صفیه نمازی، معروف به صفیه فیروز از مؤسسین شورای زنان ایران.
 صفیه فیروز | |
| نام و شناسه | |
|---|---|
| نام | صفیه |
| نام خانوادگی | نمازی |
| دیگر نامها | صفیه فیروز |
| شناختهشده برای | تأسیس شورای زنان ایران |
| زندگی و مرگ | |
| زادهٔ | ۱۲۸۵ش |
| درگذشت | ۱۳۶۹ش |
| مشخصات فردی و اجتماعی | |
| محل زندگی | چین ایران |
| ملیت | ایران |
| منصب / پیشه | فعال اجتماعی |
| خانواده | |
| همسر | محمدحسین فیروز |
| فرزندان | اسکندر فیروز نرسی فیروز مریم فیروز |
| پدر | محمدحسن نمازی |
زندگینامه
صفیه نمازی معروف به صفیه فیروز در سال ۱۲۸۵ش در هنگکنگ زاده شد.[۱] پدرش حاج محمدحسن نمازی اولین واردکننده ظروف چینی به ایران بود. وی نیمی از تحصیلاتش را در چین به پایان رساند و به زبانهای چینی، فرانسه و انگلیسی تسلط داشت.
او به دلیل سفر به کشورهای مختلف اروپایی و آسیایی با فرهنگهای گوناگون آشنا شده و تجربه فراوانی در زمینه فعالیتهای اجتماعی کسب کرد.[۲] وی با محمدحسین فیروز ازدواج کرد و سه فرزند به نامهای اسکندر، نرسی و مریم به دنیا آورد.[۳]
فعالیتها
فعالیتها و خدمات زنان فعال در عصر مشروطه و پهلوی هر چند حرکتی مهم و تاریخی میباشد اما نکته قابل توجه و مورد انتقاد در تمامی این فعالیتها ناآشنا بودن این فعالان با عقبه و ویژگیهای عصر و دورانی بوده که در آن فعالیت کردهاند.
بسیاری از فعالان زن در این دوران دانشآموختههای غرب بوده که خواستار تحول در زنان ایرانی مسلمان با توجه به مبانی غرب بودهاند. باید گفت برداشت فعالان زن و نخبگان پیرامون مسئله زن و نوسازی، کاملاً با روح شرایط اقلیمی ایران بیگانه بود و به همین علت، در عمل با تضادها و تناقضهای عمیق روبرو شد.
بسیاری از فعالان زن روح نوسازی را که بر کاستن از استبداد و خودکامگی و به رسمیت شناختن حقوق مردم مبتنی بود، درک نکرده بودند و اصولاً از نوسازی، برداشتی سطحینگر داشتند و از این رو صرفاً به الگوگیری از ظواهر جوامع اروپایی، اکتفا میکردند.
خانم فیروز نیز یکی از همین دانشآموختگان غربی است که خواستار تغییر وضعیت زن ایرانی در چارچوب تفکرات غرب میباشد، هر چند ایشان اقدامات مثبتی در تغییر وضعیت زنان سطح متوسط رو به پایین داشتهاند. یکی از این فعالیتها بازدید از زندان زنان و دارالتأدیب کودکان و رسیدگی به امور زنان روسپی بود وی به جهت مبارزه با فساد، کلاس درس و هنرآموزی و حرفهای برای زنان تأسیس کرد.[۴]
صفیه فیروز در زمان جنگ جهانی دوم درمانگاه زنان را شخصاً اداره میکرد و با همکاری عده دیگری از بانوان افسران ارتش در سال ۱۳۲۰ش انجمن بانوان افسران را برای کمک به خانواده افراد ارتش تأسیس کرد. وی از جمله نخستین زنانی بود که در «انجمن شیر و خورشید سرخ ایران» به فعالیت پرداخت. همچنین از پیشگامان تشکیل شورای زنان بود.[۵]
شورای زنان از قدیمیترین جمعیتهای زنان بود که فعالیت خود را در سال ۱۳۲۲ش آغاز کرد. اولین جلسه این شورا در منزل صفیه فیروز تشکیل شد. این جمعیت که در ابتدا با پنج عضو شروع به کار کرد پس از اندک زمانی به بیش از چهارصد نفر رسید.
