امام حسن عسکری: تفاوت میان نسخه‌ها

'''<big>امام حسن عسکری؛</big>''' حسن بن‌علی بن‌محمد و امام یازدهم شیعیان اثنی‌عشری.

حسن بن‌علی بن‌محمد (۲۳۲–۲۶۰ق)، یازدهمین امام شیعیان دوازده امامی، ملقب به عسکری، در [[مدینه]] به دنیا آمد. در ۲۲ سالگی پس از [[شهادت]] پدرش [[امام علی النقی]]، امامت شیعیان را بر عهده گرفت. دوران شش‌ساله امامت او همزمان با حکومت خلفای عباسی معتز و معتمد بود و تمام آن در [[سامرا]] و تحت نظارت و حصر شدید عباسیان سپری شد. در این دوره، وی برای حفظ ارتباط با پیروان و مدیریت جامعه شیعه، همانند پدرش، به توسعه [[سازمان وکالت]] ادامه داد و از طریق نمایندگان ویژه و نامه‌نگاری، به رهبری معنوی و پاسخ‌گویی به مسائل دینی و جمع‌آوری وجوه شرعی اقدام کرد. همچنین با وجود فشار سیاسی، به تربیت شاگردان و دفاع از معارف شیعی در مقابل شبهات پرداخت. به‌گزارش منابع تاریخی، وی در سامرا و به دستور خلیفه عباسی معتمد مسموم شده و به شهادت رسید و در کنار مرقد پدرش به خاک سپرده شد. این مزار که حرم عسکریین نامیده می‌شود، از [[زیارتگاه‌|زیارتگاه‌های]] مهم شیعیان است.

براساس منابع شیعی، امام حسن عسکری در [[۸ ربیع‌الثانی]] سال ۲۳۲ق در مدینه به دنیا آمد.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ق، ص۹۵</ref> در برخی منابع دیگر امامیه و [[اهل‌سنت]]، تاریخ تولد او سال ۲۳۱ق ذکر شده است.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۵۸.</ref> پدرش [[علی بن‌محمد]] ملقب به [[امام هادی]] است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> مادرش، زنی به نام حُدَیث یا حدیثه،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref> سَلیل،<ref>ابن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ۱۳۶۹ق، ص۱۲۳.</ref> سوسَن<ref>ابن‌جوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۳۶۲.</ref> و حَرْبیّه،<ref>عطاردی، مسند الامام العسکری، ۱۳۹۱ش، ص۴۶.</ref> معروف به [[ام‌الحسن]]،<ref>قمی، تاریخ قم، ۱۳۶۱ش، ص۲۰۳.</ref> از اهالی مغرب بوده است.<ref>مولوی‌نیا، تاریخ چهارده معصوم، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۲.</ref>

[[حکیمه خاتون]] دختر [[امام محمد تقی]] و عمه امام حسن عسکری هم‌عصر با چهار امام بود. وی نقش‌های مهمی در برهه‌های حساس تاریخی مانند پرستاری و آموزش [[نرجس‌ خاتون]]، مشاهده تولد [[امام مهدی]] به‌عنوان نخستین افراد، راوی حدیث ازدواج امام حسن عسکری و حدیث تولد و رشد [[امام زمان]] را داشته است.<ref>[https://www.entizar.ir/article_73756.html شاکری، «زندگانی حکیمه خاتون »، ۱۳۸۶ش، ص۱۳۶.]</ref>

نام امام، حسن<ref>شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۹.</ref> و چهار کنیه ابومحمد،<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> ابوالحسن،<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۴.</ref> اَبوحُجّةُالله و اَبوقائم برای او نقل شده است.<ref>خزعلی، موسوعة الإمام العسکری(ع)، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۲.</ref> وی به ابن‌الرضا نیز معروف بود؛ چنانکه پدرش امام هادی و جدش [[امام جواد]] نیز به این نسبت شهرت داشتند.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> مشهورترین القاب او، زکی و عسکری است.<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۹۰۵.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله [[فقیه]]،<ref>طریحی، جامع المقال، ۱۳۵۵ش، ص۱۸۵.</ref> خالص، خاص، سراج، صامت، تقی، هادی، نقی، رفیق، فاضل و امین نیز برای او ذکر شده است.<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۵.</ref> به دلیل اینکه امام حسن عسکری در شهر سامرا در منطقه‌ای به‌ نام عسکر، به اجبار حکومت عباسی زندگی می‌کردند، به نام عسکر یا عسکری، ملقّب شد.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵.</ref>

