حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
اختلال خودزشتانگاری نوعی [[اختلال روانی]] است که با اشتغال ذهنی شدید و رفتارهای تکراری نسبت به نقصهای خیالی در ظاهر مشخص میشود. این اختلال معمولاً در [[نوجوانی]] آغاز میشود و عوامل ژنتیکی، زیستی، روانشناختی و اجتماعی در بروز آن نقش دارند. فشارهای فرهنگی و رسانهای، استانداردهای زیبایی غیرواقعی و تجربیات منفی دوران کودکی در شکلگیری این اختلال مؤثرند. پیامدهای آن شامل نشخوار فکری، [[اضطراب اجتماعی]]، اجتناب از ارتباطات، [[خودکمبینی]]، رفتارهای جبرانی، گرایش به [[جراحی زیبایی|جراحیهای زیبایی]] و افزایش خطر [[افسردگی]] و [[خودکشی]] است. تشخیص، مبتنی بر مصاحبه بالینی و معیارهای DSM-5 بوده و درمان شامل طرحوارهدرمانی، درمان شناختیرفتاری و دارودرمانی است. | اختلال خودزشتانگاری نوعی [[اختلال روانی]] است که با اشتغال ذهنی شدید و رفتارهای تکراری نسبت به نقصهای خیالی در ظاهر مشخص میشود. این اختلال معمولاً در [[نوجوانی]] آغاز میشود و عوامل ژنتیکی، زیستی، روانشناختی و اجتماعی در بروز آن نقش دارند. فشارهای فرهنگی و رسانهای، استانداردهای زیبایی غیرواقعی و تجربیات منفی دوران کودکی در شکلگیری این اختلال مؤثرند. پیامدهای آن شامل نشخوار فکری، [[اضطراب اجتماعی]]، اجتناب از ارتباطات، [[خودکمبینی]]، رفتارهای جبرانی، گرایش به [[جراحی زیبایی|جراحیهای زیبایی]] و افزایش خطر [[افسردگی]] و [[خودکشی]] است. تشخیص، مبتنی بر مصاحبه بالینی و معیارهای DSM-5 بوده و درمان شامل طرحوارهدرمانی، درمان شناختیرفتاری و دارودرمانی است. | ||
== تعریف اختلال خودزشتانگاری == | == تعریف اختلال خودزشتانگاری == | ||
اختلال خودزشتانگاری<ref>Body Dysmorphic Disorder یا BDD</ref> نوعی اختلال روانی است که در آن فرد بهشکلی وسواسگونه و افراطی، خود را دارای نقص یا ایرادی در ظاهر جسمانی خود میداند؛ این نقص اغلب یا وجود خارجی ندارد یا بسیار جزئیتر از آن است که فرد تصور میکند. تشخیص این اختلال زمانی مطرح میشود که اشتغال ذهنی فرد با این نقصها، بهحدی شدید باشد که عملکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبههای زندگی او را مختل کند.<ref>گنجی، «آسیبشناسی روانی براساس dsm-5-tr»، 1402، ج1، ص622-623.</ref> | اختلال خودزشتانگاری<ref>Body Dysmorphic Disorder یا BDD</ref> نوعی اختلال روانی است که در آن فرد بهشکلی وسواسگونه و افراطی، خود را دارای نقص یا ایرادی در ظاهر جسمانی خود میداند؛ این نقص اغلب یا وجود خارجی ندارد یا بسیار جزئیتر از آن است که فرد تصور میکند. تشخیص این اختلال زمانی مطرح میشود که اشتغال ذهنی فرد با این نقصها، بهحدی شدید باشد که عملکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبههای زندگی او را مختل کند.<ref>گنجی، «آسیبشناسی روانی براساس dsm-5-tr»، 1402، ج1، ص622-623.</ref> | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۰: | ||
== عوامل ایجاد اختلال خودزشتانگاری == | == عوامل ایجاد اختلال خودزشتانگاری == | ||
