| خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
یکی از ارکان اجتماعی تابآوری در ایران، درهمتنیدگی آحاد مردم با هویت ملی بهدور از تقسیمبندیهای تفرقهافکنانه است. در این رویکرد، تمام افراد جامعه از دورافتادهترین روستاها تا مراکز شهری، اجزای برابر یک کلیت فرهنگی و تاریخی بهشمار میروند. کارشناسان علوم اجتماعی هشدار میدهند که شیانگاری بخشهایی از جامعه مانند برجستهسازی افراطی تفاوتهای قومی یا نژادی به جای اشتراکات و همچنین ایجاد تقابلهای ایدئولوژیک میان دورههای مختلف تاریخی نظیر پیش و پس از اسلام، با مخدوش کردن این پیوستگی هویتی، تابآوری و انسجام اجتماعی را به شدت تضعیف میکند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2207036/%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%AC%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87 «از هجوم اسکندر تا بحرانهای امروز؛ تابآوری تمدن ایرانی چگونه ممکن شد؟»، خبرآنلاین.]</ref> | یکی از ارکان اجتماعی تابآوری در ایران، درهمتنیدگی آحاد مردم با هویت ملی بهدور از تقسیمبندیهای تفرقهافکنانه است. در این رویکرد، تمام افراد جامعه از دورافتادهترین روستاها تا مراکز شهری، اجزای برابر یک کلیت فرهنگی و تاریخی بهشمار میروند. کارشناسان علوم اجتماعی هشدار میدهند که شیانگاری بخشهایی از جامعه مانند برجستهسازی افراطی تفاوتهای قومی یا نژادی به جای اشتراکات و همچنین ایجاد تقابلهای ایدئولوژیک میان دورههای مختلف تاریخی نظیر پیش و پس از اسلام، با مخدوش کردن این پیوستگی هویتی، تابآوری و انسجام اجتماعی را به شدت تضعیف میکند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2207036/%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%AC%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87 «از هجوم اسکندر تا بحرانهای امروز؛ تابآوری تمدن ایرانی چگونه ممکن شد؟»، خبرآنلاین.]</ref> | ||
=== '''ناسیونالیسم تمدنی و سپر روانی''' === | |||
پیوند مفاهیم اسلامی با مفهوم باستانی تمامیت ارضی ایران، نوعی مصونیت روانی در برابر تسلط خارجی ایجاد کرده است. در مواجهه با راهبرد فشار حداکثری و تهدیدات بیرونی، این آگاهی ملی به پدیدۀ گردهمآمدن حول پرچم منجر شده و همبستگی داخلی را بهعنوان یک دژ مقاومت تقویت میکند.<ref>[https://thailand.mfa.gov.ir/portal/NewsView/785150/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%B1%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 حیدری، «تحلیل چند تئوریک تجاوزات آمریکا-اسرائیل و تاب آوری دولت تمدنی ایران»، وبسایت سفارت جمهوری اسلامی ایران در بانکوک.] </ref> | پیوند مفاهیم اسلامی با مفهوم باستانی تمامیت ارضی ایران، نوعی مصونیت روانی در برابر تسلط خارجی ایجاد کرده است. در مواجهه با راهبرد فشار حداکثری و تهدیدات بیرونی، این آگاهی ملی به پدیدۀ گردهمآمدن حول پرچم منجر شده و همبستگی داخلی را بهعنوان یک دژ مقاومت تقویت میکند.<ref>[https://thailand.mfa.gov.ir/portal/NewsView/785150/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%B1%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 حیدری، «تحلیل چند تئوریک تجاوزات آمریکا-اسرائیل و تاب آوری دولت تمدنی ایران»، وبسایت سفارت جمهوری اسلامی ایران در بانکوک.] </ref> | ||
=== '''نقش رهبری و بینش سیاسی جامعه''' === | |||
