جز حمید فاضل صفحهٔ پیشنویس:خوسدوزی را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به خوسدوزی منتقل کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =خوسدوزی.png | |||
| زیرنویس تصویر =یک زن بندری در حال خوسدوزی | |||
| image_alt =یک زن بندری در حال خوسدوزی | |||
| فایل پادکست = | |||
| تاریخ پادکست = | |||
| حجم فایلپادکست = | |||
| عنوان اصلی = خوسدوزی | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = [[صنایع دستی]]، [[هنرهای سنتی]] | |||
| نوع مفهوم = هنر دستی و رودوزی | |||
| معنای اصطلاحی = نوعی [[سوزندوزی]] با استفاده از نوارهای باریک فلزی (طلایی یا نقرهای) بر روی پارچههای توری برای ایجاد نقوش هندسی و [[اسلیمی]] | |||
| حوزه کاربرد = تزیین لباسهای محلی (جلبیل، شلوار)، پرده، لوازم منزل (رومیزی، کوسن) و جلد قرآن | |||
| گستره جغرافیایی = جنوب ایران ([[هرمزگان]]، [[بوشهر]]، [[بلوچستان]]، [[فارس]]) و مناطقی از [[کردستان]]؛ همچنین [[هندوستان]] و [[پاکستان]] | |||
| منشأ تاریخی = دوران [[ایران در دوران صفویه|صفویه]] (در ایران)؛ ریشههای اولیه در هندوستان | |||
| نخستین کاربرد = تزیین منسوجات با استفاده از مفتولهای نقره اصل | |||
| ریشه واژه = «خوس» یا «حوص» به معنای برگ درخت نخل (به دلیل شباهت نوارها به برگهای باریک نخل) | |||
| مرتبط با = [[گلابتوندوزی]]، [[پولکدوزی]]، [[نقدهدوزی]] | |||
| اهمیت = دارای مهر اصالت جهانی [[یونسکو]]؛ نماد هنر بومی زنان جنوب و میراث ناملموس ملی | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''خوسدوزی؛''' از رودوزیهای سنتی در جنوب ایران، بهویژه استان هرمزگان با استفاده از نوارهای باریک طلایی و نقرهای. | '''خوسدوزی؛''' از رودوزیهای سنتی در جنوب ایران، بهویژه استان هرمزگان با استفاده از نوارهای باریک طلایی و نقرهای. | ||
| خط ۱۳: | خط ۴۲: | ||
== کاربرد == | == کاربرد == | ||
[[پرونده:خوسدوزی۱.png|جایگزین=کیف خوسدوزی شده|بندانگشتی|کیف خوسدوزی شده|راست]] | |||
استفاده از هنر خوسدوزی در تزیین پردههای توری، دمپای شلوار زنان، [[لباس عروس]]، کلاه، پیراهن، [[جلیقه]]، چادرهای توری، جلد قرآن، جلد کوسن، رومیزی، روتختی، لباسهای محلی و روسریهای توری (جلبیل) کاربرد دارد. اگرچه این هنر جنبهٔ استفادهٔ محلی دارد؛ اما خوسدوزی مورد استقبال علاقهمندان حوزهٔ هنرهای سنتی نیز قرار گرفته است.<ref>{{پک|وهابی نیاری|1402|ک=طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)|ص=58-59}}</ref> | استفاده از هنر خوسدوزی در تزیین پردههای توری، دمپای شلوار زنان، [[لباس عروس]]، کلاه، پیراهن، [[جلیقه]]، چادرهای توری، جلد قرآن، جلد کوسن، رومیزی، روتختی، لباسهای محلی و روسریهای توری (جلبیل) کاربرد دارد. اگرچه این هنر جنبهٔ استفادهٔ محلی دارد؛ اما خوسدوزی مورد استقبال علاقهمندان حوزهٔ هنرهای سنتی نیز قرار گرفته است.<ref>{{پک|وهابی نیاری|1402|ک=طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)|ص=58-59}}</ref> | ||
| خط ۱۹: | خط ۴۹: | ||
== نقشهای خوسدوزی == | == نقشهای خوسدوزی == | ||
[[پرونده:خوسدوزی۲.jpg|جایگزین=گل ششپر در خوسیدوزی |راست|بندانگشتی|نمونهای از گل ششپر در خوسیدوزی ]] | |||
نقشهای خوسدوزی بسته به نوع بافت و شکلی که ایجاد میکنند، بهنامهای مختلفی خوانده میشوند؛ نقشی که بهشکل مربع ایجاد میشود، «پُلُکو» یا «پَدری» گفته میشود. این نقش، پایهٔ کار خوسدوزی است. کنار هم قرارگرفتن پلکوها بهشکل گل ششپر را پلکویی گویند. از قرارگرفتن یک پلکویی در مرکز و شش پلکو در شش جهت آن، یک گل پلکویی شکل میگیرد که به «سیزده تِک» معروف است.<ref>{{پک|صابری افتخاری|16 دی 1398|ک=مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی|ف=خوسدوزی|کد=ایرانی}}</ref> نقوشی که بیشتر در خوسدوزی بهکار میرود شامل نقوش ستارگان، خشتدرخشت، تکدوزی، پردوزی، حاشیهٔ برگ انجیری، قلب خالی، کندوعسلی، ششقلب، نقوش گل، خرچنگ، پروانه، عقرب، گل فرفرهای، پیالهای و نگارهٔ طاووسی است.<ref>{{پک|وهابی نیاری|1402|ک=طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)|ص=59-60}}</ref> | نقشهای خوسدوزی بسته به نوع بافت و شکلی که ایجاد میکنند، بهنامهای مختلفی خوانده میشوند؛ نقشی که بهشکل مربع ایجاد میشود، «پُلُکو» یا «پَدری» گفته میشود. این نقش، پایهٔ کار خوسدوزی است. کنار هم قرارگرفتن پلکوها بهشکل گل ششپر را پلکویی گویند. از قرارگرفتن یک پلکویی در مرکز و شش پلکو در شش جهت آن، یک گل پلکویی شکل میگیرد که به «سیزده تِک» معروف است.<ref>{{پک|صابری افتخاری|16 دی 1398|ک=مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی|ف=خوسدوزی|کد=ایرانی}}</ref> نقوشی که بیشتر در خوسدوزی بهکار میرود شامل نقوش ستارگان، خشتدرخشت، تکدوزی، پردوزی، حاشیهٔ برگ انجیری، قلب خالی، کندوعسلی، ششقلب، نقوش گل، خرچنگ، پروانه، عقرب، گل فرفرهای، پیالهای و نگارهٔ طاووسی است.<ref>{{پک|وهابی نیاری|1402|ک=طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)|ص=59-60}}</ref> | ||
