ابرابزار |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
== قدمت نام خلیج فارس == | == قدمت نام خلیج فارس == | ||
[[پرونده:خلیج فارس۱.png|جایگزین=نام خلیج فارس روی نقشهای که توسط دریانوردان فرانسوی ترسیم شده|بندانگشتی|نام خلیج فارس روی نقشهای که توسط دریانوردان راسوی در سال۱۵۲۰م (۸۹۹ش ترسیم شده است.]] | [[پرونده:خلیج فارس۱.png|جایگزین=نام خلیج فارس روی نقشهای که توسط دریانوردان فرانسوی ترسیم شده|بندانگشتی|نام خلیج فارس روی نقشهای که توسط دریانوردان راسوی در سال۱۵۲۰م (۸۹۹ش ترسیم شده است.]] | ||
آثار برجای مانده از یونانیان، قدیمترین منابعی هستند که به دریای «پرس»، سرزمین «پارسه»، «پرسای» و «پرسپولیس»، (شهر یا مملکت پارسیان) اشاره کردهاند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/275151/نگاهی-اجمالی-به-پیشینۀ-تاریخی-خلیج-فارس-حبیبالله-محمودیان محمودیان، «نگاهی اجمالی به پیشینۀ تاریخی خلیج فارس/ حبیبالله محمودیان»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در سنگنوشتهٔ داریوش هخامنشی متعلق به | آثار برجای مانده از یونانیان، قدیمترین منابعی هستند که به دریای «پرس»، سرزمین «پارسه»، «پرسای» و «پرسپولیس»، (شهر یا مملکت پارسیان) اشاره کردهاند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/news/275151/نگاهی-اجمالی-به-پیشینۀ-تاریخی-خلیج-فارس-حبیبالله-محمودیان محمودیان، «نگاهی اجمالی به پیشینۀ تاریخی خلیج فارس/ حبیبالله محمودیان»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در سنگنوشتهٔ داریوش هخامنشی متعلق به سال ۵۰۵ تا ۵۱۸ پیش از میلاد، نام دریای پارس ذکر شده است.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615959781-10357-99-26.pdf کشاورز، «بررسی سیر تحوالت تاریخی خلیج فارس در ایران باستان»، 1393ش، ص70.]</ref> با استناد به اسناد و نقشههای تاریخی از سدههای هفتم و هشتم پیش از میلاد تا دورهٔ اوج جغرافیا در جهان، همهٔ دانشمندان، پژوهشگران و نقشهکشهای نامدار، در اشاره به خلیج واقع در جنوب ایران، از نامهایی چون «دریای پارس»، «خلیج فارس»، «سینوس پرسیکوس»، «بحرالفارس»، «ماره پرسیکوس» و «پرشین گلف» استفاده کردهاند که همگی بر مفهوم «خلیج فارس» یا «دریای فارس» دلالت دارند.<ref>کیانی هفتلنگ، «پیشینه خلیج فارس و تفاوت آن با دریای فارس، ۱۳۸۵»، 1385ش، ص33.</ref> | ||
در کلیهٔ موافقتنامههایی که پرتغال، اسپانیا، بریتانیا، هلند، فرانسه و آلمان با دولت [[ایران]] طی سالهای ۱۵۰۷م تا ۱۵۶۰م داشتند، از عبارت «خلیج الفارسی» و در متن انگلیسی از اصطلاح «Persian Gulf» استفاده شده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/123357/نام-خلیج-فارس-در-منابع-تاریخی بهمن، «نام خلیج فارس در منابع تاریخی»، وبسایت همشهری آنلاین].</ref> سازمان ملل متحد در سه نوبت، نام رسمی و تغییرناپذیر آبراه جنوبی ایران را خلیج فارس اعلام کرده<ref>[http://tarikhirani.ir/fa/news/694/نگاهی-به-نام-های-تاریخی-خلیج-فارس- «نگاهی به نامهای تاریخی خلیج فارس»، وبسایت تاریخ ایرانی].</ref> و طی دستورالعمل این سازمان در سال ۱۹۹۴م، استفاده از نام صحیح خلیج فارس برای همه کشورها الزامی شده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/241147/دستور-سازمان-ملل-درباره-نام-خلیج-فارس «دستور سازمان ملل دربارة نام خلیج فارس»، ویکی تابناک].