جز حمید فاضل صفحهٔ پیشنویس:سیدعلی خامنهای را به پیشنویس:سید علی خامنهای منتقل کرد |
ویرایش متن |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''{{درشت|سید علی حسینی خامنهای؛}}''' رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران و از مراجع تقلید شیعه. | '''{{درشت|سید علی حسینی خامنهای؛}}''' رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران و از مراجع تقلید شیعه. | ||
سید علی حسینی خامنهای (۱۳۱۸–۱۴۰۴ش) روحانی شیعه، سومین رئیسجمهور و [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]] بود. وی تحصیلات حوزوی خود را در [[مشهد]]، [[نجف]] و [[قم]] نزد استادانی چون [[سید روحالله خمینی]] و سید | سید علی حسینی خامنهای (۱۳۱۸–۱۴۰۴ش) روحانی شیعه، سومین رئیسجمهور و [[رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران]] بود. وی تحصیلات حوزوی خود را در [[مشهد]]، [[نجف]] و [[قم]] نزد استادانی چون [[سید روحالله خمینی]] و سید محمدهادی میلانی سپری کرد و از اوایل دهه ۱۳۳۰ش به مبارزات سیاسی علیه [[حکومت پهلوی]] پیوست که منجر به چندین دوره بازداشت و تبعید وی شد. پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران]] در ۱۳۵۷ش، مسئولیتهایی چون عضویت در [[شورای انقلاب]]، [[امام جمعه|امامت جمعه]] تهران و نمایندگی [[مجلس شورای اسلامی]] را بر عهده داشت و در تیر ۱۳۶۰ش از یک سوءقصد نافرجام جان سالم به در برد. او در دو دورهٔ متوالی (۱۳۶۰–۱۳۶۸ش) ریاستجمهوری ایران را در زمان [[جنگ عراق با ایران]] بر عهده داشت و سپس در سال ۱۳۶۸ش توسط [[مجلس خبرگان رهبری]] به رهبری برگزیده شد. دوران ۳۷ ساله رهبری او با راهبردهایی چون اقتصاد مقاومتی، توسعه توان هستهای، ارتقای توان نظامی ایران و حمایت گسترده از [[جبهه مقاومت|جبههٔ مقاومت]] در برابر [[ایالات متخده آمریکا|آمریکا]] و [[اسرائیل]] متمایز میشود. کارنامهٔ [[سید علی خامنهای]] با دیدگاههای متفاوتی همراه است؛ حامیانش او را رهبری حکیم و حافظ ثبات کشور میدانند، در حالی که منتقدان به تمرکز قدرت، وقوع اعتراضات در سالهای مختلف و محدود شدن فضای سیاسی در دوران او اشاره میکنند. وی با تمرکز بر حوزه اندیشه اسلامی، تألیفات و ترجمههایی در [[فقه]]، [[تاریخ]] و [[تفسیر قرآن]] دارد. سید علی خامنهای در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش، در حملهٔ نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل به محل اقامتش در تهران، [[ترور سید علی خامنهای|ترور]] شد و به [[شهادت سید علی خامنهای|شهادت]] رسید. | ||
== | == تبار و خاندان == | ||
سید علی فرزند [[سیدجواد خامنهای|سید جواد حسینی خامنهای]]<ref>شریفرازی، گنجینه دانشمندان، ۱۳۵۴ش، ج۷، ص۱۲۸.</ref> و سیده خدیجه میردامادی،<ref>زنگنه قاسمآبادی، مشاهیر مدفون در حرم رضوی: عالمان دینی، ۱۳۸۲، ج۱، ص۴۵۹.</ref> در [[۲۹ فروردین]] ۱۳۱۸ش در شهر [[مشهد]] و در خانوادهای عالم<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/376844/مقالات-زندگی-نامه-مقام-معظم-رهبری?q=زندگی%20مقام%20معظم%20رهبری&score=137438953000.0&rownumber=16 روزبه، «زندگینامه مقام معظم رهبری»، ۱۳۸۵ش، ص۱۰.]