اخلاق همسرداری: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:اخلاق-همسرداری.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|اخلاق همسرداری نقش مهمی در گرمی و صمیمیت خانواده دارد]]

'''<big>اخلاق همسرداری</big>'''؛ الگوی رفتاری همسران مبتنی بر ارزش‌ها اخلاقی.

اخلاق همسرداری نقش مهمی در گرمی و صمیمیت خانواده دارد. آرامش و امنیت همسران در سایۀ اخلاق‌مداری شکل می‌گیرد. سردی روابط میان همسران، فروپاشی نهاد خانواده، افزایش طلاق، گشترش مفاسد اخلاقی در روابط زناشویی در غرب، به‌دلیل غیاب اخلاق‌مداری در روابط زوجین است. حاکم بودن اخلاق در نهاد خانواده می‌تواند به تقویت زیست عفیفانه در حوزه روابط خانوادگی منجر شود.

==مفهوم شناسی==

منظور از اخلاق همسرداری اعمال پسندیده‌ای است که زوجین برای رسیدن به کمالات معنوی و یا به خاطر ایجاد صمیمیت و شیرینی زندگی به آنها پایبند هستند.<ref>  [http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 پناهی و شریفی، «بايسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وب‌سایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref>

زن و مرد مکمل یکدیگرند و نیازهای روحی و جسمی آنها بدون دیگری به‌طور کامل برطرف نمی‌شود و در کنار هم به کمال می‌رسند. برای رسیدن به این آرمان، خداوند حقوق و تکالیفی برای هر دو معین نموده است تا بدین وسیله نیازهای دنیا و آخرت خود را تأمین کنند.<ref>  [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 .«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، اسلام کوئیست.]</ref>  رعایت نکردن اصول اخلاقی در خانه، زندگی گرم و صمیمی را سرد و بی‌روح می‌کند و در نهایت این زندگی متلاشی خواهد شد.<ref> [https://hawzah.net/fa/Discussion/View/45030/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%8C-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87 .حائری‌شیرازی، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.] </ref>  پیامبر اسلام معتقد است، دین و اخلاق معیارهایی برای ازدواج هستند که اگر لحاظ نشوند زمین دچار فتنه و فساد خواهد شد.<ref>  [https://lib.eshia.ir/11005/5/347 .کلینی، كافى، 1407ق، ج ۵، ص ۳۴۷.]</ref>

خدامحوری، ارتباط دنیا با آخرت و کمال حقیقی انسان مبانی هستی‌شناختی اخلاق همسرداری است. فطرت‌گرایی، نیازمندی، اجتماعی و مختار بودن از مبانی انسان‌شناختی اخلاق در میان همسران محسوب می‌شود. وحیانی، عقلانی و فطری‌بودن اخلاق از مبانی معرفت‌شناختی اخلاق همسرداری به‌شمار می‌آیند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1696653/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9% حمزه‌ای‌ریسه و دیگران، «ارائۀ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، 1399 ش، ص 13تا 15]</ref>

نفقه؛ منظور از نفقه تأمین نیازهای روزمرۀ زن است که با شأن و منزلت او تناسب دارد. در قرآن کریم<ref> [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_233_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 .سورۀ بقره، آیۀ 233.]</ref> رفع این نیازها را مستلزم رعایت نیکی و به شایستگی می‌داند. لازمۀ این اقدامات، همراهی گشاده‌دستی، خوش‌اخلاقی، خوش‌زبانی و تأمین بی‌منت است. درمقابل، زن هم در هنگام تنگدستی همسر باید صبر پیشه کند و قناعت با همسر را در پیش گیرد.

[[مهریه]]؛ اخلاق‌مداری در مهریه، به‌معنای پرداخت بدون منت و صداقت در پرداخت آن است. البته این پرداخت زمانی است که مهریه معقول و در شأن زن باشد و مرد توان پرداخت آن را داشته باشد. دین اسلام زنان را برای حفظ خانواده تشویق به بخشیدن مهریه کرده است و برای زن در برابر این بخشش اجر زیادی لحاظ کرده است. اگر در بخشش مهریه مفسده‌ای باشد، زن سفارش به بخشش نشده است؛ چرا که مهریه نوعی حمایت مالی از زن است.