</ref> | در کلیهٔ موافقتنامههایی که پرتغال، اسپانیا، بریتانیا، هلند، فرانسه و آلمان با دولت [[ایران]] طی سالهای ۱۵۰۷م تا ۱۵۶۰م داشتند، از عبارت «خلیج الفارسی» و در متن انگلیسی از اصطلاح «Persian Gulf» استفاده شده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/123357/نام-خلیج-فارس-در-منابع-تاریخی بهمن، «نام خلیج فارس در منابع تاریخی»، وبسایت همشهری آنلاین].</ref> سازمان ملل متحد در سه نوبت، نام رسمی و تغییرناپذیر آبراه جنوبی ایران را خلیج فارس اعلام کرده<ref>[http://tarikhirani.ir/fa/news/694/نگاهی-به-نام-های-تاریخی-خلیج-فارس- «نگاهی به نامهای تاریخی خلیج فارس»، وبسایت تاریخ ایرانی].</ref> و طی دستورالعمل این سازمان در سال ۱۹۹۴م، استفاده از نام صحیح خلیج فارس برای همه کشورها الزامی شده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/241147/دستور-سازمان-ملل-درباره-نام-خلیج-فارس «دستور سازمان ملل دربارة نام خلیج فارس»، ویکی تابناک].</ref> | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
=== تحریف نام خلیج فارس === | === تحریف نام خلیج فارس === | ||
[[پرونده:خلیج فارس۲.jpg|جایگزین=تأکید سازمان ملل متحد در مورد الزام استفاده از نام تاریخی «خلیج فارس»|بندانگشتی|تأکید سازمان ملل متحد در مورد الزام استفاده از نام تاریخی «خلیج فارس»]] | [[پرونده:خلیج فارس۲.jpg|جایگزین=تأکید سازمان ملل متحد در مورد الزام استفاده از نام تاریخی «خلیج فارس»|بندانگشتی|تأکید سازمان ملل متحد در مورد الزام استفاده از نام تاریخی «خلیج فارس»]] | ||
بهدنبال ملی شدن صنعت نفت ایران در سال ۱۹۵۰م و خلع ید شرکتهای انگلیسی و قطع ارتباط میان [[ایران]] و انگلیس، این کشور بهمنظور تلافی، کتابی را به نام «Golden Bulbs at Arabic Gulf» در سال ۱۹۵۷م به چاپ رسانید، این کتاب سرآغازی بر تحریف نام خلیج فارس بود.<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/fa/pages/826 عجم، «اسامی جغرافیایی باستانی میراث بشریت»، وبسایت مرکز مطالعات خلیج فارس.]</ref> همچنین برخی کشورهای عربزبان مانند [[امارات متحده عربی]]، [[کویت]] و [[عربستان سعودی]] با تأکید بر اختلافات موجود بر سر [[جزایر | بهدنبال ملی شدن صنعت نفت ایران در سال ۱۹۵۰م و خلع ید شرکتهای انگلیسی و قطع ارتباط میان [[ایران]] و انگلیس، این کشور بهمنظور تلافی، کتابی را به نام «Golden Bulbs at Arabic Gulf» در سال ۱۹۵۷م به چاپ رسانید، این کتاب سرآغازی بر تحریف نام خلیج فارس بود.<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/fa/pages/826 عجم، «اسامی جغرافیایی باستانی میراث بشریت»، وبسایت مرکز مطالعات خلیج فارس.]</ref> همچنین برخی کشورهای عربزبان مانند [[امارات متحده عربی]]، [[کویت]] و [[عربستان سعودی]] با تأکید بر اختلافات موجود بر سر [[جزایر سهگانه خلیج فارس]]، از نام خلیج عربی استفاده میکنند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/710721-اردیبهشت-روزملی-خلیج-فارس «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیجفارس نامگذاری کردند؟»، وبسایت اعتمادآنلاین.]</ref> | ||
