(۱۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۹ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱:
خط ۱:
[[پرونده:اخلاق-همسرداری.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|اخلاق همسرداری نقش مهمی در گرمی و صمیمیت خانواده دارد]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
'''<big>اخلاق همسرداری</big>'''؛ الگوی رفتاری همسران مبتنی بر ارزشها اخلاقی.
| تصویر =اخلاق همسرداری.png
| زیرنویس تصویر =در آغوش گرفتن همسر در لحظه بازگشت ناوگروه ۸۶ ارتش متشکل از ناوشکن دنا و ناو بندر مکران، ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ش
|image_alt=در آغوش گرفتن همسر توسط ناوگروه ۸۶ ارتش
| فایل پادکست =اخلاق همسرداری.ogg
| حجم فایلپادکست =۳/۵۰
| تاریخ پادکست =۰۳-۱۲-۱۴۰۴
| زیرنویس عنوان =
| عنوان اصلی =
| عنوان انگلیسی =
| عنوان عربی =
| عنوان علمی =
| شاخه علمی =
| نوع مفهوم =
| معنای اصطلاحی =
| حوزه کاربرد =
| گستره جغرافیایی =
| منشأ تاریخی =
| نخستین کاربرد =
| ریشه واژه =
| مرتبط با =
| اهمیت =
| مبدع =
| مروج =
| مقدس برای =
| مورد احترام =
| آثار مرتبط =
}}
'''{{درشت|اخلاق همسرداری}}'''؛ الگوی رفتاری همسران مبتنی بر ارزشهای اخلاقی.
اخلاق همسرداری نقش مهمی در گرمی و صمیمیت خانواده دارد. آرامش و امنیت همسران در سایۀ اخلاقمداری شکل میگیرد. سردی روابط میان همسران، فروپاشی نهاد خانواده، افزایش طلاق، گشترش مفاسد اخلاقی در روابط زناشویی در غرب، بهدلیل غیاب اخلاقمداری در روابط زوجین است. حاکم بودن اخلاق در نهاد خانواده میتواند به تقویت زیست عفیفانه در حوزه روابط خانوادگی منجر شود.
اخلاق همسرداری به مجموعه رفتارهای پسندیده و تعاملات سازندهای مانند [[محبت در خانواده|محبت]]، همدلی، گذشت و [[وفاداری همسر|وفاداری]]، اطلاق میشود که زوجین فراتر از تکالیف شرعی و حقوقی، برای استحکام بنیان [[خانواده]] و آرامش متقابل به کار میبندند. پایبندی به این اصول نقش کلیدی در سلامت روان خانواده دارد و در مقابل، ناهنجاریهای رفتاری و فاصله گرفتن از ارزشهای اخلاقی از مهمترین عوامل سردی روابط و فروپاشی آن بهشمار میرود.
==مفهوم شناسی==
منظور از اخلاق همسرداری اعمال پسندیدهای است که زوجین برای رسیدن به کمالات معنوی و یا به خاطر ایجاد صمیمیت و شیرینی زندگی به آنها پایبند هستند.<ref> [http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 پناهی و شریفی، «بايستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وبسایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref>
==ضرورت و جایگاه اخلاق در روابط همسران==
زن و مرد مکمل یکدیگرند و نیازهای روحی و جسمی آنها بدون دیگری بهطور کامل برطرف نمیشود و در کنار هم به کمال میرسند. برای رسیدن به این آرمان، خداوند حقوق و تکالیفی برای هر دو معین نموده است تا بدین وسیله نیازهای دنیا و آخرت خود را تأمین کنند.<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 .«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، اسلام کوئیست.]</ref> رعایت نکردن اصول اخلاقی در خانه، زندگی گرم و صمیمی را سرد و بیروح میکند و در نهایت این زندگی متلاشی خواهد شد.<ref> [https://hawzah.net/fa/Discussion/View/45030/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%8C-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87 .حائریشیرازی، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.] </ref> پیامبر اسلام معتقد است، دین و اخلاق معیارهایی برای ازدواج هستند که اگر لحاظ نشوند زمین دچار فتنه و فساد خواهد شد.<ref> [https://lib.eshia.ir/11005/5/347 .کلینی، كافى، 1407ق، ج ۵، ص ۳۴۷.]</ref>
==مبانی اخلاق در روابط همسران==
خدامحوری، ارتباط دنیا با آخرت و کمال حقیقی انسان مبانی هستیشناختی اخلاق همسرداری است. فطرتگرایی، نیازمندی، اجتماعی و مختار بودن از مبانی انسانشناختی اخلاق در میان همسران محسوب میشود. وحیانی، عقلانی و فطریبودن اخلاق از مبانی معرفتشناختی اخلاق همسرداری بهشمار میآیند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1696653/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9% حمزهایریسه و دیگران، «ارائۀ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، 1399 ش، ص 13تا 15]</ref>
==قلمروهای اخلاق همسرداری==
===اخلاق مالی===
نفقه، مهریه، اجرت شیردهی و اجرتالمثل کارهای منزل از اموری هستند که مرد موظف است آنها را به زن پرداخت کند.
نفقه؛ منظور از نفقه تأمین نیازهای روزمرۀ زن است که با شأن و منزلت او تناسب دارد. در قرآن کریم<ref> [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_233_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 .سورۀ بقره، آیۀ 233.]</ref> رفع این نیازها را مستلزم رعایت نیکی و به شایستگی میداند. لازمۀ این اقدامات، همراهی گشادهدستی، خوشاخلاقی، خوشزبانی و تأمین بیمنت است. درمقابل، زن هم در هنگام تنگدستی همسر باید صبر پیشه کند و قناعت با همسر را در پیش گیرد.
== مفهومشناسی ==
اخلاق همسرداری به مجموعه رفتارهای پسنیدهای اطلاق میشود که زوجین با هدف ارتقای صمیمیت و رشد فردی یا معنوی به آنها پایبندند.<ref>[http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 پناهی و شریفی، «بایستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، وبسایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref> در این چارچوب، تنظیم روابط و پاسخگویی به نیازهای متقابل، نه صرفاً بر اساس تکالیف قانونی و شرعی، بلکه بر مبنای محبت، [[همدلی]] و تعهد عاطفی استوار است.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17406/خانواده-در-اسلام?pageNumber=29&viewType=html مظاهری، خانواده در اسلام، بیتا، ص۲۹.]</ref>
[[مهریه]]؛ اخلاقمداری در مهریه، بهمعنای پرداخت بدون منت و صداقت در پرداخت آن است. البته این پرداخت زمانی است که مهریه معقول و در شأن زن باشد و مرد توان پرداخت آن را داشته باشد. دین اسلام زنان را برای حفظ خانواده تشویق به بخشیدن مهریه کرده است و برای زن در برابر این بخشش اجر زیادی لحاظ کرده است. اگر در بخشش مهریه مفسدهای باشد، زن سفارش به بخشش نشده است؛ چرا که مهریه نوعی حمایت مالی از زن است.