</ref> و با وضعیت معیشتی ساده به دنیا آمد.<ref>یعقوب، اندیشههای سیاسی اجتماعی امام خامنهای، ۱۳۶۳ش، ص۹۲.</ref> پدر او، سید جواد خامنهای، از مجتهدان شیعه و تحصیلکردهٔ [[حوزه علمیه نجف|حوزهٔ علمیه نجف]] و [[امامت جماعت|امام جماعت]] در [[مسجد گوهرشاد]]<ref>زنگنهقاسمآبادی، مشاهیر مدفون در حرم رضوی: عالمان دینی، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۷۷.</ref> و مسجد صدیقیهای بازار مشهد بود. او همچنین به تدریس علوم حوزوی نیز اشتغال داشت.<ref>شریفرازی، گنجینه دانشمندان، ۱۳۵۴ش، ج۷، ص۱۲۸.</ref> [[خاندان خامنهای]] از سوی پدر به سلطان سید احمد از [[سادات افطسی]] و با پنج واسطه به [[امام سجاد]] میرسد.<ref>جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۹۷۳.</ref> از سوی مادر نیز تبار او به محمد دیباج، فرزند [[امام جعفر صادق]]، میرسد.<ref>زنگنهقاسمآبادی، مشاهیر مدفون در حرم رضوی: عالمان دینی، ۱۳۸۲، ج۱، ص۴۵۸.</ref> | |||
''' | === '''برادران و خواهران''' === | ||
حاصل ازدواج نخست سید جواد خامنهای سه دختر بهنامهای علویه، بتول و فاطمهسلطان است. پس از درگذشت همسر نخست، سید جواد خامنهای با سیده خدیجه میردامادی ازدواج کرد که حاصل این ازدواج پنج فرزند بهنامهای [[سید محمد خامنهای|محمد]] (زاده ۱۳۱۴ش)، علی (زاده ۱۳۱۸ش)، [[بدرالسادات خامنهای|بدرالسادات]] (زاده ۱۳۲۱ش)، [[سید هادی خامنهای|هادی]] (زاده ۱۳۲۶ش) و محمدحسن (زاده ۱۳۲۹ش) است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/647535/ناگفتههای-هادی-خامنهای-از-زندگی-با-خواهران-ناتنی «ناگفتههای هادی خامنهای از زندگی با خواهران ناتنی»، خبرگزاری تابناک.]</ref> | |||
''' | === '''همسر و فرزندان''' === | ||
سید علی خامنهای در سال ۱۳۴۳ش در شهر مشهد با [[منصوره خجسته باقرزاده]]، از خانوادهٔ پیشهور و اصیل در [[خراسان]]، ازدواج کرد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1083575/ماجرای-ازدواج-حضرت-آیتالله-خامنهای-از-زبان-خودشان-در-مصاحبه-تلویزیونی-فیلم «ماجرای ازدواج حضرت آیتالله خامنهای از زبان خودشان در مصاحبه تلویزیونی »، وبسایت عصر ایران.]</ref> حاصل این ازدواج چهار پسر و دو دختر بهنامهای مصطفی (زاده ۱۳۴۴ش)، [[سیدمجتبی خامنهای|مجتبی]] (زاده ۱۳۴۸ش)، مسعود (زاده ۱۳۵۳ش)، میثم (زاده ۱۳۵۷ش)، بشری (زاده ۱۳۵۹ش) و هدی (زاده ۱۳۶۰ش) است.<ref>[https://namnak.com/ayatollah-khamenei-biography.p107694 «بیوگرافی و سن آیتالله خامنهای+همسر، فرزندان، عروس و دامادها»، وبسایت نمناک.]</ref> | |||
== دانش و جایگاه علمی == | |||
سید علی از چهارسالگی در [[مکتبخانه]] به فراگیری خواندن و نوشتن و نیز قرائت و تجوید قرآن پرداخت.<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۴۹.</ref> او دورهٔ ابتدایی را در نخستین مدرسهٔ اسلامی مشهد با نام دارالتعلیم دیانتی گذراند.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۲ش، ج۲۱، ص۶۷۵.</ref> سیدعلی همزمان با سال پایانی دبستان، در اوایل دههٔ ۱۳۳۰ش تحصیل دروس حوزوی را در مدرسهٔ علمیه سلیمانخان مشهد آغاز کرد. او دورهٔ دبیرستان را بهصورت متفرقه به پایان رساند و دیپلم گرفت.<ref>مهاجرنیا، فلسفه سیاسی آیتالله خامنهای، ۱۳۹۳ش، ص۳۱–۳۰.</ref> | |||
