ابرابزار |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) +رده:آسیبهای فرهنگی، +رده:هویت فرهنگی، +رده:مطالعات فرهنگی (هاتکت)، ابرابزار |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =خودتحقیری فرهنگی0.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =رسمالخط خارجی در سردر غرفههای شرکتهای ایرانیِ شیرینی و شکلات در نمایشگاه تهران | |||
|image_alt=رسمالخط خارجی در سردر غرفههای شرکتهای ایرانیِ شیرینی و شکلات در نمایشگاه تهران | |||
| فایل پادکست =خودتحقیری فرهنگی.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =۳/۵۸ | |||
| تاریخ پادکست =۲۱-۱۱-۱۴۰۴ | |||
| زیرنویس عنوان = بیارزش شمردن فرهنگ خودی و ستایش فرهنگ بیگانه و تقلید از آن | |||
| عنوان اصلی = خودتحقیری فرهنگی | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = [[جامعهشناسی]]، [[مطالعات فرهنگی]]، [[روانشناسی اجتماعی]] | |||
| نوع مفهوم = پدیده و گرایش اجتماعی | |||
| معنای اصطلاحی = گرایش روانیاجتماعی که در آن افراد یا گروههایی از جامعه، میراث و ارزشهای فرهنگی خودی را بیارزش میشمارند و بهصورت غیرانتقادی فرهنگ بیگانه را ستایش و از آن تقلید میکنند | |||
| حوزه کاربرد = تحلیل مسائل فرهنگی، اجتماعی و هویتی جوامع | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = استعمار ذهنی، بیزاری فرهنگی، عقده حقارت جمعی | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''خودتحقیری فرهنگی'''}}؛ بیارزش شمردن فرهنگ خودی و ستایش فرهنگ بیگانه و تقلید از آن. | {{درشت|'''خودتحقیری فرهنگی'''}}؛ بیارزش شمردن فرهنگ خودی و ستایش فرهنگ بیگانه و تقلید از آن. | ||
| خط ۴۷: | خط ۷۶: | ||
* '''ضعف نظام آموزشی''': کمتوجهی نظام آموزشی به تاریخ علمی و فرهنگی ایران و [[اسلام]] و عدم پرورش [[تفکر انتقادی]]، یکی از ریشههای خودتحقیری فرهنگی است. هنگامی که نسل [[جوانی|جوان]] شناخت عمیقی از مفاخر علمی و فرهنگی خود مانند [[ابنسینا]]، [[فارابی]]، [[حافظ]] و [[سعدی]] و دستاوردهای تمدنی خود نداشته باشد، تحت تأثیر روایتهای تحقیرآمیز قرار میگیرد.<ref>[https://sid.ir/paper/863793/fa شیبانی تذرجی، «نقد و ارزیابی وضعیت موجود نظام آموزش و پرورش در کشور»، 1391ش، ص586].</ref> | * '''ضعف نظام آموزشی''': کمتوجهی نظام آموزشی به تاریخ علمی و فرهنگی ایران و [[اسلام]] و عدم پرورش [[تفکر انتقادی]]، یکی از ریشههای خودتحقیری فرهنگی است. هنگامی که نسل [[جوانی|جوان]] شناخت عمیقی از مفاخر علمی و فرهنگی خود مانند [[ابنسینا]]، [[فارابی]]، [[حافظ]] و [[سعدی]] و دستاوردهای تمدنی خود نداشته باشد، تحت تأثیر روایتهای تحقیرآمیز قرار میگیرد.<ref>[https://sid.ir/paper/863793/fa شیبانی تذرجی، «نقد و ارزیابی وضعیت موجود نظام آموزش و پرورش در کشور»، 1391ش، ص586].</ref> | ||
* '''ضعف رسانههای داخلی''': تولید محتوای ضعیف، غیرجذاب و گاهی [[سیاهنمایی]] افراطی در رسانههای داخلی، در مقابل نمایش تصویری ایدهآل، فریبنده و غیرواقعی از [[سبک زندگی غربی]] ([[بزک غرب]]) در رسانههای خارجی و شبکههای اجتماعی، نوعی بحران زیباییشناسی ایجاد میکند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/12/09/1340584/مرز-واقعیت-یا-سیاه-نمایی «مرز واقعیت یا سیاه نمایی»، خبرگزاری تسنیم].