قمپز در کردن: تفاوت میان نسخهها
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
| عنوان اصلی = قمپز در کردن | | عنوان اصلی = قمپز در کردن | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان عربی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان علمی = | | عنوان علمی = | ||
| شاخه علمی = | | شاخه علمی = [[زبانشناسی]]، [[فرهنگ عامه]] | ||
| نوع مفهوم = اصطلاح عامیانه | | نوع مفهوم = اصطلاح عامیانه | ||
| معنای اصطلاحی = | | معنای اصطلاحی = [[لافزدن]]، [[خودستایی]] یا ادعاهای بزرگ و بیپایه که پشتوانه عملی ندارد | ||
| حوزه کاربرد = گفتار روزمره، فرهنگ عامیانه و نقد رفتارهای اجتماعی | | حوزه کاربرد = گفتار روزمره، فرهنگ عامیانه و نقد رفتارهای اجتماعی | ||
| گستره جغرافیایی = | | گستره جغرافیایی = حوزه فارسیزبان | ||
| منشأ تاریخی = | | منشأ تاریخی = | ||
| نخستین کاربرد = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = واژه | | ریشه واژه = واژه «قمپز»، نام نوعی توپ جنگی عثمانی | ||
| مرتبط با = لافزنی، | | مرتبط با = لافزنی، [[بلوفزدن]]، [[فخرفروشی]] | ||
| اهمیت = | | اهمیت = | ||
| مبدع = | | مبدع = | ||
| مروج = | | مروج = | ||
| مقدس برای = | | مقدس برای = | ||
| مورد احترام = | | مورد احترام = | ||
| آثار مرتبط = | | آثار مرتبط = | ||
}} | }} | ||
'''{{درشت|قمپز در کردن}}'''؛ اصطلاحی عامیانه برای اشاره به لافزنی توخالی و خودستایی پوچ و بیپشتوانه. | '''{{درشت|قمپز در کردن}}'''؛ اصطلاحی عامیانه برای اشاره به لافزنی توخالی و خودستایی پوچ و بیپشتوانه. | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۵۸
 قمپز توپ جنگی عثمانی | |
پادکست مقاله | 🡇
| |
| عنوان اصلی | قمپز در کردن |
|---|---|
| شاخه علمی | زبانشناسی، فرهنگ عامه |
| نوع مفهوم | اصطلاح عامیانه |
| معنای اصطلاحی | لافزدن، خودستایی یا ادعاهای بزرگ و بیپایه که پشتوانه عملی ندارد |
| حوزه کاربرد | گفتار روزمره، فرهنگ عامیانه و نقد رفتارهای اجتماعی |
| گستره جغرافیایی | حوزه فارسیزبان |
| ریشه واژه | واژه «قمپز»، نام نوعی توپ جنگی عثمانی |
| مرتبط با | لافزنی، بلوفزدن، فخرفروشی |
| زیرنویس عنوان | اصطلاحی عامیانه برای اشاره به لافزنی توخالی و خودستایی بیپشتوانه |
قمپز در کردن؛ اصطلاحی عامیانه برای اشاره به لافزنی توخالی و خودستایی پوچ و بیپشتوانه.
قمپز در کردن بهمعنای لافزدن بیاساس و خودستایی توخالی، از نام توپ جنگی عثمانیها به نام قمپز، گرفته شده است که صدایی بلند اما بیاثر تولید میکرده است. این اصطلاح امروزه برای تمسخر ادعاهای پوچ و فخرهای بیپایه در فرهنگ عامیانه استفاده میشود.
واژهشناسی قمپز
در لغتنامهٔ دهخدا، قُمپُز بهمعنای دعوای بیدلیل، فخر و مباهات بیمورد و بالیدن نابهجا آمده است و قمپز درکردن نیز به دعاوی دروغین اشاره دارد.[۱] در فرهنگ معین غُنپز یا غُمپز بهمعنی لاف و گزاف، ادعا و فخر فروشی تعریف شده است.[۲] در فرهنگ فارسی عمید نیز قمپز در کردن بهمعنای لافزدن و خودستایی عامیانه معرفی شده است.[۳] در زبان انگلیسی قمپز در کردن با دو عبارت to bluff یا swagger شناخته میشود.[۴] اصطلاح بلوفزدن نیز در فرهنگ عامیانه ایرانیان بهمعنای لافزدن و ادعای بیپایه و اساس است.[۵]
ریشه تاریخی قمپز درکردن
ریشهٔ تاریخی اصطلاح قمپز در کردن بهنوعی توپ جنگی به نام «قمپز» بازمیگردد؛ عثمانیها در نبردهای تاریخی با ایران، بهویژه در قرنهای ۱۶ و ۱۷م از این توپ جنگی استفاده میکردند. این توپ جنگی فقط با باروت و پارچههای فشرده پر میشد و فاقد گلولهٔ واقعی بود و تنها صدایی مهیب برای به وحشت انداختن سربازان و چهارپایان دشمن تولید میکرد، بدون آنکه تخریبی در پی داشته باشد.[۶] بیخطر بودن این توپ جنگی بهتدریج موجب شد که در فرهنگ عامیانه ایرانیان، برای تمسخر لافزنی و ادعاهای بزرگ، اما پوچ و بیاثر، از عبارت قمپز درکردن، استفاده شود.[۷]
کاربرد قمپز درکردن در زندگی روزمره
اصطلاح قمپز درکردن، در زبان عامیانه برای تمسخر ادعاهای بیپایه، استفاده میشود؛[۸] زیرا این افراد با لافزدن و بزرگنمایی قصد دارند دیگران را با خود همسو کنند. برخی از این مصادیق عبارتند از:
- در روابط اجتماعی: وقتی کسی موفقیتهای ساختگی خود را به رخ دیگران میکشد، پشت سر او میگویند: فلانی قمپز در میکنه و فقط حرف میزنه.
- در فضای مجازی: برای پستهای خودستایانه و بدون پشتوانهٔ برخی بلاگرها در نمایش ثروت یا دانش خود یا تبلیغات دروغین در فضای مجازی این اصطلاح کاربرد دارد.
- در محیط کار یا سیاست: توصیف وعدههای توخالی مسئولان یا رقبا، به معنای قمپز در کردن بدون عمل نیز تعبیر میشود.[۹]
پانویس
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه قمپز.
- ↑ معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه قمپز.
- ↑ عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه قمپز.
- ↑ «قمپز در کردن به انگلیسی»، وبسایت فست دیکشنری.
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه بلف.
- ↑ پیرانی و پیری، «قمپز در کردن»، وبسایت ادبستان شعر پارسی.
- ↑ «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وبسایت تبیان.
- ↑ «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «قمپز در کردن»، وبسایت یوتاب.
منابع
- «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۰ش.
- پیرانی، امین و پیری، حامد، «قمپز در کردن»، وبسایت ادبستان شعر پارسی، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
- عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
- «قمپز در کردن»، وبسایت یوتاب، تاریخ درج مطلب: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
- «قمپز در کردن به انگلیسی»، وبسایت فست دیکشنری، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
- «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ش.
- معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
| اصطلاحات | |
|---|---|
| ضربالمثلهای فارسی | |
| ضربالمثلهای عربی | |
| ضربالمثلهای انگلیسی | |
| ضربالمثلهای چینی | |
| ضربالمثلهای پشتو | |
| در فرهنگ و هنر | |
| موارد مرتبط | |