== | === '''تحصیل علوم دینی''' === | ||
=== | سید علی خامنهای تحصیل علوم دینی را در حوزه علمیه مشهد آغاز کرد و برخی دروس حوزوی را نزد پدر خود <ref>مهاجرنیا، فلسفه سیاسی آیتالله خامنهای، ۱۳۹۳ش، ص۳۱–۳۰.</ref> و بخشی از سطوح عالی حوزوی را نزد استادان برتر حوزه علمیه خراسان، فراگرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/در-سایه-سار-نخل-ولایت-و-رهبری-فرازهایی-از-زندگی-مقام-معظم-رهبری-حضرت-ایت-الله-خامنه-ای?q=گلی%20زواره،%20غلامرضا،%20%C2«Ø¯Ø±%20سایه%20سار%20نخل%20ولایت%20و%20رهبری%20فرازهایی%20از%20زندگی%20مقام%20معظم%20رهبری%20حضرت%20آیتالله%20خامنهای%C2»Ø%20مبلغان،%20سال۲۱،%20شماره۲۴۰،%20۱۳۹۸ش.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۴-۶۳.]</ref> او در سال ۱۳۳۶ش، به [[نجف]] سفر کرد و در مجلس درس استادان [[حوزه علمیه نجف]] مانند [[سید محسن حکیم]]، [[سید ابوالقاسم خویی]]، [[سید محمود حسینی شاهرودی]]، [[میرزا باقر زنجانی]] و [[میرزا حسین بجنوردی]] حاضر شد. با این حال، وی بهدلیل مخالفت پدرش با اقامت طولانی در نجف، به مشهد بازگشت. وی در مشهد، بهدلیل دانش و تسلطی که در علوم دینی کسب کرده بود، بر اساس یک سنت حوزوی، از [[سید محمدهادی میلانی]] اجازهٔ تدریس و [[اجازه روایت]] دریافت کرد<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۵۳ و ۵۹ و ۶۴ و ۷۳–۶۸، ۸۵–۸۲، ۹۴ و ۳۱۲؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/در-سایه-سار-نخل-ولایت-و-رهبری-فرازهایی-از-زندگی-مقام-معظم-رهبری-حضرت-ایت-الله-خامنه-ای?q=گلی%20زواره،%20غلامرضا،%20%C2«Ø¯Ø±%20سایه%20سار%20نخل%20ولایت%20و%20رهبری%20فرازهایی%20از%20زندگی%20مقام%20معظم%20رهبری%20حضرت%20آیتالله%20خامنهای%C2»Ø%20مبلغان،%20سال۲۱،%20شماره۲۴۰،%20۱۳۹۸ش.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۵-۶۴.]</ref> و در سال ۱۳۳۷ش، در ۱۹ سالگی به [[قم]] مهاجرت کرد و در [[مدرسه حجتیه|مدرسهٔ حجتیه]] ساکن شد. سید علی خامنهای در [[حوزه علمیه قم]] به مجلس درس [[سید حسین طباطبائی بروجردی|سید حسین بروجردی]] میرفت<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۸۲.</ref> و سپس از مجالس درس [[سید روحالله خمینی]]، [[مرتضی حائری یزدی]]، [[سید محمد محقق داماد]] و [[سید کاظم شریعتمداری]] نیز بهره برد. همچنین، بخشی از دروس فلسفی، شامل شفای بوعلیسینا و اسفار ملاصدرا را نزد [[سید محمدحسین طباطبایی]] و [[حسینعلی منتظری]] فرا گرفت.<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۸۵–۸۴.</ref> خامنهای در سال ۱۳۴۳ش بهدلیل بیماری پدرش به مشهد بازگشت و فراگیری سطوح عالی علوم دینی را تا سال ۱۳۴۹ش نزد سید محمدهادی میلانی ادامه داد.<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۵۳ و ۵۹ و ۶۴ و ۷۳–۶۸، ۸۵–۸۲، ۹۴ و ۳۱۲؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/در-سایه-سار-نخل-ولایت-و-رهبری-فرازهایی-از-زندگی-مقام-معظم-رهبری-حضرت-ایت-الله-خامنه-ای?q=گلی%20زواره،%20غلامرضا،%20%C2«Ø¯Ø±%20سایه%20سار%20نخل%20ولایت%20و%20رهبری%20فرازهایی%20از%20زندگی%20مقام%20معظم%20رهبری%20حضرت%20آیتالله%20خامنهای%C2»Ø%20مبلغان،%20سال۲۱،%20شماره۲۴۰،%20۱۳۹۸ش.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۵-۶۴.]</ref> | ||
