رسم و رسوم ازدواج ترکمن‌های افغانستان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۶ مرداد ۱۳۹۵ش.
• «رسوم سنتی ازدواج در پاکستان»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۴ بهمن ۱۳۹۶ش.
• «فواید دوران نامزدی»، وب‌سایت شادیتو، تاریخ بازدید: ۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «مروری برتاریخچهٔ انگشتر نامزدی»، وب‌سایت نقره‌نما، تاریخ بازدید: ۱۰ تیر۱۴۰۲ش.
• «مسائل شرعی دوران نامزدی»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به سؤلات دینی، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آذر ۱۳۹۰ش.
• «نامزدی چیست و چگونه با نامزد خودمان کنار بیاییم؟»، وب‌سایت پزشکت، تاریخ بازدید: ۱۱ تیر۱۴۰۲ش.
• «نامزدی طولانی مدت چه اثراتی به رابطه دارد؟»، وب‌سایت انتخاب نو، تاریخ درج مطلب: ۲۳ خرداد ۱۴۰۰ش.
• «نامزدی| قوانین حقوقی مربوط به نامزدی»، وب‌سایت بنیاد وکلا، تاریخ بازدید: ۱ بهمن ۱۴۰۱ش.
• «نقش‌دوران نامزدی درزندگی مشترک»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۰ تیر۱۴۰۲ش.
• ایراندوست، شقایق، «فواید دوران نامزدی که از آن اطلاعی ندارید!»، وب‌سایت آرگا، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۱ش.
• پوپل، کریم، «رسوم ازدواج در افغانستان»، وب‌سایت آژانس خبری پژواک، تاریخ درج مطلب: ۸ اکتبر ۲۰۱۷م.
• مؤذنی، ترانه، «اشتباهات دوران آشنایی»، وب‌سایت ترانه مؤذنی، تاریخ درج مطلب: ۲۵ اسفند ۱۳۹۹ش.
• معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۳ بهمن ۱۴۰۱ش.
• معین، محمد، فرهنگ معین، تهران، امیر کبیر، چاپ ۲۴، ۱۳۸۶ش.
• نجفی توانا، داود، «آنچه در دورهٔ نامزدی و شناخت باید بدانیم»، وب‌سایت دکتر نجفی توانا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۹۶ش.