تاب‌آوری: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 {{درشت|'''تاب آوری'''}}؛ توانایی سازگار ماندن در شرایط سخت و تغییر مسیر دادن به شرایط جدید.
 تاب‌آوری (Resilience)، به‌معنای اشتیاق و ذهنی باز برای یادگیری و رشد است. این واژه همچنین به توانایی ریسک کردن انسان‌ها اشاره دارد در صورتی‌که باور دارند می‌توانند از پس عواقب آنها نیز برآیند. آدمی باید آگاه باشد که تاب‌آوری، آنها را در برابر شکست مصون نمی‌کند، بلکه به آنها اطمینان می‌دهد که در صورت شکست، دوباره توانایی گذر کردن و مدیریت را خواهند داشت.
 == مفهوم‌شناسی ==
-تاب‌آوری در لغت به‌معنای، صبوری، شکیبایی، بر خود هموار کردن، تحمل کردن و طاقت آوردن است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/تاب+آوردن دهخدا، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل مفهوم تاب آوردن.]</ref>
+تاب‌آوری در لغت به‌معنای، صبوری، شکیبایی، بر خود هموار کردن، تحمل کردن و طاقت آوردن است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/تاب+آوردن دهخدا، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، ذیل مفهوم تاب آوردن.]</ref> تاب‌آوری در علم بوم‌شناسی به‌معنای توانایی سیستم‌ها در جذب تغییرات و ایستادگی در برابر آنها است. در علوم پایه و مهندسی به‌عنوان یک ویژگی سرعتی محسوب شده و به‌معنای مدت زمانی است که صرف‌نظر از نوسان مورد نیاز پس از بروز تنش، یک سازه یا سیستم، به حالت تعادل اولیه بر می‌گردد. در علم روان‌شناسی، تاب‌آوری به‌معنای توانایی افراد در تطبیق مناسب با شرایط تنش‌زا و دشواری‌های زندگی است. در علوم مدیریتی و رفتار سازمانی، تاب‌آوری به‌عنوان یک فرایند به‌معنای ظرفیت مردم و سیستم‌ها است که عملکرد سازمانی را تسهیل کرده و روابط کارکردی را با وجود آشفتگی‌ها حفظ می‌کنند.<ref>Rose, Adam, Economic Resilience to Disasters, 2009, P75.</ref> در علوم اقتصادی به دو صورت ایستا و پویا تعریف شده است.<ref>غیاثوند، «شاخص‌های تاب آوری اقتصادی»، نشریهٔ روند (روند پژوهش‌های اقتصادی) 1394ش، ص83-84.</ref>
-این واژه در علم فیزیک، به‌معنای قابلیت بازگشت‌پذیریِ ماده به حالت اولیهٔ خود پس از خمیدگی یا کشش است. در رابطه با انسان‌ها نیز تاب‌آوری به‌معنای انعطاف‌پذیری در تفکرات، احساسات و رفتارها در مواجهه با سختی‌های زندگی و دوره‌های طولانی فشار است که پس از طی بحران، قوی‌تر، داناتر و توانمندتر شده باشد.<ref> [https://shora-banovan.farhang.gov.ir/fa/news/590519/مفهوم-تاب-آوری-چیست#:~:text=واژه%20تاب%20آوری%20از%20ریشه، «مفهوم تاب آوری چیست؟»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اخبار.]</ref>
+در رابطه با انسان‌ها نیز تاب‌آوری به‌معنای انعطاف‌پذیری در تفکرات، احساسات و رفتارها در مواجهه با سختی‌های زندگی و دوره‌های طولانی فشار است که پس از طی بحران، قوی‌تر، داناتر و توانمندتر شده باشد.<ref>[https://shora-banovan.farhang.gov.ir/fa/news/590519/مفهوم-تاب-آوری-چیست#:~:text=واژه%20تاب%20آوری%20از%20ریشه، «مفهوم تاب آوری چیست؟»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اخبار.]</ref> در علوم اجتماعی تاب‌آوری شامل ظرفیت پیش‌بینی، آماده‌سازی، مداخله و تطبیق یک جامعه با شرایط متغیر است<ref>[https://www.resiliency.ir/social-resilience/ مقدسی، «تاب آوری اجتماعی چیست؟»، وب‌سایت خانه تاب آوران ایران.]</ref> و به تقویت [[همبستگی اجتماعی]] در برابر چالش‌های ملی نیز تعریف شده است.