=== تدریس علوم دینی === | |||
سید علی خامنهای از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۶ش، به تدریس [[فقه]]، [[اصول فقه]] و [[تفسیر قرآن]] در [[حوزه علمیه مشهد|حوزهٔ علمیه مشهد]] پرداخت.<ref>بهبودی، شرح اسم، ۱۳۹۱ش، ص۵۳ و ۵۹ و ۶۴ و ۷۳–۶۸، ۸۵–۸۲، ۹۴ و ۳۱۲؛ [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/در-سایه-سار-نخل-ولایت-و-رهبری-فرازهایی-از-زندگی-مقام-معظم-رهبری-حضرت-ایت-الله-خامنه-ای?q=گلی%20زواره،%20غلامرضا،%20%C2«Ø¯Ø±%20سایه%20سار%20نخل%20ولایت%20و%20رهبری%20فرازهایی%20از%20زندگی%20مقام%20معظم%20رهبری%20حضرت%20آیتالله%20خامنهای%C2»Ø%20مبلغان،%20سال۲۱،%20شماره۲۴۰،%20۱۳۹۸ش.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۵-۶۴.]</ref> او پس از آنکه در جایگاه رهبری [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] قرار گرفت، از سال ۱۳۶۹ش تدریس دانش فقه را در عالیترین سطح پی گرفت و بهمناسبت، مباحث و مسائل [[علم رجال]]، حدیثشناسی، [[علم کلام]] و نیز [[مسائل مستحدثه]] و دیدگاههای فقهی پیشینیان را مورد توجه قرار میداد.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۲ش، ج۲۱، ص۶۷۵؛ آوردی، آشنایی با ستارگان هدایت، ۱۳۷۶ش، ص۲۱؛ [https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142#602 «نگاهی گذرا به زندگینامه حضرت آیتاللهالعظمی سید علی حسینی خامنهای»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.]</ref> | |||
=== مرجعیت === | === مرجعیت === | ||
آیتالله خامنهای | آیتالله خامنهای پس از درگذشت [[محمدعلی اراکی]]، توسط [[جامعه مدرسین حوزه علمیه قم|جامعه مدرسین حوزۀ علمیه قم]] بهعنوان یکی از [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] شیعیان معرفی شد.<ref>[https://www.bbc.com/dari/articles/c178xdv98x1o.lite «زندگی سیاسی آیتالله علی خامنهای، رهبر ایران چگونه گذشت؟»، وبسایت بیبیسی فارسی.]</ref> شایستگی او برای تصدی جایگاه مرجعیت، از سوی فقیهانی مانند [[علیاکبر مشکینی]]، [[محمد فاضل لنکرانی]]، [[عبدالله جوادی آملی]]، [[سیدرضا بهاءالدینی|سید رضا بهاءالدینی]]، [[محمد مؤمن]]، [[محمد یزدی]]، [[محمدتقی مصباح یزدی]]، [[ابراهیم امینی]] و [[محیالدین حائری شیرازی]] همراه بود<ref>[https://ijtihadnet.ir/دستخط-مراجع-و-فقها-پیرامون-اجتهاد-و-مرج/ «دستخط مراجع و فقها پیرامون اجتهاد و مرجعیت آیتالله خامنهای»، وبسایت شبکه اجتهاد]؛ [https://www.khabaronline.ir/news/781761/%D8%AA%D8%A3%DB%8C%DB%8C%D8%AF-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%88%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF «تأیید رهبری آیتالله خامنهای از سوی علمای بزرگ»، وبسایت خبر آنلاین.]