</ref> این تقابل، مخاطب را به این نتیجه میرساند که خوشبختی تنها در الگوی غربی ([[بهشت غرب]]) یافت میشود و فرهنگ خودی فاقد این عناصر است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1679724/بررسی-رویکرد-فضای-مجازی-نسبت-به-خودتحقیری-تأثیرات-مقایسه-زندگی «بررسی رویکرد فضای مجازی نسبت به خودتحقیری/ تأثیرات مقایسۀ زندگی در فرنگ، بر جامعۀ ایرانی/ از «عقدۀ دورگه» چه میدانید؟»، مشرقنیوز].</ref> | * '''ضعف رسانههای داخلی''': تولید محتوای ضعیف، غیرجذاب و گاهی [[سیاهنمایی]] افراطی در رسانههای داخلی، در مقابل نمایش تصویری ایدهآل، فریبنده و غیرواقعی از [[سبک زندگی غربی]] ([[بزک غرب]]) در رسانههای خارجی و شبکههای اجتماعی، نوعی بحران زیباییشناسی ایجاد میکند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/12/09/1340584/مرز-واقعیت-یا-سیاه-نمایی «مرز واقعیت یا سیاه نمایی»، خبرگزاری تسنیم].</ref> این تقابل، مخاطب را به این نتیجه میرساند که خوشبختی تنها در الگوی غربی ([[بهشت غرب]]) یافت میشود و فرهنگ خودی فاقد این عناصر است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1679724/بررسی-رویکرد-فضای-مجازی-نسبت-به-خودتحقیری-تأثیرات-مقایسه-زندگی «بررسی رویکرد فضای مجازی نسبت به خودتحقیری/ تأثیرات مقایسۀ زندگی در فرنگ، بر جامعۀ ایرانی/ از «عقدۀ دورگه» چه میدانید؟»، مشرقنیوز].</ref> | ||
[[پرونده:قانون متحدالشکل کردن لباس.jpg|جایگزین=سند تصویب قانون لباس متحدالشکل|بندانگشتی|سند تصویب [[قانون لباس متحدالشکل]]]] | |||
[[پرونده: | |||
* '''سیاستهای فرهنگی''': برخی سیاستهای فرهنگی دورهٔ رضاشاه نیز که در ظاهر با نیت مدرنسازی اجرا میشد، بر پیشفرض تحقیر نمادهای بومی و برتری نمادهای غربی استوار بود. [[قانون متحدالشکل کردن لباس]] (۱۳۰۷ش) که پوشاک سنتی و محلی را حذف کرد،<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91874 «قانون متحدالشکل نمودن»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> [[کشف حجاب]] اجباری (۱۳۱۴ش) که پوشش سنتی زنان را نشانهٔ عقبماندگی میدانست<ref>[https://www.nlai.ir/web/khorasan/n-1?p_p_id=exhibitionview_WAR_nlaiportlet&p_p_lifecycle=0&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_exhibitionview_WAR_nlaiportlet_exid=3300557 «17 دیماه سالروز کشف حجاب اجباری توسط رضاخان»، وبسایت سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران.]</ref> و تقلید از معماری نئوکلاسیک اروپایی در بناهای مهم دولتی، جلوههای خودتحقیری فرهنگی بودند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/271470/رشد-قارچ-گونه-معماری-نئوکلاسیک-میراث-رضاشاه-تصاویر «رشد قارچگونه معماری نئوکلاسیک، میراث رضاشاه»، مشرقنیوز.]</ref> | * '''سیاستهای فرهنگی''': برخی سیاستهای فرهنگی دورهٔ رضاشاه نیز که در ظاهر با نیت مدرنسازی اجرا میشد، بر پیشفرض تحقیر نمادهای بومی و برتری نمادهای غربی استوار بود. [[قانون متحدالشکل کردن لباس]] (۱۳۰۷ش) که پوشاک سنتی و محلی را حذف کرد،<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91874 «قانون متحدالشکل نمودن»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> [[کشف حجاب]] اجباری (۱۳۱۴ش) که پوشش سنتی زنان را نشانهٔ عقبماندگی میدانست<ref>[https://www.nlai.ir/web/khorasan/n-1?p_p_id=exhibitionview_WAR_nlaiportlet&p_p_lifecycle=0&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_exhibitionview_WAR_nlaiportlet_exid=3300557 «17 دیماه سالروز کشف حجاب اجباری توسط رضاخان»، وبسایت سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران.]</ref> و تقلید از معماری نئوکلاسیک اروپایی در بناهای مهم دولتی، جلوههای خودتحقیری فرهنگی بودند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/271470/رشد-قارچ-گونه-معماری-نئوکلاسیک-میراث-رضاشاه-تصاویر «رشد قارچگونه معماری نئوکلاسیک، میراث رضاشاه»، مشرقنیوز.]</ref> | ||
