صفیه فیروز
 صفیه فیروز | |
| نام و شناسه | |
|---|---|
| نام | صفیه |
| نام خانوادگی | نمازی |
| دیگر نام‌ها | صفیه فیروز |
| شناخته‌شده برای | تأسیس شورای زنان ایران |
| زندگی و مرگ | |
| زادهٔ | ۱۲۸۵ش |
| درگذشت | ۱۳۶۹ش |
| مشخصات فردی و اجتماعی | |
| محل زندگی | چین ایران |
| ملیت | ایران |
| منصب / پیشه | فعال اجتماعی |
| خانواده | |
| همسر | محمدحسین فیروز |
| فرزندان | اسکندر فیروز نرسی فیروز مریم فیروز |
| پدر | محمدحسن نمازی |
صفیه نمازی؛ معروف به صفیه فیروز از مؤسسین شورای زنان ایران.
صفیه نمازی، معروف به صفیه فیروز (۱۲۸۵–۱۳۶۹ش) در هنگ‌کنگ زاده شد، نیمی از تحصیلاتش را در چین گذراند و به زبان‌های چینی، فرانسوی و انگلیسی تسلط داشت. او که با فرهنگ‌های گوناگون آشنا بود برای بهبود وضع زنان ایران تلاش می‌کرد و این بهبود را در سازگاری با فرهنگ غرب می‌دانست. فیروز با هاجر تربیت، صدیقه دولت‌آبادی و فاطمه سیاح اساس‌نامه جمعیت زنان را برای بالا بردن فرهنگ و دانش و کسب حقوق اجتماعی و سیاسی زنان بر پایه الگوهای غربی نوشت. او ریاست شورای زنان، نایب‌رئیسی انجمن معاونتی زنان در تهران، ریاست شورای امور اجتماعی زنان کارگر، عضویت در شورای ورزشی بانوان و نمایندگی ایران در کمیسیون مقام زن در سازمان ملل متحد را بر عهده داشت و در چندین کنگره و همایش بین‌المللی به‌عنوان نماینده ایران حضور یافت.
زندگی‌نامه
صفیه نمازی معروف به صفیه فیروز در سال ۱۲۸۵ش در هنگ‌کنگ زاده شد. پدرش حاج محمدحسن نمازی اولین واردکننده ظروف چینی به ایران بود. وی نیمی از تحصیلاتش را در چین به پایان رساند و به زبان‌های چینی، فرانسوی و انگلیسی تسلط داشت. او به دلیل سفر به کشورهای مختلف اروپایی و آسیایی با فرهنگ‌های گوناگون آشنا شده و تجربه فراوانی در زمینه فعالیت‌های اجتماعی کسب کرد.[۱] وی با محمدحسین فیروز ازدواج کرد و سه فرزند به نام‌های اسکندر، نرسی و مریم به دنیا آورد.[۲]
فعالیت‌ها
فعالیت‌ها و خدمات زنان فعال در عصر مشروطه و پهلوی، حرکتی مهم و تاریخی به‌شمار می‌رود، اما ناآشنا بودن این فعالان با ویژگی‌ها و الزامات روزگار خود با انتقادهایی روبرو شده است. بسیاری از فعالان زن در این دوران دانش‌آموخته‌های غرب بودند و خواستار تحول در زنان ایرانی مسلمان با توجه به مبانی فرهنگی غرب می‌شدند. برداشت این دسته از زنان فعال پیرامون مسئله زن و نوسازی، کاملاً با شرایط فرهنگی ایران بیگانه بود و به همین علت، در عمل با تضادها و تناقض‌های عمیق روبرو می‌شد. بسیاری از فعالان زن روح نوسازی را که بر کاستن از استبداد و خودکامگی و به رسمیت شناختن حقوق مردم مبتنی بود، درک نکرده بودند و از نوسازی، برداشتی سطحی داشتند و صرفاً به الگوگیری از ظواهر جوامع اروپایی، اکتفا می‌کردند. صفیه فیروز نیز خواستار تغییر وضعیت زن ایرانی در چارچوب فرهنگ غرب بود، هرچند برای تغییر وضعیت زنان سطح متوسط رو به پایین در جامعه ایران، می‌کوشید. یکی از این فعالیت‌ها بازدید از زندان زنان و دارالتأدیب کودکان و رسیدگی به امور زنان روسپی بود و برای مبارزه با فساد، کلاس هنرآموزی و حرفه‌آموزی برای زنان تأسیس کرد.[۳]
