مترو: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۲: / خط ۲: @@
 '''{{درشت|مترو؛}}''' قطار تندروی زیرزمینی برای حمل‌ونقل عمومی.
-مترو در کلان‌شهرها با خدمت‌رسانی به حمل‌ونقل سریع‌تر شهروندان، از طریق تونل‌های زیرزمینی، یک وسیلهٔ پرکاربرد در حمل‌ونقل عمومی و اثرگذار بر سبک زندگی بسیاری از انسان‌ها شمرده می‌شود. امروزه تعداد زیادی از شهروندان برای صرفه‌جویی در زمان و هزینه و نیز برای کاهش [[استرس]] حاصل از رانندگی در شهرهای بزرگ از مترو استفاده می‌کنند. بهره‌گیری از مترو، فرهنگ خاص خود را نیز در جامعه پدید آورده است.
+مترو در کلان‌شهرها با خدمت‌رسانی به حمل‌ونقل سریع‌تر شهروندان، از طریق تونل‌های زیرزمینی، یک وسیلهٔ پرکاربرد در حمل‌ونقل عمومی و اثرگذار بر سبک زندگی بسیاری از انسان‌ها شمرده می‌شود. امروزه تعداد زیادی از شهروندان برای صرفه‌جویی در زمان و هزینه و نیز برای کاهش [[استرس]] حاصل از رانندگی در شهرهای بزرگ از مترو استفاده می‌کنند. بهره‌گیری از مترو، فرهنگ خاص خود را نیز در جامعه پدیدآورده است.
 == معرفی ==
-مترو، از سیستم‌های حمل‌ونقل همگانی<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»،  1399ش، ص337-339.]</ref> و حاصل پیشرفت فناوری در عرصهٔ راه‌آهن است. قطارهای شهری براساس اهداف و کاربردی که دارند به سه گروه مترو، مونوریل و تراموا، تقسیم می‌شوند. از میان این سه گروه قطار شهری، مترو از بهره‌وری بیشتری برخوردار است.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»،  وب‌سایت تبیان.]</ref> مترو مختصرشدهٔ کلمهٔ متروپلیتن، به‌ معنای راه‌آهن زیرزمین شهری است. مترو، یک قطار شهری تندرو است که در تونل‌های زیرزمینی حرکت کرده و می‌تواند در زمان کوتاهی، مسافت زیادی را طی کند و مسافران را به نقاط مختلف شهر برساند.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/مترو دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ مترو.]</ref> استفاده از مترو در سراسر دنیا، پیشرفت فزاینده‌ای دارد.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»،  وب‌سایت تبیان.]</ref>
+مترو، از سیستم‌های حمل‌ونقل همگانی<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1790444/بررسی-سیاست-های-کلان-حمل-ونقل-عمومی-در-شهر-تهران-ضرورت-وجود-بسته-سیاستی-هماهنگ شیرازی، «بررسی سیاست‌های کلان حمل و نقل عمومی در شهر تهران، ضرورت وجود بستۀ سیاسی هماهنگ»،  1399ش، ص337-339.]</ref> و حاصل پیشرفت فناوری در عرصهٔ راه‌آهن است. قطارهای شهری براساس اهداف و کاربردی که دارند به سه گروه مترو، مونوریل و تراموا، تقسیم می‌شوند. از میان این سه گروه قطار شهری، مترو از بهره‌وری بیشتری برخوردار است.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»،  وب‌سایت تبیان.]</ref> مترو مختصرشدهٔ کلمهٔ متروپلیتن، به معنای راه‌آهن زیرزمین شهری است. مترو، یک قطار شهری تندرو است که در تونل‌های زیرزمینی حرکت کرده و می‌تواند در زمان کوتاهی، مسافت زیادی را طی کند و مسافران را به نقاط مختلف شهر برساند.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/مترو دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ مترو.]</ref> استفاده از مترو در سراسر دنیا، پیشرفت فزاینده‌ای دارد.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»،  وب‌سایت تبیان.]</ref>
 == تاریخچه ==
 [[پرونده:مترو (1).jpg|alt=افتتاح راه‌آهن متروپولیتن در لندن|بندانگشتی|تصویری از افتتاح راه‌آهن متروپولیتن در لندن در سال ۱۸۶۳م]]