در گفتمان سیاسی ایران، ثبات ساختارها در برابر فشارهای حداکثری و تحریمهای خارجی، پیوند تنگاتنگی با نقش هدایتگر رهبری جمهوری اسلامی ایران از زمان سید روحالله خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران تا کنون و متقابلاً بینش سیاسی مردم دارد. دشمنشناسی و اعتماد به الگوهای مقاومت ارائهشده از سوی حاکمیت، از عوامل کلیدی در جلوگیری از فروپاشی اجتماعی و سیاسی در مواقع بحرانی ذکر شده است.<ref>[https://paydarymelli.ir/fa/news/61307/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%DA%A9%D8%AB%D8%B1%DB%8C «درایت «رهبری» رکن تابآوری کشور در برابر کارزار فشار حداکثری»، وبسایت سازمان غیر عامل کشور.]</ref> | در گفتمان سیاسی ایران، ثبات ساختارها در برابر فشارهای حداکثری و تحریمهای خارجی، پیوند تنگاتنگی با نقش هدایتگر رهبری جمهوری اسلامی ایران از زمان سید روحالله خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران تا کنون و متقابلاً بینش سیاسی مردم دارد. دشمنشناسی و اعتماد به الگوهای مقاومت ارائهشده از سوی حاکمیت، از عوامل کلیدی در جلوگیری از فروپاشی اجتماعی و سیاسی در مواقع بحرانی ذکر شده است.<ref>[https://paydarymelli.ir/fa/news/61307/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%DA%A9%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%DA%A9%D8%AB%D8%B1%DB%8C «درایت «رهبری» رکن تابآوری کشور در برابر کارزار فشار حداکثری»، وبسایت سازمان غیر عامل کشور.]</ref> | ||
=== '''مقاومت در برابر پروژههای تحمیلی خارجی''' === | |||
کارشناسان شکست استراتژی تغییر نظام تحمیلی خارجی را نشان دهندۀ یک محاسبه اشتباه اساسی در مورد تاب آوری هویت ملی ایران شمرده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1314801/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%AB-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B4%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%86 «چرا حملات اسرائیل باعث تغییر نظام ایران نشد؟/ مساله آمریکا و اسرائیل «ایران» است نه نظام آن»، وبسایت تابناک.]</ref> آزمون کلیدی تابآوری ایرانی در برابر فشار خارجیها [[ترور سید علی خامنهای]] رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران و فرماندهان ارشد است. برخلاف مدل کلاسیک، مدل ایرانی نشان داد که استمرار حرکت جامعه در ایران به جای تکیه مطلق بر اشخاص، بر پایداری نهادها و اراده جمعی استوار است؛ امری که از ان به مبعوث شدن مردم تعبیر شده است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-22/767696-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87 «راز تابآوری کشور در ۳۸ روز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران چه بود؟»، روزنامه اعتماد.]</ref> | کارشناسان شکست استراتژی تغییر نظام تحمیلی خارجی را نشان دهندۀ یک محاسبه اشتباه اساسی در مورد تاب آوری هویت ملی ایران شمرده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1314801/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D8%B9%D8%AB-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B4%D8%AF-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%86 «چرا حملات اسرائیل باعث تغییر نظام ایران نشد؟/ مساله آمریکا و اسرائیل «ایران» است نه نظام آن»، وبسایت تابناک.]</ref> آزمون کلیدی تابآوری ایرانی در برابر فشار خارجیها [[ترور سید علی خامنهای]] رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران و فرماندهان ارشد است. برخلاف مدل کلاسیک، مدل ایرانی نشان داد که استمرار حرکت جامعه در ایران به جای تکیه مطلق بر اشخاص، بر پایداری نهادها و اراده جمعی استوار است؛ امری که از ان به مبعوث شدن مردم تعبیر شده است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-22/767696-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87 «راز تابآوری کشور در ۳۸ روز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران چه بود؟»، روزنامه اعتماد.]</ref> | ||
| خط ۸۷: | خط ۸۷: | ||
== آینده تابآوری ایرانی == | == آینده تابآوری ایرانی == | ||
برای تثبیت تصویر ایران تابآور در افق | برای تثبیت تصویر ایران تابآور در افق آینده به ویژه در سطح حکمرانی، راهبردهای زیر پیشنهاد شده است: | ||
* '''تجدید گفتار سیاسی:''' بازآفرینی پیوند میان نظام و مردم برای افزایش مشارکت | * '''تجدید گفتار سیاسی:''' بازآفرینی پیوند میان نظام و مردم برای افزایش مشارکت اجتماعی؛ | ||