پس از تحریف نام خلیج فارس در اطلس مشهور جهانی نشنال جئوگرافیک، خشم و اعتراض عمومی در داخل و خارج ایران، نسبت به این تحریف صورت گرفت که منجر به جبران و عذرخواهی مدیر مؤسسه از ملت ایران شد.<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/fa/pages/826 عجم، «اسامی جغرافیایی باستانی میراث بشریت»، وبسایت مرکز مطالعات خلیج فارس.]</ref> | پس از تحریف نام خلیج فارس در اطلس مشهور جهانی نشنال جئوگرافیک، خشم و اعتراض عمومی در داخل و خارج ایران، نسبت به این تحریف صورت گرفت که منجر به جبران و عذرخواهی مدیر مؤسسه از ملت ایران شد.<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/fa/pages/826 عجم، «اسامی جغرافیایی باستانی میراث بشریت»، وبسایت مرکز مطالعات خلیج فارس.]</ref> | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
# '''اهمیت فرهنگی و ایدئولوژیکی:''' منطقهٔ خلیج فارس، همواره گهوارهٔ تمدنهای بشری بوده و اقوام بسیاری چون ایلامیها، سومریها، کلدانیها، آشوریها، بابلیها، مصریها، کنتانیها و فنیقیها، فرهنگ خویش را از این منطقه به دیگر نقاط جهان صادر میکردند.<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/fa/pages/686 «اهمیت استراتژیک منطقه خلیج فارس»، سایت مرکز مطالعات خلیج فارس.]</ref> | # '''اهمیت فرهنگی و ایدئولوژیکی:''' منطقهٔ خلیج فارس، همواره گهوارهٔ تمدنهای بشری بوده و اقوام بسیاری چون ایلامیها، سومریها، کلدانیها، آشوریها، بابلیها، مصریها، کنتانیها و فنیقیها، فرهنگ خویش را از این منطقه به دیگر نقاط جهان صادر میکردند.<ref>[http://www.persiangulfstudies.com/fa/pages/686 «اهمیت استراتژیک منطقه خلیج فارس»، سایت مرکز مطالعات خلیج فارس.]</ref> | ||
== | == بحرانها و جنگهای مؤثر بر امنیت خلیج فارس<ref group="دیدگاه">بر فرض پذیرش مطالبی که در جنگ اول و دوم خلیج فارس آمده است، این مطالب به این شکل قابلیت خلاصه شدن و اصلاح ادببیات دارد: | ||
'''بحرانها و جنگهای منطقهای''' | '''بحرانها و جنگهای منطقهای''' | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
'''درگیریهای نظامی اخیر (جنگ رمضان):''' در پی درگیری نظامی مستقیم میان ائتلاف آمریکا-اسرائیل و ایران، نیروهای ایرانی پایگاهها و منافع آمریکا در منطقه را هدف قرار دادند.[۸][۹] واکنش کشورهای عربی به این بحران متفاوت بود؛ امارات و بحرین خواستار اقدام قاطع برای بازگشایی تنگه هرمز شدند، قطر و عمان بر راهحل دیپلماتیک تأکید کردند و عربستان و کویت سیاستی نوسانی اتخاذ نمودند.[۱۰] | '''درگیریهای نظامی اخیر (جنگ رمضان):''' در پی درگیری نظامی مستقیم میان ائتلاف آمریکا-اسرائیل و ایران، نیروهای ایرانی پایگاهها و منافع آمریکا در منطقه را هدف قرار دادند.[۸][۹] واکنش کشورهای عربی به این بحران متفاوت بود؛ امارات و بحرین خواستار اقدام قاطع برای بازگشایی تنگه هرمز شدند، قطر و عمان بر راهحل دیپلماتیک تأکید کردند و عربستان و کویت سیاستی نوسانی اتخاذ نمودند.[۱۰] | ||
