قمپز در کردن: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| (۱۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =قمپز در کردن.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =قمپز توپ جنگی عثمانی | |||
| image_alt =قمپز توپ جنگی عثمانی | |||
| فایل پادکست =قم پز در کردن.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =۹/۰۴ | |||
| تاریخ پادکست =۱۰-۲-۱۴۰۵ | |||
| زیرنویس عنوان = اصطلاحی عامیانه برای اشاره به لافزنی توخالی و خودستایی بیپشتوانه | |||
قمپز در کردن به | | عنوان اصلی = قمپز در کردن | ||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = [[زبانشناسی]]، [[فرهنگ عامه]] | |||
| نوع مفهوم = اصطلاح عامیانه | |||
| معنای اصطلاحی = [[لافزدن]]، [[خودستایی]] یا ادعاهای بزرگ و بیپایه که پشتوانه عملی ندارد | |||
| حوزه کاربرد = گفتار روزمره، فرهنگ عامیانه و نقد رفتارهای اجتماعی | |||
| گستره جغرافیایی = حوزه فارسیزبان | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = واژه «قمپز»، نام نوعی توپ جنگی عثمانی | |||
| مرتبط با = لافزنی، [[بلوفزدن]]، [[فخرفروشی]] | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|قمپز در کردن}}'''؛ اصطلاحی عامیانه برای اشاره به لافزنی توخالی و خودستایی پوچ و بیپشتوانه. | |||
قمپز در کردن بهمعنای لافزدن بیاساس و خودستایی توخالی، از نام توپ جنگی عثمانیها به نام قمپز، گرفته شده است که صدایی بلند اما بیاثر تولید میکرده است. این اصطلاح امروزه برای [[تمسخر]] ادعاهای پوچ و فخرهای بیپایه در [[فرهنگ عامیانه]] استفاده میشود. | |||
== واژهشناسی قمپز == | == واژهشناسی قمپز == | ||
در [[لغتنامه دهخدا|لغتنامهٔ دهخدا]]، قُمپُز | در [[لغتنامه دهخدا|لغتنامهٔ دهخدا]]، قُمپُز بهمعنای دعوای بیدلیل، فخر و مباهات بیمورد و بالیدن نابهجا آمده است و قمپز درکردن نیز به دعاوی دروغین اشاره دارد.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/قمپز?q=قمپُز%20در%20کردن دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه قمپز.]</ref> در [[فرهنگ معین]] غُنپز یا غُمپز بهمعنی لاف و گزاف، ادعا و فخر فروشی تعریف شده است.<ref>[https://vajehyab.com/moein/قمپز?q=قمپز معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه قمپز.]</ref> در [[فرهنگ فارسی عمید]] نیز قمپز در کردن بهمعنای لافزدن و خودستایی عامیانه معرفی شده است.<ref>[https://vajehyab.com/amid/قمپز?q=قمپز%20معین عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه قمپز.]</ref> در [[زبان انگلیسی]] قمپز در کردن با دو عبارت to bluff یا swagger شناخته میشود.<ref>[https://fastdic.com/word/قمپزدرکردن «قمپز در کردن به انگلیسی»، وبسایت فست دیکشنری.]</ref> اصطلاح [[بلوفزدن]] نیز در فرهنگ عامیانه ایرانیان بهمعنای لافزدن و ادعای بیپایه و اساس است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/بلف?q=بلف دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه بلف.]</ref> | ||
== ریشه تاریخی قمپز درکردن == | == ریشه تاریخی قمپز درکردن == | ||