-قدمت استفاده از قطار شهری به نیمهٔ دوم قرن نوزدهم میلادی در اروپا بازمی‌گردد. اولین مترو در انگلستان و در سال ۱۸۶۳م به‌ کار گرفته شد. در آسیا نیز، اولین مترو در سال ۱۹۲۷م در ژاپن بهره‌برداری شد. طرح احداث قطار شهری در [[ایران]]، نخستین بار در سال ۱۲۶۷ش با محوریت اتصال [[تهران]] به حرم حضرت عبدالعظیم در شهرری مورد توجه قرار گرفت، اما نخستین خط مترو به‌ معنای امروزی، خط قطار حومه‌ای تهران–[[کرج]] بود، که در سال ۱۳۷۷ش افتتاح شد. از دههٔ ۱۳۸۰ش، برخی کلان‌شهرهای دیگر مانند [[اصفهان]]، [[شیراز]]، [[تبریز]]، [[مشهد]] و کرج به مترو و ایستگاه‌های مختلف قطار شهری مجهز شده‌اند.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»، وب‌سایت تبیان.]</ref>
+قدمت استفاده از قطار شهری به نیمهٔ دوم قرن نوزدهم میلادی در اروپا بازمی‌گردد. اولین مترو در انگلستان و در سال ۱۸۶۳م به کار گرفته شد. در آسیا نیز، اولین مترو در سال ۱۹۲۷م در ژاپن بهره‌برداری شد. طرح احداث قطار شهری در [[ایران]]، نخستین بار در سال ۱۲۶۷ش با محوریت اتصال [[تهران]] به حرم حضرت عبدالعظیم در شهرری مورد توجه قرار گرفت، اما نخستین خط مترو به معنای امروزی، خط قطار حومه‌ای تهران–[[کرج]] بود، که در سال ۱۳۷۷ش افتتاح شد. از دههٔ ۱۳۸۰ش، برخی کلان‌شهرهای دیگر مانند [[اصفهان]]، [[شیراز]]، [[تبریز]]، [[مشهد]] و کرج به مترو و ایستگاه‌های مختلف قطار شهری مجهز شده‌اند.<ref>[https://article.tebyan.net/411209/مترو-چیست-تاریخچه-مترو «مترو چیست+تاریخچه مترو»، وب‌سایت تبیان.]</ref>
 == استفاده‌کنندگان ==
@@ خط ۳۷: / خط ۳۷: @@
 == ظرفیت فرهنگی- اجتماعی ==
 مترو یکی از نقاط تمرکز جمعیتی است که از منظر کارشناسان، دارای ظرفیت بالایی برای ترویج فرهنگ‌سازی و جامعه‌پذیری است،<ref>[https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/145993/تن‌پوشی-فرهنگ-مترو.html گل‌محمدی، «تن‌پوشی از فرهنگ بر تن مترو»، همشهری آنلاین.]</ref> ازجمله:
-# ترویج [[حجاب]]: برخی فعالان فرهنگی در عرصهٔ حجاب و عفاف با دایرکردن غرفه‌های تبلیغاتی در ایستگاه‌های مترو و دعوت از کارشناسان، علاوه بر نمایش محصولات حجاب مانند [[روسری]]، [[چادر]]، مقنعه و ساق‌دست، با خوش‌رویی به [[تبلیغ دینی|تبلیغ]] و ترویج حجاب اسلامی پرداخته‌اند.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6996615/مترو-و-کار-فرهنگی-برای-گسترش-فرهنگ-حجاب-و-عفاف-انتقال-پیام-فرهنگی-با-ابزار-هنر «مترو و کار فرهنگی برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف/ انتقال پیام فرهنگی با ابزار هنر»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
+# ترویج [[حجاب]]: برخی فعالان فرهنگی در عرصهٔ حجاب و عفاف با دایرکردن غرفه‌های تبلیغاتی در ایستگاه‌های مترو و دعوت از کارشناسان، علاوه بر نمایش محصولات حجاب مانند [[روسری]]، [[چادر]]، مقنعه و ساق‌دست، با خوش‌رویی به [[تبلیغ دینی|تبلیغ]] و ترویج حجاب اسلامی پرداخته‌اند.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6996615/مترو-و-کار-فرهنگی-برای-گسترش-فرهنگ-حجاب-و-عفاف-انتقال-پیام-فرهنگی-با-ابزار-هنر «مترو و کار فرهنگی برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف، انتقال پیام فرهنگی با ابزار هنر»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