</ref> و در ۵۵ سالگی بهعنوان جوانترین مرجع آن دوران شناخته شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/در-سایه-سار-نخل-ولایت-و-رهبری-فرازهایی-از-زندگی-مقام-معظم-رهبری-حضرت-ایت-الله-خامنه-ای?q=گلی%20زواره،%20غلامرضا،%20%C2«Ø¯Ø±%20سایه%20سار%20نخل%20ولایت%20و%20رهبری%20فرازهایی%20از%20زندگی%20مقام%20معظم%20رهبری%20حضرت%20آیتالله%20خامنهای%C2»Ø%20مبلغان،%20سال۲۱،%20شماره۲۴۰،%20۱۳۹۸ش.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۶.]</ref> وی اما با فروتنی، تا چندین سال از ارائه [[رساله عملیه]] که راهنمای مقلدان در عمل به تکالیف شرعی است، خودداری کرد و شیعیان داخل ایران را به فقیهان دیگر، ارجاع میداد.<ref>[https://khl.ink/f/2734 «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.]</ref> بهتدریج، جایگاه آیتالله خامنهای بهعنوان مرجع تقلید نزد شیعیان ایران و جهان، تثبیت شد.<ref>[https://donyaesiasat.ir/4602/نگاهی-به-۳۶-سال-رهبری-حضرت-آیت-الله-خامن/ «نگاهی به ۳۶ سال رهبری حضرت آیت الله خامنهای»، وبسایت دنیای سیاست.]</ref> | ||
=== آثار === | === آثار === | ||
مجموعه آثار سید علی خامنهای توسط [[مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی]] با عنوان [[حدیث ولایت]] منتشر شده و شامل نرمافزار جامع بیانات و پیامهای او از سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۲ش، همراه با متن ۱۴۱ عنوان کتاب در ۲۳۴ جلد از انتشارات انقلاب اسلامی به زبانهای مختلف است.<ref>[https://www.noorshop.ir/fa/product/74148 «حدیث ولایت3»، وبسایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.]</ref> زندگینامه او در کتاب شرح اسم جمعآوری شده است.<ref>[https://bookroom.ir/news/11547/گزارشی-درباره-کتاب-خواندنی-شرح-اسم «گزارشی درباره کتاب خواندنی «شرح اسم» »، وبسایت پاتوق کتاب فردا.]</ref> آثار او طیفی از تألیفها، ترجمهها، دروس، سخنرانیها و متون مرتبط با موضوعات عبادی، اخلاقی، فقهی، کلامی، تفسیری، | مجموعه آثار سید علی خامنهای توسط [[مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی]] با عنوان [[حدیث ولایت]] منتشر شده و شامل نرمافزار جامع بیانات و پیامهای او از سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۲ش، همراه با متن ۱۴۱ عنوان کتاب در ۲۳۴ جلد از انتشارات انقلاب اسلامی به زبانهای مختلف است.<ref>[https://www.noorshop.ir/fa/product/74148 «حدیث ولایت3»، وبسایت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.]</ref> زندگینامه او در کتاب '''شرح اسم''' جمعآوری شده است.<ref>[https://bookroom.ir/news/11547/گزارشی-درباره-کتاب-خواندنی-شرح-اسم «گزارشی درباره کتاب خواندنی «شرح اسم» »، وبسایت پاتوق کتاب فردا.]