'''مدیریت تنگه هرمز:''' با تشدید تنشها و انسداد مقطعی تنگه هرمز توسط ایران، تأثیر مستقیم این آبراه بر اقتصاد جهانی و بازار انرژی نمایان شد.[۱۱][۱۲][۱۳] در همین راستا، نهادی با عنوان «سازمان مدیریت آبراهه خلیجفارس (PGSA)» جهت نظارت بر جریان انرژی و تنظیمگری عبور و مرور در این تنگه استراتژیک تأسیس و آغاز به کار کرد.[۱۴][۱۵] | '''مدیریت تنگه هرمز:''' با تشدید تنشها و انسداد مقطعی تنگه هرمز توسط ایران، تأثیر مستقیم این آبراه بر اقتصاد جهانی و بازار انرژی نمایان شد.[۱۱][۱۲][۱۳] در همین راستا، نهادی با عنوان «سازمان مدیریت آبراهه خلیجفارس (PGSA)» جهت نظارت بر جریان انرژی و تنظیمگری عبور و مرور در این تنگه استراتژیک تأسیس و آغاز به کار کرد.[۱۴][۱۵]</ref> == | ||
'''جنگ ایران و عراق و تأسیس شورای همکاری خلیج فارس:''' شورای همکاری خلیج فارس هشت ماه پس از شروع جنگ تحمیلی و در اوج درگیریها تشکیل شد. شش کشور عربی حوزهٔ خلیج فارس شامل امارات متحده عربی، بحرین، عربستان سعودی، عمان، قطر و کویت در سال ۱۹۸۱م تأسیس شورای همکاری خلیج فارس را میان خود و بدون حضور ایران و عراق اعلام کردند. کشورهای عربی عضو، ضمن حمایت از عراق و دنبالکردن راهبرد مهار انقلاب اسلامی ایران، نگران بههمخوردن موازنه منطقهای بودند و نمیخواستند هیچیک از دو طرف پیروز مطلق شود. شورا سعی داشت جنگ را کنترل کرده و از گسترش آن به کشورهای عضو جلوگیری کند. در این میان، عربستان از فرصت جنگ برای تضعیف دو رقیب خود (ایران و عراق) و تثبیت نقش رهبری در شورای تازهتأسیس استفاده کرد و با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران در سال ۱۳۶۷ش، دوره جدیدی در روابط آغاز شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/128346/خلیج-فارس-امنیت-منطقه-ای-و-اهداف-سیاسیت-خارجی-جمهوری-اسلامی-ایران باقری، «خلیج فارس امنیت منطقهای و اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، 1386ش، ص119.]</ref><ref group="دیدگاه">شاید بهتر باشه در این دو جنگ خلیج فارس تمرکز بر این باشد که چرا به نام جنگ خلیج فارس معروف شدند و بقیه اطلاعات را محدودتر آورد</ref> | |||
'''شورای همکاری خلیج فارس:''' شش کشور عربی حوزهٔ خلیج فارس شامل امارات متحده عربی، بحرین، عربستان سعودی، عمان، قطر و کویت در سال ۱۹۸۱م تأسیس شورای همکاری خلیج فارس را میان خود و بدون حضور ایران و عراق اعلام کردند. | |||
'''جنگ خلیج فارس:''' این جنگ که از نظر حجم تجهیزات و گستردگی ائتلاف، بزرگترین نبرد پس از جنگ جهانی دوم در قرن بیستم محسوب میشود، در پی حملهٔ عراق به کویت در مرداد ۱۳۶۹ش آغاز شد.<ref>[https://farsnews.ir/FarsNews/1421097360000422612/%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%D8%AC%D8%A8%D9%87%D9%87-%D8%A7%D8%A6%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%A6%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B9%D8%B4 «مقایسه جبهه ائتلاف جنگ اول خلیج فارس با ائتلاف مبارزه با داعش»، خبرگزاری فارس.]</ref> نامگذاری این جنگ به خلیج فارس از آن رو است که بین کشورهای درگیر در محدودههای آبی سرزمینی طرفین در خلیج فارس، جنگ دریایی تمامعیار رخ داده است.<ref>[https://karimeh.com/News/fa/2/107/%D8%AC%D9%86%DA%AF%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%20War%20Gulf%20Persian اشرفی، «جنگ خلیج فارس War Gulf Persian»، وبسایت اندیشکده مطالعات راهبردی کریمه (س).]