پرش به محتوا

جنگ رمضان

از ایران پدیا


حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران، با نام عملیاتی خشم حماسی[۱] (الگو:Lang-en)[۲] یا شیر یهودا (الگو:Lang-he)[۳][۴] در ۹ اسفند ۱۴۰۴ توسط اسرائیل و آمریکا علیه ایران آغاز شد.[۵][۶][۷] پس از آنکه وزیر دفاع اسرائیل، یسرائیل کاتس حمله اسرائیل را تأیید کرد؛ ایران نیز اعلام کرد به این حملات مشترک با عملیات «وعده صادق ۴» پاسخ خواهد داد و چندین انفجار در اسرائیل و مناطق مختلف خاورمیانه گزارش شد.[۸][۹][۱۰][۱۱] به گفته یسرائیل کاتس، هدف این حملات پیشگیرانه «رفع تهدیدات علیه کشور اسرائیل» است. اسرائیل با اعلام وضعیت اضطراری، انتظار حمله ایران را داشته است.[۱۲] دفتر سید علی خامنه‌ای در مرکز شهر تهران در این حملات هدف قرار گرفت.[۱۳] مقام‌های اسرائیلی اعلام کردندجسد خامنه‌ای کشف شده و مرگ وی به‌طور رسمی تأیید شده است.[۱۴][۱۵]

در حوالی خیابان «پاستور» تهران که نهادهای دولتی، دفتر رئیس‌جمهور ایران، مرکز فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و شورای عالی امنیت ملی در آن قرار دارند دود غلیظی به هوا برخاست.[۱۶] نیروهای دفاعی اسرائیل به‌طور فوری به تمامی ایرانیان داخل یا نزدیک به سایت‌های نظامی هشدار داد که «حضور شما در این مناطق جان شما را در خطر می‌اندازد» این مناطق را تخلیه کنند.[۱۷]

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خواست سلاح‌های خود را بر زمین بگذارند[۱۸] و در ۱۰ اسفند ادعا کرد که «بسیاری از آن‌ها می‌خواهند تسلیم شوند، آن‌ها خواهان مصونیت هستند».[۱۹] او همچنین اعلام کرد که می‌خواهد «آزادی برای مردم» ایران فراهم شود.[۲۰] دونالد ترامپ از نیروهای امنیتی خواست تا با معترضان "اتحاد" کنند و به مردم ایران گفت که آنها "بزرگ‌ترین شانس" خود را دارند تا "کشور را پس بگیرند" زمانی که حملات تمام شود. در همین حال، بنیامین نتانیاهو نیز با مردم ایران صحبت کرد و گفت: "ما شرایطی را فراهم خواهیم کرد تا مردم شجاع ایران از زنجیرهای استبداد رهایی یابند"، و افزود: "این یک فرصت بی‌نظیر در طول یک نسل است.[۲۱][۲۲]

در اقدامی تلافی‌جویانه، ایران ده‌ها موشک بالستیک را در سراسر خاورمیانه شلیک کرد. اسرائیل، و پایگاه‌های آمریکا در اردن، کویت، بحرین، قطر و امارات متحدهٔ عربی از جمله این اهداف بودند.[۲۳][۲۴][۲۵][۲۶] عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که واحدهای نظامی ایران «مستقل و تا حدی منزوی» شده‌اند.[۲۷]

در دومین روز حملات اعلام شد که سنتکام و نیروی دفاعی اسرائیل موظف شدند دستگاه‌های امنیتی و سرکوب رژیم را از بین ببرند.[۲۸]

پیش‌زمینه

اعتراضات در ایران

ایران در دی ماه 1404ش شاهد اعتراضاتی وسیع در شهرهای مختلف بود. این اعتراضات از روز یکشنبه هفتم دی‌ ۱۴۰۴ش و همزمان با افزایش ناگهانی قیمت سکه و دلار کلید خورد. تجمع‌های اعتراضی از بازار تهران آغاز شد.[۲۹] در روزهای بعد دامنهٔ اعتراضات به مناطق دیگر ازجمله مشهد، اصفهان، ایلام، لرستان، فارس و کرمانشاه کشیده شد.[۳۰] اعتراضات در روزهای بعد با خشونت بیشتری همراه بود و به کشته‌شدن تعدادی از مردم در استان ایلام انجامید. هرچند منابع رسمی عامل این کشتار را عوامل تروریستی و اغتشاشگران دانستند؛[۳۱] اما در روزهای بعد، رسانه‌های مخالف جمهوری اسلامی، این کشتار را به گردن نیروهای نظامی و امنیتی انداختند.الگو:ثابت/رده[نیازمند منبع] در ادامه جریان ناآرامی‌ها، در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی، با انتشار فراخوان‌هایی از سوی رضا پهلوی و دیگر مخالفان جمهوری اسلامی[۳۲] اعتراضات به درگیری‌های خشونت‌آمیز مبدل شد که منجر به تلفات جانی و مالی زیادی گردید.[۳۳]

