پرش به محتوا

اخلاق همسرداری: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
project>سعید مقدم
بدون خلاصۀ ویرایش
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۰۳۵ ویرایش‌ها
 
(۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:اخلاق-همسرداری.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|اخلاق همسرداری نقش مهمی در گرمی و صمیمیت خانواده دارد]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
'''<big>اخلاق همسرداری</big>'''؛ الگوی رفتاری همسران مبتنی بر ارزش‌ها اخلاقی.
| تصویر            =اخلاق-همسرداری.jpg
| زیرنویس تصویر    =اخلاق همسرداری نقش مهمی در گرمی و صمیمیت خانواده دارد
|image_alt=
| فایل پادکست      =اخلاق همسرداری.ogg
| حجم فایلپادکست    =۳/۵۰
| تاریخ پادکست      =۰۳-۱۲-۱۴۰۴
| زیرنویس عنوان    =
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|اخلاق همسرداری}}'''؛ الگوی رفتاری همسران مبتنی بر ارزش‌های اخلاقی.


اخلاق همسرداری نقش مهمی در گرمی و صمیمیت خانواده دارد. آرامش و امنیت همسران در سایۀ اخلاق‌مداری شکل می‌گیرد. سردی روابط میان همسران، فروپاشی نهاد خانواده، افزایش طلاق، گسترش مفاسد اخلاقی در روابط زناشویی در غرب، به‌دلیل غیاب اخلاق‌مداری در روابط زوجین است. حاکم بودن اخلاق در نهاد خانواده می‌تواند به تقویت زیست عفیفانه در حوزه روابط خانوادگی منجر شود.
اخلاق همسرداری به مجموعه رفتارهای پسندیده و تعاملات سازنده‌ای مانند محبت، همدلی، گذشت و وفاداری، اطلاق می‌شود که زوجین فراتر از تکالیف شرعی و حقوقی، برای استحکام بنیان خانواده و آرامش متقابل به کار می‌بندند. پایبندی به این اصول نقش کلیدی در سلامت روان خانواده دارد و در مقابل، ناهنجاری‌های رفتاری و فاصله گرفتن از ارزش‌های اخلاقی از مهم‌ترین عوامل سردی روابط و فروپاشی آن به‌شمار می‌رود.
==مفهوم شناسی==
منظور از اخلاق همسرداری اعمال پسندیده‌ای است که زوجین برای رسیدن به کمالات معنوی و یا به خاطر ایجاد صمیمیت و شیرینی زندگی به آنها پایبند هستند.<ref>  [http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 پناهی و شریفی، «بايسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وب‌سایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref>
==ضرورت و جایگاه اخلاق در روابط همسران==
زن و مرد مکمل یکدیگرند و نیازهای روحی و جسمی آنها بدون دیگری به‌طور کامل برطرف نمی‌شود و در کنار هم به کمال می‌رسند. برای رسیدن به این آرمان، خداوند حقوق و تکالیفی برای هر دو معین نموده است تا بدین وسیله نیازهای دنیا و آخرت خود را تأمین کنند.<ref>  [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 .«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، اسلام کوئیست.]</ref>  رعایت نکردن اصول اخلاقی در خانه، زندگی گرم و صمیمی را سرد و بی‌روح می‌کند و در نهایت این زندگی متلاشی خواهد شد.<ref> [https://hawzah.net/fa/Discussion/View/45030/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%8C-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87 .حائری‌شیرازی، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.] </ref>  پیامبر اسلام معتقد است، دین و اخلاق معیارهایی برای ازدواج هستند که اگر لحاظ نشوند زمین دچار فتنه و فساد خواهد شد.<ref>  [https://lib.eshia.ir/11005/5/347 .کلینی، كافى، 1407ق، ج ۵، ص ۳۴۷.]</ref>
==مبانی اخلاق در روابط همسران==
خدامحوری، ارتباط دنیا با آخرت و کمال حقیقی انسان مبانی هستی‌شناختی اخلاق همسرداری است. فطرت‌گرایی، نیازمندی، اجتماعی و مختار بودن از مبانی انسان‌شناختی اخلاق در میان همسران محسوب می‌شود. وحیانی، عقلانی و فطری‌بودن اخلاق از مبانی معرفت‌شناختی اخلاق همسرداری به‌ شمار می‌آیند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1696653/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9% حمزه‌ای‌ریسه و دیگران، «ارائۀ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، 1399 ش، ص 13تا 15]</ref>
==قلمروهای اخلاق همسرداری==
===اخلاق مالی===
[[نفقه]]، مهریه، اجرت [[شیردهی]] و اجرت‌المثل کارهای منزل از اموری هستند که مرد موظف است آنها را به زن پرداخت کند.


نفقه؛ منظور از نفقه تأمین نیازهای روزمرۀ زن است که با شأن و منزلت او تناسب دارد. در قرآن کریم<ref> [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_233_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 .سورۀ بقره، آیۀ 233.]</ref> رفع این نیازها را مستلزم رعایت نیکی و به شایستگی می‌داند. لازمۀ این اقدامات، همراهی گشاده‌دستی، خوش‌اخلاقی، خوش‌زبانی و تأمین بی‌منت است. درمقابل، زن هم در هنگام تنگدستی همسر باید صبر پیشه کند و قناعت با همسر را در پیش گیرد.
== مفهوم‌شناسی ==
اخلاق همسرداری به مجموعه رفتارهای پسنیده‌ای اطلاق می‌شود که زوجین با هدف ارتقای صمیمیت و رشد فردی یا معنوی به آن‌ها پایبندند.<ref>[http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 پناهی و شریفی، «بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، وب‌سایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref> در این چارچوب، تنظیم روابط و پاسخگویی به نیازهای متقابل، نه صرفاً بر اساس تکالیف قانونی و شرعی، بلکه بر مبنای محبت، همدلی و تعهد عاطفی استوار است.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17406/خانواده-در-اسلام?pageNumber=29&viewType=html مظاهری، خانواده در اسلام، بی‌تا، ص۲۹.]</ref>


[[مهریه]]؛ اخلاق‌مداری در مهریه، به‌معنای پرداخت بدون منت و صداقت در پرداخت آن است. البته این پرداخت زمانی است که مهریه معقول و در شأن زن باشد و مرد توان پرداخت آن را داشته باشد. دین اسلام زنان را برای حفظ خانواده تشویق به بخشیدن مهریه کرده است و برای زن در برابر این بخشش اجر زیادی لحاظ کرده است. اگر در بخشش مهریه مفسده‌ای باشد، زن سفارش به بخشش نشده است؛ چرا که مهریه نوعی حمایت مالی از زن است.
== اهمیت ==
در رویکرد دینی و اخلاقی به نهاد خانواده، زوجین مکمل یکدیگر در تأمین نیازهای جسمی و روانی و دستیابی به رشد فردی دانسته می‌شوند؛ هدفی که از طریق تعیین حقوق و تکالیف متقابل  پیگیری می‌شود.<ref>[https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست.]</ref> از منظر روان‌شناسی خانواده، پشتیبانی عاطفی و تفاهم همسران از عوامل مؤثر در موفقیت‌های فردی و اجتماعی به شمار می‌رود.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zanashoe/spouse3-obstruct-progress.html «همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>


