پرش به محتوا

اربعین حسینی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
جز ویکی سازی
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
{{جعبه اطلاعات آیین
| تصویر            =اربعین.jpg|300px|thumb|left 
| تصویر            = اربعین حسینی.png
| زیرنویس تصویر    =پیاده روی اربعین حسینی
| زیرنویس تصویر    = پیاده‌روی اربعین حسینی در مسیر «طریق العلما»
| image_alt        =
| جایگزین          = پیاده‌روی اربعین حسینی در مسیر «طریق العلما»
| فایل پادکست      =اربعین.ogg
| فایل پادکست      = اربعین.ogg
| حجم فایلپادکست    =10/7
| حجم فایلپادکست    = ۱۰/۷
| تاریخ پادکست      =28-3-1405 
| تاریخ پادکست      = ۲۸-۳-۱۴۰۵
| زیرنویس عنوان    =
| نام رسمی          = اربعین حسینی
 
| نام انگلیسی      =
| عنوان اصلی        =  
| نام عربی          =
| عنوان انگلیسی    =  
| نام بومی          =
| عنوان عربی        =  
| زیرنویس عنوان     = چهلمین روز پس از شهادت امام حسین
| عنوان علمی        =  
| زمان برگزاری      = ۲۰ صفر
| شاخه علمی        =  
| علت برگزاری      = چهلمین روز پس از شهادت [[امام حسین]]
| نوع مفهوم        =  
| هدف برگزاری      = بزرگداشت [[اربعین حسینی]] {{سخ}} [[زیارت اربعین]]
| معنای اصطلاحی      =  
| مکان برگزاری      = [[کربلا]] {{سخ}} [[عراق]]
| حوزه کاربرد      =  
| گستره جغرافیایی  = [[جهان اسلام]]
| گستره جغرافیایی  =  
| منشأ تاریخی      = واقعه کربلا (سال ۶۱ق)
| منشأ تاریخی      =  
| وجه نمادین        = سوگواری و گرامیداشت یاد شهدای کربلا
 
| شماره ثبت ملی    =
| نخستین کاربرد    =  
| تاریخ ثبت ملی    =
| ریشه واژه        =  
| نمادها            = [[پیاده‌روی اربعین]] {{سخ}} موکب
| مرتبط با          =  
| مورد احترام      = [[مسلمانان]]
| اهمیت            =  
| مقدس برای        = [[شیعیان]]
| مبدع              =
| ثبت جهانی        =
| مروج              =  
| ریشه دینی        =
| مقدس برای        =  
| مورد احترام      =  
| آثار مرتبط        =  
}}
}}
<big>'''اربعین'''</big>؛ چهلمین روز درگذشت افراد و یادبود ويژه‌ امام حسین<br>
{{درشت|'''اربعین حسینی؛'''}} چهلمین روز پس از شهادت امام حسین و از مهم‌ترین مناسبت‌های شیعیان.


اربعین، در لغت به‌معنی چهلم و در فرهنگ صوفی‌ها، به‌معنی چهل روز گوشه‌نشینی برای [[ریاضت]] و [[عبادت]] است.<ref> [https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه اربعین، سایت واژه‌یاب.]</ref>  همچنین اربعین، در فرهنگ [[مسلمانان]] به‌معنی چهلمین روز درگذشت متوفا و به‌ویژه چهلمین روز [[شهادت]] [[امام حسین]] است که مصادف با بیستم [[ماه صفر]] در سال [[تقویم هجری قمری|قمری]] است و به‌نام «[[اربعین|اربعین حسینی]]»، شناخته می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه اربعین، سایت واژه‌یاب.]</ref>
اربعین حسینی چهلمین روز پس از شهادت [[امام حسین]] است که در بیستم ماه [[ماه صفر|صفر]] قرار دارد و از مناسبت‌های مهم در فرهنگ [[شیعه]] به‌شمار می‌رود. این روز با [[زیارت امام حسین]]، برگزاری آیین‌های سوگواری و [[پیاده‌روی اربعین]] گرامی داشته می‌شود. اربعین حسینی در بسیاری از کشورهای اسلامی، به‌ویژه ایران و عراق، با مراسم و سنت‌های مذهبی و مردمی همراه است و پیاده‌روی اربعین از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های سالانه مذهبی جهان به‌شمار می‌رود.