خودزشتانگاری مفهومی پیچیده است که شامل عوامل ژنتیکی و زیستی، عوامل روانشناختی، فشارهای فرهنگی و اجتماعی میشود. در این میان، محققین بر این باورند که عوامل اجتماعی، تأثیر مستقیم و قابل توجهی بر عوامل روانشناختی دارند:<ref>[https://jacp.scu.ac.ir/article_19255.html فروهر مقام و آل یاسین، «اثربخشی طرحواره درمانی بر اضطراب اجتماعی، ترس از ارزیابی منفی و شرم از تفسیر بدن در دختران مبتلا به اختلال بدریخت انگاری بدن»، 1402، ص3.]</ref> | خودزشتانگاری مفهومی پیچیده است که شامل عوامل ژنتیکی و زیستی، عوامل روانشناختی، فشارهای فرهنگی و اجتماعی میشود. در این میان، محققین بر این باورند که عوامل اجتماعی، تأثیر مستقیم و قابل توجهی بر عوامل روانشناختی دارند:<ref>[https://jacp.scu.ac.ir/article_19255.html فروهر مقام و آل یاسین، «اثربخشی طرحواره درمانی بر اضطراب اجتماعی، ترس از ارزیابی منفی و شرم از تفسیر بدن در دختران مبتلا به اختلال بدریخت انگاری بدن»، 1402، ص3.]</ref> | ||
{| class="wikitable" style="width:100%; text-align:right;" | |||
|+ '''عوامل ایجاد اختلال خودزشتانگاری''' | |||
|- | |||
! دستهبندی !! توضیح | |||
|- | |||
| عوامل زیستی و ژنتیکی | |||
| سابقه خانوادگی (بستگان درجه یک)، اختلالات همراه خانوادگی (اختلال وسواس جبری)، تغییرات مغزی مرتبط با سروتونین، تغییرات هورمونی دوران نوجوانی | |||
|- | |||
| عوامل روانشناختی | |||
| تجربیات منفی دوران کودکی (تمسخر ظاهر، تعاملات اجتماعی منفی)، باورهای نادرست درباره زیبایی و ظاهر، کمالگرایی، اعتمادبهنفس پایین، اضطراب اجتماعی | |||
|- | |||
| عوامل اجتماعی و فرهنگی | |||
| فشار رسانهها و شبکههای اجتماعی، استانداردهای زیبایی غیرواقعی، شیءانگاری بدن، تأثیر گروههای مرجع و سلبریتیها، تبلیغات مد و زیبایی | |||
|} | |||
=== ۱. عوامل ژنتیکی و زیستی === | === ۱. عوامل ژنتیکی و زیستی === | ||
| خط ۹۷: | خط ۱۱۰: | ||
=== افسردگی و اقدام به خودکشی === | === افسردگی و اقدام به خودکشی === | ||
روانشناسان معتقدند اختلال خودزشتانگاری در صورت عدم درمان بهموقع، میتواند بر عملکرد اجتماعی، تحصیلی و شغلی تأثیر منفی بگذارد و در موارد شدید منجر به افسردگی، اضطراب، رفتار وسواسی و حتی اقدام به خودکشی شود.<ref>[https://www.darmankade.com/blog/body-dysmorphic-disorder/ «اختلال بدشکلی بدن چیست و چه علائمی دارد؟»، درمانکده.]</ref> | روانشناسان معتقدند اختلال خودزشتانگاری در صورت عدم درمان بهموقع، میتواند بر عملکرد اجتماعی، تحصیلی و شغلی تأثیر منفی بگذارد و در موارد شدید منجر به افسردگی، اضطراب، رفتار وسواسی و حتی اقدام به خودکشی شود.<ref>[https://www.darmankade.com/blog/body-dysmorphic-disorder/ «اختلال بدشکلی بدن چیست و چه علائمی دارد؟»، درمانکده.]</ref> | ||
{| class="wikitable" style="width:100%; text-align:right;" | |||
|+ '''علائم و پیامدهای اختلال خودزشتانگاری''' | |||
|- | |||
! دستهبندی !! موارد | |||
|- | |||
| علائم شناختی | |||
| نشخوار فکری، ارزیابی منفی از ظاهر، باورهای تحریفشده درباره بدن | |||
|- | |||
| علائم رفتاری | |||
| وارسی مکرر آینه، آرایش افراطی، درخواست اطمینان از دیگران، جراحیهای زیبایی مکرر | |||
|- | |||
| علائم هیجانی | |||
| شرم، گناه، اضطراب، کاهش اعتمادبهنفس، افسردگی | |||
|- | |||
| پیامدهای فردی | |||
| کاهش کیفیت زندگی، خودکمبینی، اعتیاد به اینترنت یا مواد، مشکلات تحصیلی و شغلی | |||
|- | |||
| پیامدهای اجتماعی | |||
| اجتناب از ارتباطات، گوشهگیری، اضطراب اجتماعی | |||
|- | |||
| پیامدهای شدید | |||
| افسردگی شدید، رفتار وسواسی، افکار یا اقدام به خودکشی | |||
|} | |||
== اختلالات روانی همراه با اختلال خودزشتانگاری == | == اختلالات روانی همراه با اختلال خودزشتانگاری == | ||