 # برپایی آیین‌های مذهبی: برگزاری برخی جشن‌ها در اعیاد مذهبی، سبب جلب توجه و تمایل بسیاری از شهروندان و گردشگرانی می‌شود که از مترو استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/533240/برگزاری-جشن-سالروز-میلاد-حضرت-امام-رضا-علیه-السلام-در-ایستگاه‌های-منتخب-متروی-تهران «برگزاری جشن سالروز میلاد حضرت امام رضا در ایستگاه‌های منتخب متروی تهران»،  خبرگزاری میزان.]</ref>
 # معرفی مشاهیر و نام‌آوران: استفاده از نام مشاهیر و نام‌آوران ادبی برای نام‌گذاری برخی خطوط و ایستگاه‌های مترو مانند [[فردوسی]]، [[خیام]]، [[رودکی]]، [[ابن‌سینا]] و [[سعدی شیرازی|سعدی]]،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/860813/تابلوهای-ایستگاه-مترو-شاعرانه-شد-ماجرای-تغییر-تابلوهای-اسم «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین.]</ref> برخی شخصیت‌های دینی و مذهبی مانند آیت‌الله طالقانی و علامه جعفری،<ref>[https://37490848.khabarban.com/ معدن‌پور، «نام‌گذاری ایستگاه‌های مترو به نام علامه جعفری و آیت‌الله طالقانی»، وب‌سایت خبربان.]</ref> نام شهدا مانند آرمان علی‌وردی<ref>[https://fararu.com/fa/news/672302/تصویری-از-نامگذاری-ایستگاه-مترو-به-نام-آرمان-علی‌وردی «تصویری از نام‌گذاری ایستگاه مترو به نام آرمان علی‌وردی»، وب‌سایت فرارو.]</ref> و برخی رویدادهای تاریخی مانند شهدای هفتم تیر<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1607363/چرایی-دودگرفتگی-در-ایستگاه-متروی-شهدای-هفتم-تیر «چرایی دودگرفتگی در ایستگاه متروی شهدای هفتم تیر»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref> و مدافعان سلامت، سبب ارج نهادن به ارزش‌های فرهنگ و اجتماعی می‌شود.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1231302/نام-گذاری-جدید-در-مترو-به-نام-مدافعان-سلامت «نام گذاری جدید در مترو به نام مدافعان سلامت»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref>
-# [[پرونده:مترو (3).jpg|جایگزین=طرح سیمرغ در ایستگاه متروی مولوی تهران|بندانگشتی|طرح سیمرغ در ایستگاه متروی مولوی تهران]]انتقال بین‌نسلی فرهنگ و ادب ایرانی: در برخی ایستگاه‌های مترو، دیوارکوب‌هایی وجود دارد که شعرهای معروف در فرهنگ و ادب ایرانی را هنرمندانه بازنمایی می‌کند و در انتقال مفاهیم و ارزش‌های فرهنگی به نسل‌های آینده، نقش بسزایی دارد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/860813/تابلوهای-ایستگاه-مترو-شاعرانه-شد-ماجرای-تغییر-تابلوهای-اسم «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین.]</ref>
+[[پرونده:مترو (3).jpg|جایگزین=طرح سیمرغ در ایستگاه متروی مولوی تهران|بندانگشتی|طرح سیمرغ در ایستگاه متروی مولوی تهران]]
+# انتقال بین‌نسلی فرهنگ و ادب ایرانی: در برخی ایستگاه‌های مترو، دیوارکوب‌هایی وجود دارد که شعرهای معروف در فرهنگ و ادب ایرانی را هنرمندانه بازنمایی می‌کند و در انتقال مفاهیم و ارزش‌های فرهنگی به نسل‌های آینده، نقش بسزایی دارد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/860813/تابلوهای-ایستگاه-مترو-شاعرانه-شد-ماجرای-تغییر-تابلوهای-اسم «تابلوهای ایستگاه مترو شاعرانه شد، ماجرای تغییر تابلوهای اسم ایستگاه مترو در تهران»، همشهری آنلاین.]</ref>
 # تبلیغ رویدادهای مذهبی: امروزه در سبک زندگی شهری با افزایش دغدغه‌ها، بسیاری از افراد، رویدادهای مهم دینی را فراموشی می‌کنند. دیوارنگاره‌ها و بنرها در ایستگاه‌های مترو با یادآوری موضوعات و مناسبت‌های دینی و مذهبی که بخش مهمی از فرهنگ و سبک زندگی ایرانی را شکل می‌دهد، تلاشی است برای جبران کاستی‌های سبک زندگی شهری در یادآوری ریشه‌های فرهنگ اصیل ایرانی.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4096848/شور-حسینی-محرم-در-متروی-تهران-برگزاری-نمایشگاه-عکس-با-موضوع-محرم «شور حسینی محرم در متروی تهران، برگزاری نمایشگاه عکس با موضوع محرم»،  خبرگزاری مهر.]</ref>
 # گسترش فرهنگ تعامل و همیاری: حضور جمعیت زیادی از مسافران در قطارهای مترو سبب شده فرهنگ تعامل و درک متقابل میان مردم گسترش یابد. از طرفی توجه به نظافت داخل قطارها و ایستگاه‌های مترو توسط مسافران در گسترش فرهنگ رعایت نظافت عمومی و حفظ پاکیزگی شهر در میان شهروندان اثرگذار است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/535577/ارتقا-سطح-فرهنگ-در-مترو «ارتقا سطح فرهنگ در مترو»، خبرگزاری میزان.]</ref>
 == چالش‌ها ==