وقایع دی‌ ۱۴۰۴ش با پیامدهایی در حوزهٔ روابط دولت و جامعه، کاهش اعتماد متقابل و انسجام اجتماعی[۳۴] کاهش مشارکت مدنی و ایجاد نگرانی امنیتی از تکرار این واقعه همراه شد.[۳۵] انتشار آمارهای غیررسمی و غیرواقعی از کشتگان این حوادث از سوی گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی، با اتهام‌هایی به نیروهای امنیتی و نظامی همراه بود. این موضوع دستاویزی برای درخواست‌ها از نیروهای خارجی برای کمک به معترضان بود. ادعایی که بعدها از سوی سیاستمداران کشورهایی همچون ایالات متحده آمریکا و فرانسه همراه بود.الگو:ثابت/رده[نیازمند منبع]

در چنین شرایطی، برخی پژوهشگران، حکومت ایران را در وضعیتی شکننده ترسیم کرده‌اند[۳۶] که برای حفظ قدرت به خشونت متوسل شده است.[۳۷] در این میان رویترز گزارش داد که ترامپ قصد دارد به بهانه آنچه که «سرکوب خونین اعتراضات در ایران» میخواند، اقداماتی در راستای تغییر حکومت از طریق ضربه‌زدن به نهادهای حکومتی را پیش بگیرد.[۳۸] رضا پهلوی، نیز به عنوان یکی از طرفداران سقوط حکومت جمهوری اسلامی در ایران، از دونالد ترامپ خواسته تا حملات هدفمند علیه نیروهای شبه‌نظامی حکومت ایران انجام دهد تا توان سرکوب اعتراضات تضعیف شده و سقوط حکومت میسر گردد.[۳۹] در 26 دی، ترامپ خطاب به مردم ایران خواست «به اعتراضات ادامه دهید… کمک در راه است».[۴۰]

انتقال تجهیزات نظامی

در 3 بهمن 1404، ترامپ اعلام کرد که یک «ناوگان» نظامی آمریکا، شامل ناو هواپیمابر یواس‌اس آبراهام لینکلن (سی‌وی‌ان-۷۲) و چند ناوشکن را عازم خاورمیانه است.[۴۱] مقام‌های آمریکایی و اروپایی نیز تایید کردند که واشینگتن سه مطالبهٔ اصلی را به ایران ارائه کرده است: پایان دائمی همهٔ فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم، اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه بر برنامهٔ موشک‌های بالستیک ایران، و توقف کامل حمایت از گروه‌های نیابتی منطقه‌ای مانند حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها.[۴۲]

در 17 بهمن، ایران و ایالات متحده مذاکرات غیرمستقیم هسته‌ای را در مسقط، پایتخت عمان، آغاز کرد.[۴۳] دور دوم گفت‌وگوهای هسته‌ای در ژنو برگزار شود.[۴۳] در میانه مذاکرات اما ترامپ دومین ناو هواپیمابر خود، «یواس‌اس جرالد آر. فورد»، را برای افزایش فشار بر ایران به خاورمیانه اعزام کرد[۴۴] و اعلام کرد تغییر رژیم در ایران «بهترین اتفاقی است که می‌تواند رخ دهد».[۴۵] در روزهای بعد ترامپ ایران را حامی تروریست و در تلاش برای ساخت سلاح هسته‌ای خواند و از توسعه برنامه موشکی ایران برای هدف قرارد دادن کشورهای اروپایی و آمریکا سخن گفت.[۴۶]

در طول زمانی که مذاکرات با ایران در جریان بود، خبرگزاری‌های متعددی از افزایش روزانه توان ادوات نظامی آمریکا در منطقه خاورمیانه خبر می‌دادند.الگو:ثابت/رده[نیازمند منبع]

آغاز حمله

در ۹ اسفند ۱۴۰۴، گزارش‌هایی از وقوع انفجار در تهران منتشر شد. بعدها وزیر دفاع دولت اسرائیل وقوع یک حمله از سوی اسرائیل را تأیید کرد.[۴۷][۴۸] این حمله از سوی منابع وابسته به اسرائیل، «حمله‌ای پیش‌دستانه» توصیف شد.[۱۶]