فعالیتهای این جمعیت بیشتر ارائه خدمات اجتماعی بود و کمتر فعالیت سیاسی انجام میدادند.[۶] او با همکاری هاجر تربیت، صدیقه دولتآبادی و فاطمه سیاح اساسنامه جمعیت زنان را مبنی بر بالا بردن سطح فرهنگ و دانش و به دست آوردن حقوق اجتماعی و سیاسی زنان طبق الگوهای غربی نوشت.[۷]
فیروز علاوه بر ریاست شورای زنان، نایبرئیس انجمن معاونتی زنان شهر تهران، رئیس شورای امور اجتماعی زنان کارگر، عضو شورای ورزشی بانوان، عضو هیئتمدیره جمعیت ایرانی طرفدار سازمان ملل متحد، عضو هیئت مرکزی شیر و خورشید، نایبرئیس بنگاه مستقل معاونتی عمومی و نماینده ایران در کمیسیون مقام زن وابسته به سازمان ملل متحد بود.[۸]
شرکت در کنفرانسها و کنگرههای بینالمللی به عنوان نماینده ایران و سخنرانی در آنجا از دیگر فعالیتهای صفیه فیروز بهشمار میآید. از جمله این کنگرهها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کنگره ژنو (۱۳۲۱ش)؛
- مجمع جهانی زنان در نیویورک (۱۳۲۵ش)؛
- کنگره آسیایی دهلی (۱۳۲۶ش)؛
- کمیسیون حقوق زن در بیروت (۱۳۲۸ش).[۹]
سرانجام صفیه فیروز در سال ۱۳۶۹ش در پاریس درگذشت.[۱۰]
پانویس
- ↑ فرخزاد، پوران، کارنمای زنان کارای ایران، از دیروز تا امروز، 1381ش، ص618.
- ↑ فرخزاد، پوران، کارنمای زنان کارای ایران، از دیروز تا امروز، 1381ش، ص618.
- ↑ وزیری، خشایار و فخری قویمی. کارنامه زنان مشهور ایران، 1352ش، ص179.
- ↑ بامداد، بدرالملوک، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1347ش، ص78.
- ↑ وزیری، خشایار و فخری قویمی. کارنامه زنان مشهور ایران، 1352ش، ص179.
- ↑ وزیری، خشایار و فخری قویمی. کارنامه زنان مشهور ایران، 1352ش، ص179.
- ↑ «صفیه فیروز»، دانشنامه الکترونیکی زنان.
- ↑ احمدی خراسانی، نوشین و پروین، سناتور: فعالیتهای مهرانگیز منوچهریان بر بستر مبارزات حقوقی زنان در ایران، تهران: توسعه، 1382ش، ص437.
- ↑ «صفیه فیروز»، دانشنامه الکترونیکی زنان.
- ↑ فتحی، مریم، کانون بانوان: با رویکردی به ریشههای تاریخی حرکتهای زنان در ایران، 1382ش، ص170.
منابع
- بامداد، بدرالملوک، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، تهران، ابن سینا، ۱۳۴۷ش.
- «صفیه فیروز»، دانشنامه الکترونیکی زنان.
- فرخزاد، پوران، کارنمای زنان کارای ایران، از دیروز تا امروز، نشر قطره، تهران، ۱۳۸۱ش.
- وزیری، خشایار و فخری قویمی، کارنامه زنان مشهور ایران، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ۱۳۵۲ش.
- احمدی خراسانی، نوشین و پروین، سناتور: فعالیتهای مهرانگیز منوچهریان بر بستر مبارزات حقوقی زنان در ایران، توسعه، تهران، ۱۳۸۲ش.
- فتحی، مریم، کانون بانوان: با رویکردی به ریشههای تاریخی حرکتهای زنان در ایران، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۲ش.
- بانک اطلاعات رجال