پرش به محتوا

آجیل مشکل‌گشا: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
{{جعبه اطلاعات خوراکی
| تصویر             =آجیل مشکل‌گشا.jpg
| نام                  = آجیل مشکل‌گشا
| زیرنویس تصویر     =آجیل مشکل‌گشا بسته‌بندی شده با طرح یا رقیه خاتون
| نام بومی            =
| image_alt        =آجیل مشکل‌گشا بسته‌بندی شده با طرح یا رقیه خاتون
| نام‌های دیگر          =
| فایل پادکست       =آجیل مشکل‌گشا.ogg
| تصویر               = آجیل مشکل‌گشا.jpg
| حجم فایلپادکست    =9/30 
| زیرنویس تصویر       = آجیل مشکل‌گشا بسته‌بندی شده با طرح یا رقیه خاتون
| تاریخ پادکست     =21-2-1405 
| متن جایگزین تصویر    = آجیل مشکل‌گشا بسته‌بندی شده با طرح یا رقیه خاتون
| زیرنویس عنوان     = 
| فایل پادکست         = آجیل مشکل‌گشا.ogg
 
| حجم فایل پادکست      = ۹/۳۰
| عنوان اصلی       =  
| تاریخ پادکست         = ۲۱-۲-۱۴۰۵
| عنوان انگلیسی    =
| زیرنویس عنوان        = آجیل آیینی و سنتی نذری
| عنوان عربی        =  
| خاستگاه              = [[ایران]]
| عنوان علمی        =  
| منطقه                = [[ایران]]
| شاخه علمی        =  
| دوره تاریخی          = پیش از اسلام
| نوع مفهوم        =  
| پدیدآورنده          =
| معنای اصطلاحی      =  
| طبقه‌بندی            = آجیل آیینی / نذری
| حوزه کاربرد      =  
| وعده غذایی          =
| گستره جغرافیایی  =  
| دمای سرو            =
| منشأ تاریخی      =
| مواد اصلی            = [[پسته]]{{سخ}}[[فندق]]{{سخ}}[[بادام]]{{سخ}}نخودچی{{سخ}}[[کشمش]]{{سخ}}[[خرما]]{{سخ}}توت خشک{{سخ}}نُقل
 
| مواد متداول         =
| نخستین کاربرد    =  
| چاشنی‌ها             =
| ریشه واژه        =
| غذاهای مرتبط         =
| مرتبط با         =  
| ارزش غذایی          =
| اهمیت            =
| وبگاه رسمی          =
| مبدع             =  
| مروج              =
| مقدس برای         =  
| مورد احترام      =  
| آثار مرتبط        =  
}}
}}
{{درشت|'''آجیل مشکل‌گشا'''}}؛ نذری از خشک‌میوه‌ها برای برآورده شدن حاجات.
{{درشت|'''آجیل مشکل‌گشا'''}}؛ نذری از خشک‌میوه‌ها برای برآورده شدن حاجات.


آجیل مشکل‌گشا، ترکیبی از هفت نوع [[خشکبار|مغز و میوه خشک]] است که [[ایرانیان]] از دیرباز برای رفع حاجات، شفای بیماران و گشایش کار [[نذر]] کرده و تقسیم می‌کنند. تهیه آجیل مشکل‌گشا آداب خاصی دارد و بر [[خلوص نیت]] و حلال بودن مال در تهیه آن تأکید می‌شود.
آجیل مشکل‌گشا، ترکیبی از هفت نوع مغز و میوه خشک است که ایرانیان از دیرباز برای رفع حاجات، شفای بیماران و گشایش کار [[نذر]] کرده و تقسیم می‌کنند. تهیه آجیل مشکل‌گشا آداب خاصی دارد و بر خلوص نیت و حلال بودن مال در تهیه آن تأکید می‌شود.