| خط ۳۲: | خط ۶۳: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=اسفندیاری|نام=هاله|عنوان=نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران: از هشت هزار سال قبل از میلاد تا امروز|سال=1370|مکان=تهران|ناشر=منتخب صبا}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=اسفندیاری|نام=هاله|عنوان=نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران: از هشت هزار سال قبل از میلاد تا امروز|سال=1370|مکان=تهران|ناشر=منتخب صبا}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=خطیبیزاده|نام=محمد|عنوان=پوشش مردم هرمزگان: پوشش مردان|سال=1393|مکان=شیراز|ناشر=ایلاف|جلدها=2|شابک=9789641980704}} | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=خطیبیزاده|نام=محمد|عنوان=پوشش مردم هرمزگان: پوشش مردان|سال=1393|مکان=شیراز|ناشر=ایلاف|جلدها=2|شابک=9789641980704}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=وهابی نیاری|نام=لیلا|عنوان=طراحی البسه بانوان با رویکرد اشاعه فرهنگ و هنر مردمان هرمزگان (مطالعه موردی خوسدوزی در طراحی لباس زنان استان هرمزگان)|سال=1402|مکان=یزد|پیوند=https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/268b0a4f3fd7ab0290ad96fa78577eb2}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با هنر زیبای خوسدوزی|نشانی=https://www.beytoote.com/art/handicrafts/familiarity-art02-embroidering.html|تاریخ بازبینی=20 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|بیتوته}}|وبگاه=وبسایت بیتوته}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی بوشهر مهر اصالت جهانی گرفت|نشانی=https://khabarebandar.ir/22145/خوس-دوزی-بوشهر-مهر-اصالت-جهانی-گرفت/?print=1|تاریخ بازبینی=31 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اصالت}}|وبگاه=خبرگزاری بندر|تاریخ=7 تیر 1401}} | * {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی بوشهر مهر اصالت جهانی گرفت|نشانی=https://khabarebandar.ir/22145/خوس-دوزی-بوشهر-مهر-اصالت-جهانی-گرفت/?print=1|تاریخ بازبینی=31 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اصالت}}|وبگاه=خبرگزاری بندر|تاریخ=7 تیر 1401}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی ظرفیت بسیاری در لباس و اکسسوری دارد|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5912038/خوس-دوزی-ظرفیت-بسیاری-در-لباس-و-اکسسوری-دارد|تاریخ بازبینی=1 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|اکسسوری}}|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=23 مهر 1402}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی|نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/article/246529/خوس-دوزی|تاریخ=16 دی 1398|تاریخ بازبینی=1 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|ایرانی}}|وبگاه=مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی}} | |||
* {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی؛ هنر دست زنان هرمزگانی|نشانی=https://www.chtn.ir/news/1403062601584/خوس-دوزی-هنر-دست-زنان-هرمزگانی|تاریخ بازبینی=20 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|آریا}}|وبگاه=وبسایت میراث آریا}} | * {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی؛ هنر دست زنان هرمزگانی|نشانی=https://www.chtn.ir/news/1403062601584/خوس-دوزی-هنر-دست-زنان-هرمزگانی|تاریخ بازبینی=20 خرداد 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|آریا}}|وبگاه=وبسایت میراث آریا}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی؛ هنری که برای ماندگار شدن باید آن را بهروز کرد|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/7352064/خوس-دوزی-هنری-که-برای-ماندگارشدن-باید-آن-را-به-روز-کرد|تاریخ=23 اردیبهشت 1399|تاریخ بازبینی=1 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|جوان}}|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان}} | * {{یادکرد وب|عنوان=خوسدوزی؛ هنری که برای ماندگار شدن باید آن را بهروز کرد|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/7352064/خوس-دوزی-هنری-که-برای-ماندگارشدن-باید-آن-را-به-روز-کرد|تاریخ=23 اردیبهشت 1399|تاریخ بازبینی=1 تیر 1405|شناسه={{شناسه یادکرد|جوان}}|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان}} | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{نساجی}} | |||
{{هنرهای تزیینی}} | |||
[[رده:صنایع دستی]] | |||
[[رده:هنرهای تزئینی]] | |||