شیردهی؛ گرچه زن می‌تواند در برابر شیردادن نوزاد از همسر خود مزد دریافت کند؛ اما به‌لحاظ اخلاقی، با رغبت و بدون چشم‌داشت به مزد، روابط آنها را تحکیم می‌بخشد.<ref> [https://www.farsnews.ir/news/13920405001054/%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%E2%80%8C%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 . «همسرداری و اخلاق‌مداری در اسلام»، وب‌سایت فارس پلاس.] </ref>  
همچنین، باورها و رفتارهای زوجین اثرگذاری متقابلی بر وضعیت اخلاقی و دینی یکدیگر دارد.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/18543/سیر-و-سلوک?volumeNumber=2&pageNumber=118&viewType=html مظاهری، سیرو سلوک، 1390ش، ج2،  ص118.]</ref> فقدان پایبندی به اصول اخلاقی می‌تواند زمینه‌ساز سردی عاطفی و در نهایت فروپاشی نهاد خانواده شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/45030/اخلاق-در-خانه،-محیط-کار-و-جامعه حائری شیرازی، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> بر پایه سنت اسلامی و روایات پیامبر اسلام، دین‌داری و حُسنِ خُلق از معیارهای اساسی همسرگزینی محسوب می‌شوند که بی‌توجهی به آن‌ها می‌تواند موجب گسترش ناهنجاری‌های اجتماعی گردد.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/5/347 کلینی، کافی، 1407ق، ج۵، ص۳۴۷.]</ref>
===اخلاق جنسی===
اسلام نیاز و حقوق جنسی زن و مرد را به رسمیت شناخته و ضمن مقدس شمردن نهاد خانواده، زنان و مردان را به تشکیل خانواده و پاسخ‌گویی به [[نیازهای جنسی]] در چارچوب خانواده ترغیب کرده است.<ref>   [https://www.mehrnews.com/news/1688730/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8 «رفتار و اخلاق جنسی در آموزه های اسلامی / توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر.]</ref>