</ref> آثار او طیفی از تألیفها، ترجمهها، دروس، سخنرانیها و متون مرتبط با موضوعات عبادی، اخلاقی، فقهی، کلامی، تفسیری، اجتماعی، سیاسی و سیرهپژوهی را دربر میگیرد. از میان آثار تألیفی او، برخی نوشتهها با تمرکز بر بررسی سیرهٔ ائمهٔ شیعه، بر جنبهٔ مبارزه و مواضع سیاسی آنان تأکید کردهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/در-سایه-سار-نخل-ولایت-و-رهبری-فرازهایی-از-زندگی-مقام-معظم-رهبری-حضرت-ایت-الله-خامنه-ای?q=گلی%20زواره،%20غلامرضا،%20%C2«Ø¯Ø±%20سایه%20سار%20نخل%20ولایت%20و%20رهبری%20فرازهایی%20از%20زندگی%20مقام%20معظم%20رهبری%20حضرت%20آیتالله%20خامنهای%C2»Ø%20مبلغان،%20سال۲۱،%20شماره۲۴۰،%20۱۳۹۸ش.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۶؛][https://khameneibook.ir/Portals/0/فهرست%20آثار.pdf?ver=4i8kEEA9YVxSisvaqA4UvA%3d%3d «فهرست آثار»، وبسایت انتشارات انقلاب اسلامی.]</ref> برخی از آثار او عبارتند از: | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
!'''دستهبندی کلی''' | !'''دستهبندی کلی''' | ||
| خط ۳۸: | خط ۳۴: | ||
|- | |- | ||
!'''فقهی، کلامی و تفسیری''' | !'''فقهی، کلامی و تفسیری''' | ||
|درسهایی از نهجالبلاغه، طرح کلی | |درسهایی از نهجالبلاغه، '''طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن'''، مجموعه تفاسیر (از جمله سورههای برائت، حشر و جمعه)، رساله نماز و روزه، مناسک حج، اجوبة الاستفتائات، ثلاث رسائل فیالجهاد، تفاوت فتاوا، رسالهٔ آموزشی و غناء موسیقی. | ||
|- | |- | ||
!'''سیرهٔ اهلبیت''' | !'''سیرهٔ اهلبیت''' | ||
|پیشوای صادق، آفتاب در مصاف، سیری در زندگی امام صادق، انسان ۲۵۰ | |پیشوای صادق، آفتاب در مصاف، سیری در زندگی امام صادق، '''انسان ۲۵۰ ساله'''، همرزمان حسین، دو امام مجاهد، عنصر مبارزه در زندگی ائمه، بازگشت به نهجالبلاغه، گفتاری دربارهٔ حکومت علوی، حماسهٔ امام سجاد و جاذبهٔ حسینی. | ||
|- | |- | ||
!'''اجتماعی''' | !'''اجتماعی''' | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۳: | ||
|- | |- | ||
!'''سیاسی''' '''و تاریخی''' | !'''سیاسی''' '''و تاریخی''' | ||
|[[فلسطین]] از منظر سید علی خامنهای، گروههای معارض در نهضتهای انبیا و انقلاب اسلامی ایران، گفتاری در وحدت و تحزّب، دشمنشناسی، دوران جدید عالم، اندیشهٔ مقاومت، منشور حکومت علوی، فتنهٔ تغلب، روایت رهبری، روش تحلیل سیاسی، گزارشی از سابقهٔ تاریخی و اوضاع | |[[فلسطین]] از منظر سید علی خامنهای، گروههای معارض در نهضتهای انبیا و انقلاب اسلامی ایران، گفتاری در وحدت و تحزّب، دشمنشناسی، دوران جدید عالم، اندیشهٔ مقاومت، منشور حکومت علوی، فتنهٔ تغلب، روایت رهبری، روش تحلیل سیاسی، گزارشی از سابقهٔ تاریخی و اوضاع حوزهٔ علمیه مشهد و خون دلی که لعل شد. | ||
|- | |- | ||
!'''ترجمهها''' | !'''ترجمهها''' | ||