<ref>[https://www.resiliencemedia.ir/رسانه-تاب-آوری-ایران-resiliencemedia-ir/ «رسانه تاب‌آوری ایران»، خبرگزاری تاب‌آوری ایرانیان]؛ [https://khabarpu.com/b.htm?u=تاب‌آوری-ایران-در-بزنگاه-بحران-جهانی_c2hhcmdoZGFpbHkuY29tLyVEOCVBOCVEOCVBRSVEOCVCNC0lRDglQjElRDklODglRDglQjIlRDklODYlRDglQTclRDklODUlRDklODctMTAwLzEwOTc5NDMt_2LTYsdmC «تاب‌آوری ایران در بزنگاه بحران جهانی»، روزنامه شرق]</ref> تاب‌آوری دارای کاربردهای مختلف چون تاب‌آوری فردی، خانوادگی، سازمانی، فرهنگی، اقتصادی، زیست‌محیطی، حکمرانی و ملی است.<ref>[https://www.irantalent.com/blog/what-is-resilience/ «تاب آوری چیست و چرا اهمیت دارد؟»، وب‌سایت ایران تلنت.]</ref><ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمه‌ای بر تصویر ایران تاب‌آور»، 1403ش، ص 8.]</ref>
-تاب‌آوری به درسطح فردمی به روانی، عاطفی، فیزیکی و در سطح اجتماعی به خانواده‌ای، فرهنگی،<ref>[https://www.irantalent.com/blog/what-is-resilience/ «تاب آوری چیست و چرا اهمیت دارد؟»، وب‌سایت ایران تلنت.]</ref> اجتماعی، اقتصادی، سازمانی، حکمرانی، زیست‌محیطی و ملی تقسیم شده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمه‌ای بر تصویر ایران تاب‌آور»، 1403ش، ص 8،]</ref>
 == چالش‌ها ==
 آدمی، در زندگی خود همواره با چالش‌های متعددی مواجه می‌شود. در برخی مواقع، اتفاقاتی در زندگی رخ می‌دهند که به‌صورت مرتب، تاب‌آوری انسان را با چالش روبه‌رو می‌کند و هیچ انسانی از این قاعده مستثنا نیست. علاوه بر حوادث غیرمترقبه و خارج از انتظار، برخی شرایط بلندمدت نیز آدمی را تحت فشار قرار داده و او را به‌سمت ناامیدی سوق می‌دهند و تاب‌آوری انسان را به چالش می‌کشد.<ref>مقدسی، تاب آوری، اقدام در کوچینگ، 1398ش.</ref>
-== مفهوم تاب‌آوری در علوم مختلف ==
+== تفاوت تاب‌آوری با مفاهیم مشابه ==
-=== اکولوژی (زیست‌شناسی) ===
+* '''مقاومت:''' رویکردی ایستا و واکنشی است که بر ایستادگی فیزیکی در برابر فشار تأکید دارد. سیستمی که صرفاً مقاومت می‌کند، انرژی خود را در تقابل با نیروی مهاجم مستهلک می‌سازد.
-تاب‌آوری، به‌معنای حالت ارتجاعی داشتن در قرن هفدهم میلادی مورد استفاده قرار گرفت. بوم‌شناسان،<ref>شاخه‌ای از زیست‌شناسی که با الگوهای مکانی و زمانی توزیع و فراوانی جانداران، سروکار داشته و بررسی‌های آنها، شامل علیت رویدادها نیز می‌شود.</ref> این مفهوم را برای مواردی همچون بلایای کوتاه‌مدت و پدیده‌های بلندمدت همچون تغییرات آب‌وهوایی استفاده کردند. تاب‌آوری در علم بوم‌شناسی (Ecology) به‌معنای «توانایی سیستم‌ها در جذب تغییرات و ایستادگی در برابر آنها» است. پس از مدتی، مفهوم تاب‌آوری بوم‌شناختی به جوامع انسانی گسترش یافت. از این منظر، تاب‌آوری اجتماع با سرمایهٔ اجتماعی مرتبط بوده و می‌توان آن را بر حسب عوامل اقتصادی (مانند استقلال منابع)، نهادها (مانند حقوق مالکیت) و مسائل جمعیتی (مانند مهاجرت) اندازه‌گیری کرد.
+* '''انعطاف‌پذیری:''' ناظر بر ظرفیت تغییر شکل موقتی و سطحی در برابر تکانه‌هاست.
+* '''انطباق‌پذیری:''' فرایندی شناختی است که سازگاری با تغییرات محیطی را مدنظر قرار می‌دهد.
-=== علوم پایه و مهندسی ===
-در علوم پایه و مهندسی نیز مفهوم تاب‌آوری، پیشینه‌ای طولانی دارد. این مفهوم، در این گروه از علوم، به‌عنوان یک ویژگی سرعتی محسوب شده و به‌معنای مدت زمانی است که صرف‌نظر از نوسان مورد نیاز پس از بروز تنش، یک سازه یا سیستم، به حالت تعادل اولیه بر می‌گردد.
-=== روان‌شناسی ===
-در علم روان‌شناسی، تاب‌آوری به‌معنای توانایی افراد در تطبیق مناسب با شرایط تنش‌زا و دشواری‌های زندگی است. روان‌شناسان بر این باورند که این ویژگی، انسان را برای سازگاری و غلبه بر خطر و سختی‌ها آماده می‌کند. آنها همچنین بر این نکته تأکید می‌کنند که تاب‌آوری، نه رفع‌کنندهٔ استرس و نه پاک‌کنندهٔ مشکلات زندگی است، بلکه، قدرتی است که به فرد اجازه می‌دهد تا با مشکلات پیش رو مقابله‌ای سالم داشته باشد.