حیاء و [[عفاف]]، [[غیرت در اندیشه عبدالله جوادی آملی|غیرت‌ورزی]] مردان، وفاداری زن و شوهر نسبت به یکدیگر، پرهیز از [[بدن نمایی|بدنمایی]]، پوشاندن بدن زن از [[نامحرم]]، پاکدامنی و منع زنا، ممنوعیت محدود بودن کامجویی نظری و لمسی به همسر شرعی و قانونی، منع ازدواج با محارم، پرهیز از نزدیکی با زن در ایام عادت، پرهیز از انتشار [[نگاه به تصاویر مستهجن|تصاویر مستهجن]]، پرهیز از [[خانه مجردی|تجردگزینی]] از اصول اخلاق جنسی به‌ شمار می‌روند.<ref>  [https://www.porseman.com/article/%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/114734 «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟» وب‌سایت پرسمان.]</ref>
بر اساس روایات و احادیث منسوب به پیامبر اسلام، صبر و مدارای زوجین در برابر بدخلقی یکدیگر دارای فضیلت و پاداش معنوی شمرده شده است؛ به‌گونه‌ای که پاداش مرد شکیبا در برابر بدخلقی همسرش با پاداش ایوب در برابر مصائب<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/27033/1/419 دیلمی، اعلام‌الدین فی صفات المؤمنین، بی‌تا، ص419.]</ref> و پاداش زن صبور در برابر تندخویی شوهرش با پاداش آسیه همسر فرعون، برابر دانسته شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/27255/3/473 محمدی ری‌شهری، دانشنامۀ قرآن و حدیث، 1391ش، ج3، ص473، ح355.]</ref>
==وظایف اخلاقی مشترک زوجین==
برخی از اصول اخلاقی که زن و شوهر به‌صورت مشترک ملزم به رعایت آنها هستند عبارت‌اند از:
*معاشرت نیکو؛ خوش‌رفتاری، خوش‌گویی و خوش‌رویی و پرهیز از بداخلاقی، بدگویی و بدرفتاری.
*همکاری و تعامل سازنده میان زوجین؛
*وفاداری؛ رابطۀ نامشروع با فرد دیگر نشانۀ متعهد نبودن در زندگی زناشویی است.
*تربیت فرزند؛ تربیت فرزندان مرهون همکاری زوجین<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 .«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست.] </ref>  و تقید آنها به آموزه‌های اخلاقی است.<ref>  [http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 .پناهی و شریفی، «بايسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وب‌سایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref>
*تأمین نیازهای روحی و جسمی همدیگر؛
*پرهيز از [[بدزبانی|بدزباني]]، تندگویی، ترشرويی و سرسنگين بودن؛
*تمجید نکردن از زن و مرد غریبه در مقابل هم؛
*بیان‌نکردن معایب همدیگر نزد دیگران؛
*دوری از سوءظن‌هاي بي‌مورد؛
*صبر و تحمل بر بداخلاقی هم؛
*دعاكردن برای هم؛
*دروغ‌نگفتن به‌هم؛<ref>  [http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 .«زن و شوهر چه وظايفي نسبت به يكديگر بر عهده دارند؟»، مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.]</ref>
*آرایش و آراستگی؛ زن و شوهر از نگاه آموزهای دینی موظف به آراستگی ظاهری هستند. بر اساس برخی از روایات بهترین زن کسی است که وقتی همسرش به او نگاه می‌کند شاد شود<ref>  [https://ito.lib.eshia.ir/81667/1/624 .سیوطی، الجامع‌الصغیر، بی‌تا، ج1، ص624.] </ref> و این زمانی است که زن از لحاظ ظاهری آراسته باشد. مرد نیز موظف است آراسته و زیبا باشد که علاوه بر اجر، موجب عفت همسرش خواهد شد.<ref>  [https://rasekhoon.net/article/show/211190/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D9%8A-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%8A-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D .طائبی‌اصفهانی، «خانه و خانواده و آراستگي ظاهري همسران براي يكديگر»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
*در رابطه با وظایف همسران نسبت به‌هم، فقط حق شرعی مطرح نیست؛ بلکه مسئله این است که خواسته‌های زن و مرد حتی اگر حق شرعی نباشد، بنا بر مهر، محبت، عشق و دوستی اجابت می‌شود.<ref>  [https://noorlib.ir/book/view/17406/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?pageNumber=29&viewType=html مظاهری، خانواده در اسلام، بی‌تا، ص۲۹.] </ref>
==اخلاق شوهرداری==
اسلام برای زن در قبال همسر وظایفی اختصاصی را نیز ذکر کرده است:
*فروتنی و فرمانبرداری؛
*عفّت داشتن؛ پاکدامنی در حضور و غیاب همسر از جمله صفات پسندیده‌ای است که زن باید رعایت کند.<ref> [https://noorlib.ir/book/view/17406/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?pageNumber=29&viewType=html . مظاهری، خانواده در اسلام، بی‌تا، ص28 و۲۹.] </ref>
*درست‌کار بودن و متعهد شدن به تکالیف محوله؛<ref>  [https://noorlib.ir/book/view/2387/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%A8%D9%88%DB%8C-%C2%AB%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%C2%BB?volumeNumber=4&pageNumber=375&viewType=html .دلشاد تهرانی، سیرۀ نبوی «منطق عملی»، 1383 ش، ج۴، ص۳۷۵.]</ref>
*پذیرش ریاست همسر؛
*تمکین؛ پذیرش و تمکین در مسائل جنسی، در حد توان روحی و جسمی انجام شود. این تمکین درحالت عادت ماهانۀ زن یا مریضی از زن ساقط می‌شود.
*قبول محل سکونت مرد؛ درصورتی که مرد اختیار انتخاب سکونت را به زن داده باشد یا محل سکونت در شأن و منزلت زن نباشد یا برای او ضررجسمی و جانی داشته باشد، تبعیت از وی ساقط می‌شود.
*تبعیت در خروج از منزل و ورود دیگران به منزل؛ این پیروی در حد عرف رایج است؛ البته در تکالیف دینی؛ مانند حج واجب یا درمان و یا ماندن در منزل برای زن خطرناک باشد، این اجازه و تبعیت لازم نیست.
*نگاه و میل به غیر همسر نداشتن؛
*انجام ندادن اعمال مستحبی متناقض با نیازهای مرد؛
*آرایش و زیبایی برای همسر و استفاده نکردن از بوی خوش برای غیر همسر؛<ref>  [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 .«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب سایت اسلام کوئیست.] </ref>
*قدردانی شناسی؛
*قناعت‌داشتن؛ گرایش به [[مدگرایی افراطی]] از مصادیق نداشتن قناعت در زندگی است و موجب تضعیف پیوند زناشویی و حتی در مواردی سبب جدایی زوجین می‌شود.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1792661/%d8%aa%d8%ad%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%a7%d8%ab%d8%a7%d8%b1-%d9%88-%d9%be%db%8c%d8%a7%d9%85%d8%af%d9%87%d8%a7-%d9%85%d8%af%da%af%d8%b1%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d9%85%d9%88%d8%b2%d9%87-%d9%87%d8% . حزباوی و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزه‌های اسلامی»، 1400ش، ص 107 و 108.]</ref>  از دیگر مصادیق قانع نبودن، [[مصرف‌گرایی]] است که ناشی از توجه بیش از حد به مادیات و دنیاگرایی است.<ref>  [https://www.iribnews.ir/fa/news/1358561/%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8 «مصرف‌گرایی، نظام خانواده را آسیب‌پذیر می‌کند»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref>
==سلوک اخلاقی شوهران==
شوهران نیز در قبال همسران‌شان متعهد به رعایت اصول اخلاقی زیر هستند:
*دوستی؛
*گذشت و بخشش؛
*خوش‌رفتاری و خوش‌رویی؛
*ترس از خدا نسبت به رعایت نکردن حق و حقوق اخلاقی همسر؛<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 .«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست.]</ref>
*[[غیرت در اندیشه مرتضی مطهری|غيرت‌ورزی]]؛ مراقبت و حمایت از زن، به عفاف و پاکدامنی او کمک می‌کند و نیازهای عاطفی او را تأمین و سلامت اخلاقی او را حفظ می‌نماید. این احساس، به زن امنیت و اعتماد می‌بخشد و محبت و عشق او را به شریک زندگی‌اش افزایش می‌دهد.<ref>  [http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 .«زن و شوهر چه وظايفي نسبت به يكديگر بر عهده دارند؟»، مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.]</ref>  امام علی معتقد است، سخت‌گیری‌های نابجا، انسان درستکار را منحرف و نجابت را از او می‌گیرد و اثرات بدی به جای می‌گذارد.<ref>[https://khazaen.ir/@valiasr-aj/%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-31-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85-Y6Q00 . مکارم شیرازی، «شرح نامۀ31 نهج‌البلاغه بخش بیستم»، وب‌سایت خزائن.]</ref>
==تأثیر متقابل اخلاق همسران==
دلیل موفقیت انسان‌های بزرگ مرهون همراهی، آرامش، تفاهم، درک متقابل و مطابقت روحی آنها با همسرانشان بوده است.<ref> [https://www.beytoote.com/psychology/zanashoe/spouse3-obstruct-progress.html .«همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> زن و شوهری که دین پایداری نداشته باشند، می‌توانند بر دین و ایمان همسر خود تأثیرگذار باشند. همچنین صفت زشت اخلاقی همسران می‌تواند بر اخلاق دیگری اثرگذار باشد.<ref>  [https://noorlib.ir/book/view/18543/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D9%84%D9%88%DA%A9?volumeNumber=2&pageNumber=118&viewType=html .مظاهری، سیرو سلوک، 1390ش، ج2،  ص118.]</ref>
==پاداش صبر بر بداخلاقی همسر==
پیامبر اسلام اعتقاد دارد، مردی که با اخلاق بد همسرش بسازد و صبور باشد، پاداش صبر حضرت ایوب را که به خاطر بلای وارده تحمل کرد، نصیبش می‌شود<ref> [https://ar.lib.eshia.ir/27033/1/419 .دیلمی، اعلام‌الدین فی صفات‌ المؤمنین، بی‌تا، ص419.]</ref> و همچنین زنی که بر بدخلقی همسرش صبر کند، پاداش آسیه همسر فرعون را می‌برد.<ref> [https://lib.eshia.ir/27255/3/473 .محمدی‌ ری‌شهری، دانشنامۀ قرآن و حدیث،1391ش، ج3، ص473، ح355.]</ref>  
==نبایدهای اخلاقی همسران==
طعنه، کنایه، متلک و زخم‌زبان از جمله نبایدهای اخلاقی هستند که زن به وسیلۀ آنها باعث اذیت و آزار شوهر شده و تخریب شخصیت او را در پی خواهد داشت. از طرفی مرد هم ممکن است با نیش‌زدن و تنبیه بدنی، موجبات
عقده، نفرت و زمینۀ بدبینی و بداخلاقی همسرش شود.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13911202000578/%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA . « بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس.]</ref>
از جمله عوامل تضعیف اخلاق‌مداری عبارتند از: بدگمانی، بی‌اعتمادی، بدزبانی، لجاجت، تحقیر، عیب‌جویی، سرزنش، بی‌غیرتی و غیرت نابجا، بی‌عفتی، دخالت‌های نابجای اطرافیان، مشکلات اقتصادی، چشم و هم‌چشمی، تجمل‌گرایی و اسراف؛ اعتیاد به مواد مخدر، تأثیر برخی رسانه‌ها بر سبک زندگی غربی، سرگرمی‌های مجازی و فاصله‌گرفتن از مذهب.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1884842/%d8%b9%d9%88%d8%a7%d9%85%d9%84-%d8%aa%d9%82%d9%88%db%8c%d8%aa-%d9%88-%d8%aa%d8%b6%d8%b9%db%8c%d9%81-%d8%a8%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%db%8c%d8% .فلاح‌پور و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، 1401ش، ص53.]</ref>
==تأثیر رسانه بر روابط اخلاقی همسران==
استفادۀ نادرست از فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی پیامدهای مخربی بر روابط همسران می‌گذارد. این پیامدها شامل بالابردن سطح توقعات و انتظارات همسران، دورشدن از یکدیگر، تغییر ارزش‌های فردی، انزوا از محیط‌های واقعی و بی‌اعتمادی نسبت به همدیگر است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1498335/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8% پاک‌خصال و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعۀ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در شهر تهران»، 1398 ش، ص48.] </ref> تجمل‌گرایی، مصرف‌گرایی، رواج و عادی‌انگاری روابط آزادانۀ زن و مرد، انتقام‌جویی، آرایش‌های غیرمتعارف و تبلیغ مدل‌های زننده توسط این رسانه‌ها، موجب سستی روابط خانوادگی می‌شود.<ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3280/6269/68459/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 . کامکاری، «مروری بر برخی آسیب‌های خانواده»، 1387ش، ص 122.]</ref> 
==اخلاق همسرداری در جوامع غربی==
بی‌عاطفه‌گی، از هم‌گسستگی خانواده‌ها، طلاق‌های زیاد، فرزندان نامشروع، مفاسد اخلاقی، خیانت همسران از نشانه‌های افول آموزهای اخلاقی خانواده و نشانۀ تضعیف معنویت و دین در جامعۀ غربی است.<ref> [http://fpq.bou.ac.ir/article_22262_fbbeacc0616034e3ecc00d4726773ca4.pdf .عربیان، «خانواده در غرب و مقايسۀ آن با اسلام»، 1388ش، ص 135.]</ref>  امروزه در جوامع غربی، نهاد سنتی – اخلاقی خانواده، سیر نزولی را طی می‌کند. آمار روبه‌رشد مفاسد اخلاقی در این جوامع، نشانۀ تضعیف این نهاد مقدس در غرب است.<ref>  [https://www.mashreghnews.ir/news/236934/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 .«نگاهی تحلیلی به خانوادۀ فروپاشیدۀ غرب»، خبرگزاری مشرق.]</ref> 
==پانویس==
{{پانویس}}