شیردهی؛ گرچه زن می‌تواند در برابر شیردادن طفل از همسر خود مزد دریافت کند؛ اما به‌لحاظ اخلاقی، با رغبت و بدون چشم‌داشت به مزد، روابط آنها را تحکیم می‌بخشد.<ref> [https://www.farsnews.ir/news/13920405001054/%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%E2%80%8C%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 . «همسرداری و اخلاق‌مداری در اسلام»، وب‌سایت فارس پلاس.] </ref>

اسلام نیاز و حقوق جنسی زن و مرد را به رسمیت شناخته و ضمن مقدس شمردن نهاد خانواده، زنان و مردان را به تشکیل خانواده و پاسخ‌گویی به [[نیازهای جنسی]] در چارچوب خانواده ترغیب کرده است.<ref>   [https://www.mehrnews.com/news/1688730/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8 «رفتار و اخلاق جنسی در آموزه های اسلامی /  توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر.]</ref>

حیاء و [[عفاف]]، [[غیرت در اندیشه عبدالله جوادی آملی|غیرت‌ورزی]] مردان، وفاداری زن و شوهر نسبت به یکدیگر، پرهیز از [[بدن نمایی|بدنمایی]]، پوشاندن بدن زن از نامحرم، پاکدامنی و منع زنا ، ممنوعیت محدود بودن کامجویی نظری و لمسی به همسر شرعی و قانونی، منع ازدواج با محارم، پرهیز از نزدیکی با زن در ایام عادت، پرهیز از انتشار [[نگاه به تصاویر مستهجن|تصاویر مستهجن]]، پرهیز از [[خانه مجردی|تجردگزینی]] از اصول اخلاق جنسی به‌شمار می‌روند.<ref>  [https://www.porseman.com/article/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/114734 «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟» وب‌سایت پرسمان.]</ref>

==وظایف اخلاقی مشترک زوجین==

برخی از اصول اخلاقی که زن و شوهر به‌صورت مشترک ملزم به رعایت آنها هستند عبارت‌اند از:

*معاشرت نیکو؛ خوش‌رفتاری، خوش‌گویی و خوش‌رویی و پرهیز از بداخلاقی، بدگویی و بدرفتاری.

*وفاداری؛ رابطۀ نامشروع با فرد دیگر نشانۀ متعهد نبودن در زندگی زناشویی است.

*تربیت فرزند؛ تربیت فرزندان مرهون همکاری زوجین<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 .«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست.] </ref>  و تقید آنها به آموزه‌های اخلاقی است.<ref>  [http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 .پناهی و شریفی، «بايسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وب‌سایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref>

*تأمین نیازهای روحی و جسمی همدیگر؛

*پرهيز از [[بدزبانی|بدزباني]]، تندگویی، ترشرويي و سرسنگين بودن؛

*تمجید نکردن از زن و مرد غریبه در مقابل هم؛

*دوری از سوءظن‌هاي بي‌مورد؛

*صبر و تحمل بر بداخلاقی هم؛

*دروغ‌نگفتن به‌هم؛<ref> [http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 .«زن و شوهر چه وظايفي نسبت به يكديگر بر عهده دارند؟»، مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.]</ref>

*آرایش و آراستگی؛ زن و شوهر از نگاه آموزهای دینی موظف به آراستگی ظاهری هستند. بر اساس برخی از روایات بهترین زن کسی است که وقتی همسرش به او نگاه می‌کند شاد شود<ref>  [https://ito.lib.eshia.ir/81667/1/624 .سیوطی، الجامع‌الصغیر، بی‌تا، ج1، ص624.] </ref> و این زمانی است که زن از لحاظ ظاهری آراسته باشد. مرد نیز موظف است آراسته و زیبا باشد که علاوه بر اجر، موجب عفت همسرش خواهد شد.<ref> [https://rasekhoon.net/article/show/211190/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D9%8A-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%8A-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D .طائبی‌اصفهانی، «خانه و خانواده و آراستگي ظاهري همسران براي يكديگر»، وب‌سایت راسخون.]</ref>