نام همسر امام حسن عسکری، نرجس، [[سوسن]]، [[ريحانه]]، [[مريم]]، [[حكيمه]] و [[مَليكه]] بوده است<ref>[https://hadith.net/tag/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C(%D8%B9) «نام‌های مادر امام مهدی(ع)»، وب‌سایت حدیث نت.]</ref> که مادر تنها فرزند او، به نام محمد است.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> اگرچه در برخی منابع از فرزندان دیگری نام برده شده است.<ref>پاکتچی، «حسن عسکری(ع)، امام»، ۱۳۹۱ش، ص۶۱۹-۶۱۸.</ref> آنچه در مورد ازدواج امام حسن عسکری مورد اتفاق است آن است که همسر امام حسن عسکری کنيز بوده و در خانه‏ حکيمه خاتون زندگی می‌کرده و حکيمه خاتون نقش مؤثری در ازدواج امام داشت.<ref>[https://sokhanetarikh.com/articles/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9/ طبسی، «تحلیلی از ازدواج حضرت امام حسن عسکری(علیه‌السلام)»، سایت سخن تاریخ.]</ref>

امامت حسن بن‌علی بن‌محمد از سال ۲۵۴ تا ۲۶۰ق و به مدت شش سال، پس از شهادت پدرش [[علی بن محمد]] آغاز شد.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref> مهم‌ترین دلیل امامت او، وصیت و احادیث امام هادی است که در زمینه جانشینی فرزندش نقل شده است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۴-۳۲۰.</ref>

در دوران امامت، با وجود نظارت شدید حکومت عباسی، امام حسن عسکری ارتباط خود را با شیعیان جهان اسلام حفظ کرد.<ref>[https://fa.wiki.khomeini.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9) «امام‌ حسن عسکری(ع)»، وب‌سایت ویکی امام خمینی.]</ref> او از روش‌های گوناگونی برای هدایت و رهبری شیعیان مانند دیدارهای پنهانی،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۲۶۳-۲۶۰.</ref> ارتباط حضوری در منزل یا در میان راه،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۹.</ref> نامه‌نگاری<ref>صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۷۴.</ref> و مهم‌تر از همه، استفاده از شبکه وکلا که نقش اساسی در انتقال پرسش‌های دینی و وجوهات شرعی ایفا می‌کردند،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۳۳۲.</ref> بهره می‌گرفت.

شیوه‌های اثبات امامت در عصر امام حسن عسکری در جامعه امامیه، به سه دسته تقسیم شده است:

# '''امامیه نص‌گرا:''' گرایش بر اثبات امامت به‌واسطه نصوص و متون دینی قبلی.<ref>[https://www.shiitestudies.com/article_243227.html امرائی و فلاح‌زاده، «جامعه امامیه و شیوه‌های اثبات امامت در دوره امام حسن عسکری»، ۱۳۹۹ش، ص۱۲۳.]</ref>

در بُعد سیاسی نقش امام حسن عسکری آشکار ساختن تصویر واقعی عباسیان بود که به نام امیرالمؤمنین و یا خلیفه مسلمین، ریاست می‌کردند.<ref>[https://www.ziaossalehin.ir/fa/content/458 «نقش تربیتی و سیاسی امام حسن عسکری علیه‌السلام»، وب‌سایت ضیاءالصالحین.]</ref> خلفای عباسی، با وجود مهمترین مشکلات و شرایط سیاسی، هیچ‌گاه از او غافل نبودند و همواره در سامرا او را تحت‌نظر داشتند.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.]</ref> امام حسن عسکری هر هفته روزهای دوشنبه و پنجشنبه ناگزیر می‌بایست در دارالخلافه حاضر می‌شد<ref>طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۱۵.</ref> و شیعیان و انبوه مردم نیز در مسیر رفت‌وآمد خود را برای دیدن او آماده می‌کردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۵.</ref>