==منابع==
== مبانی اخلاق در روابط همسران ==
*قرآن
خدامحوری، ارتباط دنیا با آخرت و کمال حقیقی انسان، مبانی هستی‌شناختی اخلاق همسرداری است. فطرت‌گرایی، نیازمندی، اجتماعی و مختار بودن از مبانی انسان‌شناختی اخلاق در میان همسران محسوب می‌شود. وحیانی، عقلانی و فطری‌بودن اخلاق از مبانی معرفت‌شناختی اخلاق همسرداری به‌شمار می‌آیند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1696653/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%85%D8%AF%D9%84-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9% حمزه‌ای ریسه و دیگران، «ارائۀ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، 1399ش، ص۱۳-۱۵.]</ref>
*«اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وب‌سایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: 13 دی 1397ش.
*«بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 6 اسفند 1391ش.
*پاک‌خصال، اعظم و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعۀ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در شهر تهران، پژوهش‌های انتظامی- اجتماعی زنان و خانواده، دورۀ هفتم، بهار و تابستان 1398ش.
*پناهی، علی‌احمد و شریفی، احمدحسین، «بايسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربيت فرزندان»، وب‌سایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: زمستان 1388ش.
*حائری‌شیرازی، محی‌الدین، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 31 شهریور 1396ش.
*حزباوی، سعیده و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزه‌های اسلامی»، مجلۀ پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، سال چهارم، شمارۀ 37، تیر 1400ش.
*حمزه‌ای‌ریسه، مجید و دیگران، «ارائۀ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، مطالعات زنان و خانواده، سال هفتم، شمارۀ دوازدهم، 1399ش.
*دلشاد تهرانی، مصطفی، سیرۀ نبوی «منطق عملی»، تهران، دريا، 1383ش.
*دیلمی، حسن بن محمد، اعلام‌الدین فی صفات المؤمنین، قم، مؤسسة آل‌البيت عليهم‌السلام لإحياءالتراث، بی‌تا.
*«رفتار و اخلاق جنسی در آموزه های اسلامی / توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر، تاریخ بازدید: 19 شهریور 1391ش.
*«زن و شوهر چه وظايفي نسبت به يكديگر بر عهده دارند؟»، مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان، تاریخ بازدید: 9 مهر 1402ش.
*سیوطی، جلال‌الدین، جامع‌الصغیر، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، بی‌تا.
*طائبی اصفهانی، فاطمه، «خانه و خانواده و آراستگي ظاهري همسران براي يكديگر»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 5 اردیبهشت 1391ش.
*عربیان، نسرین، «خانواده در غرب و مقايسۀ آن با اسلام»، فرهنگ پرورش، سال اول، شمارۀ پنجم، 1388ش.
*فلاح‌پور، ثریا و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، فصلنامۀ مطالعات و تحقیقات علوم رفتاری، سال چهارم، شمارۀ 10، 1401ش.
*کامکاری، زینب، «مروری بر برخی آسیب‌های خانواده»، مجلۀ طوبی، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، قم، شمارۀ 27، فروردین 1387ش.
*کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ترجمۀ علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.
*محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامۀ قرآن و حدیث، ترجمه حمیدرضا آژیر، قم، مؤسسۀ علمی فرهنگی دارالحديث، 1391ش.
*«مصرف‌گرایی، نظام خانواده را آسیب‌پذیر می‌کند»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: 10 آبان 1395ش.
*مظاهری، حسین، خانواده در اسلام، قم، شفق، بی‌تا.
*مظاهری، حسین، سیر و سلوک، قم، مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء (علیهاالسلام)، 1390ش.
*مکارم شیرازی، ناصر، «شرح نامۀ 31 نهج البلاغۀ بخش بیستم»، وب‌سایت خزائن، تاریخ بازدید: 9 مهر 1402ش.
*«نگاهی تحلیلی به خانوادۀ فروپاشیدۀ غرب»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: 17 مرداد 1392ش.
*نوری، صالح و جوادی، حسین، «بررسی تعهدات اخلاقی ناشی از عقد نکاح و تأثیر آن بر استحکام و سلامت نظام خانواده در حقوق مدنی ایران»، فصلنامۀ علمی - پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دورۀ 6، شمارۀ 4، زمستان 1401ش.
*«وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: 7 مهر 1402ش.
*«همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 27 مهر 1402ش.
*«همسرداری و اخلاق‌مداری در اسلام»، وب‌سایت فارس پلاس، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1392ش.


== وظایف اخلاقی مشترک زوجین ==
برخی اصول اخلاقی که زن و شوهر به‌صورت مشترک ملزم به رعایت آنها هستند، عبارتند از:


* معاشرت نیکو؛ خوش‌رفتاری، خوش‌گویی و خوش‌رویی و پرهیز از بداخلاقی، بدگویی و بدرفتاری.
* همکاری و تعامل سازنده میان زوجین؛
* وفاداری؛
* تربیت فرزند؛<ref>[http://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/25 پناهی و شریفی، «بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، وب‌سایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref>
* تأمین نیازهای روحی و جسمی همدیگر؛
* پرهیز از [[بدزبانی]]، تندگویی، ترشرویی و سرسنگین بودن؛
* تمجید نکردن از زن و مرد غریبه مقابل هم؛
* بیان‌نکردن معایب هم، نزد دیگران؛
* دوری از سوءظن‌های بی‌مورد؛
* صبر و تحمل بر بداخلاقی هم؛
* دعاکردن برای هم؛
* دروغ‌نگفتن به‌هم؛<ref>[http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 «زن و شوهر چه وظایفی نسبت به یکدیگر بر عهده دارند؟»، وب‌سایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.]</ref>
* آرایش و آراستگی؛<ref>[https://ito.lib.eshia.ir/81667/1/624 سیوطی، الجامع‌الصغیر، بی‌تا، ج1، ص624]؛ [https://rasekhoon.net/article/show/211190/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D9%8A-%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%8A-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D طائبی اصفهانی، «خانه و خانواده و آراستگی ظاهری همسران برای یکدیگر»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
* تأمین نیازهای جنسی یکدیگر<ref>[https://www.mehrnews.com/news/1688730/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B5%DB%8 «رفتار و اخلاق جنسی در آموزه‌های اسلامی، توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر.]</ref> و رعایت اصول اخلاق جنسی در روابط هسمران ازجمله: پرهیز از [[بدن‌نمایی]]، پوشاندن بدن زن از [[نامحرم]]، پایبندی به کامجویی نظری و لمسی به همسر شرعی و قانونی، پرهیز از نزدیکی با زن در ایام عادت و پرهیز از [[نگاه به تصاویر مستهجن|تماشای تصاویر مستهجن]].<ref>[https://www.porseman.com/article/اخلاق-جنسي-در-اسلام/114734 «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وب‌سایت پرسمان.]</ref>