== اهمیت ==
در رویکرد دینی و اخلاقی به نهاد خانواده، زوجین مکمل یکدیگر در تأمین نیازهای جسمی و روانی و دستیابی به رشد فردی دانسته میشوند؛ هدفی که از طریق تعیین حقوق و تکالیف متقابل پیگیری میشود.<ref>[https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وبسایت اسلام کوئیست.]</ref> از منظر روانشناسی خانواده، پشتیبانی عاطفی و تفاهم همسران از عوامل مؤثر در موفقیتهای فردی و اجتماعی به شمار میرود.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zanashoe/spouse3-obstruct-progress.html «همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وبسایت بیتوته.]</ref>
شیردهی؛ گرچه زن میتواند در برابر شیردادن طفل از همسر خود مزد دریافت کند؛ اما بهلحاظ اخلاقی، با رغبت و بدون چشمداشت به مزد، روابط آنها را تحکیم میبخشد.<ref> [https://www.farsnews.ir/news/13920405001054/%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%E2%80%8C%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 . «همسرداری و اخلاقمداری در اسلام»، وبسایت فارس پلاس.] </ref>
همچنین، باورها و رفتارهای زوجین اثرگذاری متقابلی بر وضعیت اخلاقی و دینی آنها دارد.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/18543/سیر-و-سلوک?volumeNumber=2&pageNumber=118&viewType=html مظاهری، سیرو سلوک، 1390ش، ج2، ص118.]</ref> فقدان پایبندی به اصول اخلاقی میتواند زمینهساز سردی عاطفی و در نهایت فروپاشی نهاد خانواده شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/45030/اخلاق-در-خانه،-محیط-کار-و-جامعه حائری شیرازی، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> بر پایه سنت اسلامی و روایات [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]]، [[دینداری]] و [[حسن خلق در خانواده|حُسنِ خُلق]] از [[معیارهای انتخاب همسر|معیارهای اساسی همسرگزینی]] محسوب میشوند که بیتوجهی به آنها میتواند موجب گسترش [[ناهنجاری اجتماعی|ناهنجاریهای اجتماعی]] گردد.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/5/347 کلینی، کافی، 1407ق، ج۵، ص۳۴۷.]</ref>
===اخلاق جنسی===
اسلام نیاز و حقوق جنسی زن و مرد را به رسمیت شناخته و ضمن مقدس شمردن نهاد خانواده، زنان و مردان را به تشکیل خانواده و پاسخگویی به [[نیازهای جنسی]] در چارچوب خانواده ترغیب کرده است.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/1688730/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8 «رفتار و اخلاق جنسی در آموزه های اسلامی / توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر.]</ref>
بر اساس روایات منسوب به پیامبر اسلام، [[صبر در خانواده|صبر]] و [[مدارا|مدارای]] زوجین در برابر بدخلقی یکدیگر دارای فضیلت و پاداش معنوی شمرده شده است؛ بهگونهای که پاداش مرد شکیبا در برابر بدخلقی همسرش با پاداش [[ایوب]] در برابر مصائب<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/27033/1/419 دیلمی، اعلامالدین فی صفات المؤمنین، بیتا، ص419.]</ref> و پاداش زن صبور در برابر تندخویی شوهرش با پاداش [[آسیه همسر فرعون]]، برابر دانسته شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/27255/3/473 محمدی ریشهری، دانشنامۀ قرآن و حدیث، 1391ش، ج3، ص473، ح355.]</ref>
حیاء و [[عفاف]]، [[غیرت در اندیشه عبدالله جوادی آملی|غیرتورزی]] مردان، وفاداری زن و شوهر نسبت به یکدیگر، پرهیز از [[بدن نمایی|بدنمایی]]، پوشاندن بدن زن از نامحرم، پاکدامنی و منع زنا ، ممنوعیت محدود بودن کامجویی نظری و لمسی به همسر شرعی و قانونی، منع ازدواج با محارم، پرهیز از نزدیکی با زن در ایام عادت، پرهیز از انتشار [[نگاه به تصاویر مستهجن|تصاویر مستهجن]]، پرهیز از [[خانه مجردی|تجردگزینی]] از اصول اخلاق جنسی بهشمار میروند.<ref> [https://www.porseman.com/article/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/114734 «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟» وبسایت پرسمان.]</ref>
==وظایف اخلاقی مشترک زوجین==
== مبانی اخلاق همسرداری ==
برخی از اصول اخلاقی که زن و شوهر بهصورت مشترک ملزم به رعایت آنها هستند عبارتاند از:
در اخلاق همسرداری، مبانی بر سه محور استوار است:
*معاشرت نیکو؛ خوشرفتاری، خوشگویی و خوشرویی و پرهیز از بداخلاقی، بدگویی و بدرفتاری.
*همکاری و تعامل سازنده میان زوجین؛
* '''مبانی هستیشناختی''' بر خدامحوری، پیوند دنیا با آخرت و کمال حقیقی انسان تأکید دارد.
*وفاداری؛ رابطۀ نامشروع با فرد دیگر نشانۀ متعهد نبودن در زندگی زناشویی است.
* '''مبانی انسانشناختی''' بر فطرتگرایی، نیازمندی اجتماعی و مختار بودن انسان در روابط همسری اشاره میکند.
*تربیت فرزند؛ تربیت فرزندان مرهون همکاری زوجین<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 .«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وبسایت اسلام کوئیست.] </ref> و تقید آنها به آموزههای اخلاقی است.<ref> [http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 .پناهی و شریفی، «بايستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وبسایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref>
* '''مبانی معرفتشناختی''' نیز بر وحیانی، عقلانی و فطری بودن اصول اخلاقی در میان همسران تأکید مینماید.<ref>[https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1696653/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9% حمزهای ریسه و دیگران، «ارائۀ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، 1399ش، ص۱۳-۱۵.]</ref>
*تأمین نیازهای روحی و جسمی همدیگر؛
*پرهيز از [[بدزبانی|بدزباني]]، تندگویی، ترشرويي و سرسنگين بودن؛
== وظایف اخلاقی زوجین ==
*تمجید نکردن از زن و مرد غریبه در مقابل هم؛
[[پرونده:اخلاق همسرداری۱.jpg|جایگزین=مشارکت همسر در کارهای خانه|بندانگشتی|احمد با کمک به همسرش مائده در آمادهسازی مواد غذایی، در کارهای خانه مشارکت میکند. (خانواده پاسندی)]]
*بیاننکردن معایب همدیگر نزد دیگران؛
برخی اصول اخلاقی که زن و شوهر بهصورت مشترک ملزم به رعایت آنها هستند، عبارتند از:
*دوری از سوءظنهاي بيمورد؛
*صبر و تحمل بر بداخلاقی هم؛
* معاشرت نیکو؛ خوشرفتاری، خوشگویی و خوشرویی و پرهیز از بداخلاقی، بدگویی و بدرفتاری.