==اربعین در فرهنگ ایرانیان==  
== مفهوم‌شناسی ==
ایرانیان در چهلمین روز درگذشت افراد، مراسم یادبود برگزار می‌کنند. در این روز، آشنایان و اعضای [[خانواده]] متوفا، معمولا بر سر مزار او حاضر شده، برای شادی روح او [[قرآن]] خوانده، به یاد او، خیرات کرده و از پیشگاه خداوند، برای متوفا درخواست آمرزش می‌کنند<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۲۲۳-۲۲۴؛ <br>
اربعین در لغت به‌معنای چهلم است و در اصطلاح صوفیه، به چهل روز خلوت‌نشینی برای [[ریاضت]] و [[عبادت]] گفته می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/اربعین-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه اربعین، سایت واژه‌یاب.]</ref> عدد چهل در متون اسلامی جایگاه نمادین دارد و در موضوعاتی مانند بلوغ فکری انسان در چهل‌سالگی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%8ه_15_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8ه_%D8%A7%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%81 سورهٔ احقاف، آیۀ ۱۵.]</ref> میقات چهل‌روزه [[حضرت موسی]]،<ref>نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۹، ص۳۲۹.</ref> [[مبعث]] [[حضرت محمد|پیامبر اکرم]] در چهل‌سالگی<ref>یوسفی غروی، تاریخ تحقیقی اسلام (موسوعه التاریخ الاسلامی)، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۳۱۵.</ref> و شهادت چهل مؤمن بر جنازه مسلمان، مورد اشاره قرار گرفته است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ۱۳۶۳ش، ج۱۰۴، ص۶۲.</ref> در فرهنگ شیعیان، اربعین به چهلمین روز درگذشت افراد، به‌ویژه چهلمین روز شهادت [[امام حسین]]، اطلاق می‌شود که با بیستم [[ماه صفر]] مصادف است و با عنوان اربعین حسینی شناخته می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/اربعین معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه اربعین، سایت واژه‌یاب.]</ref><ref>طوسی، مصباح المجتهد، ۱۴۱۱ق، ص۷۸۷.</ref> این روز در منابع شیعی با بازگشت اهل‌بیت از شام به کربلا<ref>مفید، مسار الشیعه، ۱۴۱۴ق، ص۲۶.</ref> و نیز اولین زیارت جابر بن عبدالله انصاری، از صحابه پیامبر، و حضور او در کنار قبر حسین پیوند خورده است.<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ص۷۸۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج65، ۱۴۰۳ق، ص130.</ref> برخی گزارش‌ها نیز از حضور کاروان اهل‌بیت بر مزار شهدای کربلا در همین روز حکایت دارند.<ref>طوسی، تهذیب‌الاحکام، ج6، ۱۳۷۶ش، ص125؛ ابن‌طاووس، اقبال الاعمال، ۱۳۴۹ش، ص589.</ref>
ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج1، ۱۳۵۵ش، ص169.</ref> و خانواده‌ها به اطعام کسانی که در این چهل روز با آن‌ها همدردی کرده‌اند، می‌پردازند. برخی از مردم، مراسم چهلم (اربعین) را پایانی برای مراسم‌های عزاداری آن [[خانواده]] می‌دانند.<ref>فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۴ش، ص۴۶۳.</ref>
==اربعین حسینی==
[[شیعیان]]، هر سال در چهلمین روز شهادت [[امام حسین]]، بزرگ‌ترین مراسم سوگواری جهان را برپا می‌کنند.<ref>فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۴ش، ص۴۶۳.</ref> ایرانیان، با سیاه‌پوش کردن [[مسجد|مساجد]] و [[تکیه|تکیه‌ها]]، نصب پرچم‌های عزا بر سر در [[خانه|خانه‌ها]] و [[حسینیه|حسینیه‌ها]]، برگزاری مراسم [[عزاداری]]، خواندن زیارت عاشورا و پخش [[نذری]]، سنت بزرگ‌داشت اربعین حسینی را اجرا کرده و آن را به نسل‌های پسینی منتقل می‌کنند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج1، ۱۳۷۹ش، ص146.</ref><br>
به‌نقل از برخی منابع کهن، نخستین بار، جابر بن عبدالله انصاری که از یاران [[حضرت محمد]] بود، در چهلمین روز شهادت امام حسین، خود را به کربلا رسانید و در کنار قبر حسین، به سوگواری پرداخت.<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ص۷۸۷؛ <br>
مجلسی، بحارالانوار، ج65، ۱۴۰۳ق، ص130.</ref> در گزارش دیگری آمده که در همین روز، خاندان امام حسین در پایان دوران اسارت و در راه بازگشت از شام، به کربلا آمدند و بر سر مزار شهیدان کربلا، سوگواری کردند. <br>


برگزاری مراسم و بزرگداشت این روز، با آداب و مناسک خاصی همراه است<ref>طوسی، تهذیب‌الاحکام، ج6، ۱۳۷۶ش، ص125؛ <br>
== زیارت اربعین ==
ابن‌طاووس، اقبال الاعمال، ۱۳۴۹ش، ص589.</ref>  و بزرگان مذهب شیعه، اهتمام ويژه‌ای به برپایی مراسم [[روضه‌خوانی]] و سوگواری در منازل و [[تکیه|تکیه‌ها]] دارند.
[[امام حسن عسکری]] در روایتی، [[زیارت اربعین]] را یکی از نشانه‌های مؤمن معرفی کرده است.<ref>شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۵۲.</ref><ref>طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ص۷۸۷-788.</ref> این حدیث از سوی برخی عالمان دلیل بزرگداشت اربعین دانسته شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5211/7153/87219/دلیل-بزرگداشت-اربعین-چیست جعفریان، «دلیل بزرگداشت اربعین چیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> [[امام صادق]] نیز به فضایل ویژهٔ این زیارت اشاره کرده‌اند.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۱۱۳.</ref> همچنین زیارت‌نامه‌ای برای روز اربعین از امام صادق نقل شده است.<ref>شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۱۱۳.</ref> شیخ عباس قمی این زیارت‌نامه را در مفاتیح الجنان با عنوان زیارت اربعین نقل کرده است.<ref>قمی، مفاتیح الجنان، 1379ش، باب زیارات، ص۶۴۲.</ref>
==راهپیمایی اربعین حسینی==
[[پرونده:پیاده روی اربعین۲.jpg|جایگزین=پیاده‌روی اربعین حسینی، مسیر نجف به کربلا، ۱۴۰۴|بندانگشتی|پیاده‌روی اربعین حسینی، مسیر نجف به کربلا، ۱۴۰۴ش]]
پیاده‌روی به‌سوی کربلا در روز اربعین، یکی از سنت‌های رایج میان [[شیعیان]] است. از [[امام حسن عسکری]] نقل شده است که زیارت اربعین، یکی از نشانه‌های پنج‌گانه‌ی مؤمن است.<ref>طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ص۷۸۷-788.</ref> در برخی از منابع کهن اسلامی به پیاده‌روی پیشوایان مذهب شیعه در روز اربعین به‌سوی کربلا، اشاره شده است. راه‌پیمایی اربعین حتی با وجود مخالفت زمامداران بنی‌امیه و بنی‌عباس نیز برگزار می‌شد<ref>قاضی طباطبایی، تحقیق دربارۀ اول اربعین حضرت سیدالشهداء (ع)، ۱۳۸۳ش، ص۱-2.</ref> و به نمادی برای مخالفت با حکومت‌های تحریف‌کننده [[دین]]، تبدیل شد.<br>
[[شیعیان]] برای مشارکت در این مراسم از سراسر جهان، در ماه [[صفر]] به‌سوی کربلا حرکت می‌کنند و معمولا سفر خود را به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌کنند که در روز اربعین، به شهر کربلا برسند.<ref>شبر، ادب الطف او شعراء الحسین (ع)، ج1، ۱۳۸۸ق، ص41-42؛ <br>
فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۴ش، ص۴۶۳.</ref> این حرکت نمادین، به یاد و نام [[امام حسین]]، امروزه چنان پرشکوه برگزار می‌شود که در ۱۳۹۳ش، جمعیتی در حدود ۲۰ میلیون نفر از مردم جهان، در اربعین حسینی، در کربلا حاضر شدند. این جمعیت در ۱۳۹۴ش، به ۲۷ میلیون نفر افزایش یافت.