== اخلاق شوهرداری ==
برای زن در قبال همسر وظایفی اختصاصی نیز گفته شده است:
* فروتنی و فرمانبرداری؛
* عفّت داشتن و پاکدامنی؛<ref>[https://noorlib.ir/book/view/17406/خانواده-در-اسلام?pageNumber=29&viewType=html مظاهری، خانواده در اسلام، بی‌تا، ص۲۸ و ۲۹.]</ref>
* درست‌کار بودن و متعهد شدن به تکالیف محوله؛<ref>[https://noorlib.ir/book/view/2387/سیره-نبوی-%C2«Ù…نطق-عملی%C2»?volumeNumber=4&pageNumber=375&viewType=html دلشاد تهرانی، سیرۀ نبوی «منطق عملی»، 1383ش، ج۴، ص۳۷۵.]</ref>
* پذیرش ریاست همسر؛
* پذیرش و تمکین در مسائل جنسی؛
* همراهی با مرد در محل سکونت و [[آزادی زن در رفت‌وآمد|هماهنگی در رفت‌آمد]]؛
* نگاه و میل به غیرهمسر نداشتن؛<ref>[https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب سایت اسلام کوئیست.]</ref>
* قدردانی‌شناسی؛
* قناعت‌داشتن<ref>[https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1792661/%d8%aa%d8%ad%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%a7%d8%ab%d8%a7%d8%b1-%d9%88-%d9%be%db%8c%d8%a7%d9%85%d8%af%d9%87%d8%a7-%d9%85%d8%af%da%af%d8%b1%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d9%85%d9%88%d8%b2%d9%87-%d9%87%d8% حزباوی و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزه‌های اسلامی»، 1400ش، ص107 و 108.]</ref> و پرهیز از [[مصرف‌گرایی]].<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/1358561/مصرف-گرایی-نظام-خانواده-را-آسیب-پذیر-می-Ú©Ù†Ø «مصرف‌گرایی، نظام خانواده را آسیب‌پذیر می‌کند»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref>


== وظایف اخلاقی شوهران ==
در منابع اخلاقی و دینی، مهم‌ترین اصول اخلاقی که شوهران در قبال همسران خود به رعایت آن‌ها سفارش شده‌اند، عموماً شامل موارد زیر است:
* دوستی؛
* گذشت و بخشش؛
* خوش‌رفتاری و خوش‌رویی؛
* ترس از خدا نسبت به رعایت نکردن حق و حقوق اخلاقی همسر؛<ref>[https://www.islamquest.net/fa/archive/question/fa925 «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست.]</ref>
* [[غیرت در اندیشه مرتضی مطهری|غیرت‌ورزی]]؛ مراقبت و حمایت از زن؛<ref>[http://www.morsalat.ir/portal/home/?paper/134515/28551/85289/%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%88%D9%87%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D9%88%D8%B8%D8%A7%D9%8A%D9%81%D9%8A-%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%8A%D9%83%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%D9%8 «زن و شوهر چه وظایفی نسبت به یکدیگر بر عهده دارند؟»، وب‌سایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.]</ref>
* پرهیز از سخت‌گیری‌های نابجا.<ref>[https://khazaen.ir/@valiasr-aj/شرح-نامه-31-نهج-البلاغه-بخش-بیستم-Y6Q00 مکارم شیرازی، «شرح نامۀ ۳۱ نهج‌البلاغه بخش بیستم»، وب‌سایت خزائن.]</ref>


== ناهنجاری‌های رفتاری زوجین ==
در برخی تحلیل‌ها، استفاده از طعنه، کنایه و زخم‌زبان از سوی زوجه به‌عنوان رفتارهای مخربی شناخته می‌شود که به آزردگی روانی و تضعیف شخصیت زوج می‌انجامد. متقابلاً، رفتارهای آسیب‌زای زوج، از جمله استفاده از ادبیات تحقیرآمیز و اعمال خشونت و تنبیه بدنی، زمینه‌ساز ایجاد کینه، بدبینی و بروز ناهنجاری‌های رفتاری در زوجه می‌گردد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13911202000578/بایست «بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس.]</ref>


پژوهش‌ها و منابع اخلاقی، عوامل متعددی را در تضعیف پایبندی به اصول اخلاقی در روابط زناشویی مؤثر می‌دانند؛ ازجمله: بدگمانی، بی‌اعتمادی، بدزبانی، لجاجت، تحقیر، عیب‌جویی، سرزنش، بی‌غیرتی و غیرت نابجا، بی‌عفتی، دخالت‌های بی‌جای اطرافیان، مشکلات اقتصادی، چشم‌وهم‌چشمی، تجمل‌گرایی و اسراف؛ اعتیاد به موادمخدر، تأثیر برخی رسانه‌ها بر سبک زندگی غربی، سرگرمی‌های مجازی و فاصله‌گرفتن از مذهب.<ref>[https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1884842/%d8%b9%d9%88%d8%a7%d9%85%d9%84-%d8%aa%d9%82%d9%88%db%8c%d8%aa-%d9%88-%d8%aa%d8%b6%d8%b9%db%8c%d9%81-%d8%a8%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%db%8c%d8% .فلاح‌پور و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، 1401ش، ص53.]</ref>


== اخلاق مالی در روابط همسران ==
* '''[[نفقه]]:''' منظور از نفقه تأمین نیازهای روزمرهٔ زن است که با شأن و منزلت او تناسب دارد. قرآن کریم<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_233_سوره_بقره سورۀ بقره، آیۀ 233.]</ref> رفع این نیازها را مستلزم رعایت نیکی و به شایستگی می‌داند. لازمهٔ این اقدامات، همراهی گشاده‌دستی، خوش‌اخلاقی، خوش‌زبانی و تأمین بی‌منت است. درمقابل، زن هم در هنگام تنگدستی همسر باید صبر پیشه کند و قناعت با همسر را در پیش گیرد.
* '''[[مهریه]]:''' اخلاق‌مداری در مهریه، به معنای پرداخت بدون منت و صداقت در پرداخت آن است. البته این پرداخت زمانی است که مهریه معقول و در شأن زن باشد و مرد توان پرداخت آن را داشته باشد. دین اسلام زنان را برای حفظ خانواده تشویق به بخشیدن مهریه کرده است و برای زن در برابر این بخشش اجر زیادی لحاظ کرده است. اگر در بخشش مهریه مفسده‌ای باشد، زن سفارش به بخشش نشده است؛ چراکه مهریه نوعی حمایت مالی از زن است.
* '''[[شیردهی مادر|شیردهی]]:''' گرچه زن می‌تواند در برابر شیردادن نوزاد از همسر خود مزد دریافت کند؛ اما به‌لحاظ اخلاقی، با رغبت و بدون چشم‌داشت به مزد، روابط آنها را تحکیم می‌بخشد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13920405001054/همسرداری-و-اخلاق‌مداری-در-اسلام «همسرداری و اخلاق‌مداری در اسلام»، وب‌سایت فارس‌پلاس.]</ref>


== تأثیر رسانه بر روابط اخلاقی همسران ==
براساس برخی پژوهش‌ها، استفادهٔ نادرست از فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی پیامدهای مخربی بر روابط همسران می‌گذارد؛ ازجمله: بالابردن سطح توقعات و انتظارات همسران، دورشدن از یکدیگر، تغییر ارزش‌های فردی، انزوا از محیط‌های واقعی و بی‌اعتمادی نسبت به همدیگر.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1498335/%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8% پاک‌خصال و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعۀ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در شهر تهران»، 1398ش، ص48.]</ref> تجمل‌گرایی، مصرف‌گرایی، رواج و عادی‌انگاری روابط آزادانهٔ زن و مرد، انتقام‌جویی، آرایش‌های غیرمتعارف و تبلیغ مدل‌های زننده توسط برخی رسانه‌ها، موجب سستی روابط خانوادگی می‌شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3280/6269/68459/مروری-بر-برخی-آسیب-های-خانواده کامکاری، «مروری بر برخی آسیب‌های خانواده»، 1387ش، ص122.]</ref>


== اخلاق همسرداری در جوامع غربی ==
برخی دیدگاه‌ها، پدیده‌هایی چون افزایش آمار طلاق، تولد فرزندان خارج از چارچوب ازدواج، خیانت زناشویی و کاهش پیوندهای عاطفی در جوامع غربی را نشانه‌ای از تغییرات ساختار سنتی خانواده<ref>[http://fpq.bou.ac.ir/article_22262_fbbeacc0616034e3ecc00d4726773ca4.pdf عربیان، «خانواده در غرب و مقایسۀ آن با اسلام»، 1388ش، ص135.]</ref> و تضعیف کارکردهای اخلاقی و دینی جوامع غربی ارزیابی می‌کنند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/236934/نگاهی-تحلیلی-به-خانواده-فروپاشیده-غرب «نگاهی تحلیلی به خانوادۀ فروپاشیدۀ غرب»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.]</ref>


== پانویس ==
{{پانویس}}


 
== منابع ==
 
{{آغاز منابع}}
 
* قرآن کریم.
 