منابع تاریخی علمکرد سیاسی و دینی امام حسن عسکری در برابر خلفای عباسی را شامل موارد زیر دانسته‌اند:  

در زمان او، شیعیان در شهرهای [[کوفه]]، [[بغداد]]، [[نیشابور]]، [[قم]]، [[آبه]] (آوه)، [[مدائن]]، [[خراسان]]، [[یمن]]، [[ری]]، [[آذربایجان]]، [[سامراء]]، [[جرجان]] و [[بصره]] سکونت داشتند که از میان آنان، شهرهای سامرا، کوفه، بغداد، قم و نیشابور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بودند. از او ۱۳۰ نامه در هفت محور، [[توحید]]، [[امامت]]، کرامات و غرائب، فقهی، [[دعا]]، مواعظ، ردّ [[غلوّ]] و موضوعات کلامی و اجتماعی<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_72762.html حسینیان مقدم و جعفری‌پور، «مکاتبه‌های ساکنان ایران با امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۰-۱۰۹.]</ref> در منابع مختلف نقل شده است.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_77543.html زارع بوشهری، «بررسی منابع نامه‌های امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۴ش، ص۵۷.]</ref> این نامه‌ها شامل مکاتباتی با شیعیان قم و آوه، مردم مدینه، [[ابن‌بابویه]] و نیز نامه مفصلی به اسحاق بن اسماعیل و شیعیان نیشابور به‌منظور گسترش [[فرهنگ تشیع]] و پاسخ به شبهات است.<ref>[https://journals.dte.ir/article_20753.html تربتی، «نمی ازیم تلاش‌های علمی امام حسن عسکری(علیه‌السلام)»، ۱۳۹۳ش، ص۲۶.]</ref>

اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری در حوزه درآمد شیعیان شامل تأکید بر تحصیل [[رزق]] از طریق زحمت و تلاش،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص90-91.]</ref> تأکید برحلال بودن درآمد و مبارزه با [[رشوه]]،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص92-94.]</ref> حمایت از تولیدکننده،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص94-95.]</ref> گسترش فرهنگ [[تعاون]] و [[همیاری]]،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص96-97.]</ref> مشورت در امور اقتصادی<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص97-99.]</ref> و پرهیز از [[تجمل‌گرایی]] و [[اسراف]] بوده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص99-100.]</ref>

# '''شیوه ارتباط با شیعیان:''' سخن گفتن او با اصحاب خود از پسِ پرده و اینکه بیشتر فعالیت‌های مربوط به امامت از طریق وکلا انجام می‌گرفت.<ref>پورسید آقایی و همکاران، تاریخ عصر غیبت، ۱۳۷۹ش، ص۱۶۸ـ۱۶۹.</ref>

# '''روش پاسخگویی به مسائل علمی:''' او در مواردی به منظور آموزش نحوه حل مسائل علمی، پاسخ سؤال‌های فقهی را به صورت کامل بیان نمی‌کرد.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۳۵.</ref> در اموری، قاعده‌ کلی را بیان می‌کرد تا فقها بتوانند به کمک آن، به پاسخ برسند.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۴۵.</ref> در مواردی نیز برای پاسخ به پرسش‌های فقهی، رجوع به کتاب‌های حدیثی شیعه را پیشنهاد می‌داد.<ref>مدرسی طباطبایی، مکتب در فرآیند تکامل، ۱۳۷۴ش، ص۹۹.</ref>

# '''اطلاع‌رسانی درباره امام دوازدهم:''' از مهمترین اقدامات امام حسن عسکری، اهتمام ویژه در مورد خبر ولادت مهدی و تثبیت آن در نزد افکار عمومی شیعیان، معرفی مصداقی و نشان دادن سیمای مهدی موعود به خواص شیعیان، تبیین شرایط و ویژگی‌های عصر غیبت و مسئله [[عصر ظهور]] با هدف ارتقای سطح آگاهی شیعیان از این رویداد و برخورد هوشمندانه و آگاهانه بوده است.<ref>[https://pajmahdavi.sinaweb.net/article_144949.html ثنائی، «نقش امام حسن عسکری علیه‌السّلام در آماده‌سازی جامعه شیعی برای دوران غیبت»، ۱۴۰۰ش، ص۵۳.]</ref>

بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد یاران، شاگردان، راویان و وکلای حسن بن‌علی بن‌محمد در مجموع ۱۰۳ نفر است<ref>شیخ طوسی، رجال‌الطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۲۷.</ref> كه ۳۶ نفر آنها ايرانی بودند. در برخی منابع، تعداد [[اصحاب ایرانی امام حسن عسکری]] بالغ بر ۷۵ نفر ذکر شده که تنها ۳۹ نفر آنان فعاليت چشمگيری در باب حديث و روایت، حوزه‌های [[فقه]]، [[کلام]] و [[ردیه‌نویسی]] داشتند. شمار اصحاب ایرانی که به جریان‌های غالیانه منتسب شده‌اند، کم و تعداد وکلای ایرانی و افرادی که در منابع، ملاقات آنان با وی ثبت شده، نسبت به دیگر اصحاب، بیشتر بوده است.<ref>[https://journals.dte.ir/article_73184.html کرمی، «بررسی تطبیقی جایگاه علمی و اجتماعی و وضعیت فکری اصحاب ایرانی و عراقی امام حسن عسکری علیه‌السّلام »، ۱۴۰۱ش، ص۲۸-۲۷.]</ref>

او در زمان حیات خود تحت نظارت شدید حکومت وقت بود و نمی‌توانست با اصحاب خود ارتباط برقرار کند، بنابراین تعداد اصحاب ایرانی او نسبت به پدر و جدشان تفاوت قابل‌توجهی ندارد و همین مسئله، عامل اصلی ثابت ماندن تعداد اصحاب توصیف شده است.<ref>[https://journal.pte.ac.ir/article-1-258-fa.html پیرمرادیان و همکاران، «نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسکری(ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه»، ۱۳۹۱ش، ص۱۰۲.]</ref>

میراث علمی حسن بن‌علی بن‌محمد عسکری در چند بخش دسته‌بندی می‌شود:

# '''روایات و احادیث:''' در [[منابع روایی شیعه]]، از او نسبت به ائمه دیگر احادیث کمتری نقل شده است که این تفاوت عمدتاً به دلیل اقامت اجباری وی در سامرا تحت‌نظر حکومت عباسی ذکر شده است. بخش عمده‌ای از روایات امام حسن عسکری شامل پاسخ به پرسش‌ها است که این شیوۀ ارتباطی، با عنوان سازمان وکالت و شیوۀ مکاتبه شناخته می‌شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/448976/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B9%D9%87-%DA%A9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C محدثی، «فرهنگ جامع سخنان امام حسن عسکری(ع): نگاهی به ترجمه موسوعه کلمات الامام الحسن العسکری»، ۱۳۸۳ش، ص۹۶.]</ref>

|۵۴٫۷٪

|۲۰٫۹٪

|۱۹٫۱٪

|۳٪

|'''۱۰۰٪'''

# '''تفسیر المنسوب الی الامام ‌الحسن العسکری:''' این کتاب شامل تفسیر سوره حمد و بخشی از سوره بقره است.<ref>[https://jqr.isca.ac.ir/article_22474.html?lang=fa رضوی، «نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیه‌السلام »، ۱۳۷۵ش، ص۳۱۲.]</ref> از قرن چهارم هجری تاکنون، این کتاب در محافل علمی موضوع داوری‌های گوناگونی بوده است.<ref>[https://alefbalib.com/Metadata/218543/%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA-(11)-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیه‌السلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۸-۳۷.]</ref> عده‌ای از علما این اثر را متعلق به امام حسن عسکری دانسته و احادیثی از آن نقل کرده‌اند و عده‌ای نیز آن را ساختگی شمرده و اعتبار علمی‌اش را انکار کرده‌اند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3004/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 علوی‌مهر، «نگرشی تحلیلی بر تفسیر منسوب به امام‌حسن عسکری(ع)»، ۱۳۸۲ش، ص۷-۵.]</ref>

بر اساس منابع روایی و سیره عملی امام حسن عسکری، آموزه‌های اخلاقی او در سه محور قابل دسته‌بندی است.