== معرفی ==
== معرفی ==
آجیل مشکل‌گشا نوعی آجیل آیینی و سنتی در ایران است که پیشینه آن به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ص286 و 287؛ شاملو، کتاب کوچه، 1381ش، ج1، ص265-284.</ref> آجیل مشکل‌گشا معمولاً از هفت جزء تشکیل می‌شود: [[پسته]]، [[فندق]]، مغز [[بادام]]، [[نخودچی]]، [[کشمش]]، خرما خارک یا خرمای نارس، توت خشک و گاهی نُقل.<ref>دهخدا، لغت‌نامهٔ دهخدا، 1377ش، ج1، ذیل آجیل.</ref> این آجیل را به نیت رفع مشکل، برآورده شدن حاجات، گشایش کار، سفیدبختی، [[فرزندآوری]]، شفای بیماران و مانند آن [[نذر]] یا خیرات می‌کنند و میان هفت نفر متدین یا عموم مردم تقسیم می‌شود.<ref>معین، فرهنگ معین، ذیل واژه آجیل.</ref> آجیل [[تبریز]] در این میان شهرت بیشتری دارد.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ص286 و 287.</ref> این [[آجیل]] بر روی سفره‌های نذری همچون [[سفره حضرت ابوالفضل]]، [[سفره حضرت رقیه]] و [[سفره بی‌بی سه‌شنبه]] نیز چیده می‌شود.<ref>دولتی، سفره‌ها، 1344ش، ص۱۹۴ و ۱۹۵.</ref>
آجیل مشکل‌گشا نوعی آجیل آیینی و سنتی در [[ایران]] است که پیشینه آن به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ص286 و 287؛ شاملو، کتاب کوچه، 1381ش، ج1، ص265-284.</ref> آجیل مشکل‌گشا معمولاً از هفت جزء تشکیل می‌شود: [[پسته]]، [[فندق]]، مغز [[بادام]]، نخودچی، [[کشمش]]، خرما خارک یا خرمای نارس، توت خشک و گاهی نُقل.<ref>دهخدا، لغت‌نامهٔ دهخدا، 1377ش، ج1، ذیل آجیل.</ref> این آجیل را به نیت رفع مشکل، برآورده شدن حاجات، گشایش کار، سفیدبختی، فرزندآوری، شفای بیماران و مانند آن [[نذر]] یا خیرات می‌کنند و میان هفت نفر متدین یا عموم مردم تقسیم می‌شود.<ref>معین، فرهنگ معین، ذیل واژه آجیل.</ref> آجیل [[تبریز]] در این میان شهرت بیشتری دارد.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ص286 و 287.</ref> این [[آجیل]] بر روی سفره‌های نذری همچون سفره حضرت ابوالفضل، سفره حضرت رقیه و سفره بی‌بی سه‌شنبه نیز چیده می‌شود.<ref>دولتی، سفره‌ها، 1344ش، ص۱۹۴ و ۱۹۵.</ref>


== آیین آجیل مشکل‌گشا ==
== آیین آجیل مشکل‌گشا ==
فرد حاجت‌مند، این آجیل را با پولی که از حلال‌بودن آن مطمئن باشد و از آجیل‌فروش دین‌دار و پاکیزه تهیه می‌کند. در گذشته، مردم تلاش می‌کردند از آجیل‌فروشی خرید کنند که ترجیحاً نامش علی، محمد یا همنام یکی از امامان باشد و دکانی رو به [[قبله]] داشته باشد؛ زیرا این آجیل مشکل‌گشا را منتسب به [[امام علی]] می‌دانستند که دستی مشکل‌گشا دارد. برخی این آجیل را ۳، ۵ یا ۷ بار در [[شب جمعه|شب جمعهٔ]] آخر ماه قمری،<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141.</ref> یا ۷ بار در ۷ ماه که آغاز آن روز [[جمعه|جمعهٔ]] ماه اول است، یا ۱ بار در هر هفته، یا در هر ماه و مادام‌العمر تهیه می‌کردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، 1363ش، ص۶۷.</ref>
فرد حاجت‌مند، این آجیل را با پولی که از حلال‌بودن آن مطمئن باشد و از آجیل‌فروش دین‌دار و پاکیزه تهیه می‌کند. در گذشته، مردم تلاش می‌کردند از آجیل‌فروشی خرید کنند که ترجیحاً نامش علی، محمد یا همنام یکی از امامان باشد و دکانی رو به [[قبله]] داشته باشد؛ زیرا این آجیل مشکل‌گشا را منتسب به [[امام علی]] می‌دانستند که دستی مشکل‌گشا دارد. برخی این آجیل را ۳، ۵ یا ۷ بار در [[شب جمعه|شب جمعهٔ]] آخر ماه قمری،<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141.</ref> یا ۷ بار در ۷ ماه که آغاز آن روز [[جمعه|جمعهٔ]] ماه اول است، یا ۱ بار در هر هفته، یا در هر ماه و مادام‌العمر تهیه می‌کردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، 1363ش، ص۶۷.</ref>