روز اول جنگ - ۹ اسفند

حملات اولیه به ایران

در ۹ اسفند ۱۴۰۴، اسرائیل و آمریکا حمله‌ای مشترک را به ایران کردند. از جمله اهداف این حملات، محل سکونت رهبر جمهوری اسلامی ایران، سید علی خامنه‌ای بود. کاخ ریاست‌جمهوری و شورای عالی امنیت ملی نیز در محدوده‌ای قرار داشت که هدف حمله موشکی قرار گرفت.[۴۹] بعدها رسانه‌ها تأیید کردند که هفت موشک به این منطقه اصابت کرده است.[۵۰] کمی بعد خیابان دانشگاه، محدوده خیابان جمهوری اسلامی و منطقه شمالی سیدخندان هدف حملات موشکی قرار گرفت.[۵۱] پس از آن نیز انفجارهای بیشتری در شهرهای دیگر ایران، از جمله قم، کرمانشاه، اصفهان و کرج صورت گرفت.[۵۲][۵۳]

مقام‌های آمریکایی تأیید کردند که این حملات با ایالات متحده هماهنگ شده بود.[۵۴] به گفته یک مقام آمریکایی، ده‌ها حمله توسط هواپیماهای تهاجمی مستقر در پایگاه‌هایی در سراسر خاورمیانه و از یک یا چند ناو هواپیمابر انجام می‌شود.[۵۵] خبرگزاری رویترز نیز گزارش داد که این حملات از طریق هوا و دریا انجام خواهد شد.[۵۶] دونالد ترامپ، دو ساعت پس از آغاز حملات یک بیانیه هشت دقیقه‌ای منتشر کرد و گفت که هدف حملات ایالات متحده به ایران در واقع تغییر رژیم بوده و از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خواست که «سلاح‌های خود را زمین بگذارید.»[۵۷][۵۸] مدتی پس از آن، بنیامین نتانیاهو نیز بیانیه ویدیویی منتشر کرد و گفت که حملات برای از بین بردن تهدید وجودی جمهوری اسلامی انجام می‌شود.[۵۹]

با آغاز حملات، خدمات ارتباطی در سراسر تهران با اختلال مواجه شد.[۶۰]

پاسخ ایران به حملات

نوشتار اصلی: واکنش ایران به حملات اسفند ۱۴۰۴

ایران در پاسخ به تجاوز به خاکش، چندین پایگاه نظامی آمریکا در منطقهٔ خلیج فارس را هدف قرار داد.[۶۱] پایتخت بحرین یکی از اهداف حملات موشکی ایران بود. به گواه منابع خبری بحرین، در اولین موج حملات، مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا هدف قرار گرفت.[۶۲] ایران همچنین حملاتی را به سوی پایگاه‌های آمریکا در کشورهای قطر[۶۳] و امارات متحده عربی انجام داد.[۶۴] سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که چهار پایگاه آمریکا در خاورمیانه را هدف قرار داده است: پایگاه هوایی العدید در قطر، پایگاه هوایی السالم در کویت، پایگاه هوایی الظفره در امارات متحدهٔ عربی، و پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین.[۶۵] همچنین انفجارهایی نیز در امان، پایتخت اردن[۶۶] و ریاض، پایتخت عربستان سعودی صورت گرفت.[۶۷] در این میان، برخی از نقاط در سرزمین‌های اشغالی نیز مورد حملات ایران قرار گرفت. بر اساس گزارش‌ها، در شمال اسرائیل یک ساختمان ۹ طبقه بر اثر اصابت موشک‌ها آسیب دید.[۶۸] گزارش‌های خبری حاکی از به صدا درآمدن آژیرهای خطر در اسرائیل است.[۶۹] وزارت بهداشت اسرائیل نیز در واکنش، دستور انتقال فعالیت بیمارستان‌ها به بخش‌های زیرزمینی را صادر کرده است.[۷۰]

روز دوم جنگ - ۱۰ اسفند

در دومین روز حملات اعلام شد که سنتکام و ارتش دفاعی اسرائیل موظف شدند دستگاه‌های امنیتی و سرکوب رژیم را از بین ببرند.[۲۸] نیروی هوایی اسرائیل در این روز حملات گسترده‌ای را در تهران اجرا کرد.[۷۱][۷۲] هدف قرارگرفتن فرودگاه مشهد و ساختمان دادگاه انقلاب در تهران[۷۳] انفجارهایی در نزدیکی ورزشگاه آزادی، میدان آزادی و برج میلاد[۷۴] و پادگان امام علی در جنوب شهر خرم‌آباد گزارش شد.[۷۵]

به گفتهٔ رئیس کل سازمان نظام پزشکی کشور طی چند حمله مراکز امداد اورژانس شهرهای چابهار، همدان و سراب و همچنین بیمارستان‌های ابوذر اهواز و گاندی و خاتم در تهران مورد حمله قرار گرفتند و آسیب جدی به این مراکز درمانی وارد شده است.[۷۶]