در منابع روایی و تاریخی شیعه، کرامات متعددی از امام حسن عسکری نقل شده است که شامل آگاهی از اندیشه‌های درونی، پیش‌بینی مرگ کنیز، تأثیر بر زندانبانان، اجابت دعای طول عمر برای معتمد،<ref>[https://shiastudies.com/fa/%D8%B5%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%D9%89-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7/ «صفات و كرامات امام حسن عسكرى(ع)»، وب‌سایت مجمع جهانی شیعه‌شناسی.]</ref>  سخن گفتن با گرگ، جوشیدن چشمه شیر و عسل، بارش باران، آوردن ماهی از عمق دریا، نداشتن سایه،<ref>[https://ai14q.ir/imam_askari_kharegoaladat.html «پنج کار خارق العاده و معجزه از امام حسن عسکري(ع)»، وب‌سایت سربازان اسلام.]</ref> آزادی از زندان در وقت معین، تأمین مالی بدون درخواست، آگاهی از روزه‌خواری پنهانی،<ref>[https://fa.al-shia.org/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A8/#:~:text=%C2%AB%D9%85%D9%86%20%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%86%D9%88%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D8%AA%DB%8C%20%D9%84%D8%A7%20%DB%8C%D8%BA%D9%81%D8%B1,%DA%A9%D9%87%20%D9%87%D9%85%D9%87%20%DA%86%DB%8C%D8%B2%20%D8%AE%D9%88%D8%AF%20%D8%B1%D8%A7 «کرامات امام حسن عسکری علیه‌السلام از زبان ابوهاشم»، وب‌سایت الشیعه.]</ref> هدایت ناصبی با نوشته بدون مرکب، نجات مسلمانان از تردید در برابر مسیحیان (معجزه استخوان پیامبر)، برآوردن حاجت مالی علی بن ابراهیم، تأثیر یک روزه بر دشمن سرسخت،<ref>[https://www.tebyan.net/news/389147/%D8%A8%D8%B1%D8%AE%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%B1 «برخی از کرامات امام حسن عسگری علیه‌السلام از منابع معتبر»، وب‌سایت تبیان.]</ref> شفای چشم نابینا، خبر از آینده و سفر به گرگان، دعای فرزنددار شدن و نجات از چاه آب در کودکی<ref>[https://www.valiasr-aj.com/persian/shownews.php?idnews=12281 «نگاهی به برخی از معجزات امام حسن عسکري عليه‌السلام در منابع اماميه»، وب‌سایت مؤسسه تحقيقاتي حضرت ولي‌عصر(عج).]</ref> است.

پس از شهادت حسن بن علی بن محمد، طی مراسم باشکوهی، بازارها تعطیل شد و [[بنی‌هاشم]]، سران سپاه و رجال سیاسی، نویسندگان و معتمدان و مردم شهر سامرا، جنازه او را تشییع کردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۶.</ref>

محل دفن امام هادی و عسکری که به [[حرم عسکریین]] شهرت دارد<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/173276/%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE حسینی، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۹-۱۵.]</ref> که در سال‌های ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش در عملیات‌های تروریستی گروه‌های تکفیری بر اثر انفجار، تخریب شد.<ref>خامه‌یار، تخریب زیارتگاه‎ های اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۰-۲۹.</ref> ستاد بازسازی عتبات عالیات در ایران طی سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۶ش گنبد، ضریح و حرم را بازسازی کرد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401050100615/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF نامجو، «مقاوم‌سازی حرم سامرا به ایرانی‌ها سپرده شد»، وب‌سایت ایسنا.]</ref> ساخت ضریح جدید، زیر نظر سیّدجواد شهرستانی نماینده [[سید علی سیستانی]] یکی از مراجع تقلید شیعه، طراحی آن زیرنظر [[سیّدمهدی علمدار]]، طراحی چوب و سازه‌های آن با هماهنگی [[سیّدمهدی دیدار]] و خطاطی ضریح توسط [[سیّدمحمد حسینی موحد]] استاد خوشنویسی در ایران انجام شد.<ref>[https://farsnews.ir/Culture/1354912860000081500/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D9%86%D8%B9%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1?lang=fa «آخرین وضعیت پروژه ساخت ضریح حرم امامین عسکریین(ع)»، وب‌سایت خبرگزاری فارس.]</ref>

