بدون خلاصۀ ویرایش |
مصورسازی |
||
| خط ۴۰: | خط ۴۰: | ||
=== در سنت مسیحی === | === در سنت مسیحی === | ||
[[پرونده:تسبیح۱.jpg|جایگزین=زنی در حال دعا با تسبیح مسیحی در مراسم پرستش عشای ربان|بندانگشتی|زنی در حال دعا با تسبیح مسیحی در مراسم پرستش عشای ربانی، پس از آیین افتتاحیهٔ «شبزندهداری ملی دعا برای زندگی» در کلیسای جامع ملیِ زیارتگاهِ لقاحِ مطهر، واشنگتن، ایالات متحده، ۱۹ ژانویهٔ ۲۰۲۳.]] | |||
در سنت مسیحی، استفاده از تسبیح برای تکرار اذکار، بهویژه میان مسیحیان نستوریِ شرق و برخی گروههای کاتولیک رواج یافت. در مقابل، بسیاری از فرقههای پروتستان با استناد به رویکردهای کلامی خود، استفاده از تسبیح را نپذیرفته و آن را نوعی بدعت یا عملی فاقد پشتوانهٔ دینی دانستهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/248202/داستان-پیدایش-تسبیح-و-اقسام-ان علایی، «''داستان'' ''پیدایش'' ''تسبیح'' ''و'' ''اقسام'' ''آن»، 1343ش، ص29-30.'']</ref> | در سنت مسیحی، استفاده از تسبیح برای تکرار اذکار، بهویژه میان مسیحیان نستوریِ شرق و برخی گروههای کاتولیک رواج یافت. در مقابل، بسیاری از فرقههای پروتستان با استناد به رویکردهای کلامی خود، استفاده از تسبیح را نپذیرفته و آن را نوعی بدعت یا عملی فاقد پشتوانهٔ دینی دانستهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/248202/داستان-پیدایش-تسبیح-و-اقسام-ان علایی، «''داستان'' ''پیدایش'' ''تسبیح'' ''و'' ''اقسام'' ''آن»، 1343ش، ص29-30.'']</ref> | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۴: | ||
تسبیحها از نظر تعداد دانهها به انواع گوناگونی تقسیم میشوند: | تسبیحها از نظر تعداد دانهها به انواع گوناگونی تقسیم میشوند: | ||
* '''چهاریکه''': تسبیحی ۲۴ یا ۲۵ دانهای که کاربرد آن بیشتر جنبهٔ تفننی داشته و جنس دانههای آن از کائوچو یا چوب است. | * '''چهاریکه''': تسبیحی ۲۴ یا ۲۵ دانهای که کاربرد آن بیشتر جنبهٔ تفننی داشته و جنس دانههای آن از کائوچو یا چوب است. | ||
* '''تسبیح ۳۴ دانه''': گروهی از پژوهشگران این تسبیح را تسبیح اصلی میدانند، زیرا معتقدند که [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]] به دخترش، حضرت فاطمه زهرا، سفارش کرد تا پساز هر نماز، ۳۴بار الله اکبر، ۳۳بار الحمدلله و ۳۳بار سبحانالله بگوید. جنس دانههای این تسبیح معمولاً از خاک است. | * [[پرونده:تسبیح۲.jpg|جایگزین=سید علی خامنهای در حال استفاده از تسبیح تربت ۳۴ دانهای.|بندانگشتی|[[سید علی خامنهای]] در حال استفاده از تسبیح تربت ۳۴ دانهای.]]'''تسبیح ۳۴ دانه''': گروهی از پژوهشگران این تسبیح را تسبیح اصلی میدانند، زیرا معتقدند که [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]] به دخترش، حضرت فاطمه زهرا، سفارش کرد تا پساز هر نماز، ۳۴بار الله اکبر، ۳۳بار الحمدلله و ۳۳بار سبحانالله بگوید. جنس دانههای این تسبیح معمولاً از خاک است. | ||
* '''تسبیح ۱۰۰ دانه''': این نوع، تسبیح رایج میان مردم است. هر تسبیح ۱۰۰ دانه، به جز شیخکهای آن، باید ۹۹ دانه داشته باشد که توسط شیخکها به سه دستهٔ ۳۳تایی تقسیم میشوند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239649/تسبیح احمدی، «تسبیح»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | * '''تسبیح ۱۰۰ دانه''': این نوع، تسبیح رایج میان مردم است. هر تسبیح ۱۰۰ دانه، به جز شیخکهای آن، باید ۹۹ دانه داشته باشد که توسط شیخکها به سه دستهٔ ۳۳تایی تقسیم میشوند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239649/تسبیح احمدی، «تسبیح»، وبسایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
| خط ۶۳: | خط ۶۴: | ||
== اجزای تسبیح == | == اجزای تسبیح == | ||
[[پرونده:تسبیح۳.png|جایگزین=تسبیح فیروزهای|بندانگشتی|تسبیح فیروزهای]] | |||
یک تسبیح کامل دارای اجزای زیر است: | یک تسبیح کامل دارای اجزای زیر است: | ||
# '''سَره''': دانهای به اندازه هسته [[خرما]] که هر دو سر نخ تسبیح از سوراخ طولی آن گذشته و به منگولهها متصل میشوند. | # '''سَره''': دانهای به اندازه هسته [[خرما]] که هر دو سر نخ تسبیح از سوراخ طولی آن گذشته و به منگولهها متصل میشوند. | ||
| خط ۷۰: | خط ۷۲: | ||
== کاربردها == | == کاربردها == | ||
[[پرونده:تسبیح۴.jpg|جایگزین= تسبیح در دست محمدباقر قالیباف|بندانگشتی|محمدباقر قالیباف در حالی که تسبیحی در دست دارد در حسینیه امام خمینی]] | |||