==اربعین حسینی در نقاط مختلف ایران==
== پیاده‌روی اربعین ==
[[پرونده:پیاده روی اربعین۱.jpg|جایگزین=مراسم جاماندگان اربعین حسینی در تهران،  پیاده‌روی مسیری ۱۳ کیلومتری از میدان امام حسین تا حرم حضرت عبدالعظیم حسنی|بندانگشتی|مراسم جاماندگان اربعین حسینی در تهران،  پیاده‌روی مسیری ۱۳ کیلومتری از میدان امام حسین تا حرم حضرت عبدالعظیم حسنی، ۱۴۰۳ش]]
{{اصلی|پیاده‌روی اربعین}}
ایرانیان [[عزاداری]] اربعین حسینی را در نقاط مختلف، با شکوه بسیار برگزار می‌کنند. در شهر [[قم]]، [[هیئت|هیئت‌های]] مذهبی، در چهلمین روز از [[شهادت]] امام حسین، به‌صورت دسته‌های کوچک و بزرگ سوگوار، به‌سوی حرم [[حضرت معصومه|فاطمه معصومه]]، حرکت می‌کنند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج2، ۱۳۷۹ش، ص92-94.</ref>
اربعین حسینی با آیین‌های [[سوگواری]] و [[زیارت]]، از جمله پیاده‌روی به‌سوی کربلا، گرامی داشته می‌شود<ref>طوسی، تهذیب‌الاحکام، ج6، ۱۳۷۶ش، ص125؛ ابن‌طاووس، اقبال الاعمال، ۱۳۴۹ش، ص589.</ref> و امروزه یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های سالانه مذهبی جهان به‌شمار می‌رود.<ref>فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۴ش، ص۴۶۳.</ref> در برخی از منابع کهن اسلامی به پیاده‌روی پیشوایان مذهب شیعه در روز اربعین به‌سوی کربلا، اشاره شده است که با وجود مخالفت زمامداران بنی‌امیه و بنی‌عباس نیز برگزار می‌شد.<ref>قاضی طباطبایی، تحقیق دربارهٔ اول اربعین حضرت سیدالشهداء (ع), ۱۳۸۳ش، ص۱-2.</ref> [[شیعیان]] برای مشارکت در این مراسم از سراسر جهان، در [[ماه صفر]] به‌سوی کربلا حرکت می‌کنند و معمولاً سفر خود را به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌کنند که در روز اربعین، به [[کربلا]] برسند.<ref>شبر، ادب الطف او شعراء الحسین (ع)، ج1، ۱۳۸۸ق، ص41-42؛{{سخ}}
فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۴ش، ص۴۶۳.</ref>


در [[مشهد]] نیز هیئت‌های مذهبی، در دهه‌ی پایانی ماه [[صفر]]، در شب‌هایی مشخص به حرم [[امام رضا]] می‌روند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج2، ۱۳۷۹ش، ص184.</ref> مردم [[تهران]] در اربعین، [[نذری|نذری‌هایی]] همچون [[شله‌زرد]]، [[خورش قیمه|قیمه]]، [[قورمه سبزی]]، [[حلیم]] و زرشک‌پلو می‌پزند و پخش می‌کنند. دسته‌های عزاداری نیز به‌صورت ثابت یا سیار، به اجرای [[تعزیه]]، سوگواری و نوحه‌خوانی مشغول می‌شوند.<ref>شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۷۱ش، ص434-435.</ref>
== اربعین حسینی در ایران ==
ایرانیان، با سیاه‌پوش کردن [[مسجد|مساجد]] و [[تکیه]]‌ها، نصب پرچم‌های عزا بر سر در [[خانه]]‌ها و [[حسینیه]]‌ها، برگزاری [[عزاداری]]، خواندن زیارت اربعین و پخش [[نذری]]، اربعین حسینی را گرامی می‌دارند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج1، ۱۳۷۹ش، ص146.</ref>
* در شهر [[قم]]، [[هیئت‌های مذهبی]]، در چهلمین روز از [[شهادت]] امام حسین، به‌صورت [[دسته‌های عزاداری]]، به‌سوی حرم [[حضرت معصومه]]، حرکت می‌کنند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج2، ۱۳۷۹ش، ص92-94.</ref>
* در [[مشهد]] نیز هیئت‌های مذهبی، در دهه آخر [[ماه صفر]]، در شب‌هایی مشخص به حرم [[امام رضا]] می‌روند.<ref>معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج2، ۱۳۷۹ش، ص184.</ref>
* مردم [[تهران]] در اربعین، [[نذری|نذری‌هایی]] همچون [[شله‌زرد]]، [[خورش قیمه|قیمه]]، [[قورمه سبزی]]، [[حلیم]] و زرشک‌پلو می‌پزند و پخش می‌کنند. دسته‌های عزاداری نیز به‌صورت ثابت یا سیار، به اجرای [[تعزیه]]، سوگواری و [[نوحه‌خوانی]] مشغول می‌شوند.<ref>شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۷۱ش، ص434-435.</ref>
* بوشهری‌ها در این روز، نذری مخصوص خود را که نوعی [[حلوا]] است، مهیا می‌کنند.<ref>عرفان، تعزیه در استان بوشهر، ۱۳۷۹ش، ص۲۰.</ref>
* مردم [[سیرجان]] پس از مراسم عزاداری اربعین، غذاهایی همچون آش بیمار، [[شله‌زرد]] و [[شیربرنج]] را میان عزاداران توزیع می‌کنند.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانهٔ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۲۸۳.</ref>
* [[گیلان|گیلانی‌ها]] در این روز، مراسم [[علم واچینی]] برگزار کرده<ref>شهاب کومله‌ای، فرهنگ عامهٔ کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۸۵–۱۸۶.</ref> و به توزیع [[شربت]]، [[خرما]] و [[حلوا]]، می‌پردازند.<ref>کتاب گیلان، ج3، ۱۳۷۴ش، ص451.</ref>
* [[منبرخانه]]‌های [[شاهرود]] که محلی برای برگزاری عزاداری‌های زنان این مناطق است، در ایام اربعین با [[تعزیه]]‌های اجرایی توسط زنان و پخش غذاهای [[نذری]]، رونق می‌گیرند.<ref>فاتح، «منبرخانه‌ها، مکان‌های سوگواری زنانه در شاهرود»، ۱۳۸۳ش، ص۱۷۲.</ref>
* مراسم چایینه در [[ایلام]] نیز توسط زنان صورت می‌گیرد. در این مراسم، یک زن به نوحه‌خوانی مشغول شده و باقی زنان چایینه‌خوان، با حالتی پریشان، به [[سینه‌زنی]] می‌پردازند. در این مراسم، عزاداران با [[شربت]] و [[هریسه]] پذیرایی می‌شوند.<ref>آمانگلدی، «چایینه، رسم سنتی محرم در ایلام»، ۱۳۷۹ش، ص۱۹۷–۱۹۸.</ref>