در منابع روایی و زیارتی، برای امام حسن عسکری زیارتنامه‌ای نقل شده است. زیارت قبور ائمه در منابع شیعه و در برخی منابع اهل‌سنت، به‌عنوان عملی مستحب، وسیله‌ای برای تقرب به خداوند و دارای فضیلت و پاداش اخروی گزارش شده است.<ref>[https://qom.shafaqna.com/FA/189392#:~:text=%D8%B4%DA%A9%D9%89%20%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%20%DA%A9%D9%87%20%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%20%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA,)%20%D8%B1%D8%A7%20%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%20%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%C2%BB. «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری(ع) در روایات»،‌وب‌سایت شفقنا.] </ref> برخی از عالمان روز پنج‌شنبه را متعلق به امام حسن عسکری دانسته و معتقد است در تعقیب [[نماز صبح]] برای در امان ماندن از شیطان و نفس اماره به او توسل و برای قبولی عبادات ناقص، از آن امام [[شفاعت]] جسته شود.<ref>خمینی، روح‌الله، آداب الصلاه، ص۳۷۹.</ref>

همچنین برای [[توسل]] به امام [[حرزی امام حسن عسکری]] نقل شده است.<ref>[https://erfan.ir/mafatih507/%D8%AD%D8%B1%D8%B2-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9)-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%81%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 «حرز امام حسن عسکری(ع)»، وب‌سایت عرفان.]</ref> [[نماز توسل امام حسن عسکری]] نیز چهار رکعت است که در دو رکعت اول بعد از حمد، پانزده مرتبه سوره زلزال و در دو رکعت دوم، بعد از حمد پانزده مرتبه سوره توحید خوانده شود و در پایان دعایی دارد که برای برآورده شدن حاجات و ازدواج توصیف شده است.<ref>[https://qom.shafaqna.com/FA/189392#:~:text=%D8%B4%DA%A9%D9%89%20%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%20%DA%A9%D9%87%20%D9%81%D8%B6%DB%8C%D9%84%D8%AA%20%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA,)%20%D8%B1%D8%A7%20%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%20%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%C2%BB. «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری(ع) در روایات»،‌وب‌سایت شفقنا.] </ref>

|اجرا در  امکان مذهبی و فرهنگی عمومی و شخصی

|پخش برنامه‌های ندبه‌‌های انتظار ،سكوت رسا و ساعت سوگ از رادیو فرهنگ و نمایش رادیویی آخرین شهید از رادیو نمایش.<ref>[https://www.isna.ir/news/96090502519/%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 «پخش «آخرین شهید» در سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وب‌سایت ایسنا.]</ref>

|پویش نذر نان،<ref>[https://zarghanhp.sums.ac.ir/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%C2%AB%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%86%C2%BB-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9)-%D8%B2%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86 «اجرای پویش «نذر نان» با مشارکت کارکنان بیمارستان حضرت امام حسن عسکری(ع) زرقان»، وب‌سایت بیمارستان امام حسن عسکری(ع) زرقان.]</ref> پویش نذر فرهنگی مهدوی،<ref>[https://zanjan.iqna.ir/fa/news/3930972/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86 «اجرای پویش نذر فرهنگی مهدوی در زنجان»، وب‌سایت ایکنا.]</ref> پویش قرائت [[زیارت‌نامه امام حسن عسکری|زیارت‌نامه امام حسن عسکری،]]<ref>[https://www.shabestan.news/news/1104945/%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «پویش قرائت زیارت‌نامه حضرت امام حسن عسکری(ع) اجرا می شود»، وب‌سایت خبرگزاری شبستان.]</ref> توزیع [[شله نذری]] در شهر [[مشهد|مشهد،]]<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/185669/%D8%AA%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B9-%D8%B4%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF «توزیع شله نذری همزمان با شهادت امام حسن عسکری(ع) در مشهد»، وب‌سایت شهر آرا نیوز.]</ref> صبحانه نذری در [[آران و بیدگل]]<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7536840/%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «پخش صبحانه نذری در آران و بیدگل»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