ریشهٔ تاریخی اصطلاح قمپز در کردن | ریشهٔ تاریخی اصطلاح قمپز در کردن بهنوعی [[توپ جنگی]] به نام «قمپز» بازمیگردد؛ عثمانیها در نبردهای تاریخی با [[ایران]]، بهویژه در قرنهای ۱۶ و ۱۷م از این توپ جنگی استفاده میکردند. این توپ جنگی فقط با باروت و پارچههای فشرده پر میشد و فاقد گلولهٔ واقعی بود و تنها صدایی مهیب برای به وحشت انداختن سربازان و چهارپایان دشمن تولید میکرد، بدون آنکه تخریبی در پی داشته باشد.<ref>[https://www.poempersian.ir/قمپز-در-کردن/ پیرانی و پیری، «قمپز در کردن»، وبسایت ادبستان شعر پارسی.]</ref> بیخطر بودن این توپ جنگی بهتدریج موجب شد که در فرهنگ عامیانه ایرانیان، برای تمسخر لافزنی و ادعاهای بزرگ، اما پوچ و بیاثر، از عبارت قمپز درکردن، استفاده شود.<ref>[https://www.tebyan.net/news/254709/قمپز-در-کردن-یعنی-چه «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وبسایت تبیان.]</ref> | ||
== کاربرد قمپز درکردن در زندگی روزمره == | == کاربرد قمپز درکردن در زندگی روزمره == | ||
اصطلاح قمپز درکردن، در زبان عامیانه برای تمسخر ادعاهای بیپایه، استفاده میشود؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5174998/اصطلاح-قمپز-در-کردن-از-کجا-آمد «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> زیرا این افراد با | اصطلاح قمپز درکردن، در زبان عامیانه برای تمسخر ادعاهای بیپایه، استفاده میشود؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5174998/اصطلاح-قمپز-در-کردن-از-کجا-آمد «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر.]</ref> زیرا این افراد با لافزدن و بزرگنمایی قصد دارند دیگران را با خود همسو کنند. برخی از این مصادیق عبارتند از: | ||
* '''در روابط اجتماعی''': وقتی کسی موفقیتهای ساختگی خود را به رخ دیگران میکشد، پشت سر او میگویند: فلانی قمپز در میکنه و فقط حرف | * '''در روابط اجتماعی''': وقتی کسی موفقیتهای ساختگی خود را به رخ دیگران میکشد، پشت سر او میگویند: فلانی قمپز در میکنه و فقط حرف میزنه. | ||
* '''در فضای مجازی''': برای پستهای خودستایانه و بدون پشتوانهٔ برخی [[بلاگر | * '''در فضای مجازی''': برای پستهای خودستایانه و بدون پشتوانهٔ برخی [[بلاگر]]ها در نمایش [[ثروت]] یا [[دانش]] خود یا تبلیغات دروغین در [[فضای مجازی]] این اصطلاح کاربرد دارد. | ||
* '''در محیط کار یا سیاست''': توصیف وعدههای توخالی مسئولان یا رقبا، به معنای قمپز در کردن بدون عمل نیز تعبیر میشود.<ref>[https://www.yotaab.com/فرهنگ-هنر/post/ریشه-ضرب-المثل-قمپز-در-کردن/ «قمپز در کردن»، وبسایت یوتاب.]</ref> | * '''در محیط کار یا سیاست''': توصیف وعدههای توخالی مسئولان یا رقبا، به معنای قمپز در کردن بدون عمل نیز تعبیر میشود.<ref>[https://www.yotaab.com/فرهنگ-هنر/post/ریشه-ضرب-المثل-قمپز-در-کردن/ «قمپز در کردن»، وبسایت یوتاب.]</ref> | ||
| خط ۲۷: | خط ۵۶: | ||
* «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ش. | * «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ش. | ||
* معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش. | * معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش. | ||
{{ضربالمثل}} | |||
[[رده:اصطلاحهای زبانشناسی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۵۸
 قمپز توپ جنگی عثمانی | |
پادکست مقاله | 🡇
| |
| عنوان اصلی | قمپز در کردن |
|---|---|
| شاخه علمی | زبانشناسی، فرهنگ عامه |
| نوع مفهوم | اصطلاح عامیانه |
| معنای اصطلاحی | لافزدن، خودستایی یا ادعاهای بزرگ و بیپایه که پشتوانه عملی ندارد |
| حوزه کاربرد | گفتار روزمره، فرهنگ عامیانه و نقد رفتارهای اجتماعی |
| گستره جغرافیایی | حوزه فارسیزبان |
| ریشه واژه | واژه «قمپز»، نام نوعی توپ جنگی عثمانی |
| مرتبط با | لافزنی، بلوفزدن، فخرفروشی |
| زیرنویس عنوان | اصطلاحی عامیانه برای اشاره به لافزنی توخالی و خودستایی بیپشتوانه |
قمپز در کردن؛ اصطلاحی عامیانه برای اشاره به لافزنی توخالی و خودستایی پوچ و بیپشتوانه.