بوشهری‌ها در این روز، نذری مخصوص خود یعنی «شله‌مرادی» ([[حلوا|حلوای]] نذری) را مهیا می‌کنند.<ref>عرفان، تعزیه در استان بوشهر، ۱۳۷۹ش، ص۲۰.</ref>  مردم [[سیرجان]] نیز پس از مراسم عزاداری اربعین، غذاهایی همچون [[آش]] بیمار، [[شله‌زرد]] و شیربرنج را میان عزاداران توزیع می‌کنند.<ref>مؤید محسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۲۸۳.</ref> 
در سال‌های اخیر، بسیاری از ایرانیان که نتوانسته‌اند در پیاده‌روی اربعین شرکت کنند، در شهرهای خود به پیاده‌روی می‌پردازند و معمولاً مقصد خود را یکی از مکان‌های مذهبی مانند بقعهٔ امامزادگان قرار می‌دهند. این مراسم به [[پیاده‌روی اربعین#پیاده‌روی جاماندگان اربعین|پیاده‌روی جاماندگان اربعین]] شهرت دارد.


[[گیلان|گیلانی‌ها]] در این روز، مراسم «علم واچینی» برگزار کرده<ref>شهاب کومله‌ای، فرهنگ عامۀ کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۸۵-۱۸۶.</ref>  و علاوه‌ بر غذاهای [[نذری]]، به توزیع [[شربت]]، [[خرما]] و [[حلوا]]، می‌پردازند.<ref>کتاب گیلان، ج3، ۱۳۷۴ش، ص451.</ref>  منبرخانه‌های شاهرود که محلی برای برگزاری عزاداری‌های زنان این مناطق است، در ایام اربعین با [[تعزیه|تعزیه‌های]] اجرایی توسط زنان و پخش غذاهای [[نذری]]، رونق می‌گیرند.<ref>فاتح، «منبرخانه‌ها، مکان‌های سوگواری زنانه در شاهرود»، ۱۳۸۳ش، ص۱۷۲.</ref>
<gallery>
پرونده:اربعین حسینی۱.jpg|جایگزین=پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران|پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران، ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ش
پرونده:پیاده‌روی اربعین۱۸.jpg|جایگزین=تصویری از پیاده‌روی جاماندگان اربعین در تهران|تصویری از پیاده‌روی جاماندگان اربعین در تهران، شهریور۱۴۰۳
پرونده:اربعین حسینی۳.jpg|جایگزین=حضور عزاداران حسینی در حرم حضرت معصومه در اربعین حسینی|حضور عزاداران حسینی در حرم حضرت معصومه در اربعین حسینی، ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ش
پرونده:اربعین حسینی۴.jpg|جایگزین=خدمت‌رسانی روحانی به زائران در مسیر پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران|خدمت‌رسانی روحانی به زائران در مسیر پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران، ۲۶ شهریور ۱۴۰۱ش
پرونده:اربعین حسینی۵.jpg|جایگزین=اجرای تعزیه‌خوانی در مسیر پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران،|اجرای تعزیه‌خوانی در مسیر پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران، ۲۶ شهریور ۱۴۰۱ش
</gallery>


مراسم «چایینه» در ایلام نیز توسط زنان صورت می‌گیرد. در این مراسم، یک زن به نوحه‌خوانی مشغول شده و باقی زنان چایینه‌خوان، با حالتی پریشان، به سینه‌زنی می‌پردازند. در این مراسم، عزاداران با [[شربت]] و هریسه پذیرایی می‌شوند.<ref>آمانگلدی، «چایینه، رسم سنتی محرم در ایلام»، ۱۳۷۹ش، ص۱۹۷-۱۹۸.</ref>
== اربعین حسینی در ادبیات فارسی ==
 