| خط ۷۰: | خط ۹۸: | ||
=== نشانههای خود تحقیری فرهنگی در رفتارهای اجتماعی === | === نشانههای خود تحقیری فرهنگی در رفتارهای اجتماعی === | ||
* '''تمسخر لهجهها و گویشهای محلی''': گویشها بخشی از میراث فرهنگی و هویت جمعی هستند و تمسخر آنها میتواند منجر به خودتحقیری و فاصله گرفتن نسلهای جوان از ریشههای زبانی و فرهنگی خود گردد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=9220 خامنهای، «بیانات در جلسۀ درس خارج فقه دربارۀ تقلید لهجۀ قومیتها»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای]؛ [https://www.mehrnews.com/news/1121214/تمسخر-لهجه-ها-مرگ-فرهنگ-ملی-با-هم-خندیدن-بهتر-از-به-هم «تمسخر لهجهها، مرگ فرهنگ ملی/ با هم خندیدن بهتر از به هم خندیدن»، خبرگزاری مهر].</ref> | * '''تمسخر لهجهها و گویشهای محلی''': گویشها بخشی از میراث فرهنگی و هویت جمعی هستند و تمسخر آنها میتواند منجر به خودتحقیری و فاصله گرفتن نسلهای جوان از ریشههای زبانی و فرهنگی خود گردد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=9220 خامنهای، «بیانات در جلسۀ درس خارج فقه دربارۀ تقلید لهجۀ قومیتها»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای]؛ [https://www.mehrnews.com/news/1121214/تمسخر-لهجه-ها-مرگ-فرهنگ-ملی-با-هم-خندیدن-بهتر-از-به-هم «تمسخر لهجهها، مرگ فرهنگ ملی/ با هم خندیدن بهتر از به هم خندیدن»، خبرگزاری مهر].</ref> | ||
* '''مقایسهٔ دائمی و ناعادلانه''': مقایسهٔ دائمی و غیرمنصفانهٔ قوانین، هنجارها و رفتارهای اجتماعی داخلی با تصویری ایدهآل و گزینششده از جوامع غربی، یکی دیگر از مصادیق این پدیده است. این [[مقایسه منفی]] اغلب بدون در نظر گرفتن زمینههای تاریخی، فرهنگی و چالشهای خاص هر جامعه صورت میگیرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/89626/تعامل-غرب-زدگی%221%22-و-انحرافات-اجتماعی%222%22 حسینی جبلّی، «تعامل غرب زدگی(1) و انحرافات اجتماعی(2)»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه].</ref>[[پرونده:خودتحقیری | * '''مقایسهٔ دائمی و ناعادلانه''': مقایسهٔ دائمی و غیرمنصفانهٔ قوانین، هنجارها و رفتارهای اجتماعی داخلی با تصویری ایدهآل و گزینششده از جوامع غربی، یکی دیگر از مصادیق این پدیده است. این [[مقایسه منفی]] اغلب بدون در نظر گرفتن زمینههای تاریخی، فرهنگی و چالشهای خاص هر جامعه صورت میگیرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/89626/تعامل-غرب-زدگی%221%22-و-انحرافات-اجتماعی%222%22 حسینی جبلّی، «تعامل غرب زدگی(1) و انحرافات اجتماعی(2)»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه].</ref>[[پرونده:خودتحقیری فرهنگی۶.jpg|جایگزین= نمادهای جشن ولنتاین در تهران|بندانگشتی|تصویری از یک فروشگاه عرضه نمادهای جشن [[ولنتاین]] در [[تهران]]]] | ||