* «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وب‌سایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ دی ۱۳۹۷ش.
 
* «بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۶ اسفند ۱۳۹۱ش.
{{#seo:
* پاک‌خصال، اعظم و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعهٔ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در شهر تهران»، پژوهش‌های انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده، دورهٔ هفتم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش.
|title=اخلاق همسر داری چیست - معرفی مبانی اخلاقی همسرداری و زوجین - ویکی رز
* پناهی، علی‌احمد و شریفی، احمدحسین، «بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، وب‌سایت مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: زمستان ۱۳۸۸ش.
|title_mode=Replaced Title
* حائری شیرازی، محی‌الدین، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳۱ شهریور ۱۳۹۶ش.
|keywords=اخلاق همسرداری
* حزباوی، سعیده و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزه‌های اسلامی»، مجلهٔ پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، سال چهارم، شمارهٔ ۳۷، تیر ۱۴۰۰ش.
|description= اخلاق همسرداری چیست - معرفی و بررسی موارد و مبانی اخلاق همسر داری بین زوجین و تاثیر رفتارها در زندگی- ویکی رز
* حمزه‌ای ریسه، مجید و دیگران، «ارائهٔ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، مطالعات زنان و خانواده، سال هفتم، شمارهٔ دوازدهم، ۱۳۹۹ش.
}}
* دلشاد تهرانی، مصطفی، سیرهٔ نبوی «منطق عملی»، تهران، دریا، ۱۳۸۳ش.
* دیلمی، حسن بن محمد، اعلام‌الدین فی صفات المؤمنین، قم، مؤسسة آل‌البیت لإحیاءالتراث، بی‌تا.
* «رفتار و اخلاق جنسی در آموزه‌های اسلامی، توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۹ شهریور ۱۳۹۱ش.
* «زن و شوهر چه وظایفی نسبت به یکدیگر بر عهده دارند؟»، وب‌سایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۲ش.
* سیوطی، جلال‌الدین، جامع‌الصغیر، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، بی‌تا.
* طائبی اصفهانی، فاطمه، «خانه و خانواده و آراستگی ظاهری همسران برای یکدیگر»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
* عربیان، نسرین، «خانواده در غرب و مقایسهٔ آن با اسلام»، فرهنگ پرورش، سال اول، شمارهٔ پنجم، ۱۳۸۸ش.
* فلاح‌پور، ثریا و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، فصلنامهٔ مطالعات و تحقیقات علوم رفتاری، سال چهارم، شمارهٔ ۱۰، ۱۴۰۱ش.
*کامکاری، زینب، «مروری بر برخی آسیب‌های خانواده»، مجلهٔ طوبی، مرکز پژوهش‌های اسلامی صداوسیما، قم، شمارهٔ ۲۷، فروردین ۱۳۸۷ش.
* کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ترجمهٔ علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
* محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ قرآن و حدیث، ترجمه حمیدرضا آژیر، قم، مؤسسهٔ علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۹۱ش.
* «مصرف‌گرایی، نظام خانواده را آسیب‌پذیر می‌کند»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۱۰ آبان ۱۳۹۵ش.
* مظاهری، حسین، خانواده در اسلام، قم، شفق، بی‌تا.
* مظاهری، حسین، سیر و سلوک، قم، مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء، ۱۳۹۰ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، «شرح نامهٔ ۳۱ نهج البلاغهٔ بخش بیستم»، وب‌سایت خزائن، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۲ش.
* «نگاهی تحلیلی به خانوادهٔ فروپاشیدهٔ غرب»، وب‌سایت مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۳۹۲ش.
* نوری، صالح و جوادی، حسین، «بررسی تعهدات اخلاقی ناشی از عقد نکاح و تأثیر آن بر استحکام و سلامت نظام خانواده در حقوق مدنی ایران»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۴، زمستان ۱۴۰۱ش.
* «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۴۰۲ش.
* «همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۲ش.
* «همسرداری و اخلاق‌مداری در اسلام»، وب‌سایت فارس‌پلاس، تاریخ درج مطلب: ۵ تیر ۱۳۹۲ش.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۲۹

اخلاق همسرداری
اخلاق همسرداری نقش مهمی در گرمی و صمیمیت خانواده دارد


اخلاق همسرداری؛ الگوی رفتاری همسران مبتنی بر ارزش‌های اخلاقی.

اخلاق همسرداری به مجموعه رفتارهای پسندیده و تعاملات سازنده‌ای مانند محبت، همدلی، گذشت و وفاداری، اطلاق می‌شود که زوجین فراتر از تکالیف شرعی و حقوقی، برای استحکام بنیان خانواده و آرامش متقابل به کار می‌بندند. پایبندی به این اصول نقش کلیدی در سلامت روان خانواده دارد و در مقابل، ناهنجاری‌های رفتاری و فاصله گرفتن از ارزش‌های اخلاقی از مهم‌ترین عوامل سردی روابط و فروپاشی آن به‌شمار می‌رود.

مفهوم‌شناسی

اخلاق همسرداری به مجموعه رفتارهای پسنیده‌ای اطلاق می‌شود که زوجین با هدف ارتقای صمیمیت و رشد فردی یا معنوی به آن‌ها پایبندند.[۱] در این چارچوب، تنظیم روابط و پاسخگویی به نیازهای متقابل، نه صرفاً بر اساس تکالیف قانونی و شرعی، بلکه بر مبنای محبت، همدلی و تعهد عاطفی استوار است.[۲]

اهمیت

در رویکرد دینی و اخلاقی به نهاد خانواده، زوجین مکمل یکدیگر در تأمین نیازهای جسمی و روانی و دستیابی به رشد فردی دانسته می‌شوند؛ هدفی که از طریق تعیین حقوق و تکالیف متقابل پیگیری می‌شود.[۳] از منظر روان‌شناسی خانواده، پشتیبانی عاطفی و تفاهم همسران از عوامل مؤثر در موفقیت‌های فردی و اجتماعی به شمار می‌رود.[۴]

همچنین، باورها و رفتارهای زوجین اثرگذاری متقابلی بر وضعیت اخلاقی و دینی یکدیگر دارد.[۵] فقدان پایبندی به اصول اخلاقی می‌تواند زمینه‌ساز سردی عاطفی و در نهایت فروپاشی نهاد خانواده شود.[۶] بر پایه سنت اسلامی و روایات پیامبر اسلام، دین‌داری و حُسنِ خُلق از معیارهای اساسی همسرگزینی محسوب می‌شوند که بی‌توجهی به آن‌ها می‌تواند موجب گسترش ناهنجاری‌های اجتماعی گردد.[۷]

بر اساس روایات و احادیث منسوب به پیامبر اسلام، صبر و مدارای زوجین در برابر بدخلقی یکدیگر دارای فضیلت و پاداش معنوی شمرده شده است؛ به‌گونه‌ای که پاداش مرد شکیبا در برابر بدخلقی همسرش با پاداش ایوب در برابر مصائب[۸] و پاداش زن صبور در برابر تندخویی شوهرش با پاداش آسیه همسر فرعون، برابر دانسته شده است.[۹]