شاعران مختلفی، اشعار بسیار زیبایی را در وصف اربعین حسینی سروده‌اند که از آن جمله می‌توان به ترکیب‌بند معروف [[محتشم کاشانی]] اشاره کرد:<ref>فرهنگ مردم لرستان، ۱۳۷۷ش، ص136.</ref>
اربعین مختص به ایران نبوده و شامل کشورهی شیعه نشین دیگر نیز این مراسم را برگزار می‌کنند. برای مثال [[اربعین در افغانستان]] یکی از مناسک مهم مذهبی در این کشور است.
{{سخ}}
 
==اربعین حسینی در باور ایرانیان==  
در بیش‌تر نقاط ایران، مردم در دو ماه [[محرم]] و [[صفر]]، رخت عزا بر تن دارند<ref>مقیمی اسکویی، اسکو از ساحل دریاچۀ ارومیه تا قلۀ سهند، ۱۳۸۵ش، ص۲۹۹.</ref>  و هیچ‌گونه مراسم [[شادی]] و سروری را برگزار نمی‌کنند. در این ایام، هر کار و رفتار زشتی از بین مردم رخت بربسته و افراد به انجام کار خیر، رغبت بیش‌تری می‌یابند؛ شوخی، خنده، خوش‌گذرانی و عیش و نوش نیز در این دو ماه به‌کلی متروک می‌شود و پوشیدن رخت نو نیز، ناپسند است.<ref>شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۷۱ش، ص368-369.</ref> 
 
در مناطق جنوبی [[ایران]]، زنان در طول این دو ماه، زیورآلات خود را از تن بیرون می‌کنند.<ref>مختارپور، «محرم در کیش»، ۱۳۸۳ش، ص۱۳۶.</ref>  مردم، به‌خصوص زنان، بخشی از نذری‌های اربعین را به‌منظور [[تبرک]]، نگه داشته و آن را برای حاجت‌روایی می‌خورند.<ref>شهاب کومله‌ای، فرهنگ عامۀ کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۸۶-۱۸۷.</ref>  
==اربعین در ادبیات فارسی==
واژه اربعین، از دیرباز در ادبیات رسمی و [[ادبیات شفاهی|شفاهی]] ایرانیان به‌کار رفته و معمولا در اشاره به چهل روز، آمده است. برای مثال، [[حافظ]] در [[شعر فارسی|شعر]] خود می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh483 حافظ، غزلیات، غزل شماره 483، بیت 2، سایت گنجور.]</ref> <br>
{{آغاز نستعلیق}}
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|که ای صوفی شراب آن‌گه شود صاف|که در شیشه برآرد اربعینی}}
{{ب|اربعین شهدای کربلاست|زین الم کون و مکان اندر عزاست}}
{{پایان شعر}}
{{ب|شد شهید راه دین سلطان حسین|زاده زهرا امام راستین}}
{{پایان نستعلیق}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}


شاعران مختلفی، اشعار بسیار زیبایی را در وصف اربعین حسینی سروده‌اند که از آن جمله می‌توان به ترکیب‌بند معروف محتشم کاشانی اشاره کرد:<ref>فرهنگ مردم لرستان، ۱۳۷۷ش، ص136.</ref><br>
شاعرانی دیگر نیز ابیاتی را در وصف وقایع این روز، سروده‌اند، مانند:<ref>رضایی، زمزمهٔ کربلا، ۱۳۵۳ش، ص76.</ref>
{{سخ}}
{{آغاز نستعلیق}}
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|اربعین شهدای کربلاست|زین الم کون و مکان اندر عزاست}}
{{ب|ای پدر جان، دخترت از شام ویران آمده|قلب سوزان آمده}}
{{ب|شد شهید راه دین سلطان حسین|زاده زهرا امام راستین }}
{{ب|زین سفر بابا سکینه با اسیران آمده|خیز مهمان آمده}}
{{پایان شعر}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}  
{{پایان نستعلیق}}


شاعرانی دیگر نیز ابیاتی را در وصف وقایع این روز، سروده‌اند، مانند:<ref>رضایی، زمزمۀ کربلا، ۱۳۵۳ش، ص76.</ref> <br>
== پانویس ==
{{آغاز نستعلیق}}
{{پانویس}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|ای پدر جان، دخترت از شام ویران آمده|قلب سوزان آمده }}
{{ب|زین سفر بابا سکینه با اسیران آمده|خیز مهمان آمده}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}