</ref> صدام حسین که در طول جنگ هشتساله با ایران با حمایت مالی و نظامی گستردهٔ غرب و کشورهای عربی به ارتش عظیمی مجهز شده بود، با انگیزههایی مانند تصاحب ذخایر نفتی کویت، حل بحران اقتصادی و بدهیهای کلان، جلوگیری از رکود در ارتش بزرگ خود و انگیزههای شخصی، به کویت حمله و آن را در مدت کوتاهی اشغال کرد. شورای امنیت سازمان ملل با تصویب قطعنامههایی حمله را محکوم کرد و خواستار خروج بیقیدوشرط عراق شد. پس از بیاعتنایی صدام، قطعنامهٔ ۶۷۸ در نوامبر ۱۹۹۰م تصویب شد که مجوز استفاده از کلیهٔ ابزارهای لازم را صادر میکرد. ائتلافی میان کشورها به سرکردگی ایالات متحده شکل گرفت. نیروهای ائتلاف متشکل از حدود ۶۰۰٬۰۰۰ نفر و مجهز به هزاران هواپیما، تانک و ناوگان پیشرفته در منطقه مستقر شدند. عملیات نظامی ائتلاف در ۱۹۹۱م با یک حملهٔ هوایی گسترده آغاز شد و پس از ۴۲ روز برتری هوایی، تنها با ۱۰۰ ساعت عملیات زمینی به پیروزی قطعی انجامید. ارتش عراق بهسرعت متلاشی و کویت در فوریهٔ ۱۹۹۱م آزاد شد.<ref>[https://farsnews.ir/FarsNews/1421097360000422612/مقایسه-جبهه-ائتلاف-جنگ-اول-خلیج-فارس-با-ائتلاف-مبارزه-با-داعش «مقایسه جبهه ائتلاف جنگ اول خلیج فارس با ائتلاف مبارزه با داعش»، خبرگزاری فارس.]</ref> اهمیت این جنگ از آن رو قابل تأمل است که برخی تحلیلگران سیاسی، وقوع آن را نقطه عطفی در تداوم حضور نظامی ایالات متحده در خلیج فارس برای دهههای آینده دانستهاند.<ref>[https://karimeh.com/News/fa/2/107/%D8%AC%D9%86%DA%AF%20%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC%20%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%20War%20Gulf%20Persian اشرفی، «جنگ خلیج فارس War Gulf Persian»، وبسایت اندیشکده مطالعات راهبردی کریمه (س).]</ref> | |||
'''جنگ | |||
'''جنگ دوم خلیج''' '''فارس:''' این جنگ در پی حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱م و در چارچوب جنگ با تروریسم آغاز شد. آمریکا ابتدا در سال ۲۰۰۱م به افغانستان حمله کرد و سپس تمرکز خود را بر عراق گذاشت. دولت جرج دبلیو بوش برای توجیه حمله به عراق دو استدلال ارتباط با تروریسم و تولید سلاحهای کشتار جمعی ارائه داد. آمریکا ائتلاف ۴۹ کشور را برای جنگ با عراق اعلام کرد؛ اما در مرحله اصلی تهاجم زمینی، تنها نیروهای آمریکا و بریتانیا حضور داشتند. استرالیا و لهستان نیز نیروهای محدودی فرستادند. جنگ در ۲۰ مارس ۲۰۰۳م با حملات هوایی و زمینی همزمان آغاز شد و تا ۱ مه ۲۰۰۳م، عملیات اصلی جنگی پایان یافت و صدام حسین از قدرت ساقط شد.<ref>[https://jangaavaran.ir/golf-war1991/ تارخ، «جنگ دوم خلیج فارس (عملیات اشغال عراق توسط آمریکا در سال 2003 میلادی)»، وبسایت جنگاوران.]</ref> | '''جنگ دوم خلیج''' '''فارس:''' این جنگ در پی حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱م و در چارچوب جنگ با تروریسم آغاز شد. آمریکا ابتدا در سال ۲۰۰۱م به افغانستان حمله کرد و سپس تمرکز خود را بر عراق گذاشت. دولت جرج دبلیو بوش برای توجیه حمله به عراق دو استدلال ارتباط با تروریسم و تولید سلاحهای کشتار جمعی ارائه داد. آمریکا ائتلاف ۴۹ کشور را برای جنگ با عراق اعلام کرد؛ اما در مرحله اصلی تهاجم زمینی، تنها نیروهای آمریکا و بریتانیا حضور داشتند. استرالیا و لهستان نیز نیروهای محدودی فرستادند. جنگ در ۲۰ مارس ۲۰۰۳م با حملات هوایی و زمینی همزمان آغاز شد و تا ۱ مه ۲۰۰۳م، عملیات اصلی جنگی پایان یافت و صدام حسین از قدرت ساقط شد.<ref>[https://jangaavaran.ir/golf-war1991/ تارخ، «جنگ دوم خلیج فارس (عملیات اشغال عراق توسط آمریکا در سال 2003 میلادی)»، وبسایت جنگاوران.]</ref> | ||