* '''تحقیر آیینهای فرهنگی اصیل''': میان برخی اقشار، برگزاری آیینهای سنتی مانند [[نوروز]] یا شب [[یلدا]] به شیوهٔ اصیل آن، امری قدیمی یا عوامانه تلقی میشود. در مقابل، تقلید از جشنهای غربی مانند [[ولنتاین]]،<ref>[https://www.isna.ir/news/99112719723/تاملی-بر-پدیده-ولنتاین «تأملی بر پدیده ولنتاین»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> [[کریسمس]] و [[هالووین]] یا پدیدههایی چون [[موج کرهای]] که با زمینهٔ فرهنگی ایران بیارتباط است، نشانهٔ بهروز بودن پنداشته میشود.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1215274/تحلیل-جهانی-شدن-جشن-های-غربی-از-کریسمس-تا-هالووین رستملو، علی، «تحلیل جهانیشدن جشنهای غربی، از کریسمس تا هالووین»، خبرگزاری حوزه.]</ref> | * '''تحقیر آیینهای فرهنگی اصیل''': میان برخی اقشار، برگزاری آیینهای سنتی مانند [[نوروز]] یا شب [[یلدا]] به شیوهٔ اصیل آن، امری قدیمی یا عوامانه تلقی میشود. در مقابل، تقلید از جشنهای غربی مانند [[ولنتاین]]،<ref>[https://www.isna.ir/news/99112719723/تاملی-بر-پدیده-ولنتاین «تأملی بر پدیده ولنتاین»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> [[کریسمس]] و [[هالووین]] یا پدیدههایی چون [[موج کرهای]] که با زمینهٔ فرهنگی ایران بیارتباط است، نشانهٔ بهروز بودن پنداشته میشود.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1215274/تحلیل-جهانی-شدن-جشن-های-غربی-از-کریسمس-تا-هالووین رستملو، علی، «تحلیل جهانیشدن جشنهای غربی، از کریسمس تا هالووین»، خبرگزاری حوزه.]</ref> | ||
* '''کاربرد کلیشههای خودتخریبگرانه''': استفاده از عباراتی مانند «اینجا ایران است!» با بار معنایی منفی برای توجیه هرگونه بینظمی یا ناکارآمدی، یک کلیشهٔ رایج و نوعی [[خودسرزنشی]] جمعی است که در قالب [[جوکهای سیاه]] نیز بازتولید میشود. این تعابیر بهطور ضمنی القا میکند که مشکلات، نه ناشی از سوءمدیریت، بلکه ویژگی ذاتی و تغییرناپذیر در هویت و فرهنگ ایرانی است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7092019/خود-تحقیری-ایران-جای-ماندن-نیست-تنها-با-یک-شماره-عرق-و-عزت-ملیتان-را-میگیرند-فیلم-و-تصاویر «خود تحقیری، ایران جای ماندن نیست!/ تنها با یک شماره عرق و عزت ملیتان را میگیرند»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | * '''کاربرد کلیشههای خودتخریبگرانه''': استفاده از عباراتی مانند «اینجا ایران است!» با بار معنایی منفی برای توجیه هرگونه بینظمی یا ناکارآمدی، یک کلیشهٔ رایج و نوعی [[خودسرزنشی]] جمعی است که در قالب [[جوکهای سیاه]] نیز بازتولید میشود. این تعابیر بهطور ضمنی القا میکند که مشکلات، نه ناشی از سوءمدیریت، بلکه ویژگی ذاتی و تغییرناپذیر در هویت و فرهنگ ایرانی است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7092019/خود-تحقیری-ایران-جای-ماندن-نیست-تنها-با-یک-شماره-عرق-و-عزت-ملیتان-را-میگیرند-فیلم-و-تصاویر «خود تحقیری، ایران جای ماندن نیست!/ تنها با یک شماره عرق و عزت ملیتان را میگیرند»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
| خط ۱۳۴: | خط ۱۶۲: | ||
* «۱۷ دیماه سالروز کشف حجاب اجباری توسط رضاخان»، وبسایت سازمان اسناد و کتابخانهٔ ملی جمهوری اسلامی ایران، تاریخ بازدید: ۱۷ شهریور ۱۴۰۴ش. | * «۱۷ دیماه سالروز کشف حجاب اجباری توسط رضاخان»، وبسایت سازمان اسناد و کتابخانهٔ ملی جمهوری اسلامی ایران، تاریخ بازدید: ۱۷ شهریور ۱۴۰۴ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{آسیبهای اجتماعی}} | |||
[[رده:آسیبهای فرهنگی]] | |||
[[رده:مطالعات فرهنگی]] | |||
[[رده:هویت فرهنگی]] | |||