==پانویس==
== منابع ==
{{پانویس}}
==منابع==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
*آمانگلدی، ضمیر، «چایینه، رسم سنتی محرم در ایلام»، تهران، مجموعه مقالات نخستین همایش محرم و فرهنگ مردم ایران، ۱۳۷۹ش.
* قرآن کریم.
*ابن‌طاووس، علی، اقبال الاعمال، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۴۹ش.
* آمانگلدی، ضمیر، «چایینه، رسم سنتی محرم در ایلام»، تهران، مجموعه مقالات نخستین همایش محرم و فرهنگ مردم ایران، ۱۳۷۹ش.
*انجوی شیرازی، ابوالقاسم، شادابی، سعید، فرهنگ مردم لرستان، تهران، افلاک، ۱۳۷۷ش.
* ابن‌طاووس، علی، اقبال الاعمال، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۴۹ش.
*حافظ، غزلیات، سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۱ش.
* جعفریان، رسول، «دلیل بزرگداشت اربعین چیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۱۵ شهریور ۱۴۰۱ش.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۱ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۱ش.
*رضایی، عبدالحسین، زمزمۀ کربلا، مشهد، ندای اسلام، ۱۳۵۳ش.
* رضایی، عبدالحسین، زمزمهٔ کربلا، مشهد، ندای اسلام، ۱۳۵۳ش.
*شبر، جواد، ادب الطف او شعراء الحسین (ع)، بیروت، دار المرتضی، ۱۳۸۸ق.
* شبر، جواد، ادب الطف او شعراء الحسین (ع)، بیروت، دار المرتضی، ۱۳۸۸ق.
*شکورزاده، ابراهیم، عقاید و رسوم مردم خراسان، تهران، سروش، ۱۳۶۳ش.
* شهاب کومله‌ای، حسین، فرهنگ عامهٔ کومله، رشت، گیلکان، ۱۳۸۶ش.
*شهاب کومله‌ای، حسین، فرهنگ عامۀ کومله، رشت، گیلکان، ۱۳۸۶ش.
* شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، معین، ۱۳۷۱ش.
*شهری، جعفـر، طهران قدیم، تهران، معین، ۱۳۷۱ش.
* طوسی، محمد، تهذیب الاحکام، به‌تحقیق علی‌اکبر غفاری، تهران، صدوق، ۱۳۷۶ش.
*طوسی، محمد، تهذیب ‌الاحکام، به‌تحقیق علی‌اکبر غفاری، تهران، صدوق، ۱۳۷۶ش.
* طوسی، محمد، مصباح المتهجد، بیروت، مؤسسه فقه الشیعه، ۱۴۱۱ق.
*طوسی، محمد، مصباح المتهجد، بیروت، مؤسسه فقه الشیعه، ۱۴۱۱ق.
* عرفان، حیدر، تعزیه در استان بوشهر، شیراز، نوید شیراز، ۱۳۷۹ش.
*عرفان، حیدر، تعزیه در استان بوشهر، شیراز، نوید شیراز، ۱۳۷۹ش.
* فاتح، صدیقه، «منبرخانه‌ها، مکان‌های سوگواری زنانه در شاهرود»، تهران، همایش بین‌المللی محرم و فرهنگ مردم، ۱۳۸۳ش.
*اصلاح عربانی، ابراهیم، کتاب گیلان، تهران، گروه پژوهشگران ایران، ۱۳۷۴ش.
* قاضی طباطبایی، محمدعلی، تحقیق دربارهٔ اول اربعین حضرت سیدالشهداء (ع)، تهران، طبع و نشر، ۱۳۸۳ش.
*فاتح، صدیقه، «منبرخانه‌ها، مکان‌های سوگواری زنانه در شاهرود»، تهران، همایش بین‌المللی محرم و فرهنگ مردم، ۱۳۸۳ش.
* قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، تهران، الهادی، ۱۳۷۹ش.
*قاضی طباطبایی، محمدعلی، تحقیق دربارۀ اول اربعین حضرت سیدالشهداء (ع)، تهران، طبع و نشر، ۱۳۸۳ش.
* مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
*ماسه، هانری، معتقدات و آداب ایرانی، ترجمۀ مهدی روشن ضمیر، تبریز، شفیعی، ۱۳۵۵ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۱ش.
*مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
* معتمدی، حسین، عزاداری سنتی شیعیان، قم، عصر ظهور، ۱۳۷۹ش.
*مختارپور، رجبعلی، «محرم در کیش»، تهران، همایش بین‌المللی محرم و فرهنگ مردم، ۱۳۸۳ش.
* مفید، محمد بن محمد، مسار الشیعه، قم، دارالمفید، ۱۴۱۴ق.
*معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۱ش.
* موسوی گرمارودی، محمدصادق و دیگران، فرهنگ عاشورا، تهران، طبع و نشر، ۱۳۸۴ش.
*معتمدی، حسین، عزاداری سنتی شیعیان، قم، عصر ظهور، ۱۳۷۹ش.
* مؤید محسنی، مهری، فرهنگ عامیانهٔ سیرجان، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۸۱ش.
*مقیمی اسکویی، حمیدرضا و موسى‌زاده، اسفندیار، اسکو از ساحل دریاچۀ ارومیه تا قلۀ سهند، اسکو، شهرداری اسکو، ۱۳۸۵ش.
* نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل، قم، مؤسسهٔ آلالبیت لإحیاء التراث، ۱۴۰۸ق.
*موسوی گرمارودی، محمدصادق و دیگران، فرهنگ عاشورا، تهران، طبع و نشر، ۱۳۸۴ش.
* یوسفی غروی، محمدهادی، تاریخ تحقیقی اسلام (موسوعه التاریخ الاسلامی)، قم، مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۸ش.
*مؤید محسنی، مهری، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۸۱ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


{{شیعه-افقی}}
{{شیعه-افقی}}
[[رده:اربعین]]
[[رده:اصلاح رباتیک+عکس+تایید]]
[[رده:زیارت‌های اسلامی]]
[[رده:سوگواری محرم]]
[[رده:مصورسازی]]
[[رده:مناسبت‌های ماه صفر]]

نسخهٔ کنونی تا ۷ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۰۲

اربعین حسینی
چهلمین روز پس از شهادت امام حسین
پیاده‌روی اربعین حسینی در مسیر «طریق العلما»
پیاده‌روی اربعین حسینی در مسیر «طریق العلما»


نام و مشخصات
نام رسمیاربعین حسینی
زمان و برگزاری
زمان برگزاری۲۰ صفر
علت برگزاریچهلمین روز پس از شهادت امام حسین
هدف برگزاریبزرگداشت اربعین حسینی
زیارت اربعین
مکان برگزاریکربلا
عراق
گستره جغرافیاییجهان اسلام
منشأ تاریخیواقعه کربلا (سال ۶۱ق)
ویژگی‌ها و ثبت
وجه نمادینسوگواری و گرامیداشت یاد شهدای کربلا
نمادهاپیاده‌روی اربعین
موکب
مورد احتراممسلمانان
مقدس برایشیعیان

اربعین حسینی؛ چهلمین روز پس از شهادت امام حسین و از مهم‌ترین مناسبت‌های شیعیان.