=== | === چالشها و منازعات امنیتی معاصر === | ||
''' | '''اختلافات ارضی:''' پس از جنگ عراق با ایران، روابط ایران و شورای همکاری خلیج فارس تحت تأثیر ادعاهای ارضی امارات متحده عربی علیه [[جزایر سهگانه خلیج فارس]] قرار گرفت. اوج این ادعاها در نخستین اجلاس سران شورا پس از طرح این مسئله در سال ۱۳۷۱ش مشاهده شد. جمهوری اسلامی ایران همواره بر اصولی چون حسن همجواری، گسترش روابط دوستانه با همسایگان و حل مسالمتآمیز اختلافات تأکید داشته است. در این سالها، ایران با پیروی از سیاست صبر، خویشتنداری، تنشزدایی و اعتمادسازی کوشید تا حسن نیت خود را نشان دهد و کشورهای منطقه را به منافع مشترک در سایهٔ ثبات و امنیت پایدار توجه دهد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/128346/خلیج-فارس-امنیت-منطقه-ای-و-اهداف-سیاسیت-خارجی-جمهوری-اسلامی-ایران باقری، «خلیج فارس امنیت منطقهای و اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، 1386ش، ص120.]</ref> | ||
''' | '''حضور نظامی ایالات متحده در منطقه خلیج فارس:''' ایالات متحده در سه کشور کویت، بحرین و قطر دارای پایگاههای نظامی دائمی است و در سه پادشاهی دیگر خلیجفارس یعنی امارات متحده عربی، عمان و عربستان سعودی نیز دسترسی نظامی و استفاده از تأسیسات دفاعی را تضمین کرده است. برای دههها، هم رهبران و هم شهروندان کشورهای خلیجفارس، حضور این پایگاهها را نشانهای از تعهد امنیتی بلندمدت واشینگتن به منطقه میدیدند. این حضور نهتنها نماد پشتیبانی آمریکا بود، بلکه بهعنوان ابزاری بازدارنده در برابر تهدیدهای احتمالی خواه از سوی عراق، ایران یا هر قدرت منطقهای دیگر عمل میکرد.<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-بین-الملل-15/1706326-پایگاه-های-آمریکا-در-خلیج-فارس-اهداف-یا-عوامل-بازدارنده «پایگاههای آمریکا در خلیج فارس؛ اهداف یا عوامل بازدارنده؟»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران- تهران.]</ref> | ||
در درگیریهای گذشته مانند [[عملیات وعده صادق]] ۱ و ۲ و [[جنگ دوازدهروزه|جنگ دوازده روزه]]، نقش فعال پایگاههای آمریکا در منطقه با وجود ادعای دفاعی بودن بهوضوح آشکار شد. این پایگاهها نهتنها در مقابله با موشکها، بلکه در پشتیبانی راداری و سوخترسانی نیز مشارکت داشتند. با این حال، ایران تا آن زمان از حمله به این پایگاهها در کشورهای همسایه خودداری کرده بود و تنها یک پایگاه آمریکایی در قطر را هدف قرار داده بود.<ref>[https://www.irna.ir/news/86122465/فرازمند-کشورهای-حاشیه-خلیج-فارس-منطق-قدرت-را-خوب-می-فهمد «فرازمند: کشورهای حاشیه خلیج فارس منطق قدرت را خوب میفهمند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | در درگیریهای گذشته مانند [[عملیات وعده صادق]] ۱ و ۲ و [[جنگ دوازدهروزه|جنگ دوازده روزه]]، نقش فعال پایگاههای آمریکا در منطقه با وجود ادعای دفاعی بودن بهوضوح آشکار شد. این پایگاهها نهتنها در مقابله با موشکها، بلکه در پشتیبانی راداری و سوخترسانی نیز مشارکت داشتند. با این حال، ایران تا آن زمان از حمله به این پایگاهها در کشورهای همسایه خودداری کرده بود و تنها یک پایگاه آمریکایی در قطر را هدف قرار داده بود.<ref>[https://www.irna.ir/news/86122465/فرازمند-کشورهای-حاشیه-خلیج-فارس-منطق-قدرت-را-خوب-می-فهمد «فرازمند: کشورهای حاشیه خلیج فارس منطق قدرت را خوب میفهمند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
