آردگیز گردانی: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''آردگیز گردانی'''}}؛ آیین معنوی و سنتی در جنوب ایران به مناسب ولادت امام مهدی.

آردگیز گردانی، سنتی به‌جای‌مانده از گذشتگان در مناطق جنوبی ایران است. این سنت که در [[نیمه شعبان|نیمهٔ ماه شعبان]] برگزار می‌شود، در استان هرمزگان هنوز پابرجا مانده است. جشن آردگیز گردانی، با حضور [[شیعیان]] و اهل‌سنت برگزار می‌شود. این آیین سنتی که سالیان متمادی در خطهٔ جنوب [[ایران]] رایج بوده، در فهرست معنوی ایران و نیز در فهرست [[آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است و جزء [[میراث فرهنگی ناملموس ایران|میراث ناملموس]] استان هرمزگان محسوب می‌شود.

واژهٔ آردگیز در گویش مینابی و بندری به معنای اَلَک است. در گذشته، مردم این مناطق، برای پخت [[نان]] از آردگیز برای الک کردن آرد استفاده می‌کردند. [[آردگیز گردانی]]، آیینی معنوی در نقاط جنوبی ایران است که به اسامی دیگری همچون آربیز گردانی، هارگیس گردانی، آرگیز گردانی، هارگیز گردونی، هارگیس گردون و حک یا حق لیلی نیز شناخته می‌شود. این آیین معنوی، مصادف با شب نیمهٔ شعبان و همزمان با ولادت امام مهدی و روز جهانی مستضعفین، برگزار می‌شود که طی آن، افراد، به‌خصوص کودکان و نوجوانان زیر ۲۰ سال، با در دست داشتن آردگیز به درب خانه‌های همسایگان و هم‌محله‌ای‌های خود رفته و با تبریک ولادت امام زمان، از آنها انواع شیرینی و [[هدیه]] دریافت می‌کنند. برخی، قدمت این آیین را بیش از ۸۰ سال دانسته‌اند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84683356/آردگیز-گردانی-حق-لیلی-سنت-کهن-در-هرمزگان «آردگیز گردانی (حق لیلی) سنت کهن در هرمزگان»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

مردم میناب و روستاهای اطراف آن، با فرا رسیدن [[شعبان|ماه شعبان]] و در آستانهٔ ولادت [[امام مهدی]]، برای خرید، تهیه و دوخت انواع لباس‌های رنگی و نیز تهیهٔ انواع شیرینی برای برپایی جشن میلاد آخرین امام شیعیان، آماده می‌شوند. در روز چهاردهم از [[ماه شعبان]]، مردم در این مناطق با شور و حرارت بسیار، برای تدارک [[جشن]] آماده شده و در غروب روز چهاردهم، پس از اقامهٔ [[نماز]] مغرب و عشاء، زنان و مردان، به‌صورت خانوادگی، گروهی یا انفرادی، با در دست داشتن آردگیز (الک) که در گذشته از برگ درخت [[خرما]] تهیه می‌شد، به خانه‌های همسایگان خود مراجعه کرده و آوای «حق لیلی که وقتیشن، کیک هاده که وقتیشن» یا «نیمهٔ شعبان امشب، آردگیز کَردُنن امشب»<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/745572/%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%AF%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%A2%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%8 «شعبان ماه نذر همدلی است؛ از سنت آردگیز گردانی تا هر محله یک قربانی»، خبرگزاری قدس.]</ref> را با صدای بلندی سر می‌دهند. صاحبخانه نیز با شنیدن این آوای آشنا، هر چیزی که برای آن شب تدارک دیده، بیرون آورده و از مردم پذیرایی می‌کند. امروزه، برخی به جای استفاده از آردگیز، از پلاستیک استفاده کرده و مردم نیز هدایای خود را در آن می‌ریزند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>

 