در [[اهواز]]، زنان بنا بر نوع مشکل و حاجت‌شان رفتار می‌کردند؛ دختران مجرد و در آستانه [[ازدواج]] داشتند، ۱۲ هفته، زنان نازا، ۱۸ هفته و زنانی که با شوهران‌شان اختلاف داشتند، ۲۱ هفته، نذرشان را تهیه و پخش می‌کردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، 1363ش، ص۶۷.</ref> در [[سروستان]]، زنان، در شب اول ماه که مقارن با شب جمعه است، آجیل را می‌خریدند و میان دست‌کم ۷ تن پخش می‌کردند.<ref>همایونی، فرهنگ مردم سروستان، 1371ش، ص۳۴۸.</ref>
در [[اهواز]]، زنان بنا بر نوع مشکل و حاجت‌شان رفتار می‌کردند؛ دختران مجرد و در آستانه [[ازدواج]] داشتند، ۱۲ هفته، زنان نازا، ۱۸ هفته و زنانی که با شوهران‌شان اختلاف داشتند، ۲۱ هفته، نذرشان را تهیه و پخش می‌کردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، 1363ش، ص۶۷.</ref> در سروستان، زنان، در شب اول ماه که مقارن با شب جمعه است، آجیل را می‌خریدند و میان دست‌کم ۷ تن پخش می‌کردند.<ref>همایونی، فرهنگ مردم سروستان، 1371ش، ص۳۴۸.</ref>


برای تهیهٔ آجیل مشکل‌گشا، زنان، اجزای این آجیل را با مراسم خاصی تمیز کرده و دُم کشمش‌ها، هستهٔ [[خرما]] و پوست [[پسته]] را با دست یا قندشکن، نه با دندان و دهان، جدا می‌کنند.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141.</ref> در گذشته مرسوم بوده است که پس از پاک‌کردن آجیل، پوست‌های آن را به [[آب روان]] می‌دادند<ref>همایونی، فرهنگ مردم سروستان، 1371ش، ص۳۴۸.</ref> و آجیل را میان مردم پخش می‌کردند. هرکسی هم که آجیل را می‌گرفت، [[صلوات]] می‌فرستاد و برای صاحب نذر، [[دعا]] می‌کرد و گشایش کار و برآورده شدن مراد و مطلب او را از خداوند می‌طلبید.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141-143؛ دولتی، سفره‌ها، 1345ش، ص۴۱۵.</ref>
برای تهیهٔ آجیل مشکل‌گشا، زنان، اجزای این آجیل را با مراسم خاصی تمیز کرده و دُم کشمش‌ها، هستهٔ [[خرما]] و پوست [[پسته]] را با دست یا قندشکن، نه با دندان و دهان، جدا می‌کنند.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141.</ref> در گذشته مرسوم بوده است که پس از پاک‌کردن آجیل، پوست‌های آن را به آب روان می‌دادند<ref>همایونی، فرهنگ مردم سروستان، 1371ش، ص۳۴۸.</ref> و آجیل را میان مردم پخش می‌کردند. هرکسی هم که آجیل را می‌گرفت، [[صلوات]] می‌فرستاد و برای صاحب نذر، [[دعا]] می‌کرد و گشایش کار و برآورده شدن مراد و مطلب او را از خداوند می‌طلبید.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141-143؛ دولتی، سفره‌ها، 1345ش، ص۴۱۵.</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۵۸: خط ۵۲:
* همایونی، صادق، فرهنگ مردم سروستان، تهران، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۱ش.
* همایونی، صادق، فرهنگ مردم سروستان، تهران، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۱ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
<!--
== تغییر مسیرهای پیشنهادی ==
آجیل نذری{{سخ}}
آجیل مشکل گشا{{سخ}}
مشکل‌گشا{{سخ}}
-->
[[رده:آجیل]]
[[رده:اصلاح رباتیک+عکس+تایید]]
[[رده:خوراک‌های سنتی]]
[[رده:فرهنگ عامه]]
[[رده:مصورسازی]]

نسخهٔ کنونی تا ۲۶ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۷

آجیل مشکل‌گشا
آجیل آیینی و سنتی نذری
آجیل مشکل‌گشا بسته‌بندی شده با طرح یا رقیه خاتون
آجیل مشکل‌گشا بسته‌بندی شده با طرح یا رقیه خاتون


نوع و خاستگاه
خاستگاهایران
منطقهایران

آجیل مشکل‌گشا؛ نذری از خشک‌میوه‌ها برای برآورده شدن حاجات.

آجیل مشکل‌گشا، ترکیبی از هفت نوع مغز و میوه خشک است که ایرانیان از دیرباز برای رفع حاجات، شفای بیماران و گشایش کار نذر کرده و تقسیم می‌کنند. تهیه آجیل مشکل‌گشا آداب خاصی دارد و بر خلوص نیت و حلال بودن مال در تهیه آن تأکید می‌شود.