-=== علوم مدیریتی و رفتار سازمانی ===
-در علوم مدیریتی و رفتار سازمانی، تاب‌آوری به‌عنوان یک فرایند مورد توجه است. این مفهوم، در این گروه از علوم مدیریتی، به‌معنای ظرفیت مردم و سیستم‌ها است که عملکرد سازمانی را تسهیل کرده و روابط کارکردی را با وجود آشفتگی‌ها حفظ می‌کنند.<ref>Rose, Adam, Economic Resilience to Disasters, 2009, P75.</ref>
-=== اقتصاد ===
-در سال‌های اخیر، تاب‌آوری اقتصادی را به دو صورت ایستا و پویا تعریف می‌کنند:
-# '''تاب‌آوری اقتصادی ایستا''':<ref>Static Economic Resilience</ref> توانایی یک سیستم در حفظ وظیفهٔ خود (مانند تداوم تولید) در زمان بروز شوک است؛
-# '''تاب‌آوری اقتصادی پویا''':<ref>Dynamic Economic Resilience</ref> سرعتی است که یک سیستم از یک شوک شدید بهبود پیدا کرده و به حالت مطلوب خود بر می‌گردد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/202207/fa غیاثوند، «شاخص‌های تاب آوری اقتصادی»، نشریۀ روند (روند پژوهش‌های اقتصادی) 1394ش، ص79-106].</ref>
-== تفاوت تاب‌آوری با بازگشت به حالت اولیه ==
+در مقابل، تاب‌آوری توانایی یک سیستم برای جذب شوک، بهبود سریع، یادگیری از بحران و بازگشت به مسیر توسعه تکامل‌یافته‌تر پس از وقوع اختلال است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمه‌ای بر تصویر ایران تاب‌آور»، 1403ش، ص 8-9.]</ref><ref>[https://shora-banovan.farhang.gov.ir/fa/news/590519/مفهوم-تاب-آوری-چیست#:~:text=واژه%20تاب%20آوری%20از%20ریشه، «مفهوم تاب آوری چیست؟»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اخبار.]</ref>
-بسیاری از انسان‌ها، تاب‌آوری را با بازگشت به حالت اولیه اشتباه گرفته و تصور می‌کنند که آدمی همچون توپ پلاستیکی، هر بار که به زمین‌می‌خورد، بدون هیچ تغییری دوباره برخاسته و به حالت اولیهٔ خود بر می‌گردد. این در حالی است که انسان، پس از هر بار به زمین‌خوردن، به تلاش بسیاری برای دوباره برخاستن نیاز دارد. همهٔ انسان‌ها، در زندگی با موانع و مشکلاتی روبه‌رو هستند که با گذر از آنها، تغییرات بسیاری نیز در خود احساس خواهند کرد؛ مانند تغییر در دیدگاه یا تغییر در نظام ارزش‌ها.<ref>[https://shora-banovan.farhang.gov.ir/fa/news/590519/مفهوم-تاب-آوری-چیست#:~:text=واژه%20تاب%20آوری%20از%20ریشه، هوایی%20استفاده%20می%20شده%20است. «مفهوم تاب آوری چیست؟»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اخبار.]</ref>
 == افراد تاب‌آور ==
@@ خط ۱۰۱: / خط ۸۵: @@
 * غیاثوند، ابوالفضل و عبدالشاه، فاطمه، «شاخص‌های تاب‌آوری اقتصادی»، نشریهٔ روند (روند پژوهش‌های اقتصادی)، دوره ۲۲، شماره ۷۱، ۱۳۹۴ش.
 * «ضرورت توجه به نقش تاب‌آوری سالمندان»، پایگاه خبری سلامت نیوز، تاریخ بازدید: ۱۷ بهمن ۱۴۰۱ش.
+* نصر اصفهانی، علیرضا؛ لسان طوسی، فهیمه؛ نجفی رستاقی، حیدر؛ برومند کاخکی، احمد، «''مقدمه‌ای بر تصویر ایران تاب‌آور''»، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (شماره مسلسل ۲۰۱۷۶)، ۱۴۰۳ش.
 * «مفهوم تاب‌آوری چیست؟»، وب‌سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اخبار، تاریخ بازدید: ۱۵ بهمن ۱۴۰۱ش.
+* مقدسی، محمد رضا، «''تاب‌آوری اجتماعی چیست؟''»، وب‌سایت خانه تاب‌آوران ایران، تاریخ بازدید: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش.
 * مقدسی، محمدرضا و نزاکت الحسینی، مرضیه، تاب‌آوری، اقدام در کوچینگ، تهران، پروچستا، ۱۳۹۸ش.
-* نصر اصفهانی، علیرضا؛ لسان طوسی، فهیمه؛ نجفی رستاقی، حیدر؛ برومند کاخکی، احمد، «''مقدمه‌ای بر تصویر ایران تاب‌آور''»، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (شماره مسلسل ۲۰۱۷۶)، ۱۴۰۳ش.
-**
 * Rose, Adam Z, Economic Resilience to Disasters, Published Articles and Papers, 2009, P75.
+{{تاب‌آوری}}
+{{امنیت}}
+{{مهارت‌های زندگی}}