در برخی نقاط، برگزاری این آیین تا نیمه‌های شب، ادامه داشته و مردم تا دیرهنگام، در [[حسینیه]]‌ها و [[مساجد]] به برپایی [[جشن]] و مولودی‌خوانی مشغول می‌شوند. در گذشته، بانوان در این جشن، به طبخ انواع شیرینی و تنقلات خوشمزه می‌پرداختند، اما امروزه، بیشتر از خوراکی‌های بازاری و آماده استفاده می‌شود. این آیین، در گذشته از دو شب پیش از میلاد امام مهدی آغاز شده و شور و حرارتی وصف‌ناشدنی داشت. امروزه، این جشن بسیار کمرنگ شده و تنها در برخی نقاط محدود از روستاها و محلات جنوبی ایران برگزار می‌شود.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>

مردم در این مناطق، از دیرباز، بر این باور بوده‌اند که سکه‌هایی که در این شب بر روی زمین افتاده باشند، متبرک بوده و تنها برخی از افراد که لیاقت داشته باشند، می‌توانند آنها را پیدا کنند. آنها معتقد بودند که این سکه‌ها، [[زندگی]] افراد را رونق خواهد داد. همچنین، مردم میناب معتقدند که در این شب، به نیت سلامتی امام زمان، باید به حداقل هفت خانه مراجعه کرده، به اهالی آن منازل، میلاد امام را تبریک گفته و پذیرایی شوند. مردم بر این باورند که هدایای دریافتی در این شب، تمامی متبرک بوده و به‌همین دلیل از آنها برای شفای بیماران و رفع حاجت نیازمندان استفاده می‌کنند.<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/9011785/%D8%A2%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A8-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1% «آردگیز گردانی آئین شب نیمۀ شعبان در جنوب ایران»، خبرگزاری بسیج.]</ref>

 

بسیاری از مردم نیز بر این باورند که هدف از در دست گرفتن الک یا آردگیز در این شب، این است که همچون آردی که صاف و یکنواخت از الک بیرون می‌ریزد، کینه‌ها و کدورت‌های گذشته نیز از دل‌های آنها پاک می‌شود. همچنین، در مناطقی از جمله بندر لنگه، خانواده‌هایی که سالیان دراز در حسرت فرزند بوده‌اند، در صورت برآورده شدن [[نذر]] خود، به‌مدت هفت سال به مردم در شب ۱۵ شعبان، آردگیز گردانی می‌دهند.<ref>[https://cyaran.ir/post/آردگیزگردانی-نمادی-از-یکرنگی-3729 غلامی، «آردگیز گردانی، نمادی از یکرنگی و صداقت»، وب‌سایت بانیما.]</ref>

== فلسفهٔ برگزاری ==

برخی بر این باورند که [[آرد]] نماد سپیدی و پاکی، و الک، نماد زدودن کینه و کدورت از دلها است. از این دیدگاه، مراسم آردگیز گردانی بیانگر یکرنگی، دوستی و [[صداقت]] میان انسان‌ها در یک اجتماع است؛ ارزش‌هایی که به باور آنها، امروزه در زندگی و حیات اجتماعی ایرانیان کمرنگ شده و بسیاری از مردم به زندگی ماشینی و عاری از این ارزش‌ها روی آورده‌اند. به اعتقاد آنان، این گونه آیین‌ها که پشتوانه‌ای از باورهای دینی و فرهنگی دارند، می‌توانند بر سلامت روان و نیز تعاملات اجتماعی انسان‌ها تأثیر مثبت بگذارند.<ref>[https://cyaran.ir/post/آردگیزگردانی-نمادی-از-یکرنگی-3729 غلامی، «آردگیز گردانی، نمادی از یکرنگی و صداقت»، وب‌سایت بانیما.]</ref>

* غلامی، صدیقه، «آردگیز گردانی، نمادی از یکرنگی و صداقت»، وب‌سایت بانیما، تاریخ بارگذاری: ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.