|آینده در قلمرو اسلام، صلح امام حسن: پرشکوهترین نرمش قهرمانانهٔ تاریخ، تفسیر | |آینده در قلمرو اسلام، صلح امام حسن: پرشکوهترین نرمش قهرمانانهٔ تاریخ، تفسیر فی ظلال القرآن، مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان و ادعانامه علیه تمدن غرب.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1523704/در-سایه-سار-نخل-ولایت-و-رهبری-فرازهایی-از-زندگی-مقام-معظم-رهبری-حضرت-ایت-الله-خامنه-ای?q=گلی%20زواره،%20غلامرضا،%20%C2«Ø¯Ø±%20سایه%20سار%20نخل%20ولایت%20و%20رهبری%20فرازهایی%20از%20زندگی%20مقام%20معظم%20رهبری%20حضرت%20آیتالله%20خامنهای%C2»Ø%20مبلغان،%20سال۲۱،%20شماره۲۴۰،%20۱۳۹۸ش.&score=8201.03&rownumber=1 گلی زواره، «در سایه سار نخل ولایت و رهبری فرازهایی از زندگی مقام معظم رهبری حضرت آیتالله خامنهای»، ۱۳۹۸ش، ص۶۶؛][https://khameneibook.ir/Portals/0/فهرست%20آثار.pdf?ver=4i8kEEA9YVxSisvaqA4UvA%3d%3d «فهرست آثار»، وبسایت انتشارات انقلاب اسلامی.]</ref> | ||
|} | |} | ||
== | == زمینههای فکری و تکوین شخصیت == | ||
=== زمینههای خانوادگی === | === زمینههای خانوادگی === | ||
به گزارش منابع مختلف، خاندان سید علی خامنهای از دیرباز در حوزههای علمیه و عرصهٔ مبارزات سیاسیاجتماعی حضور داشتهاند؛ برای مثال جد وی، سید حسین خامنهای، از فقها و مدرسان [[حوزه علمیه نجف|حوزۀ علمیه نجف]] و از طرفداران مشروطه بود. عموی او، سید محمد خامنهای، شاگرد آخوند خراسانی و از رجال مشروطهخواه بهشمار میرفت. پدر وی، سید جواد خامنهای نیز مخالف | به گزارش منابع مختلف، [[خاندان خامنهای|خاندان سید علی خامنهای]] از دیرباز در [[حوزه علمیه|حوزههای علمیه]] و عرصهٔ مبارزات سیاسیاجتماعی حضور داشتهاند؛ برای مثال جد وی، سید حسین خامنهای، از فقها و مدرسان [[حوزه علمیه نجف|حوزۀ علمیه نجف]] و از طرفداران مشروطه بود. عموی او، سید محمد خامنهای، شاگرد [[آخوند خراسانی]] و از رجال مشروطهخواه بهشمار میرفت. پدر وی، [[سیدجواد خامنهای|سید جواد خامنهای]] نیز مخالف [[حکومت پهلوی]] بود. جد مادری او، [[سیدهاشم میردامادی نجفآبادی|سید هاشم میردامادی نجفآبادی]]، از شاگردان آخوند خراسانی و از ائمهٔ جماعت [[مسجد گوهرشاد]] بود که بهدلیل اعتراض به [[واقعه مسجد گوهرشاد|کشتار مسجد گوهرشاد]] و ایستادگی در مقابل حکومت پهلوی به [[سمنان]] تبعید شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/10533 ولایتی، «آیت الله سید علی خامنهای»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی.]</ref> | ||
=== فضای فرهنگی و سیاسی جهان اسلام === | === فضای فرهنگی و سیاسی جهان اسلام === | ||
سید علی خامنهای در دورهای متولد شد که [[جهان اسلام]] در آستانهٔ تحولاتی عمیق بود و اندیشههای [[سید جمالالدین اسدآبادی]] پس از چند دهه، شبکهای از جریانهای فکری و سیاسی را در سراسر سرزمینهای اسلامی پدیدآورده بود. به نظر محققان این فضا، زمینهای را فراهم آورد که بخش مهمی از مبارزان ایرانی، در معرض افکاری قرار گیرند که محورهای اصلی آن پیشتر در [[مصر]]، شبهقارهٔ [[هند]] و دیگر مناطق جهان اسلام شکلگرفته بود. اندیشهها و آموزههای سیدجمال از یکسو به جریان احیاگری و اصلاحطلبی دینی توسط افرادی مانند [[محمد عبده]] و [[محمد اقبال لاهوری]] انجامید و از سوی دیگر به جریان سازمانیافتهای منتهی شد که [[حسن البنا]]، بنیانگذار [[اخوانالمسلمین]]، نمایندهٔ اصلی آن بهشمار میرود.<ref>[https://yousefieshkevari.com/2019/02/آموزه-های-سید-جمال-الدین-اسدآبادی-در-دو/ یوسفی اشکوری، «آموزههای سید جمالالدین اسدآبادی در دو بعد فکری و سیاسی»، وبسایت یوسفی اشکوری.]</ref> این جریانهای فکری بر سه محور اصلی، تمرکز داشت: | |||