|رویکرد  فرهنگی-اجتماعی گروه‌های جهادی و مردمی

|فراوانی القاب براساس گزارش‌های سازمان ثبت احوال کشور

|القاب او به ترتیب فراوانی عبارت از نقی ۲۶ هزار و ۵۸۲ بار، عسگری ۲ هزار و ۷۱۶ بار، زکی یک هزار و ۳۷۵ بار، خالص ۶۶۶ بار و رفیق ۵۱۱ بار است. از کنیه‌های او نیز ابومحمد ۱۶۱ بار و ابن‌الرضا ۲ بار در این سازمان به ثبت رسیده است.<ref>[https://fa.mouood.com/11728/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86/ «آمار ایرانیان نامگذاری شده‌ به القاب امام حسن عسگری(ع)»، وب‌سایت موعود.]</ref>

|اماکن مذهبی  و فرهنگی منتسب به او  

|تعطیل رسمی  به مناسبت شهادت امام حسن عسکری و آغاز امامت امام زمان

|ماده الحاقی ۳۸ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب [[مجلس شورای اسلامی]] ([[هشتم ربیع‌الاول]])<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/365002/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF «روز اول امامت حضرت مهدی، تعطیل رسمی شد»، وب‌سایت پایگاه خبری آفتاب.]</ref>

|پیشینه مدح و [[منقبت]] نشان‌دهنده باورها، عواطف و آرمان‌های ایرانیان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1397503/%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C معماری، «حضرت امام هادی علیه‌السلام در ادبیّات منظوم فارسی (با تأکید بر تراث ادبی دوره‌ی صفوی)»، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۹.]</ref> قصیده‌اي در ستایش امام حسن عسکري در [[دوره قاجار|دورۀ]] [[دوره قاجار|قاجار]] می‌تواند نمونه‌ای از آن باشد.<ref>دانش، دیوان قصاید، ۱۳۳۷ش، ص۱۹۲-۱۹۱.</ref>

یابن رضا المرتضی یابن تقی الجواد    /         یابن علی النقی یا حسن العسگری

|انیمیشن  سینمایی «[[شاهزاده روم]]» (داستان ازدواج امام حسن عسکری با نرجس خاتون

|کارگردان: هادی محمدیان، تهیه‌کننده: حامد جعفری، تعداد کاراکتر: حدود ۵۵، سال تولید: ۱۳۹۳ش،<ref>[https://www.isna.ir/news/94072113828/%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D8%A2%D9%86%D9%88%D9%86%D8%B3 «عاشقانه‌ترین داستان شیعه در سینماها + آنونس»، وب‌سایت ایسنا.]</ref> کاری از گروه هنر پویا در سی و سومین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر و دریافت لوح تقدیر ویژه دبیر جشنواره،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2955791/%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C «اکران افتتاحیه انیمیشن «شاهزاده روم» در پردیس آزادی»، وب‌سایت خبرگزاری مهر.]</ref> اکران سراسری همزمان با روز دانش آموز از ۱۳ آبان ۱۳۹۴ش.<ref>[https://www.shabestan.news/news/498426/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2 «آغاز اکران"شاهزاده روم" همزمان با روز دانش آموز»، وب‌سایت خبرگزاری شبستان.]</ref>

|تابلو خط روایی به مناسبت ولادت امام حسن عسکری

|اثر استادِ خوشنویسی اسلامی، [[علی ثبتی نجفی]]، رونمایی در موزه آستان فاطمه معصومه در سال ۱۴۰۴ش.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1301031/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C «رونمایی از تابلو خوشنویسی روایات امام عسکری(ع) در موزه فاطمی»، وب‌سایت خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