| خط ۸۵: | خط ۷۶: | ||
پس از این که آمریکا بههمراه اسرائیل جنگی برای تغییر رژیم در ایران با هدف خلع سلاح نظامی را آغاز کرد، ایران نیز در پاسخدهی هیچ محدودیتی قائل نشد و نتیجه این شد که در [[جنگ رمضان]]<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-بین-الملل-15/1706326-پایگاه-های-آمریکا-در-خلیج-فارس-اهداف-یا-عوامل-بازدارنده «پایگاههای آمریکا در خلیج فارس؛ اهداف یا عوامل بازدارنده؟»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران- تهران.]</ref> پاسخ ایران محدود نبوده و پایگاهها و منافع آمریکا در منطقه، مستقیماً مورد هدف قرار گرفتند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86122465/فرازمند-کشورهای-حاشیه-خلیج-فارس-منطق-قدرت-را-خوب-می-فهمد «فرازمند: کشورهای حاشیه خلیج فارس منطق قدرت را خوب میفهمند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | پس از این که آمریکا بههمراه اسرائیل جنگی برای تغییر رژیم در ایران با هدف خلع سلاح نظامی را آغاز کرد، ایران نیز در پاسخدهی هیچ محدودیتی قائل نشد و نتیجه این شد که در [[جنگ رمضان]]<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-بین-الملل-15/1706326-پایگاه-های-آمریکا-در-خلیج-فارس-اهداف-یا-عوامل-بازدارنده «پایگاههای آمریکا در خلیج فارس؛ اهداف یا عوامل بازدارنده؟»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران- تهران.]</ref> پاسخ ایران محدود نبوده و پایگاهها و منافع آمریکا در منطقه، مستقیماً مورد هدف قرار گرفتند.<ref>[https://www.irna.ir/news/86122465/فرازمند-کشورهای-حاشیه-خلیج-فارس-منطق-قدرت-را-خوب-می-فهمد «فرازمند: کشورهای حاشیه خلیج فارس منطق قدرت را خوب میفهمند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
''' | '''درگیریهای نظامی اخیر (جنگ رمضان):''' مؤسسه مطالعات سیاست بینالملل ایتالیا با انتشار گزارشی رویکرد شش کشور عربی شورای همکاری خلیج فارس در قبال [[جنگ رمضان|جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران]] را مورد بررسی قرار داده است. کشورهای عضو در برخورد با ایران سه موضع اصلی داشتند: | ||
رویکرد تند: امارات و بحرین با زبان تند، فراخوانی سفرا و بر اقدام قاطع تأکید داشتند. امارات در این جنگ ایران را تهدید اصلی دانسته و همراه بحرین از اقدام نظامی به رهبری آمریکا برای بازگشایی [[تنگه هرمز]] حمایت کرد. | رویکرد تند: امارات و بحرین با زبان تند، فراخوانی سفرا و بر اقدام قاطع تأکید داشتند. امارات در این جنگ ایران را تهدید اصلی دانسته و همراه بحرین از اقدام نظامی به رهبری آمریکا برای بازگشایی [[تنگه هرمز]] حمایت کرد. | ||
| خط ۹۳: | خط ۸۴: | ||