بی‌عاطفه‌گی، از هم‌گسستگی خانواده‌ها، طلاق‌های زیاد، فرزندان نامشروع، مفاسد اخلاقی، خیانت همسران از نشانه‌های افول آموزهای اخلاقی خانواده و نشانۀ تضعیف معنویت و دین در جامعۀ غربی است.<ref> [http://fpq.bou.ac.ir/article_22262_fbbeacc0616034e3ecc00d4726773ca4.pdf .عربیان، «خانواده در غرب و مقايسۀ آن با اسلام»، 1388ش، ص 135.]</ref>  امروزه در جوامع غربی، نهاد سنتی – اخلاقی خانواده، سیر نزولی را طی می‌کند. آمار روبه‌رشد مفاسد اخلاقی در این جوامع، نشانۀ تضعیف این نهاد مقدس در غرب است.<ref>  [https://www.mashreghnews.ir/news/236934/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 .«نگاهی تحلیلی به خانوادۀ فروپاشیدۀ غرب»، خبرگزاری مشرق.]</ref>

==پانویس==

==منابع==

*قرآن

*«اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وب‌سایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: 13 دی 1397ش.

*«بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 6 اسفند 1391ش.

*پاک‌خصال، اعظم و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعۀ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در شهر تهران، پژوهش‌های انتظامی- اجتماعی زنان و خانواده، دورۀ هفتم، بهار و تابستان 1398ش.

*پناهی، علی‌احمد و شریفی، احمدحسین، «بايسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وب‌سایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: زمستان 1388ش.

*حائری‌شیرازی، محی‌الدین، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 31 شهریور 1396ش.

*حزباوی، سعیده و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزه‌های اسلامی»، مجلۀ پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، سال چهارم، شمارۀ 37، تیر 1400ش.

*حمزه‌ای‌ریسه، مجید و دیگران، «ارائۀ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، مطالعات زنان و خانواده، سال هفتم، شمارۀ دوازدهم، 1399ش.

*دلشاد تهرانی، مصطفی، سیرۀ نبوی «منطق عملی»، تهران، دريا، 1383ش.

*دیلمی، حسن بن محمد، اعلام‌الدین فی صفات المؤمنین، قم، مؤسسة آل‌البيت عليهم‌السلام لإحياءالتراث، بی‌تا.

*«رفتار و اخلاق جنسی در آموزه های اسلامی /  توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر، تاریخ بازدید: 19 شهریور 1391ش.

*«زن و شوهر چه وظايفي نسبت به يكديگر بر عهده دارند؟»، مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان، تاریخ بازدید: 9 مهر 1402ش.

*سیوطی، جلال‌الدین، جامع‌الصغیر، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، بی‌تا.

*طائبی اصفهانی، فاطمه، «خانه و خانواده و آراستگي ظاهري همسران براي يكديگر»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 5 اردیبهشت 1391ش.

*عربیان، نسرین، «خانواده در غرب و مقايسۀ آن با اسلام»، فرهنگ پرورش، سال اول، شمارۀ پنجم، 1388ش.

*فلاح‌پور، ثریا و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، فصلنامۀ مطالعات و تحقیقات علوم رفتاری، سال چهارم، شمارۀ 10، 1401ش.

*کامکاری، زینب، «مروری بر برخی آسیب‌های خانواده»، مجلۀ طوبی، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، قم، شمارۀ 27، فروردین 1387ش.

*کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ترجمۀ علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.

*محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامۀ قرآن و حدیث، ترجمه حمیدرضا آژیر، قم، مؤسسۀ علمی فرهنگی دارالحديث، 1391ش.

*«مصرف‌گرایی، نظام خانواده را آسیب‌پذیر می‌کند»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 10 آبان 1395ش.

*مظاهری، حسین، خانواده در اسلام، قم، شفق، بی‌تا.

*مظاهری، حسین، سیر و سلوک، قم، مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء (علیهاالسلام)، 1390ش.

*مکارم شیرازی، ناصر، «شرح نامۀ 31 نهج البلاغۀ بخش بیستم»، وب‌سایت خزائن، تاریخ بازدید: 9 مهر 1402ش.

*«نگاهی تحلیلی به خانوادۀ فروپاشیدۀ غرب»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: 17 مرداد 1392ش.

*نوری، صالح و جوادی، حسین، «بررسی تعهدات اخلاقی ناشی از عقد نکاح و تأثیر آن بر استحکام و سلامت نظام خانواده در حقوق مدنی ایران»، فصلنامۀ علمی - پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دورۀ 6، شمارۀ 4، زمستان 1401ش.

*«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: 7 مهر 1402ش.

*«همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 27 مهر 1402ش.

*«همسرداری و اخلاق‌مداری در اسلام»، وب‌سایت فارس پلاس، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1392ش.

 

{{#seo:

}}