*دعاكردن برای هم؛
* همکاری و تعامل سازنده میان زوجین؛
*دروغنگفتن بههم؛<ref> [http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 .«زن و شوهر چه وظايفي نسبت به يكديگر بر عهده دارند؟»، مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.]</ref>
* [[وفاداری همسر|وفاداری]]؛
*آرایش و آراستگی؛ زن و شوهر از نگاه آموزهای دینی موظف به آراستگی ظاهری هستند. بر اساس برخی از روایات بهترین زن کسی است که وقتی همسرش به او نگاه میکند شاد شود<ref> [https://ito.lib.eshia.ir/81667/1/624 .سیوطی، الجامعالصغیر، بیتا، ج1، ص624.] </ref> و این زمانی است که زن از لحاظ ظاهری آراسته باشد. مرد نیز موظف است آراسته و زیبا باشد که علاوه بر اجر، موجب عفت همسرش خواهد شد.<ref> [https://rasekhoon.net/article/show/211190/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D9%8A-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%8A-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D .طائبیاصفهانی، «خانه و خانواده و آراستگي ظاهري همسران براي يكديگر»، وبسایت راسخون.]</ref>
* [[تربیت فرزند]]؛<ref>[http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 پناهی و شریفی، «بایستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، وبسایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref>
*در رابطه با وظایف همسران نسبت بههم، فقط حق شرعی مطرح نیست؛ بلکه مسئله این است که خواستههای زن و مرد حتی اگر حق شرعی نباشد، بنا بر مهر، محبت، عشق و دوستی اجابت میشود.<ref> [https://noorlib.ir/book/view/17406/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?pageNumber=29&viewType=html مظاهری، خانواده در اسلام، بیتا، ص۲۹.] </ref>
* تأمین نیازهای روانی و جسمی همدیگر؛
==اخلاق شوهرداری==
* پرهیز از [[بدزبانی]]، تندگویی، ترشرویی و سرسنگین بودن؛
اسلام برای زن در قبال همسر وظایفی اختصاصی را نیز ذکر کرده است:
* تمجید نکردن از زن و مرد غریبه نزد همسر؛
*فروتنی و فرمانبرداری؛
* بیاننکردن معایب همسر، نزد دیگران؛
*عفّت داشتن؛ پاکدامنی در حضور و غیاب همسر از جمله صفات پسندیدهای است که زن باید رعایت کند.<ref> [https://noorlib.ir/book/view/17406/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?pageNumber=29&viewType=html . مظاهری، خانواده در اسلام، بیتا، ص28 و۲۹.] </ref>
* دوری از سوءظنهای بیمورد؛
*درستکار بودن و متعهد شدن به تکالیف محوله؛<ref> [https://noorlib.ir/book/view/2387/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C-%C2%AB%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%C2%BB?volumeNumber=4&pageNumber=375&viewType=html .دلشاد تهرانی، سیرۀ نبوی «منطق عملی»، 1383 ش، ج۴، ص۳۷۵.]</ref>
* صبر و تحمل بر بداخلاقی هم؛
*پذیرش ریاست همسر؛
* دعاکردن برای هم؛
*تمکین؛ پذیرش و تمکین در مسائل جنسی، در حد توان روحی و جسمی انجام شود. این تمکین درحالت عادت ماهانۀ زن یا مریضی از زن ساقط میشود.
* دروغنگفتن بههم؛<ref>[http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 «زن و شوهر چه وظایفی نسبت به یکدیگر بر عهده دارند؟»، وبسایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.]</ref>
*قبول محل سکونت مرد؛ درصورتی که مرد اختیار انتخاب سکونت را به زن داده باشد یا محل سکونت در شأن و منزلت زن نباشد یا برای او ضررجسمی و جانی داشته باشد، تبعیت از وی ساقط میشود.
* [[آرایش زن|آرایش]] و [[آراستگی شوهر|آراستگی]]؛<ref>[https://ito.lib.eshia.ir/81667/1/624 سیوطی، الجامعالصغیر، بیتا، ج1، ص624]؛ [https://rasekhoon.net/article/show/211190/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D9%8A-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%8A-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D طائبی اصفهانی، «خانه و خانواده و آراستگی ظاهری همسران برای یکدیگر»، وبسایت راسخون.]</ref>
*تبعیت در خروج از منزل و ورود دیگران به منزل؛ این پیروی در حد عرف رایج است؛ البته در تکالیف دینی؛ مانند حج واجب یا درمان و یا ماندن در منزل برای زن خطرناک باشد، این اجازه و تبعیت لازم نیست.
* تأمین [[روابط جنسی زناشویی|نیازهای جنسی]] یکدیگر؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/1688730/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8 «رفتار و اخلاق جنسی در آموزههای اسلامی، توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر.]</ref>
*نگاه و میل به غیر همسر نداشتن؛
* رعایت اصول اخلاقی، ازجمله: پایبندی به کامجویی دیداری و لمسی به همسر شرعی، پرهیز از [[رابطه جنسی سالم#رابطۀ جنسی ناسالم (حرام)|رابطه جنسی]] در [[قاعدگی|ایام عادت]] زن و پرهیز از [[نگاه به تصاویر مستهجن|تماشای تصاویر مستهجن]].<ref>[https://www.porseman.com/article/اخلاق-جنسي-در-اسلام/114734 «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وبسایت پرسمان.]</ref>
*انجام ندادن اعمال مستحبی متناقض با نیازهای مرد؛
برای زن در قبال شوهر نیز وظایفی اختصاصی گفته شده است:
*آرایش و زیبایی برای همسر و استفاده نکردن از بوی خوش برای غیر همسر؛<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 .«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب سایت اسلام کوئیست.] </ref>
* فروتنی و فرمانبرداری؛
*قدردانی شناسی؛
* [[عفت|عفّت]] و [[پاکدامنی]]،<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17406/خانواده-در-اسلام?pageNumber=29&viewType=html مظاهری، خانواده در اسلام، بیتا، ص۲۸ و ۲۹.]</ref> پرهیز از [[بدننمایی]] در برابر غیرهمسر و پوشاندن [[بدن]] از [[نامحرم]].<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/114734 «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وبسایت پرسمان.]</ref>
*قناعتداشتن؛ گرایش به [[مدگرایی افراطی]] از مصادیق نداشتن قناعت در زندگی است و موجب تضعیف پیوند زناشویی و حتی در مواردی سبب جدایی زوجین میشود.<ref> [https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1792661/%d8%aa%d8%ad%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%a7%d8%ab%d8%a7%d8%b1-%d9%88-%d9%be%db%8c%d8%a7%d9%85%d8%af%d9%87%d8%a7-%d9%85%d8%af%da%af%d8%b1%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d9%85%d9%88%d8%b2%d9%87-%d9%87%d8% . حزباوی و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزههای اسلامی»، 1400ش، ص 107 و 108.]</ref> از دیگر مصادیق قانع نبودن، [[مصرفگرایی]] است که ناشی از توجه بیش از حد به مادیات و دنیاگرایی است.<ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/1358561/%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8 «مصرفگرایی، نظام خانواده را آسیبپذیر میکند»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref>