* رویارویی با سلطهٔ سیاسی غرب ([[استعمار]]) | |||
* بازگشت به آموزههای اصیل اسلام بهعنوان چارچوب اصلی برای بازسازی جامعه مسلمان | |||
* تأکید بر وحدت میان مسلمانان بهعنوان راهبردی برای مقابله با عقبماندگی مسلمانان و سلطهٔ بیگانگان<ref>[https://yousefieshkevari.com/2019/02/آموزه-های-سید-جمال-الدین-اسدآبادی-در-دو/ یوسفی اشکوری، «آموزههای سید جمال الدین اسدآبادی در دو بعد فکری و سیاسی»، وبسایت یوسفی اشکوری.]</ref> | |||
از ایران، [[سیدمجتبی نواب صفوی|سید مجتبی نواب صفوی]] در سفر به مصر با رهبران اخوان المسلمین دیدار کرد و از افکار حسن البنا تأثیر پذیرفت. سید علی خامنهای نیز رویکرد انقلابی خود را متأثر از نواب صفوی و اندیشه حسن البنا میداند.<ref>[https://shouba.ir/درباره-تاثیرپذیری-انقلابیون-ایران-از/ حسینزاده، «درباره تاثیرپذیری انقلابیون ایران از اخوانالمسلمین؛ فرآوردههای فکری اخوان در دستان مبارزان ایران»، وبسایت شعوبا،.]</ref> در آن دوره، جریان فکری اخوانالمسلمین بر همکاری میان نیروهای شیعه و سنی تأکید داشت و برخی از دانشآموختگان حوزههای علمیه ایران به آثار متفکران اخوانی مانند [[سیدقطب]] علاقمند شدند. در ۱۳۳۸ش نخستین ترجمهها از آثار سید قطب به زبان فارسی منتشر شد. در ۱۳۴۵ش کتابی از سید قطب با عنوان '''آینده در قلمرو اسلام''' توسط سید علی خامنهای ترجمه شد.<ref>[https://shouba.ir/درباره-تاثیرپذیری-انقلابیون-ایران-از/ حسینزاده، «درباره تاثیرپذیری انقلابیون ایران از اخوانالمسلمین؛ فرآوردههای فکری اخوان در دستان مبارزان ایران»، وبسایت شعوبا،.]</ref> سال ۱۳۴۵ش با اعدام سیدقطب در مصر همزمان بود. در ۱۳۴۸ش سید علی خامنهای ترجمهٔ تفسیر سیدقطب را آغاز کرد و بخشی از آن را در زندان به انجام رساند؛ اما توجه به اندیشه ا | |||
تأثیرپذیری از جریان اخوانالمسلمین در ایران با رویکردی گزینشی و نقادانه همراه بود.<ref>[https://shouba.ir/درباره-تاثیرپذیری-انقلابیون-ایران-از/ حسینزاده، «درباره تاثیرپذیری انقلابیون ایران از اخوانالمسلمین؛ فرآوردههای فکری اخوان در دستان مبارزان ایران»، وبسایت شعوبا،.]</ref> سید علی خامنهای در مقدمهٔ آثار ترجمهشده، به اختلافنظرهای خود با نویسندگان اشاره کرده است. همزمان، متفکران ایرانی مانند [[سیدمحمد حسین طباطبایی|سید محمد حسین طباطبایی]] و [[مرتضی مطهری]] در حال تولید دستگاه فکری مستقلی بودند که بعدها سید علی خامنهای آن را از حیث عمق و قوت، برتر از اندیشههای متفکران اخوانی ارزیابی کرد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2212 «بیانات در دیدار اعضای ستاد برگزاری کنفرانس جهانی اهلبیت علیهم السلام،» وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.]</ref> | |||
=== فضای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی ایران === | === فضای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی ایران === | ||