مبانی اخلاق در روابط همسران

خدامحوری، ارتباط دنیا با آخرت و کمال حقیقی انسان، مبانی هستی‌شناختی اخلاق همسرداری است. فطرت‌گرایی، نیازمندی، اجتماعی و مختار بودن از مبانی انسان‌شناختی اخلاق در میان همسران محسوب می‌شود. وحیانی، عقلانی و فطری‌بودن اخلاق از مبانی معرفت‌شناختی اخلاق همسرداری به‌شمار می‌آیند.[۱۰]

وظایف اخلاقی مشترک زوجین

برخی اصول اخلاقی که زن و شوهر به‌صورت مشترک ملزم به رعایت آنها هستند، عبارتند از:

  • معاشرت نیکو؛ خوش‌رفتاری، خوش‌گویی و خوش‌رویی و پرهیز از بداخلاقی، بدگویی و بدرفتاری.
  • همکاری و تعامل سازنده میان زوجین؛
  • وفاداری؛
  • تربیت فرزند؛[۱۱]
  • تأمین نیازهای روحی و جسمی همدیگر؛
  • پرهیز از بدزبانی، تندگویی، ترشرویی و سرسنگین بودن؛
  • تمجید نکردن از زن و مرد غریبه مقابل هم؛
  • بیان‌نکردن معایب هم، نزد دیگران؛
  • دوری از سوءظن‌های بی‌مورد؛
  • صبر و تحمل بر بداخلاقی هم؛
  • دعاکردن برای هم؛
  • دروغ‌نگفتن به‌هم؛[۱۲]
  • آرایش و آراستگی؛[۱۳]
  • تأمین نیازهای جنسی یکدیگر[۱۴] و رعایت اصول اخلاق جنسی در روابط هسمران ازجمله: پرهیز از بدن‌نمایی، پوشاندن بدن زن از نامحرم، پایبندی به کامجویی نظری و لمسی به همسر شرعی و قانونی، پرهیز از نزدیکی با زن در ایام عادت و پرهیز از تماشای تصاویر مستهجن.[۱۵]

اخلاق شوهرداری

برای زن در قبال همسر وظایفی اختصاصی نیز گفته شده است:

  • فروتنی و فرمانبرداری؛
  • عفّت داشتن و پاکدامنی؛[۱۶]
  • درست‌کار بودن و متعهد شدن به تکالیف محوله؛[۱۷]
  • پذیرش ریاست همسر؛
  • پذیرش و تمکین در مسائل جنسی؛
  • همراهی با مرد در محل سکونت و هماهنگی در رفت‌آمد؛
  • نگاه و میل به غیرهمسر نداشتن؛[۱۸]
  • قدردانی‌شناسی؛
  • قناعت‌داشتن[۱۹] و پرهیز از مصرف‌گرایی.[۲۰]

وظایف اخلاقی شوهران

در منابع اخلاقی و دینی، مهم‌ترین اصول اخلاقی که شوهران در قبال همسران خود به رعایت آن‌ها سفارش شده‌اند، عموماً شامل موارد زیر است:

  • دوستی؛
  • گذشت و بخشش؛
  • خوش‌رفتاری و خوش‌رویی؛
  • ترس از خدا نسبت به رعایت نکردن حق و حقوق اخلاقی همسر؛[۲۱]
  • غیرت‌ورزی؛ مراقبت و حمایت از زن؛[۲۲]
  • پرهیز از سخت‌گیری‌های نابجا.[۲۳]

ناهنجاری‌های رفتاری زوجین

در برخی تحلیل‌ها، استفاده از طعنه، کنایه و زخم‌زبان از سوی زوجه به‌عنوان رفتارهای مخربی شناخته می‌شود که به آزردگی روانی و تضعیف شخصیت زوج می‌انجامد. متقابلاً، رفتارهای آسیب‌زای زوج، از جمله استفاده از ادبیات تحقیرآمیز و اعمال خشونت و تنبیه بدنی، زمینه‌ساز ایجاد کینه، بدبینی و بروز ناهنجاری‌های رفتاری در زوجه می‌گردد.[۲۴]

پژوهش‌ها و منابع اخلاقی، عوامل متعددی را در تضعیف پایبندی به اصول اخلاقی در روابط زناشویی مؤثر می‌دانند؛ ازجمله: بدگمانی، بی‌اعتمادی، بدزبانی، لجاجت، تحقیر، عیب‌جویی، سرزنش، بی‌غیرتی و غیرت نابجا، بی‌عفتی، دخالت‌های بی‌جای اطرافیان، مشکلات اقتصادی، چشم‌وهم‌چشمی، تجمل‌گرایی و اسراف؛ اعتیاد به موادمخدر، تأثیر برخی رسانه‌ها بر سبک زندگی غربی، سرگرمی‌های مجازی و فاصله‌گرفتن از مذهب.[۲۵]

اخلاق مالی در روابط همسران

  • نفقه: منظور از نفقه تأمین نیازهای روزمرهٔ زن است که با شأن و منزلت او تناسب دارد. قرآن کریم[۲۶] رفع این نیازها را مستلزم رعایت نیکی و به شایستگی می‌داند. لازمهٔ این اقدامات، همراهی گشاده‌دستی، خوش‌اخلاقی، خوش‌زبانی و تأمین بی‌منت است. درمقابل، زن هم در هنگام تنگدستی همسر باید صبر پیشه کند و قناعت با همسر را در پیش گیرد.
  • مهریه: اخلاق‌مداری در مهریه، به معنای پرداخت بدون منت و صداقت در پرداخت آن است. البته این پرداخت زمانی است که مهریه معقول و در شأن زن باشد و مرد توان پرداخت آن را داشته باشد. دین اسلام زنان را برای حفظ خانواده تشویق به بخشیدن مهریه کرده است و برای زن در برابر این بخشش اجر زیادی لحاظ کرده است. اگر در بخشش مهریه مفسده‌ای باشد، زن سفارش به بخشش نشده است؛ چراکه مهریه نوعی حمایت مالی از زن است.
  • شیردهی: گرچه زن می‌تواند در برابر شیردادن نوزاد از همسر خود مزد دریافت کند؛ اما به‌لحاظ اخلاقی، با رغبت و بدون چشم‌داشت به مزد، روابط آنها را تحکیم می‌بخشد.[۲۷]

تأثیر رسانه بر روابط اخلاقی همسران

براساس برخی پژوهش‌ها، استفادهٔ نادرست از فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی پیامدهای مخربی بر روابط همسران می‌گذارد؛ ازجمله: بالابردن سطح توقعات و انتظارات همسران، دورشدن از یکدیگر، تغییر ارزش‌های فردی، انزوا از محیط‌های واقعی و بی‌اعتمادی نسبت به همدیگر.[۲۸] تجمل‌گرایی، مصرف‌گرایی، رواج و عادی‌انگاری روابط آزادانهٔ زن و مرد، انتقام‌جویی، آرایش‌های غیرمتعارف و تبلیغ مدل‌های زننده توسط برخی رسانه‌ها، موجب سستی روابط خانوادگی می‌شود.[۲۹]

اخلاق همسرداری در جوامع غربی

برخی دیدگاه‌ها، پدیده‌هایی چون افزایش آمار طلاق، تولد فرزندان خارج از چارچوب ازدواج، خیانت زناشویی و کاهش پیوندهای عاطفی در جوامع غربی را نشانه‌ای از تغییرات ساختار سنتی خانواده[۳۰] و تضعیف کارکردهای اخلاقی و دینی جوامع غربی ارزیابی می‌کنند.[۳۱]