درباره امام حسن عسکری آثار فراوانی در قالب کتاب، مقاله، پایان‌نامه و دانشنامه تدوین شده است. ۸۴ کتاب‌ به زبان‌ فارسی، ۶۸ کتاب به زبان عربی، ۱۰ کتاب خطی عربی و ۱۴ کتاب به زبان اردو در موضوعات مختلف<ref>[https://hadith.net/post/55034/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9/ «کتابشناسی امام حسن عسکری(ع)»، وب‌سایت حدیث نت.]</ref> و ۵۰۰ عنوان مقاله<ref>[https://www.isna.ir/news/1404071006673/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%DB%B5%DB%B0%DB%B0-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%A7%D8%AA «ارائه ۵۰۰ عنوان مقاله با موضوع امام حسن عسکری(ع) در پایگاه مجلات تخصصی نور»، وب‌سایت ایسنا.]</ref> نوشته شده است. همچنین ۱۴۶ پایان‌نامه، شامل ۱۲۹ عنوان پایان‌نامه‌‌ کارشناسی ارشد، ۱۶ عنوان رساله دکتری تخصصی و ۱ عنوان نیز پایان‌‌نامه‌‌ سطح چهار حوزه علميه نوشته شده است.<ref>[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/search?keywords=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%20%D8%AD%D8%B3%D9%86%20%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C&basicscope=1 «امام حسن عسکری»، وب‌سایت گنج ایرانداک.]</ref>

بررسی آثار نگارش شده غربی نشان می‌دهد که تصویر کمرنگی از شخصیت، سیره و دوران امام حسن عسکری در این آثار منعکس شده است. سه مقاله کوتاه و تنها یک مقاله مفصل‌تر با رویکردی تحلیلی، از جمله کتاب مذهب شیعه اثر دوایت مارتین دونالدسون، مدخل امام حسن عسکری در ویرایش دوم دائره‌المعارف اسلام اثر پژوهشگر یهودی ژوزف الیاش، کتاب تشیع نوشته هاینس هالم و گزارشی از مقاله مایر براشر درباره تفسیر منسوب به او نوشته شده است. در بررسی آثار معدود شیعه‌پژوهان غربی نیز مشاهده می‌شود که آنان افزون بر کم‌کاری، تصویری ناقص و گاه مخدوش و تحریف‌شده از او ارائه داده‌اند.<ref>[https://sirepajouhi.isca.ac.ir/article_68259.html طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام ‌حسن‌ عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص ۴۶ و ۶۰.]</ref>

 

به طور مثال دونالدسون در کتاب مذهب شیعه، از تعبیر «امام در خردسالی مثل دیگر پسران محمدی» برای ارائه تصویری توهین‌آمیز از او به کار می‌برد تا به‌زعم خود او را پیرو شخصی منحرف معرفی و تحقیر کند.<ref>[https://sirepajouhi.isca.ac.ir/article_68259.html طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام ‌حسن‌ عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۴۷.]</ref>

همایش ملی امام حسن عسکری، در اسفند سال ۱۳۹۰ش از طرف دانشگاه پیام نور واحد کرمان، در شهر کرمان برگزار گردید. در این همایش، 54 عنوان مقاله در محورهای اصلی سیره علمی، اخلاقی، سیاسی، مهدوی و مدیریتی توسط ۷۷ پژوهشگر ارائه شده است.<ref>[https://civilica.com/l/4422/ «مجموعه مقالات همایش ملی امام حسن عسکری(ع)»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>

در آبان سال ۱۴۰۱ش، همایش بین‌المللی با عنوان «سیره و زمانه امام حسن عسکری» از طرف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در شهر قم زیر نظر حمیدرضا مطهری برگزار شد. این همایش منجر به چاپ ۵۰ مقاله در موضوعات مرتبط با زندگانی و زمانه امام حسن عسکری گردید. یکی از مهم‌ترین دلایل مشکلات در جامعه، نداشتن الگو است و از مهم‌ترین دلایل برگزاری این همایش نیز ارائه الگوی مناسب است.<ref>[https://it.isca.ac.ir/Portal/home/showpage.aspx?object=relatedtopics&categoryid=7e962692-3758-4e90-ba44-a516f4597ee6&webpartid=e4b11167-fdd9-4643-81d1-817013dfb943&id=6fcf0ca5-c2be-4136-b83b-93eb88c5aa9d «همایش بین‌المللی سیره و زمانه امام حسن عسکری(ع)»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.]</ref>