اربعین حسینی چهلمین روز پس از شهادت امام حسین است که در بیستم ماه صفر قرار دارد و از مناسبت‌های مهم در فرهنگ شیعه به‌شمار می‌رود. این روز با زیارت امام حسین، برگزاری آیین‌های سوگواری و پیاده‌روی اربعین گرامی داشته می‌شود. اربعین حسینی در بسیاری از کشورهای اسلامی، به‌ویژه ایران و عراق، با مراسم و سنت‌های مذهبی و مردمی همراه است و پیاده‌روی اربعین از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های سالانه مذهبی جهان به‌شمار می‌رود.

مفهوم‌شناسی

اربعین در لغت به‌معنای چهلم است و در اصطلاح صوفیه، به چهل روز خلوت‌نشینی برای ریاضت و عبادت گفته می‌شود.[۱] عدد چهل در متون اسلامی جایگاه نمادین دارد و در موضوعاتی مانند بلوغ فکری انسان در چهل‌سالگی،[۲] میقات چهل‌روزه حضرت موسی،[۳] مبعث پیامبر اکرم در چهل‌سالگی[۴] و شهادت چهل مؤمن بر جنازه مسلمان، مورد اشاره قرار گرفته است.[۵] در فرهنگ شیعیان، اربعین به چهلمین روز درگذشت افراد، به‌ویژه چهلمین روز شهادت امام حسین، اطلاق می‌شود که با بیستم ماه صفر مصادف است و با عنوان اربعین حسینی شناخته می‌شود.[۶][۷] این روز در منابع شیعی با بازگشت اهل‌بیت از شام به کربلا[۸] و نیز اولین زیارت جابر بن عبدالله انصاری، از صحابه پیامبر، و حضور او در کنار قبر حسین پیوند خورده است.[۹] برخی گزارش‌ها نیز از حضور کاروان اهل‌بیت بر مزار شهدای کربلا در همین روز حکایت دارند.[۱۰]

زیارت اربعین

امام حسن عسکری در روایتی، زیارت اربعین را یکی از نشانه‌های مؤمن معرفی کرده است.[۱۱][۱۲] این حدیث از سوی برخی عالمان دلیل بزرگداشت اربعین دانسته شده است.[۱۳] امام صادق نیز به فضایل ویژهٔ این زیارت اشاره کرده‌اند.[۱۴] همچنین زیارت‌نامه‌ای برای روز اربعین از امام صادق نقل شده است.[۱۵] شیخ عباس قمی این زیارت‌نامه را در مفاتیح الجنان با عنوان زیارت اربعین نقل کرده است.[۱۶]

پیاده‌روی اربعین

نوشتار اصلی: پیاده‌روی اربعین

اربعین حسینی با آیین‌های سوگواری و زیارت، از جمله پیاده‌روی به‌سوی کربلا، گرامی داشته می‌شود[۱۷] و امروزه یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌های سالانه مذهبی جهان به‌شمار می‌رود.[۱۸] در برخی از منابع کهن اسلامی به پیاده‌روی پیشوایان مذهب شیعه در روز اربعین به‌سوی کربلا، اشاره شده است که با وجود مخالفت زمامداران بنی‌امیه و بنی‌عباس نیز برگزار می‌شد.[۱۹] شیعیان برای مشارکت در این مراسم از سراسر جهان، در ماه صفر به‌سوی کربلا حرکت می‌کنند و معمولاً سفر خود را به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌کنند که در روز اربعین، به کربلا برسند.[۲۰]

اربعین حسینی در ایران

ایرانیان، با سیاه‌پوش کردن مساجد و تکیه‌ها، نصب پرچم‌های عزا بر سر در خانه‌ها و حسینیه‌ها، برگزاری عزاداری، خواندن زیارت اربعین و پخش نذری، اربعین حسینی را گرامی می‌دارند.[۲۱]

در سال‌های اخیر، بسیاری از ایرانیان که نتوانسته‌اند در پیاده‌روی اربعین شرکت کنند، در شهرهای خود به پیاده‌روی می‌پردازند و معمولاً مقصد خود را یکی از مکان‌های مذهبی مانند بقعهٔ امامزادگان قرار می‌دهند. این مراسم به پیاده‌روی جاماندگان اربعین شهرت دارد.

  • پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران
    پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران، ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ش
  • تصویری از پیاده‌روی جاماندگان اربعین در تهران
    تصویری از پیاده‌روی جاماندگان اربعین در تهران، شهریور۱۴۰۳
  • حضور عزاداران حسینی در حرم حضرت معصومه در اربعین حسینی
    حضور عزاداران حسینی در حرم حضرت معصومه در اربعین حسینی، ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ش
  • خدمت‌رسانی روحانی به زائران در مسیر پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران
    خدمت‌رسانی روحانی به زائران در مسیر پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران، ۲۶ شهریور ۱۴۰۱ش
  • اجرای تعزیه‌خوانی در مسیر پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران،
    اجرای تعزیه‌خوانی در مسیر پیاده‌روی جاماندگان اربعین حسینی در تهران، ۲۶ شهریور ۱۴۰۱ش

اربعین حسینی در ادبیات فارسی

شاعران مختلفی، اشعار بسیار زیبایی را در وصف اربعین حسینی سروده‌اند که از آن جمله می‌توان به ترکیب‌بند معروف محتشم کاشانی اشاره کرد:[۳۱]

اربعین شهدای کربلاستزین الم کون و مکان اندر عزاست
شد شهید راه دین سلطان حسینزاده زهرا امام راستین


شاعرانی دیگر نیز ابیاتی را در وصف وقایع این روز، سروده‌اند، مانند:[۳۲]

ای پدر جان، دخترت از شام ویران آمدهقلب سوزان آمده
زین سفر بابا سکینه با اسیران آمدهخیز مهمان آمده