قمپز در کردن بهمعنای لافزدن بیاساس و خودستایی توخالی، از نام توپ جنگی عثمانیها به نام قمپز، گرفته شده است که صدایی بلند اما بیاثر تولید میکرده است. این اصطلاح امروزه برای تمسخر ادعاهای پوچ و فخرهای بیپایه در فرهنگ عامیانه استفاده میشود.
واژهشناسی قمپز
در لغتنامهٔ دهخدا، قُمپُز بهمعنای دعوای بیدلیل، فخر و مباهات بیمورد و بالیدن نابهجا آمده است و قمپز درکردن نیز به دعاوی دروغین اشاره دارد.[۱] در فرهنگ معین غُنپز یا غُمپز بهمعنی لاف و گزاف، ادعا و فخر فروشی تعریف شده است.[۲] در فرهنگ فارسی عمید نیز قمپز در کردن بهمعنای لافزدن و خودستایی عامیانه معرفی شده است.[۳] در زبان انگلیسی قمپز در کردن با دو عبارت to bluff یا swagger شناخته میشود.[۴] اصطلاح بلوفزدن نیز در فرهنگ عامیانه ایرانیان بهمعنای لافزدن و ادعای بیپایه و اساس است.[۵]
ریشه تاریخی قمپز درکردن
ریشهٔ تاریخی اصطلاح قمپز در کردن بهنوعی توپ جنگی به نام «قمپز» بازمیگردد؛ عثمانیها در نبردهای تاریخی با ایران، بهویژه در قرنهای ۱۶ و ۱۷م از این توپ جنگی استفاده میکردند. این توپ جنگی فقط با باروت و پارچههای فشرده پر میشد و فاقد گلولهٔ واقعی بود و تنها صدایی مهیب برای به وحشت انداختن سربازان و چهارپایان دشمن تولید میکرد، بدون آنکه تخریبی در پی داشته باشد.[۶] بیخطر بودن این توپ جنگی بهتدریج موجب شد که در فرهنگ عامیانه ایرانیان، برای تمسخر لافزنی و ادعاهای بزرگ، اما پوچ و بیاثر، از عبارت قمپز درکردن، استفاده شود.[۷]
کاربرد قمپز درکردن در زندگی روزمره
اصطلاح قمپز درکردن، در زبان عامیانه برای تمسخر ادعاهای بیپایه، استفاده میشود؛[۸] زیرا این افراد با لافزدن و بزرگنمایی قصد دارند دیگران را با خود همسو کنند. برخی از این مصادیق عبارتند از:
- در روابط اجتماعی: وقتی کسی موفقیتهای ساختگی خود را به رخ دیگران میکشد، پشت سر او میگویند: فلانی قمپز در میکنه و فقط حرف میزنه.
- در فضای مجازی: برای پستهای خودستایانه و بدون پشتوانهٔ برخی بلاگرها در نمایش ثروت یا دانش خود یا تبلیغات دروغین در فضای مجازی این اصطلاح کاربرد دارد.
- در محیط کار یا سیاست: توصیف وعدههای توخالی مسئولان یا رقبا، به معنای قمپز در کردن بدون عمل نیز تعبیر میشود.[۹]
پانویس
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه قمپز.
- ↑ معین، فرهنگ فارسی معین، ذیل واژه قمپز.
- ↑ عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه قمپز.
- ↑ «قمپز در کردن به انگلیسی»، وبسایت فست دیکشنری.
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه بلف.
- ↑ پیرانی و پیری، «قمپز در کردن»، وبسایت ادبستان شعر پارسی.
- ↑ «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وبسایت تبیان.
- ↑ «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «قمپز در کردن»، وبسایت یوتاب.
منابع
- «اصطلاح قمپز در کردن از کجا آمد؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۰ش.
- پیرانی، امین و پیری، حامد، «قمپز در کردن»، وبسایت ادبستان شعر پارسی، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
- عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
- «قمپز در کردن»، وبسایت یوتاب، تاریخ درج مطلب: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
- «قمپز در کردن به انگلیسی»، وبسایت فست دیکشنری، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
- «قُمپُز در کردن یعنی چه؟»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ش.
- معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۵ دی ۱۴۰۴ش.
| اصطلاحات | |
|---|---|
| ضربالمثلهای فارسی | |
| ضربالمثلهای عربی | |
| ضربالمثلهای انگلیسی | |
| ضربالمثلهای چینی | |
| ضربالمثلهای پشتو | |
| در فرهنگ و هنر | |
| موارد مرتبط | |