-با گسترش استفاده از مترو برای جابه‌جایی‌های درون‌شهری، پدیدۀ دست‌فروشی در مترو نیز گسترش یافته است. در [[تهران]]، روزانه ۴ تا ۶ هزار نفر در مترو، اقلام پرمصرف مانند لوازم‌ آرایشی، بدلیجات، پوشاک، تنقلات و برخی لوازم خانگی کوچک را به مسافران مترو عرضه می‌کنند. این دست‌فروش‌ها شامل [[کودک|کودکان]]،<ref>[https://www.imna.ir/news/384067/۱۰-روایت-از-دستفروشان-مترو-تهران «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> [[زن سرپرست خانوار|بانوان سرپرست خانوار]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2042078/روایت-زنان-کار-در-متروی-تهران-در-میانه-ی-اپیدمی-کرونا پیری، «روایت زنان کار در متروی تهران در میانۀ اپیدمی کرونا»، 1401ش، ص7.]</ref> و دختران جوان<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1843769/گونه-های-هویتی-زنان-دست-فروش-مترو بسنده و همکاران، «گونه‌های هویتی زنان دست‌فروش در مترو تهران»، 1401ش، ص2.]</ref> نیز می‌شود. گسترش این شیوهٔ فروشندگی، بسیاری از جوانان شهرستانیِ جویای کار را جلب کرده و موجب افزایش شغل‌های کاذب شده است. همچنین شلوغی در قطار به‌دلیل تبلیغات کلامی فروشندگان، آرامش مسافران مترو را سلب می‌کند.<ref>[https://www.imna.ir/news/384067/۱۰-روایت-از-دستفروشان-مترو-تهران «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
+با گسترش استفاده از مترو برای جابه‌جایی‌های درون‌شهری، پدیدهٔ دست‌فروشی در مترو نیز گسترش یافته است. در [[تهران]]، روزانه ۴ تا ۶ هزار نفر در مترو، اقلام پرمصرف مانند لوازم آرایشی، بدلیجات، پوشاک، تنقلات و برخی لوازم خانگی کوچک را به مسافران مترو عرضه می‌کنند. این دست‌فروش‌ها شامل [[کودک|کودکان]]،<ref>[https://www.imna.ir/news/384067/۱۰-روایت-از-دستفروشان-مترو-تهران «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> [[زن سرپرست خانوار|بانوان سرپرست خانوار]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2042078/روایت-زنان-کار-در-متروی-تهران-در-میانه-ی-اپیدمی-کرونا پیری، «روایت زنان کار در متروی تهران در میانۀ اپیدمی کرونا»، 1401ش، ص7.]</ref> و دختران جوان<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1843769/گونه-های-هویتی-زنان-دست-فروش-مترو بسنده و همکاران، «گونه‌های هویتی زنان دست‌فروش در مترو تهران»، 1401ش، ص2.]</ref> نیز می‌شود. گسترش این شیوهٔ فروشندگی، بسیاری از جوانان شهرستانیِ جویای کار را جلب کرده و موجب افزایش شغل‌های کاذب شده است. همچنین شلوغی در قطار به‌دلیل تبلیغات کلامی فروشندگان، آرامش مسافران مترو را سلب می‌کند.<ref>[https://www.imna.ir/news/384067/۱۰-روایت-از-دستفروشان-مترو-تهران «10 روایت از دست‌فروشان مترو تهران»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
 از طرفی، سوءاستفادهٔ مالی از مسافران مانند کیف‌قاپی، دزدیدن گوشی، چندبار کارت کشیدن یا واردن کردن مبالغ بالاتر از قیمت اجناس را افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85477038/دستگیری-دست-فروش-کلاهبردار-در-مترو-تهران آل‌داوود، «دستگیری دست‌فروش کلاهبردار در مترو تهران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی: ایرنا]</ref>