* درستکار بودن و متعهد شدن به تکالیف محوله؛<ref>[https://noorlib.ir/book/view/2387/سیره-نبوی-%C2«Ù ÙØ·Ù-ع٠ÙÛ%C2»?volumeNumber=4&pageNumber=375&viewType=html دلشاد تهرانی، سیرۀ نبوی «منطق عملی»، 1383ش، ج۴، ص۳۷۵.]</ref>
==سلوک اخلاقی شوهران==
* پذیرش [[قوامیت مرد|ریاست شوهر]]؛
شوهران نیز در قبال همسرانشان متعهد به رعایت اصول اخلاقی زیر هستند:
* پذیرش و [[تمکین زن|تمکین]] در [[روابط جنسی زناشویی|روابط جنسی]]؛
*دوستی؛
* همراهی با مرد در محل سکونت و [[آزادی زن در رفتوآمد|هماهنگی در رفتآمد]]؛
*گذشت و بخشش؛
* نگاه و میل به غیرهمسر نداشتن؛<ref>[https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب سایت اسلام کوئیست.]</ref>
*خوشرفتاری و خوشرویی؛
* [[پرونده:اخلاق همسرداری۲.jpg|جایگزین=اهدای گل از سوی یک زن به همسرش در اصفهان|بندانگشتی|اهدای بادکنک از سوی یک زن به همسرش در اصفهان]]قدرشناسی؛
*ترس از خدا نسبت به رعایت نکردن حق و حقوق اخلاقی همسر؛<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 .«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وبسایت اسلام کوئیست.]</ref>
*[[غیرت در اندیشه مرتضی مطهری|غيرتورزی]]؛ مراقبت و حمایت از زن، به عفاف و پاکدامنی او کمک میکند و نیازهای عاطفی او را تأمین و سلامت اخلاقی او را حفظ مینماید. این احساس، به زن امنیت و اعتماد میبخشد و محبت و عشق او را به شریک زندگیاش افزایش میدهد.<ref> [http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 .«زن و شوهر چه وظايفي نسبت به يكديگر بر عهده دارند؟»، مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.]</ref> امام علی معتقد است، سختگیریهای نابجا، انسان درستکار را منحرف و نجابت را از او میگیرد و اثرات بدی به جای میگذارد.<ref>[https://khazaen.ir/@valiasr-aj/%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-31-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-Y6Q00 . مکارم شیرازی، «شرح نامۀ31 نهجالبلاغه بخش بیستم»، وبسایت خزائن.]</ref>
در منابع اخلاقی و دینی، شوهر نیز به رعایت مجموعهای از ارزشهای اخلاقی در رابطه با همسر خویش سفارش شده است، ازجمله:
==تأثیر متقابل اخلاق همسران==
* دوستی و [[محبت در خانواده#محبت به همسر|محبت به همسر]]؛
دلیل موفقیت انسانهای بزرگ مرهون همراهی، آرامش، تفاهم، درک متقابل و مطابقت روحی آنها با همسرانشان بوده است.<ref> [https://www.beytoote.com/psychology/zanashoe/spouse3-obstruct-progress.html .«همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وبسایت بیتوته.]</ref> زن و شوهری که دین پایداری نداشته باشند، میتوانند بر دین و ایمان همسر خود تأثیرگذار باشند. همچنین صفت زشت اخلاقی همسران میتواند بر اخلاق دیگری اثرگذار باشد.<ref> [https://noorlib.ir/book/view/18543/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D9%84%D9%88%DA%A9?volumeNumber=2&pageNumber=118&viewType=html .مظاهری، سیرو سلوک، 1390ش، ج2، ص118.]</ref>
* [[گذشت در خانواده|گذشت]] و بخشش؛
==پاداش صبر بر بداخلاقی همسر==
* خوشرفتاری و خوشرویی؛
پیامبر اسلام اعتقاد دارد، مردی که با اخلاق بد همسرش بسازد و صبور باشد، پاداش صبر حضرت ایوب را که به خاطر بلای وارده تحمل کرد، نصیبش میشود<ref> [https://ar.lib.eshia.ir/27033/1/419 .دیلمی، اعلامالدین فی صفات المؤمنین، بیتا، ص419.]</ref> و همچنین زنی که بر بدخلقی همسرش صبر کند، پاداش آسیه همسر فرعون را میبرد.<ref> [https://lib.eshia.ir/27255/3/473 .محمدی ریشهری، دانشنامۀ قرآن و حدیث،1391ش، ج3، ص473، ح355.]</ref>
* پرهیزگاری در رعایت [[حقوق زن مسلمان در خانواده|حقوق همسر]] ازجمله حقوق [[حقوق مالی زن در زندگی مشترک|مالی]] و [[حقوق جنسی زن در زندگی مشترک|جنسی]] زن؛<ref>[https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وبسایت اسلام کوئیست.]</ref>
==نبایدهای اخلاقی همسران==
* [[غیرت#غیرتورزی مردانه|غیرتورزی]]؛ مراقبت و حمایت از زن؛<ref>[http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 «زن و شوهر چه وظایفی نسبت به یکدیگر بر عهده دارند؟»، وبسایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.]</ref>
طعنه، کنایه، متلک و زخمزبان از جمله نبایدهای اخلاقی هستند که زن به وسیلۀ آنها باعث اذیت و آزار شوهر شده و تخریب شخصیت او را در پی خواهد داشت. از طرفی مرد هم ممکن است با نیشزدن و تنبیه بدنی، موجبات
* پرهیز از سختگیریهای بیجا.<ref>[https://khazaen.ir/@valiasr-aj/شرح-نامه-31-نهج-البلاغه-بخش-بیستم-Y6Q00 مکارم شیرازی، «شرح نامۀ ۳۱ نهجالبلاغه بخش بیستم»، وبسایت خزائن.]</ref>
عقده، نفرت و زمینۀ بدبینی و بداخلاقی همسرش شود. <ref>[https://www.farsnews.ir/news/13911202000578/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA . « بایستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس.]</ref>
== ناهنجاریهای رفتاری زوجین ==
از جمله عوامل تضعیف اخلاقمداری عبارتند از: بدگمانی، بیاعتمادی، بدزبانی، لجاجت، تحقیر، عیبجویی، سرزنش، بیغیرتی و غیرت نابجا، بیعفتی، دخالتهای نابجای اطرافیان، مشکلات اقتصادی، چشم و همچشمی، تجملگرایی و اسراف؛ اعتیاد به مواد مخدر، تأثیر برخی رسانهها بر سبک زندگی غربی، سرگرمیهای مجازی و فاصلهگرفتن از مذهب.<ref> [https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1884842/%d8%b9%d9%88%d8%a7%d9%85%d9%84-%d8%aa%d9%82%d9%88%db%8c%d8%aa-%d9%88-%d8%aa%d8%b6%d8%b9%db%8c%d9%81-%d8%a8%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%db%8c%d8% .فلاحپور و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، 1401ش، ص53.]</ref>
در برخی تحلیلها، استفاده از طعنه، کنایه و [[زخمزبان]] از سوی زوجه بهعنوان رفتارهای مخربی شناخته میشود که به آزردگی روانی و تضعیف شخصیت زوج میانجامد. متقابلاً، رفتارهای آسیبزای زوج، از جمله استفاده از ادبیات تحقیرآمیز و اعمال [[خشونت علیه زنان|خشونت]] و [[تنبیه بدنی زنان|تنبیه بدنی]]، زمینهساز ایجاد [[کینه]]، [[بدبینی]] و بروز ناهنجاریهای رفتاری در زوجه میگردد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13911202000578/بایست «بایستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس.]</ref>