پانویس

  1. ↑ دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه اربعین، سایت واژه‌یاب.
  2. ↑ سورهٔ احقاف، آیۀ ۱۵.
  3. ↑ نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۹، ص۳۲۹.
  4. ↑ یوسفی غروی، تاریخ تحقیقی اسلام (موسوعه التاریخ الاسلامی)، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۳۱۵.
  5. ↑ مجلسی، بحار الأنوار، ۱۳۶۳ش، ج۱۰۴، ص۶۲.
  6. ↑ معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه اربعین، سایت واژه‌یاب.
  7. ↑ طوسی، مصباح المجتهد، ۱۴۱۱ق، ص۷۸۷.
  8. ↑ مفید، مسار الشیعه، ۱۴۱۴ق، ص۲۶.
  9. ↑ طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ص۷۸۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج65، ۱۴۰۳ق، ص130.
  10. ↑ طوسی، تهذیب‌الاحکام، ج6، ۱۳۷۶ش، ص125؛ ابن‌طاووس، اقبال الاعمال، ۱۳۴۹ش، ص589.
  11. ↑ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۵۲.
  12. ↑ طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ص۷۸۷-788.
  13. ↑ جعفریان، «دلیل بزرگداشت اربعین چیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  14. ↑ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۱۱۳.
  15. ↑ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۱۱۳.
  16. ↑ قمی، مفاتیح الجنان، 1379ش، باب زیارات، ص۶۴۲.
  17. ↑ طوسی، تهذیب‌الاحکام، ج6، ۱۳۷۶ش، ص125؛ ابن‌طاووس، اقبال الاعمال، ۱۳۴۹ش، ص589.
  18. ↑ فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۴ش، ص۴۶۳.
  19. ↑ قاضی طباطبایی، تحقیق دربارهٔ اول اربعین حضرت سیدالشهداء (ع), ۱۳۸۳ش، ص۱-2.
  20. ↑ شبر، ادب الطف او شعراء الحسین (ع)، ج1، ۱۳۸۸ق، ص41-42؛
    فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۴ش، ص۴۶۳.
  21. ↑ معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج1، ۱۳۷۹ش، ص146.
  22. ↑ معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج2، ۱۳۷۹ش، ص92-94.
  23. ↑ معتمدی، عزاداری سنتی شیعیان، ج2، ۱۳۷۹ش، ص184.
  24. ↑ شهری، طهران قدیم، ج2، ۱۳۷۱ش، ص434-435.
  25. ↑ عرفان، تعزیه در استان بوشهر، ۱۳۷۹ش، ص۲۰.
  26. ↑ مؤید محسنی، فرهنگ عامیانهٔ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۲۸۳.
  27. ↑ شهاب کومله‌ای، فرهنگ عامهٔ کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۸۵–۱۸۶.
  28. ↑ کتاب گیلان، ج3، ۱۳۷۴ش، ص451.
  29. ↑ فاتح، «منبرخانه‌ها، مکان‌های سوگواری زنانه در شاهرود»، ۱۳۸۳ش، ص۱۷۲.
  30. ↑ آمانگلدی، «چایینه، رسم سنتی محرم در ایلام»، ۱۳۷۹ش، ص۱۹۷–۱۹۸.
  31. ↑ فرهنگ مردم لرستان، ۱۳۷۷ش، ص136.
  32. ↑ رضایی، زمزمهٔ کربلا، ۱۳۵۳ش، ص76.

منابع

  • قرآن کریم.
  • آمانگلدی، ضمیر، «چایینه، رسم سنتی محرم در ایلام»، تهران، مجموعه مقالات نخستین همایش محرم و فرهنگ مردم ایران، ۱۳۷۹ش.
  • ابن‌طاووس، علی، اقبال الاعمال، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۴۹ش.
  • جعفریان، رسول، «دلیل بزرگداشت اربعین چیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۱۵ شهریور ۱۴۰۱ش.
  • دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۱ش.
  • رضایی، عبدالحسین، زمزمهٔ کربلا، مشهد، ندای اسلام، ۱۳۵۳ش.
  • شبر، جواد، ادب الطف او شعراء الحسین (ع)، بیروت، دار المرتضی، ۱۳۸۸ق.
  • شهاب کومله‌ای، حسین، فرهنگ عامهٔ کومله، رشت، گیلکان، ۱۳۸۶ش.
  • شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، معین، ۱۳۷۱ش.
  • طوسی، محمد، تهذیب الاحکام، به‌تحقیق علی‌اکبر غفاری، تهران، صدوق، ۱۳۷۶ش.
  • طوسی، محمد، مصباح المتهجد، بیروت، مؤسسه فقه الشیعه، ۱۴۱۱ق.
  • عرفان، حیدر، تعزیه در استان بوشهر، شیراز، نوید شیراز، ۱۳۷۹ش.
  • فاتح، صدیقه، «منبرخانه‌ها، مکان‌های سوگواری زنانه در شاهرود»، تهران، همایش بین‌المللی محرم و فرهنگ مردم، ۱۳۸۳ش.
  • قاضی طباطبایی، محمدعلی، تحقیق دربارهٔ اول اربعین حضرت سیدالشهداء (ع)، تهران، طبع و نشر، ۱۳۸۳ش.
  • قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، تهران، الهادی، ۱۳۷۹ش.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
  • معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۱ش.
  • معتمدی، حسین، عزاداری سنتی شیعیان، قم، عصر ظهور، ۱۳۷۹ش.
  • مفید، محمد بن محمد، مسار الشیعه، قم، دارالمفید، ۱۴۱۴ق.
  • موسوی گرمارودی، محمدصادق و دیگران، فرهنگ عاشورا، تهران، طبع و نشر، ۱۳۸۴ش.
  • مؤید محسنی، مهری، فرهنگ عامیانهٔ سیرجان، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۸۱ش.
  • نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل، قم، مؤسسهٔ آلالبیت لإحیاء التراث، ۱۴۰۸ق.
  • یوسفی غروی، محمدهادی، تاریخ تحقیقی اسلام (موسوعه التاریخ الاسلامی)، قم، مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۸ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=اربعین_حسینی&oldid=93451»