پانویس

  1. ↑ پناهی و شریفی، «بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، وب‌سایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  2. ↑ مظاهری، خانواده در اسلام، بی‌تا، ص۲۹.
  3. ↑ «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست.
  4. ↑ «همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وب‌سایت بیتوته.
  5. ↑ مظاهری، سیرو سلوک، 1390ش، ج2، ص118.
  6. ↑ حائری شیرازی، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  7. ↑ کلینی، کافی، 1407ق، ج۵، ص۳۴۷.
  8. ↑ دیلمی، اعلام‌الدین فی صفات المؤمنین، بی‌تا، ص419.
  9. ↑ محمدی ری‌شهری، دانشنامۀ قرآن و حدیث، 1391ش، ج3، ص473، ح355.
  10. ↑ حمزه‌ای ریسه و دیگران، «ارائۀ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، 1399ش، ص۱۳-۱۵.
  11. ↑ پناهی و شریفی، «بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، وب‌سایت موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  12. ↑ «زن و شوهر چه وظایفی نسبت به یکدیگر بر عهده دارند؟»، وب‌سایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.
  13. ↑ سیوطی، الجامع‌الصغیر، بی‌تا، ج1، ص624؛ طائبی اصفهانی، «خانه و خانواده و آراستگی ظاهری همسران برای یکدیگر»، وب‌سایت راسخون.
  14. ↑ «رفتار و اخلاق جنسی در آموزه‌های اسلامی، توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر.
  15. ↑ «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وب‌سایت پرسمان.
  16. ↑ مظاهری، خانواده در اسلام، بی‌تا، ص۲۸ و ۲۹.
  17. ↑ دلشاد تهرانی، سیرۀ نبوی «منطق عملی»، 1383ش، ج۴، ص۳۷۵.
  18. ↑ «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب سایت اسلام کوئیست.
  19. ↑ حزباوی و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزه‌های اسلامی»، 1400ش، ص107 و 108.
  20. ↑ «مصرف‌گرایی، نظام خانواده را آسیب‌پذیر می‌کند»، خبرگزاری صداوسیما.
  21. ↑ «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست.
  22. ↑ «زن و شوهر چه وظایفی نسبت به یکدیگر بر عهده دارند؟»، وب‌سایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان.
  23. ↑ مکارم شیرازی، «شرح نامۀ ۳۱ نهج‌البلاغه بخش بیستم»، وب‌سایت خزائن.
  24. ↑ «بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس.
  25. ↑ .فلاح‌پور و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، 1401ش، ص53.
  26. ↑ سورۀ بقره، آیۀ 233.
  27. ↑ «همسرداری و اخلاق‌مداری در اسلام»، وب‌سایت فارس‌پلاس.
  28. ↑ پاک‌خصال و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعۀ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در شهر تهران»، 1398ش، ص48.
  29. ↑ کامکاری، «مروری بر برخی آسیب‌های خانواده»، 1387ش، ص122.
  30. ↑ عربیان، «خانواده در غرب و مقایسۀ آن با اسلام»، 1388ش، ص135.
  31. ↑ «نگاهی تحلیلی به خانوادۀ فروپاشیدۀ غرب»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.

منابع

  • قرآن کریم.
  • «اخلاق حسنه یعنی چه و رابطه ان با رابطه جنسی چیست؟»، وب‌سایت پرسمان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ دی ۱۳۹۷ش.
  • «بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۶ اسفند ۱۳۹۱ش.
  • پاک‌خصال، اعظم و دیگران، «شبکه‌های اجتماعی مجازی و روابط همسران؛ مطالعهٔ کیفی روابط همسران و پیامدهای منفی استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در شهر تهران»، پژوهش‌های انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده، دورهٔ هفتم، بهار و تابستان ۱۳۹۸ش.
  • پناهی، علی‌احمد و شریفی، احمدحسین، «بایسته‌های اخلاقی همسران و نقش آن در تربیت فرزندان»، وب‌سایت مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: زمستان ۱۳۸۸ش.
  • حائری شیرازی، محی‌الدین، «اخلاق در خانه، محیط کار و جامعه»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳۱ شهریور ۱۳۹۶ش.
  • حزباوی، سعیده و دیگران، «تحلیل آثار و پیامدهای مدگرایی در آموزه‌های اسلامی»، مجلهٔ پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، سال چهارم، شمارهٔ ۳۷، تیر ۱۴۰۰ش.
  • حمزه‌ای ریسه، مجید و دیگران، «ارائهٔ مدل روابط اخلاقی همسران مبتنی بر متون اسلامی»، مطالعات زنان و خانواده، سال هفتم، شمارهٔ دوازدهم، ۱۳۹۹ش.
  • دلشاد تهرانی، مصطفی، سیرهٔ نبوی «منطق عملی»، تهران، دریا، ۱۳۸۳ش.
  • دیلمی، حسن بن محمد، اعلام‌الدین فی صفات المؤمنین، قم، مؤسسة آل‌البیت لإحیاءالتراث، بی‌تا.
  • «رفتار و اخلاق جنسی در آموزه‌های اسلامی، توصیه به آراستگی در منزل برای همسران»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۹ شهریور ۱۳۹۱ش.
  • «زن و شوهر چه وظایفی نسبت به یکدیگر بر عهده دارند؟»، وب‌سایت مرکز پاسخگویی به سؤالات دینی نمایندگی اصفهان، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۲ش.
  • سیوطی، جلال‌الدین، جامع‌الصغیر، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، بی‌تا.
  • طائبی اصفهانی، فاطمه، «خانه و خانواده و آراستگی ظاهری همسران برای یکدیگر»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
  • عربیان، نسرین، «خانواده در غرب و مقایسهٔ آن با اسلام»، فرهنگ پرورش، سال اول، شمارهٔ پنجم، ۱۳۸۸ش.
  • فلاح‌پور، ثریا و دیگران، «عوامل تقویت و تضعیف بنیان خانواده از دیدگاه ادیان و مذاهب مختلف»، فصلنامهٔ مطالعات و تحقیقات علوم رفتاری، سال چهارم، شمارهٔ ۱۰، ۱۴۰۱ش.
  • کامکاری، زینب، «مروری بر برخی آسیب‌های خانواده»، مجلهٔ طوبی، مرکز پژوهش‌های اسلامی صداوسیما، قم، شمارهٔ ۲۷، فروردین ۱۳۸۷ش.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ترجمهٔ علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
  • محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامهٔ قرآن و حدیث، ترجمه حمیدرضا آژیر، قم، مؤسسهٔ علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۹۱ش.
  • «مصرف‌گرایی، نظام خانواده را آسیب‌پذیر می‌کند»، خبرگزاری صداوسیما، تاریخ درج مطلب: ۱۰ آبان ۱۳۹۵ش.
  • مظاهری، حسین، خانواده در اسلام، قم، شفق، بی‌تا.
  • مظاهری، حسین، سیر و سلوک، قم، مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء، ۱۳۹۰ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، «شرح نامهٔ ۳۱ نهج البلاغهٔ بخش بیستم»، وب‌سایت خزائن، تاریخ بازدید: ۹ مهر ۱۴۰۲ش.
  • «نگاهی تحلیلی به خانوادهٔ فروپاشیدهٔ غرب»، وب‌سایت مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۳۹۲ش.
  • نوری، صالح و جوادی، حسین، «بررسی تعهدات اخلاقی ناشی از عقد نکاح و تأثیر آن بر استحکام و سلامت نظام خانواده در حقوق مدنی ایران»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دورهٔ ۶، شمارهٔ ۴، زمستان ۱۴۰۱ش.
  • «وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر چیست؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۴۰۲ش.
  • «همسر، سد راه یا سکوی پیشرفت؟»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۲ش.
  • «همسرداری و اخلاق‌مداری در اسلام»، وب‌سایت فارس‌پلاس، تاریخ درج مطلب: ۵ تیر ۱۳۹۲ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=اخلاق_همسرداری&oldid=49959»