==تأثیر رسانه بر روابط اخلاقی همسران==
استفادۀ نادرست از فضای مجازی و شبکههای اجتماعی پیامدهای مخربی بر روابط همسران میگذارد. این پیامدها شامل بالابردن سطح توقعات و انتظارات همسران، دورشدن از یکدیگر، تغییر ارزشهای فردی، انزوا از محیطهای واقعی و بیاعتمادی نسبت به همدیگر است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1498335/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8% پاکخصال و دیگران، «شبکههای اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعۀ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی در شهر تهران»، 1398 ش، ص48.] </ref> تجملگرایی، مصرفگرایی، رواج و عادیانگاری روابط آزادانۀ زن و مرد، انتقامجویی، آرایشهای غیرمتعارف و تبلیغ مدلهای زننده توسط این رسانهها، موجب سستی روابط خانوادگی میشود.<ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3280/6269/68459/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 . کامکاری، «مروری بر برخی آسیبهای خانواده»، 1387ش، ص 122.]</ref>
پژوهشها و منابع اخلاقی، عوامل متعددی را در تضعیف پایبندی به اصول اخلاقی در روابط زناشویی مؤثر میدانند؛ ازجمله: بدگمانی، بیاعتمادی، [[بدزبانی]]، [[لجاجت]]، تحقیر، [[عیبجویی]]، [[سرزنش]]، بیغیرتی و غیرت بیجا، بیعفتی، دخالتهای بیجای اطرافیان، مشکلات اقتصادی، [[چشموهمچشمی]]، [[تجملگرایی]] و [[اسراف]]؛ [[اعتیاد به موادمخدر]]، اثرپذیری از رسانهها در [[سبک زندگی]]، سرگرمیهای مجازی و فاصلهگرفتن از مذهب.<ref>[https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1884842/%d8%b9%d9%88%d8%a7%d9%85%d9%84-%d8%aa%d9%82%d9%88%db%8c%d8%aa-%d9%88-%d8%aa%d8%b6%d8%b9%db%8c%d9%81-%d8%a8%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%db%8c%d8% .فلاحپور و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، 1401ش، ص53.]</ref>
==اخلاق همسرداری در جوامع غربی==
بیعاطفهگی، از همگسستگی خانوادهها، طلاقهای زیاد، فرزندان نامشروع، مفاسد اخلاقی، خیانت همسران از نشانههای افول آموزهای اخلاقی خانواده و نشانۀ تضعیف معنویت و دین در جامعۀ غربی است.<ref> [http://fpq.bou.ac.ir/article_22262_fbbeacc0616034e3ecc00d4726773ca4.pdf .عربیان، «خانواده در غرب و مقايسۀ آن با اسلام»، 1388ش، ص 135.]</ref> امروزه در جوامع غربی، نهاد سنتی – اخلاقی خانواده، سیر نزولی را طی میکند. آمار روبهرشد مفاسد اخلاقی در این جوامع، نشانۀ تضعیف این نهاد مقدس در غرب است.<ref> [https://www.mashreghnews.ir/news/236934/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 .«نگاهی تحلیلی به خانوادۀ فروپاشیدۀ غرب»، خبرگزاری مشرق.]</ref>
== اخلاق مالی همسران ==
==پانویس==
اخلاق مالی در روابط همسری، افزونبر جنبههای حقوقی، ریشه در [[ارزشهای اخلاقی]] و انسانی دارد که بر پایهی احترام، انصاف و محبت استوار است. در [[فرهنگ اسلامی]] بر اساس پذیرش [[کرامت زن]]، [[زنان]] همانند [[مردان]] از [[استقلال مالی زن|استقلال مالی]] برخوردار هستند و [[ازدواج]] و [[قوامیت مرد|حق ریاست مرد]] بر [[خانواده]]، مانع بهرهمندی زنها از این حق نمیشود.<ref>محقق داماد، تحلیل فقهی حقوق خانواده، 1372ش، ص317.</ref> در این چارچوب، [[نفقه|تأمین هزینههای زندگی زن]] باید متناسب با شأن او و همراه با گشادهدستی، خوشاخلاقی و بدون منت باشد. در برابر، زن نیز در روزگار تنگدستی همسر، با [[صبر در خانواده#صبر زن در روابط همسری|صبر]] و [[قناعت زن|قناعت]]، این پیوند را مستحکمتر میکند. پرداخت [[مهریه]] نیز باید صادقانه، بدون [[منت]] و در چارچوب توانایی مرد باشد. [[اسلام]] زنان را به بخشش مهریه تشویق کرده و برای آن [[پاداش اخروی]] در نظر گرفته است، اما این بخشش زمانی نیکو است که به مصلحت خانواده باشد؛ در غیر اینصورت، مهریه بهعنوان حمایت مالی از زن، حق او باقی میماند. زن همچنین میتواند برای [[شیردهی مادر|شیردادن]] به فرزند، اجرت دریافت کند، اما انجام این کار با رغبت و بدون چشمداشت، مهر و [[محبت در خانواده|محبت]] را در خانواده افزون میسازد و پیوند عاطفی همسران را عمیقتر میکند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13920405001054/همسرداری-و-اخلاقمداری-در-اسلام «همسرداری و اخلاقمداری در اسلام»، وبسایت فارسپلاس.]</ref>
== اثرپذیری از رسانهها ==
براساس برخی پژوهشها، استفادهٔ نادرست از [[فضای مجازی]] و [[شبکههای اجتماعی]] پیامدهای مخربی بر [[رابطه زناشویی|روابط همسران]] میگذارد؛ ازجمله: بالابردن سطح توقعات و [[انتظارات از ازدواج|انتظارات همسران]]، دورشدن از یکدیگر، تغییر ارزشهای فردی، انزوا و بیاعتمادی به همدیگر.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1498335/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8% پاکخصال و دیگران، «شبکههای اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعۀ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی در شهر تهران»، 1398ش، ص48.]</ref> [[تجملگرایی]]، [[مصرفگرایی]]، رواج و عادیانگاری روابط آزادانهٔ زن و مرد، انتقامجویی، آرایشهای غیرمتعارف و تبلیغ مدلهای زننده توسط برخی رسانهها، موجب سستی روابط خانوادگی میشود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3280/6269/68459/مروری-بر-برخی-آسیب-های-خانواده کامکاری، «مروری بر برخی آسیبهای خانواده»، 1387ش، ص122.]</ref>
== اخلاق همسرداری در جوامع غربی ==
برخی دیدگاهها، پدیدههایی چون افزایش آمار [[طلاق]]، تولد فرزندان خارج از چارچوب ازدواج، [[خیانت زناشویی]] و کاهش پیوندهای عاطفی در جوامع غربی را نشانهای از تغییرات ساختار سنتی خانواده<ref>[http://fpq.bou.ac.ir/article_22262_fbbeacc0616034e3ecc00d4726773ca4.pdf عربیان، «خانواده در غرب و مقایسۀ آن با اسلام»، 1388ش، ص135.]</ref> و تضعیف کارکردهای اخلاقی و دینی در جوامع غربی ارزیابی میکنند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/236934/نگاهی-تحلیلی-به-خانواده-فروپاشیده-غرب «نگاهی تحلیلی به خانوادۀ فروپاشیدۀ غرب»، وبسایت مشرقنیوز.]</ref>
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
== منابع ==
*قرآن
{{آغاز منابع}}
*«اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وبسایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: 13 دی 1397ش.