معرفی

آجیل مشکل‌گشا نوعی آجیل آیینی و سنتی در ایران است که پیشینه آن به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد.[۱] آجیل مشکل‌گشا معمولاً از هفت جزء تشکیل می‌شود: پسته، فندق، مغز بادام، نخودچی، کشمش، خرما خارک یا خرمای نارس، توت خشک و گاهی نُقل.[۲] این آجیل را به نیت رفع مشکل، برآورده شدن حاجات، گشایش کار، سفیدبختی، فرزندآوری، شفای بیماران و مانند آن نذر یا خیرات می‌کنند و میان هفت نفر متدین یا عموم مردم تقسیم می‌شود.[۳] آجیل تبریز در این میان شهرت بیشتری دارد.[۴] این آجیل بر روی سفره‌های نذری همچون سفره حضرت ابوالفضل، سفره حضرت رقیه و سفره بی‌بی سه‌شنبه نیز چیده می‌شود.[۵]

آیین آجیل مشکل‌گشا

فرد حاجت‌مند، این آجیل را با پولی که از حلال‌بودن آن مطمئن باشد و از آجیل‌فروش دین‌دار و پاکیزه تهیه می‌کند. در گذشته، مردم تلاش می‌کردند از آجیل‌فروشی خرید کنند که ترجیحاً نامش علی، محمد یا همنام یکی از امامان باشد و دکانی رو به قبله داشته باشد؛ زیرا این آجیل مشکل‌گشا را منتسب به امام علی می‌دانستند که دستی مشکل‌گشا دارد. برخی این آجیل را ۳، ۵ یا ۷ بار در شب جمعهٔ آخر ماه قمری،[۶] یا ۷ بار در ۷ ماه که آغاز آن روز جمعهٔ ماه اول است، یا ۱ بار در هر هفته، یا در هر ماه و مادام‌العمر تهیه می‌کردند.[۷]

در اهواز، زنان بنا بر نوع مشکل و حاجت‌شان رفتار می‌کردند؛ دختران مجرد و در آستانه ازدواج داشتند، ۱۲ هفته، زنان نازا، ۱۸ هفته و زنانی که با شوهران‌شان اختلاف داشتند، ۲۱ هفته، نذرشان را تهیه و پخش می‌کردند.[۸] در سروستان، زنان، در شب اول ماه که مقارن با شب جمعه است، آجیل را می‌خریدند و میان دست‌کم ۷ تن پخش می‌کردند.[۹]

برای تهیهٔ آجیل مشکل‌گشا، زنان، اجزای این آجیل را با مراسم خاصی تمیز کرده و دُم کشمش‌ها، هستهٔ خرما و پوست پسته را با دست یا قندشکن، نه با دندان و دهان، جدا می‌کنند.[۱۰] در گذشته مرسوم بوده است که پس از پاک‌کردن آجیل، پوست‌های آن را به آب روان می‌دادند[۱۱] و آجیل را میان مردم پخش می‌کردند. هرکسی هم که آجیل را می‌گرفت، صلوات می‌فرستاد و برای صاحب نذر، دعا می‌کرد و گشایش کار و برآورده شدن مراد و مطلب او را از خداوند می‌طلبید.[۱۲]

پانویس

  1. ↑ مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ص286 و 287؛ شاملو، کتاب کوچه، 1381ش، ج1، ص265-284.
  2. ↑ دهخدا، لغت‌نامهٔ دهخدا، 1377ش، ج1، ذیل آجیل.
  3. ↑ معین، فرهنگ معین، ذیل واژه آجیل.
  4. ↑ مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ص286 و 287.
  5. ↑ دولتی، سفره‌ها، 1344ش، ص۱۹۴ و ۱۹۵.
  6. ↑ شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141.
  7. ↑ شکورزاده، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، 1363ش، ص۶۷.
  8. ↑ شکورزاده، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، 1363ش، ص۶۷.
  9. ↑ همایونی، فرهنگ مردم سروستان، 1371ش، ص۳۴۸.
  10. ↑ شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141.
  11. ↑ همایونی، فرهنگ مردم سروستان، 1371ش، ص۳۴۸.
  12. ↑ شهری، طهران قدیم، ۱۳۷۱ش، ج1، ص141-143؛ دولتی، سفره‌ها، 1345ش، ص۴۱۵.

منابع

  • دولتی، فرخنده، «سفره‌ها»، تهران، سخن، شماره ۲، ۱۳۴۴ش و شماره ۴، ۱۳۴۵ش.
  • دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامهٔ دهخدا، تهران، دانشگاه تهران، چ۲، ۱۳۷۷ش.
  • شاملو، احمد، کتاب کوچه، تهران، مازیار، چ۴، ۱۳۸۱ش.
  • شکورزاده، ابراهیم، عقاید و رسوم عامهٔ مردم خراسان، تهران، سروش، ۱۳۶۳ش.
  • شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، معین، ۱۳۷۱ش.
  • مستوفی، عبدالله، شرح زندگانی من، تهران، هرمس، ۱۳۷۱ش.
  • معین، محمد، فرهنگ معین، تهران، زرین، ۱۳۸۲ش.
  • همایونی، صادق، فرهنگ مردم سروستان، تهران، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۱ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=آجیل_مشکل‌گشا&oldid=89580»