صفیه فیروز در زمان جنگ جهانی دوم درمانگاه زنان را شخصاً اداره می‌کرد و با همکاری عده دیگری از همسران افسران ارتش در سال ۱۳۲۰ش انجمن بانوان افسران را برای کمک به خانواده افراد ارتش تأسیس کرد. وی از نخستین زنانی بود که در انجمن شیر و خورشید سرخ ایران به فعالیت پرداخت. همچنین از پیشگامان تشکیل شورای زنان بود. شورای زنان از قدیمی‌ترین جمعیت‌های زنان بود که فعالیت خود را در سال ۱۳۲۲ش آغاز کرد. اولین جلسه این شورا در خانه صفیه فیروز تشکیل شد. این جمعیت که ابتدا با پنج عضو شروع به کار کرد پس از اندک زمانی به بیش از چهارصد نفر رسید. هدف این جمعیت بیشتر ارائه خدمات اجتماعی بود و کمتر فعالیت سیاسی انجام می‌داد. او با همکاری هاجر تربیت، صدیقه دولت‌آبادی و فاطمه سیاح اساس‌نامه جمعیت زنان را مبنی بر بالا بردن سطح فرهنگ و دانش و به دست آوردن حقوق اجتماعی و سیاسی زنان طبق الگوهای غربی نوشت.[۴]
فیروز علاوه بر ریاست شورای زنان، نایب‌رئیس انجمن معاونتی زنان شهر تهران، رئیس شورای امور اجتماعی زنان کارگر، عضو شورای ورزشی بانوان، عضو هیئت‌مدیره جمعیت ایرانی طرفدار سازمان ملل متحد، عضو هیئت مرکزی شیر و خورشید، نایب‌رئیس بنگاه مستقل معاونتی عمومی و نماینده ایران در کمیسیون مقام زن وابسته به سازمان ملل متحد بود.[۵]
شرکت در کنفرانس‌ها و کنگره‌های بین‌المللی به‌عنوان نماینده ایران و سخنرانی در آنجا از دیگر فعالیت‌های صفیه فیروز به‌شمار می‌آید، ازجمله:
- کنگره ژنو (۱۳۲۱ش)؛
- مجمع جهانی زنان در نیویورک (۱۳۲۵ش)؛
- کنگره آسیایی دهلی (۱۳۲۶ش)؛
- کمیسیون حقوق زن در بیروت (۱۳۲۸ش).
صفیه فیروز در سال ۱۳۶۹ش در پاریس درگذشت.[۶]
پانویس
- ↑ فرخ‌زاد، پوران، کارنمای زنان کارای ایران، از دیروز تا امروز، 1381ش، ص618.
- ↑ وزیری، خشایار و فخری قویمی. کارنامه زنان مشهور ایران، 1352ش، ص179.
- ↑ بامداد، بدرالملوک، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، 1347ش، ص78.
- ↑ وزیری و فخری قویمی. کارنامه زنان مشهور ایران، 1352ش، ص179.
- ↑ احمدی خراسانی، نوشین و پروین، سناتور: فعالیت‌های مهرانگیز منوچهریان بر بستر مبارزات حقوقی زنان در ایران، تهران: توسعه، 1382ش، ص437.
- ↑ فتحی، مریم، کانون بانوان: با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران، 1382ش، ص170.
منابع
- بامداد، بدرالملوک، زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، تهران، ابن سینا، ۱۳۴۷ش.
- فرخ‌زاد، پوران، کارنمای زنان کارای ایران، از دیروز تا امروز، نشر قطره، تهران، ۱۳۸۱ش.
- وزیری، خشایار و فخری قویمی، کارنامه زنان مشهور ایران، وزارت آموزش و پرورش، تهران، ۱۳۵۲ش.
- احمدی خراسانی، نوشین و پروین، سناتور: فعالیت‌های مهرانگیز منوچهریان بر بستر مبارزات حقوقی زنان در ایران، توسعه، تهران، ۱۳۸۲ش.
- فتحی، مریم، کانون بانوان: با رویکردی به ریشه‌های تاریخی حرکت‌های زنان در ایران، مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، تهران، ۱۳۸۲ش.