* قرآن کریم.
*«بایستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 6 اسفند 1391ش.
* «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وبسایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ دی ۱۳۹۷ش.
*پاکخصال، اعظم و دیگران، «شبکههای اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعۀ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی در شهر تهران، پژوهشهای انتظامی- اجتماعی زنان و خانواده، دورۀ هفتم، بهار و تابستان 1398ش.
* «بایستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۶ اسفند ۱۳۹۱ش.
*پناهی، علیاحمد و شریفی، احمدحسین، «بايستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وبسایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: زمستان 1388ش.
* پاکخصال، اعظم و دیگران، «شبکههای اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعهٔ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی در شهر تهران»، پژوهشهای انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده، دورهٔ هفتم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش.
*حائریشیرازی، محیالدین، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 31 شهریور 1396ش.
* پناهی، علیاحمد و شریفی، احمدحسین، «بایستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، وبسایت مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: زمستان ۱۳۸۸ش.
*حزباوی، سعیده و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزههای اسلامی»، مجلۀ پیشرفتهای نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، سال چهارم، شمارۀ 37، تیر 1400ش.
* حائری شیرازی، محیالدین، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳۱ شهریور ۱۳۹۶ش.
*حمزهایریسه، مجید و دیگران، «ارائۀ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، مطالعات زنان و خانواده، سال هفتم، شمارۀ دوازدهم، 1399ش.
* حزباوی، سعیده و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزههای اسلامی»، مجلهٔ پیشرفتهای نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، سال چهارم، شمارهٔ ۳۷، تیر ۱۴۰۰ش.
*«رفتار و اخلاق جنسی در آموزه های اسلامی / توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر، تاریخ بازدید: 19 شهریور 1391ش.
* دیلمی، حسن بن محمد، اعلامالدین فی صفات المؤمنین، قم، مؤسسة آلالبیت لإحیاءالتراث، بیتا.
*«زن و شوهر چه وظايفي نسبت به يكديگر بر عهده دارند؟»، مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان، تاریخ بازدید: 9 مهر 1402ش.
* «رفتار و اخلاق جنسی در آموزههای اسلامی، توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۹ شهریور ۱۳۹۱ش.
*سیوطی، جلالالدین، جامعالصغیر، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، بیتا.
* «زن و شوهر چه وظایفی نسبت به یکدیگر بر عهده دارند؟»، وبسایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۲ش.
*طائبی اصفهانی، فاطمه، «خانه و خانواده و آراستگي ظاهري همسران براي يكديگر»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 5 اردیبهشت 1391ش.
* سیوطی، جلالالدین، جامعالصغیر، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، بیتا.
*عربیان، نسرین، «خانواده در غرب و مقايسۀ آن با اسلام»، فرهنگ پرورش، سال اول، شمارۀ پنجم، 1388ش.
* طائبی اصفهانی، فاطمه، «خانه و خانواده و آراستگی ظاهری همسران برای یکدیگر»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
*فلاحپور، ثریا و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، فصلنامۀ مطالعات و تحقیقات علوم رفتاری، سال چهارم، شمارۀ 10، 1401ش.
* عربیان، نسرین، «خانواده در غرب و مقایسهٔ آن با اسلام»، فرهنگ پرورش، سال اول، شمارهٔ پنجم، ۱۳۸۸ش.
*کامکاری، زینب، «مروری بر برخی آسیبهای خانواده»، مجلۀ طوبی، مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، قم، شمارۀ 27، فروردین 1387ش.
* فلاحپور، ثریا و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، فصلنامهٔ مطالعات و تحقیقات علوم رفتاری، سال چهارم، شمارهٔ ۱۰، ۱۴۰۱ش.
*کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ترجمۀ علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.
*کامکاری، زینب، «مروری بر برخی آسیبهای خانواده»، مجلهٔ طوبی، مرکز پژوهشهای اسلامی صداوسیما، قم، شمارهٔ ۲۷، فروردین ۱۳۸۷ش.
*محمدی ریشهری، محمد، دانشنامۀ قرآن و حدیث، ترجمه حمیدرضا آژیر، قم، مؤسسۀ علمی فرهنگی دارالحديث، 1391ش.
* کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ترجمهٔ علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
*«مصرفگرایی، نظام خانواده را آسیبپذیر میکند»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 10 آبان 1395ش.
* محقق داماد، سیدمصطفی، تحلیل فقهی حقوق خانواده، تهران، علوم اسلامی، ۱۳۷۲ش.
*مظاهری، حسین، خانواده در اسلام، قم، شفق، بیتا.
* محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ قرآن و حدیث، ترجمه حمیدرضا آژیر، قم، مؤسسهٔ علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۹۱ش.
*مظاهری، حسین، سیر و سلوک، قم، مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء (علیهاالسلام)، 1390ش.
* «مصرفگرایی، نظام خانواده را آسیبپذیر میکند»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۱۰ آبان ۱۳۹۵ش.
*مکارم شیرازی، ناصر، «شرح نامۀ 31 نهج البلاغۀ بخش بیستم»، وبسایت خزائن، تاریخ بازدید: 9 مهر 1402ش.