رویکرد نوسانی: عربستان سعودی و کویت ترکیبی از اقدامات تنشزا مانند اخراج دیپلماتها و تماسهای دیپلماتیک برای حفظ تعادل را در پیش گرفتند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1158491/3-رویکرد-کشورهای-عربی-خلیج-فارس-در-قبال-جنگ-آمریکا-و-اسرائیل-علیه-ایران «3 رویکرد کشورهای عربی خلیج فارس در قبال جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> | رویکرد نوسانی: عربستان سعودی و کویت ترکیبی از اقدامات تنشزا مانند اخراج دیپلماتها و تماسهای دیپلماتیک برای حفظ تعادل را در پیش گرفتند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1158491/3-رویکرد-کشورهای-عربی-خلیج-فارس-در-قبال-جنگ-آمریکا-و-اسرائیل-علیه-ایران «3 رویکرد کشورهای عربی خلیج فارس در قبال جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> | ||
'''مدیریت | '''مدیریت تنگه هرمز:''' [[تنگه هرمز]] بهدنبال [[جنگ رمضان|جنگ تجاوزکارانه آمریکایی-صهیونی]] و در پی تشدید تنشها در منطقه به کانون بحران تبدیل شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86139666/بحران-تنگه-هرمز-اقتصاد-جهانی-در-کما «بحران تنگه هرمز؛ اقتصاد جهانی در کما»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در جریان این جنگ، اهمیت حیاتی تنگه هرمز برای اقتصاد جهانی با بستن آن توسط ایران آشکار شد؛ چرا که بخش عمدهای از تجارت نفت و گاز جهان روزانه از این آبراه میگذرد و بستن آن تأثیر گسترده بر بازار انرژی تمام جهان،<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1351721/مرحله-جدید-مدیریت-تنگه-هرمز عظیمنیا، «مرحله جدید مدیریت تنگه هرمز»، وبسایت جوان آنلاین.]</ref> از جمله ایالات متحده آمریکا، اروپا، چین، هند و آسیای نوظهور و کشورهای حاشیه خلیج فارس گذاشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86139666/بحران-تنگه-هرمز-اقتصاد-جهانی-در-کما «بحران تنگه هرمز؛ اقتصاد جهانی در کما»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> مدیریت جدید این آبراه، ابزاری برای تنظیمگری اقتصادی محسوب میشود؛ زیرا این امر به ایران امکان میدهد بر جریان انرژی نظارت مستقیم داشته باشد و رفتار بازیگران مختلف این عرصه را تنظیم کند. شرکتهای کشتیرانی و کشورهای مصرفکننده، ناگزیرند این واقعیت نوین را در معادلات و تصمیمگیریهای خود به رسمیت شناخته و لحاظ کنند.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1351721/مرحله-جدید-مدیریت-تنگه-هرمز عظیمنیا، «مرحله جدید مدیریت تنگه هرمز»، وبسایت جوان آنلاین.]</ref> | ||
در پی این کنترل، حساب رسمی سازمان مدیریت آبراهه خلیجفارس (PGSA) برای اطلاعرسانی فعالیتهای این سازمان در پلتفرم ایکس راهاندازی شده که به ارائه آخرین اخبار و اطلاعات دربارهٔ تنگه هرمز و تحولات منطقهای میپردازد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1405022816622/آغاز-به-کار-حساب-مدیریت-آبراهه-خلیج-فارس «آغاز به کار حساب «مدیریت آبراهه خلیج فارس»»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | در پی این کنترل، حساب رسمی سازمان مدیریت آبراهه خلیجفارس (PGSA) برای اطلاعرسانی فعالیتهای این سازمان در پلتفرم ایکس راهاندازی شده که به ارائه آخرین اخبار و اطلاعات دربارهٔ تنگه هرمز و تحولات منطقهای میپردازد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1405022816622/آغاز-به-کار-حساب-مدیریت-آبراهه-خلیج-فارس «آغاز به کار حساب «مدیریت آبراهه خلیج فارس»»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
