تفاهم‌نامه اسلام‌آباد: تفاوت میان نسخه‌ها

تفاهم‌نامه اسلام‌آباد (Islamabad Memorandum of Understanding) سندی دیپلماتیک است که در [[۲۸ خرداد]] ۱۴۰۵م ([[۱۸ ژوئن]] ۲۰۲۶م) با میانجی‌گری پاکستان و با همکاری قطر، مصر و ترکیه، به‌صورت الکترونیکی میان [[جمهوری اسلامی ایران]] و [[ایالات متحده آمریکا]] به امضا رسید. این تفاهم‌نامه که حاصل نزدیک به سه ماه مذاکره پس از [[جنگ رمضان]] است، به‌عنوان چارچوبی موقت برای پایان‌دادن به درگیری‌های نظامی و آغاز مذاکرات جامع درباره [[برنامه هسته‌ای ایران]]، [[تنگه هرمز]] و آزادسازی دارایی‌های ایران طراحی شده است. این توافق با استقبال گسترده کشورهای اروپایی، چین، ژاپن، روسیه و کشورهای منطقه همراه شد و همزمان نارضایتی شدید [[اسرائیل]] و انتقاداتی در محافل سیاسی آمریکا را به‌همراه داشت. امضای این تفاهم، چالش‌هایی ازجمله تداوم حملات اسرائیل به [[لبنان]] و نقض آتش‌بس را در پی داشت که روند اجرای آن را با اختلال مواجه کرد و مذاکرات بعدی را تحت تأثیر قرار داد.

زمینه‌های شکل‌گیری این تفاهم‌نامه به جنگ رمضان بازمی‌گردد؛ جنگی که در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش با حملات گسترده آمریکا و اسرائیل علیه اهدافی از جمله دفتر [[رهبر جمهوری اسلامی ایران]]، کاخ ریاست‌جمهوری و شورای‌عالی امنیت ملی آغاز شد و نقاطی در ۲۴ استان ایران را هدف قرار داد.<ref>{{پک/بن|تفاهم‌نامه 3|ک=خبرگزاری دویچه وله.|ف=انفجارهای شدید در بامداد جمعه در مرکز تهران}}</ref> ایران نیز در ساعت ۱۲ ظهر همان روز،<ref>{{پک/بن|تفاهم‌نامه 4|ک=Al Jazeera|ف=US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran|زبان=en}}</ref> با شلیک موشک به اهدافی در اسرائیل و پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه [[خلیج فارس]]، پاسخ متقابل داد.<ref>{{پک/بن|تفاهم‌نامه 5|ک=خبرگزاری تسنیم.|ف=747 مصدوم و 201 شهید تاکنون/ 24 استان مورد اصابت}}</ref> این جنگ تا [[۱۸ فروردین]] ۱۴۰۵ش به طور فعال ادامه داشت.<ref>{{پک/بن|تفاهم‌نامه 8|ک=خبرگزاری تابناک|ف=آتش‌بس به طرف مقابل تحمیل شد/ اخذ عوارض از کشتی‌های تجاری ادامه دارد / آمریکا در صورت ادامه محاصره دریایی باید با چین وارد جنگ شود}}</ref> تغییر رژیم و نابودی توان نظامی و هسته‌ای ایران، از اهداف اعلامی آمریکا و اسرائیل برای این جنگ بود، اما با طولانی‌ترشدن جنگ، ناتوانی آنها در دستیابی به این اهداف، نمایان شد.<ref>{{پک/بن|تافهم‌نامه 6|ک=Carnegie Endowment|ف=The Diverging U.S. and Israeli Goals in Iran Are Making the Endgame Even Murkier|زبان=en}}</ref>

به باور تحلیلگران، مقاومت مردم ایران در کنار نیروهای مسلح، معادلات میدانی را به‌گونه‌ای تغییر داد که دشمن با وجود برخورداری از تجهیزات پیشرفته، در دستیابی به اهداف خود ناکام ماند.<ref>{{پک/بن|تفاهم‌نامه8|ک=خبرگزاری فارس|ف=امام جمعه پاکدشت: توافق اسلام‌آباد محصول ایستادگی ملت ایران است}}</ref> ازاین‌رو، امضای تفاهم‌نامه از سوی تحلیلگران سیاسی ایران به‌عنوان نماد استیصال آمریکا و شکست راهبرد فشار حداکثری در برابر مقاومت مردم و اقتدار نظامی ایران تلقی شده است.<ref>{{پک/بن|تفاهم‌نامه 9|ک=خبرگزاری رسمی حوزه؛ خبرگزاری مهر|ف=امضای تفاهم نامه نشان دهنده استیصال آمریکا و حامیان او در نبرد با ایران اسلامی است؛  مرعشی: تفاهمنامه اسلام‌آباد نمادی از پایداری و اقتدار ایران است}}</ref>

خبرگزاری‌های رویترز، آسوشیتدپرس و ان‌بی‌سی نیوز، تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را گامی برای پایان‌بخشیدن به دوره تنش ارزیابی کردند. فایننشال تایمز و یورونیوز، سی‌ان‌ان و آکسیوس به بازگشایی تنگه هرمز و کاهش قیمت نفت پرداختند.<ref>{{پک/بن|تفاهم‌نامه 28|ک=خبرگزاری شهر آرا|ف=بازتاب جهانی تفاهم اسلام‌آباد {{!}} از استقبال محتاطانه اروپا تا نگرانی تل‌آویو}}</ref> رسانه‌های عربی الجزیره، المیادین و العربی و روزنامه‌های الاخبار و القدس العربی به کاهش حملات اسرائیل به لبنان در آستانه امضای توافق اشاره نمودند.<ref>{{پک/بن|تفاهم‌نامه 29|ک=وب‌سایت نور نیوز|ف=بازتاب گسترده تفاهم‌نامه ایران و آمریکا/ رسانه‌ها، افراد و محافل سیاسی چه گفتند؟}}</ref> رسانه‌های واشینگتن‌پست، اسکای‌نیوز و روزنامه داون، میانجی‌گری پاکستان را عامل کلیدی در دستیابی به  تفاهم  دانستند.<ref>{{پک/بن|تفاهم‌نامه 28|ک=خبرگزاری شهر آرا|ف=بازتاب جهانی «تفاهم اسلام‌آباد» {{!}} از استقبال محتاطانه اروپا تا نگرانی تل‌آویو}}</ref> رسانه‌های اسرائیل این تفاهم‌نامه را توافقی نامطلوب و تهدیدآمیز برای منافع تل‌آویو ارزیابی کردند و ازجمله روزنامه معاریو ضمن اذعان به برتری راهبردی ایران، نتانیاهو را مهره‌ای شکست‌خورده توصیف کرد. همچنین هاآرتص گزارش داد که هیچ‌یک از اهداف جنگی اسرائیل در این توافق لحاظ نشده است.<ref>{{پک/بن|تفاهم‌نامه 3۱|ک=وب‌سایت شبکه العالم|ف=رسانه‌های عبری: ایران در توافق با آمریکا پیروز میدان است}}</ref>