* مظاهری، حسین، خانواده در اسلام، قم، شفق، بیتا.
*«نگاهی تحلیلی به خانوادۀ فروپاشیدۀ غرب»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: 17 مرداد 1392ش.
* مظاهری، حسین، سیر و سلوک، قم، مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء، ۱۳۹۰ش.
*نوری، صالح و جوادی، حسین، «بررسی تعهدات اخلاقی ناشی از عقد نکاح و تأثیر آن بر استحکام و سلامت نظام خانواده در حقوق مدنی ایران»، فصلنامۀ علمی - پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دورۀ 6، شمارۀ 4، زمستان 1401ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، «شرح نامهٔ ۳۱ نهج البلاغهٔ بخش بیستم»، وبسایت خزائن، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۲ش.
*«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وبسایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: 7 مهر 1402ش.
* «نگاهی تحلیلی به خانوادهٔ فروپاشیدهٔ غرب»، وبسایت مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۳۹۲ش.
*«همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 27 مهر 1402ش.
* نوری، صالح و جوادی، حسین، «بررسی تعهدات اخلاقی ناشی از عقد نکاح و تأثیر آن بر استحکام و سلامت نظام خانواده در حقوق مدنی ایران»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۴، زمستان ۱۴۰۱ش.
*«همسرداری و اخلاقمداری در اسلام»، وبسایت فارس پلاس، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1392ش.
* «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وبسایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۴۰۲ش.
[[رده: ویکیرز]]
* «همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۲ش.
[[رده: الهیات پوشش]]
* «همسرداری و اخلاقمداری در اسلام»، وبسایت فارسپلاس، تاریخ درج مطلب: ۵ تیر ۱۳۹۲ش.
[[رده: فلسفه مد و پوشش]]
{{پایان منابع}}
[[رده: فقه عفاف]]
[[رده: حقوق پوشش]]
[[رده: اختلال روانی]]
[[رده: هویت جنسی]]
[[رده: آسیبهای اجتماعی]]
[[رده: ارتباطات]]
[[رده: مسائل اجتماعی]]
[[رده: اخلاق توصیفی]]
[[رده: اخلاق هنجاری]]
[[رده: بهداشت زنان]]
[[رده: توسعه]]
[[رده: رسانههای دیداری]]
نسخهٔ کنونی تا ۲۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۳۳
اخلاق همسرداری
در آغوش گرفتن همسر در لحظه بازگشت ناوگروه ۸۶ ارتش متشکل از ناوشکن دنا و ناو بندر مکران، ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ش
اخلاق همسرداری؛ الگوی رفتاری همسران مبتنی بر ارزشهای اخلاقی.
اخلاق همسرداری به مجموعه رفتارهای پسندیده و تعاملات سازندهای مانند محبت، همدلی، گذشت و وفاداری، اطلاق میشود که زوجین فراتر از تکالیف شرعی و حقوقی، برای استحکام بنیان خانواده و آرامش متقابل به کار میبندند. پایبندی به این اصول نقش کلیدی در سلامت روان خانواده دارد و در مقابل، ناهنجاریهای رفتاری و فاصله گرفتن از ارزشهای اخلاقی از مهمترین عوامل سردی روابط و فروپاشی آن بهشمار میرود.
مفهومشناسی
اخلاق همسرداری به مجموعه رفتارهای پسنیدهای اطلاق میشود که زوجین با هدف ارتقای صمیمیت و رشد فردی یا معنوی به آنها پایبندند.[۱] در این چارچوب، تنظیم روابط و پاسخگویی به نیازهای متقابل، نه صرفاً بر اساس تکالیف قانونی و شرعی، بلکه بر مبنای محبت، همدلی و تعهد عاطفی استوار است.[۲]
اهمیت
در رویکرد دینی و اخلاقی به نهاد خانواده، زوجین مکمل یکدیگر در تأمین نیازهای جسمی و روانی و دستیابی به رشد فردی دانسته میشوند؛ هدفی که از طریق تعیین حقوق و تکالیف متقابل پیگیری میشود.[۳] از منظر روانشناسی خانواده، پشتیبانی عاطفی و تفاهم همسران از عوامل مؤثر در موفقیتهای فردی و اجتماعی به شمار میرود.[۴]
همچنین، باورها و رفتارهای زوجین اثرگذاری متقابلی بر وضعیت اخلاقی و دینی آنها دارد.[۵] فقدان پایبندی به اصول اخلاقی میتواند زمینهساز سردی عاطفی و در نهایت فروپاشی نهاد خانواده شود.[۶] بر پایه سنت اسلامی و روایات پیامبر اسلام، دینداری و حُسنِ خُلق از معیارهای اساسی همسرگزینی محسوب میشوند که بیتوجهی به آنها میتواند موجب گسترش ناهنجاریهای اجتماعی گردد.[۷]
بر اساس روایات منسوب به پیامبر اسلام، صبر و مدارای زوجین در برابر بدخلقی یکدیگر دارای فضیلت و پاداش معنوی شمرده شده است؛ بهگونهای که پاداش مرد شکیبا در برابر بدخلقی همسرش با پاداش ایوب در برابر مصائب[۸] و پاداش زن صبور در برابر تندخویی شوهرش با پاداش آسیه همسر فرعون، برابر دانسته شده است.[۹]
مبانی اخلاق همسرداری
در اخلاق همسرداری، مبانی بر سه محور استوار است:
مبانی هستیشناختی بر خدامحوری، پیوند دنیا با آخرت و کمال حقیقی انسان تأکید دارد.
مبانی انسانشناختی بر فطرتگرایی، نیازمندی اجتماعی و مختار بودن انسان در روابط همسری اشاره میکند.
مبانی معرفتشناختی نیز بر وحیانی، عقلانی و فطری بودن اصول اخلاقی در میان همسران تأکید مینماید.[۱۰]
وظایف اخلاقی زوجین
احمد با کمک به همسرش مائده در آمادهسازی مواد غذایی، در کارهای خانه مشارکت میکند. (خانواده پاسندی)
برخی اصول اخلاقی که زن و شوهر بهصورت مشترک ملزم به رعایت آنها هستند، عبارتند از:
معاشرت نیکو؛ خوشرفتاری، خوشگویی و خوشرویی و پرهیز از بداخلاقی، بدگویی و بدرفتاری.