تسبیح افزونبر کاربرد اصلی خود برای شمارش اذکار و اوراد، در برخی کشورها جنبهٔ تفننی_نمایشی نیز یافته است. گاهی تسبیح از مواد و سنگهای قیمتی مانند سندلوس ساخته میشود و برای آن خواصی بیان شده است.<ref>[https://silver110.ir/blog/sandeloos-stone/ «تاریخچه سنگ سندلوس بررسی خواص و انواع رنگهای آن+تشخیص اصالت»، وبسایت سیلور110.]</ref> در [[فرهنگ]] عمومی، استفاده از تسبیح صرفاً برای چرخاندن و سرگرمی، مذموم شمرده شده است. امروزه استفاده از تسبیح در محافل و ملاقاتهای سیاسی نیز رایج است و بیشتر برای تمرکز ذهن به کار میرود. در این گونه ملاقاتها، نوع تسبیح و نحوهٔ به دست گرفتن آن ممکن است حامل معنا و پیام باشد. برخی رواج تسبیح در محافل سیاسی را ناشی از ورود روحانیون به عرصهٔ سیاست و تقلید از فرهنگ مخصوص علما میدانند.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-10/90165-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D8%B3%D8%A8%DB%8C%D8%AD-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86 «کاربرد تسبیح برای سیاسیون ایران»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> | تسبیح افزونبر کاربرد اصلی خود برای شمارش اذکار و اوراد، در برخی کشورها جنبهٔ تفننی_نمایشی نیز یافته است. گاهی تسبیح از مواد و سنگهای قیمتی مانند سندلوس ساخته میشود و برای آن خواصی بیان شده است.<ref>[https://silver110.ir/blog/sandeloos-stone/ «تاریخچه سنگ سندلوس بررسی خواص و انواع رنگهای آن+تشخیص اصالت»، وبسایت سیلور110.]</ref> در [[فرهنگ]] عمومی، استفاده از تسبیح صرفاً برای چرخاندن و سرگرمی، مذموم شمرده شده است. امروزه استفاده از تسبیح در محافل و ملاقاتهای سیاسی نیز رایج است و بیشتر برای تمرکز ذهن به کار میرود. در این گونه ملاقاتها، نوع تسبیح و نحوهٔ به دست گرفتن آن ممکن است حامل معنا و پیام باشد. برخی رواج تسبیح در محافل سیاسی را ناشی از ورود روحانیون به عرصهٔ سیاست و تقلید از فرهنگ مخصوص علما میدانند.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-10/90165-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D8%B3%D8%A8%DB%8C%D8%AD-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86 «کاربرد تسبیح برای سیاسیون ایران»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> | ||
| خط ۷۵: | خط ۷۸: | ||
== تسبیح در فرهنگ ایرانیان == | == تسبیح در فرهنگ ایرانیان == | ||
[[پرونده:تسبیح۵.png|جایگزین=سفره ختم صلوات |بندانگشتی|سفره ختم صلوات ]] | |||
تسبیح در میان مردم ایران، بهویژه زنان، در مجالس بهصورت گروهی و با عنوان سفرهٔ [[ختم صلوات]] و با آداب و تشریفات خاصی انجام میشود.<ref>[https://www.niksalehi.com/din-andishe/نحوه-برگزاری-مجلس-ختم-صلوات.html «نحوه برگزاری مجلس ختم صلوات» وبسایت نیکی صالحی.]</ref> تسبیح در افسانهها، امثال و حِکم، شعر و نثر فارسی نیز حضوری پررنگ دارد. در لرستان، به تسبیحهای ساختهشده از [[تربت امام حسین|تربت]] کربلا سوگند یاد میشود.<ref>عسکری عالم، فرهنگ عامهٔ لرستان، ج2، ۱۳۸۷ش، ص131.</ref> مردم اراک در [[امامزاده|امامزادهها]] برای حاجتروایی، نذر تسبیح میکنند. بدین ترتیب که فرد پساز رسیدن به حاجت خود، تعدادی تسبیح خریده، آنها را در [[مسجد جمکران]] تبرک کرده و سپس میان مردم توزیع میکند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/359378/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DA%A9 پویا، «بررسی باورهای مردمشناختی امامزاده عبدالله و آمنهخاتون شهر اراک»، ۱۳۸۷ش، ص۸۶.]</ref> | تسبیح در میان مردم ایران، بهویژه زنان، در مجالس بهصورت گروهی و با عنوان سفرهٔ [[ختم صلوات]] و با آداب و تشریفات خاصی انجام میشود.<ref>[https://www.niksalehi.com/din-andishe/نحوه-برگزاری-مجلس-ختم-صلوات.html «نحوه برگزاری مجلس ختم صلوات» وبسایت نیکی صالحی.]</ref> تسبیح در افسانهها، امثال و حِکم، شعر و نثر فارسی نیز حضوری پررنگ دارد. در لرستان، به تسبیحهای ساختهشده از [[تربت امام حسین|تربت]] کربلا سوگند یاد میشود.<ref>عسکری عالم، فرهنگ عامهٔ لرستان، ج2، ۱۳۸۷ش، ص131.</ref> مردم اراک در [[امامزاده|امامزادهها]] برای حاجتروایی، نذر تسبیح میکنند. بدین ترتیب که فرد پساز رسیدن به حاجت خود، تعدادی تسبیح خریده، آنها را در [[مسجد جمکران]] تبرک کرده و سپس میان مردم توزیع میکند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/359378/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%DA%A9 پویا، «بررسی باورهای مردمشناختی امامزاده عبدالله و آمنهخاتون شهر اراک»، ۱۳۸۷ش، ص۸۶.]</ref> | ||
