امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۷۳: خط ۷۳:
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس جمهوری اسلامی ایران، روند رهبری نظام طی چندین مرحله تاریخی به‌وقوع پیوست:
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس جمهوری اسلامی ایران، روند رهبری نظام طی چندین مرحله تاریخی به‌وقوع پیوست:


=== رهبری سید روح‌الله خمینی(۱۳۵۸-۱۳۶۸ش)<ref>انصاری، حدیث بیداری، 1389ش، ص4 و 93.</ref> ===
=== رهبری سید روح‌الله خمینی(۱۳۵۸-۱۳۶۸ش) ===
سید روح‌الله خمینی بهمن ماه ۱۳۴۸ش در نجف اشرف و در خلال تدریس درس خارج فقه در مبحث «بیع» مباحث مربوط به ولایت فقیه را مطرح کرد و با استناد به ضرورت‌های عقلی و نقلی، بر لزوم تشکیل حکومت اسلامی تأکید نمود و هدف نهایی انقلاب اسلامی را تشکیل چنین حکومتی دانست. با پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷ش، فرایند تدوین قانون اساسی و تعیین جایگاه رهبری آغاز شد. مجلس خبرگان قانون اساسی در سال ۱۳۵۸ش اصل ولایت فقیه را در قالب اصل پنجم قانون اساسی به تصویب رساند و این اصل در همه‌پرسی همان سال به تأیید عمومی رسید. براساس این اصل، امام خمینی که پیش‌تر رهبری انقلاب اسلامی را برعهده داشت، پس از تصویب قانون اساسی به‌طور رسمی به‌عنوان رهبر نظام جمهوری اسلامی تثبیت شد و تا زمان درگذشت خود در سال ۱۳۶۸ش این مسئولیت را برعهده داشت.<ref>جبرائیلی، روایت رهبری (مناسبات جمهوریت و اسلامیت در انتخاب ولی فقیه)، 1398ش، ص13-77.</ref> دوران رهبری وی با رخدادهای متعدد داخلی و خارجی همراه بود؛ از جمله درگیری‌های داخلی، تجزیه‌طلبی‌ها، جنگ هشت‌ساله عراق با ایران، تسخیر سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام، بحران‌های سیاسی مانند عزل بنی‌صدر، و نیز [[ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران]] توسط گروه‌های مسلح مخالف انقلاب اسلامی. به نظر پژوهشگران، مدیریت این بحران‌ها عمدتاً از طریق روشنگری، فراخوان‌های مردمی و تأسیس نهادهایی چون شورای انقلاب و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی صورت گرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1077537/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 نوروزی و باقری، «بررسی و تحلیل جایگاه رهبری در نظام جمهوری اسلامی ایران مقاله»،  1391ش، ص187-208.]</ref>
سید روح‌الله خمینی نظریهٔ ولایت فقیه را در سال ۱۳۴۸ش طی دروس فقه در نجف مطرح کرد. پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ش، این نظریه، با اجرای همه‌پرسی عمومی در سال ۱۳۵۸ش به عنوان اصل پنجم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسید. پس ازآن، او که پیش‌تر رهبری انقلاب اسلامی را برعهده داشت، به‌طور رسمی به‌عنوان رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران تثبیت شد<ref>جبرائیلی، روایت رهبری (مناسبات جمهوریت و اسلامیت در انتخاب ولی فقیه)، 1398ش، ص13-77.</ref> و تا زمان درگذشت خود در سال ۱۳۶۸ش این مسئولیت را برعهده داشت.<ref>انصاری، حدیث بیداری، 1389ش، ص4 و 93.</ref>
 
دوران رهبری وی با رخدادهای متعدد داخلی و خارجی همراه بود؛ از جمله درگیری‌های داخلی، تجزیه‌طلبی‌ها، جنگ هشت‌ساله عراق با ایران، تسخیر سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام، بحران‌های سیاسی مانند عزل بنی‌صدر، و نیز [[ترور مسئولین جمهوری اسلامی ایران]] توسط گروه‌های مسلح مخالف انقلاب اسلامی. به نظر پژوهشگران، مدیریت این بحران‌ها عمدتاً از طریق روشنگری، فراخوان‌های مردمی و تأسیس نهادهایی چون شورای انقلاب و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی صورت گرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1077537/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 نوروزی و باقری، «بررسی و تحلیل جایگاه رهبری در نظام جمهوری اسلامی ایران مقاله»،  1391ش، ص187-208.]</ref>


=== قائم مقامی حسینعلی منتظری ===
=== قائم مقامی حسینعلی منتظری ===