در برخی تحلیلها، استفاده از طعنه، کنایه و زخمزبان از سوی زوجه بهعنوان رفتارهای مخربی شناخته میشود که به آزردگی روانی و تضعیف شخصیت زوج میانجامد. متقابلاً، رفتارهای آسیبزای زوج، از جمله استفاده از ادبیات تحقیرآمیز و اعمال خشونت و تنبیه بدنی، زمینهساز ایجاد کینه، بدبینی و بروز ناهنجاریهای رفتاری در زوجه میگردد.[۲۵]
پژوهشها و منابع اخلاقی، عوامل متعددی را در تضعیف پایبندی به اصول اخلاقی در روابط زناشویی مؤثر میدانند؛ ازجمله: بدگمانی، بیاعتمادی، بدزبانی، لجاجت، تحقیر، عیبجویی، سرزنش، بیغیرتی و غیرت بیجا، بیعفتی، دخالتهای بیجای اطرافیان، مشکلات اقتصادی، چشموهمچشمی، تجملگرایی و اسراف؛ اعتیاد به موادمخدر، اثرپذیری از رسانهها در سبک زندگی، سرگرمیهای مجازی و فاصلهگرفتن از مذهب.[۲۶]
اخلاق مالی همسران
اخلاق مالی در روابط همسری، افزونبر جنبههای حقوقی، ریشه در ارزشهای اخلاقی و انسانی دارد که بر پایهی احترام، انصاف و محبت استوار است. در فرهنگ اسلامی بر اساس پذیرش کرامت زن، زنان همانند مردان از استقلال مالی برخوردار هستند و ازدواج و حق ریاست مرد بر خانواده، مانع بهرهمندی زنها از این حق نمیشود.[۲۷] در این چارچوب، تأمین هزینههای زندگی زن باید متناسب با شأن او و همراه با گشادهدستی، خوشاخلاقی و بدون منت باشد. در برابر، زن نیز در روزگار تنگدستی همسر، با صبر و قناعت، این پیوند را مستحکمتر میکند. پرداخت مهریه نیز باید صادقانه، بدون منت و در چارچوب توانایی مرد باشد. اسلام زنان را به بخشش مهریه تشویق کرده و برای آن پاداش اخروی در نظر گرفته است، اما این بخشش زمانی نیکو است که به مصلحت خانواده باشد؛ در غیر اینصورت، مهریه بهعنوان حمایت مالی از زن، حق او باقی میماند. زن همچنین میتواند برای شیردادن به فرزند، اجرت دریافت کند، اما انجام این کار با رغبت و بدون چشمداشت، مهر و محبت را در خانواده افزون میسازد و پیوند عاطفی همسران را عمیقتر میکند.[۲۸]
اثرپذیری از رسانهها
براساس برخی پژوهشها، استفادهٔ نادرست از فضای مجازی و شبکههای اجتماعی پیامدهای مخربی بر روابط همسران میگذارد؛ ازجمله: بالابردن سطح توقعات و انتظارات همسران، دورشدن از یکدیگر، تغییر ارزشهای فردی، انزوا و بیاعتمادی به همدیگر.[۲۹]تجملگرایی، مصرفگرایی، رواج و عادیانگاری روابط آزادانهٔ زن و مرد، انتقامجویی، آرایشهای غیرمتعارف و تبلیغ مدلهای زننده توسط برخی رسانهها، موجب سستی روابط خانوادگی میشود.[۳۰]
اخلاق همسرداری در جوامع غربی
برخی دیدگاهها، پدیدههایی چون افزایش آمار طلاق، تولد فرزندان خارج از چارچوب ازدواج، خیانت زناشویی و کاهش پیوندهای عاطفی در جوامع غربی را نشانهای از تغییرات ساختار سنتی خانواده[۳۱] و تضعیف کارکردهای اخلاقی و دینی در جوامع غربی ارزیابی میکنند.[۳۲]
«اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وبسایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ دی ۱۳۹۷ش.
«بایستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۶ اسفند ۱۳۹۱ش.
پاکخصال، اعظم و دیگران، «شبکههای اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعهٔ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی در شهر تهران»، پژوهشهای انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده، دورهٔ هفتم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش.
پناهی، علیاحمد و شریفی، احمدحسین، «بایستههای اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، وبسایت مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: زمستان ۱۳۸۸ش.
حائری شیرازی، محیالدین، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳۱ شهریور ۱۳۹۶ش.
حزباوی، سعیده و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزههای اسلامی»، مجلهٔ پیشرفتهای نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، سال چهارم، شمارهٔ ۳۷، تیر ۱۴۰۰ش.
حمزهای ریسه، مجید و دیگران، «ارائهٔ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، مطالعات زنان و خانواده، سال هفتم، شمارهٔ دوازدهم، ۱۳۹۹ش.
دیلمی، حسن بن محمد، اعلامالدین فی صفات المؤمنین، قم، مؤسسة آلالبیت لإحیاءالتراث، بیتا.
«رفتار و اخلاق جنسی در آموزههای اسلامی، توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۹ شهریور ۱۳۹۱ش.
«زن و شوهر چه وظایفی نسبت به یکدیگر بر عهده دارند؟»، وبسایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۲ش.
سیوطی، جلالالدین، جامعالصغیر، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، بیتا.
طائبی اصفهانی، فاطمه، «خانه و خانواده و آراستگی ظاهری همسران برای یکدیگر»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
عربیان، نسرین، «خانواده در غرب و مقایسهٔ آن با اسلام»، فرهنگ پرورش، سال اول، شمارهٔ پنجم، ۱۳۸۸ش.
فلاحپور، ثریا و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، فصلنامهٔ مطالعات و تحقیقات علوم رفتاری، سال چهارم، شمارهٔ ۱۰، ۱۴۰۱ش.
کامکاری، زینب، «مروری بر برخی آسیبهای خانواده»، مجلهٔ طوبی، مرکز پژوهشهای اسلامی صداوسیما، قم، شمارهٔ ۲۷، فروردین ۱۳۸۷ش.
کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ترجمهٔ علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
محقق داماد، سیدمصطفی، تحلیل فقهی حقوق خانواده، تهران، علوم اسلامی، ۱۳۷۲ش.
محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ قرآن و حدیث، ترجمه حمیدرضا آژیر، قم، مؤسسهٔ علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۹۱ش.
«مصرفگرایی، نظام خانواده را آسیبپذیر میکند»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۱۰ آبان ۱۳۹۵ش.
مظاهری، حسین، خانواده در اسلام، قم، شفق، بیتا.
مظاهری، حسین، سیر و سلوک، قم، مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء، ۱۳۹۰ش.
مکارم شیرازی، ناصر، «شرح نامهٔ ۳۱ نهج البلاغهٔ بخش بیستم»، وبسایت خزائن، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۲ش.
«نگاهی تحلیلی به خانوادهٔ فروپاشیدهٔ غرب»، وبسایت مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۳۹۲ش.
نوری، صالح و جوادی، حسین، «بررسی تعهدات اخلاقی ناشی از عقد نکاح و تأثیر آن بر استحکام و سلامت نظام خانواده در حقوق مدنی ایران»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۴، زمستان ۱۴۰۱ش.
«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وبسایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۴۰۲ش.
«همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۲ش.
«همسرداری و اخلاقمداری در اسلام»، وبسایت فارسپلاس، تاریخ درج مطلب: ۵ تیر ۱۳۹۲ش.