* '''مبارزه ساختاری با فساد:''' اصلاح نظامات اداری و استفاده از سامانههای شفافیت برای مهار بوروکراسی | * '''مبارزه ساختاری با فساد:''' اصلاح نظامات اداری و استفاده از سامانههای شفافیت برای مهار بوروکراسی مخرب؛ | ||
* '''حمایت اجتماعی یکپارچه:''' حل مسائل گلوگاهی معیشتی | * '''حمایت اجتماعی یکپارچه:''' حل مسائل گلوگاهی معیشتی مانند مسکن و خودرو برای افزایش امید اجتماعی و اعتماد عمومی؛<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1819119 نصر اصفهانی و همکاران، «مقدمهای بر تصویر ایران تابآور»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
* '''حمایت از تنوع فرهنگی:''' تسهیل دسترسی به فعالیتهای هنری و شناسایی دینامیکهای فرهنگی متنوع بهعنوان ابزاری برای ترمیم روان جامعه؛<ref>[https://www.hsu.ac.ir/resiliency/2025/01/19/%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ مقدسی، «تاب آوری ایران»، وبسایت دانشگاه حکیم سبزواری.]</ref> | |||
* '''حمایت از تنوع فرهنگی:''' تسهیل دسترسی به فعالیتهای هنری و شناسایی دینامیکهای فرهنگی متنوع | * '''توسعه حکمرانی فراگیر:''' به منظور جلوگیری از فعال شدن کانونهای واگرایی در دوران پسابحران، اتخاذ رویکرد انضمامی و به رسمیت شناختن تنوع گرایشهای مردمی پیشنهاد شده است؛<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1148898/%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%A8%D9%88%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%88%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF فاتح، ««ملتبودگی»، راز تاب آوری ایران / جنگ استقلال «ایران»، در مرکز «دومینوی قرن سیاسی جدید»»، وبسایت، عصر ایران.]</ref> | ||
* '''توسعه حکمرانی فراگیر | * '''گذر به حکمرانی اکوسیستمی و پلتفرمی:''' عبور از نظام اداری سنتی و مقاوم متمرکز، به سمت یک رویکرد اکوسیستمی؛ رویکردی که در آن اجزای سیستم در عین استقلال و توزیع قدرت، تعاملات خود را بهصورت پویا، درونزا و داوطلبانه تنظیم میکنند؛<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-22/767696-%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87 «راز تابآوری کشور در ۳۸ روز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران چه بود؟»، روزنامه اعتماد.]</ref><ref>[https://www.hsu.ac.ir/resiliency/2025/01/19/%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ مقدسی، «تاب آوری ایران»، وبسایت دانشگاه حکیم سبزواری.]</ref> | ||
* '''گذر به حکمرانی اکوسیستمی و پلتفرمی:''' عبور از نظام اداری سنتی و | * '''نوآوری نهادی در بحران:''' بهرهگیری از رویکرد نوآوری نهادی برای تبدیل شوکها و تهدیدهای امنیتی به فرصتی جهت نوسازی ساختارها، مشابه تجربیات تاریخی اقتصادهای توسعهیافته پس از جنگهای جهانی؛<ref>[https://ana.ir/fa/news/989554/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8%DB%8C سیفی، «نظریه «اقتصاد تابآور ترکیبی»؛ نسخهای ایرانی برای تابآوری در جنگ ترکیبی»، خبرگزاری آنا.]</ref> | ||
* '''نوآوری نهادی در بحران:''' بهرهگیری از رویکرد نوآوری نهادی برای تبدیل شوکها و تهدیدهای امنیتی به فرصتی جهت نوسازی ساختارها، مشابه تجربیات تاریخی اقتصادهای توسعهیافته پس از | * '''فرماندهی یکپارچه اقتصادی:''' ایجاد ساختارهای چابک، متمرکز و دادهمحور با حضور هماهنگ نهادهای دولتی، خصوصی و امنیتی برای تصمیمگیریهای لحظهای و کنشگرایانه، بهمنظور جلوگیری از وحشت اقتصادی و مدیریت انتظارات تورمی.<ref>[https://ana.ir/fa/news/989554/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8%DB%8C سیفی، «نظریه «اقتصاد تابآور ترکیبی»؛ نسخهای ایرانی برای تابآوری در جنگ ترکیبی»، خبرگزاری آنا.]</ref> | ||
* '''فرماندهی یکپارچه اقتصادی:''' ایجاد ساختارهای چابک، متمرکز و دادهمحور | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||