در یک بیانیه ضبط‌شده که در شبکه اجتماعی‌اش منتشر شد، ترامپ ادعا کرد که «کل فرماندهی نظامی ایران از بین رفته است» و «بسیاری از آن‌ها می‌خواهند تسلیم شوند. آن‌ها خواهان مصونیت هستند. هزاران نفرشان در حال تماس گرفتن هستند.»[۱۹] او به مردم ایران گفت: «از میهن‌پرستان ایرانی می‌خواهم از این لحظه استفاده کنند، شجاع باشند، جسور باشند، قهرمان باشند و کشورشان را پس بگیرند. آمریکا با شماست.»[۷۷]

تلافی ایران

صبح ۱۰ اسفند ایران با شلیک موشک‌ها و پهپادها اسرائیل و همچنین امارات متحده عربی، قطر، کویت، بحرین، اردن و عربستان سعودی را هدف قرار داده است.[۷۸][۷۹][۸۰] در گزارش‌های بعدی نیز آمده است که موشک‌هایی از ایران به سوی مقر ناوگان پنجم ایالات متحده در بحرین شلیک شده‌اند.[۸۱] شاهدان عینی از مشاهده دود ناشی از رهگیری موشک‌ها بر فراز دبی و برخاستن ستون‌های تیره دود از بندر جبل‌علی در امارات متحده عربی خبر دادند.[۸۲] همچنین در پی حمله پهپادهای شبه‌نظامیان عراقی، انفجاری در نزدیکی فرودگاه اربیل رخ داد.[۸۳] جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا، اعلام کرد که ایران دو موشک به سمت پایگاه‌های بریتانیا در قبرس شلیک کرده است، اما افزود که این پایگاه‌ها هدف مستقیم حمله قرار نگرفته‌اند.[۸۴] با این حال، واسیلیس پالماس، وزیر دفاع قبرس، بعداً شلیک هرگونه موشک به سوی این کشور را رد کرد.[۸۵]

در اسرائیل، یک موشک ایرانی به کنیسهای در بیت‌شمش اصابت کرد که بر اثر آن ۹ نفر کشته، ۱۱ نفر مفقود و ۵۱ تن دیگر زخمی شدند.[۸۶][۸۷] یک پهپاد ایرانی به هتل کرون پلازا در شهر منامه، بحرین اصابت کرد که موجب آتش‌سوزی شد. در پی این حادثه، تیم‌های دفاع مدنی بحرین برای تأمین امنیت گردشگران و کارکنان حاضر در هتل وارد عمل شدند.[۸۸][۸۹] در ابوظبی، یک پهپاد در نزدیکی مجموعه برج‌های اتحاد و در مجاورت سفارت اسرائیل رهگیری شد. با این حال، بقایای آن پس از انهدام به این برج‌ها آسیب رساند و موجب جراحات سطحی یک زن و فرزندش شد.[۹۰] همچنین حملات ایران در کویت به کشته شدن یک نفر و زخمی شدن ۳۲ نفر دیگر انجامید.[۹۱]

در اواخر روز ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ یک حمله موشکی بالستیک باعث اصابت به منطقه‌ای در اورشلیم غربی شد که به خسارات مالی در جاده‌های اطراف، آسیب رسیدن به یک خودروی غیرنظامی و زخمی شدن دست‌کم شش نفر غیرنظامیان انجامید.[۹۲][۹۳] همچنین باقی‌مانده‌های یک موشک ایرانی در منطقه عین ترما، سوریه، سقوط کرده‌اند.[۹۴]

۱۱ اسفند

حملات آمریکا و اسرائیل

این حملات بر اهدافی در تهران و سنندج متمرکز بود و همچنین مراکز نظامی و راهبردی از جمله مراکز فرماندهی و پایگاه‌های موشکی را هدف قرار داد.[۹۵] ایران اعلام کرد که تأسیسات هسته‌ای نطنز در حملات هوایی آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفته است.[۹۶]

در واکنش به حملات حزب‌الله، نیروهای دفاعی اسرائیل مجموعه‌ای از بمباران‌های راهبردی را علیه بیروت و دره بقاع انجام داد.[۹۷] همچنین جنوب لبنان نیز هدف حملات قرار گرفت.[۹۸] اندکی بعد، نیروی هوایی اسرائیل عملیات خود را در تهران آغاز کرد.[۹۹] نیروی هوایی ایالات متحده (USAF) نیز هواپیماهای نظامی و پرتابگرهای پهپاد را هدف قرار داد، از جمله چندین جنگنده اف-۱۴ تامکت در پایگاه‌های هوایی مختلف ایران.[۱۰۰] ارتش اسرائیل اعلام کرد که در این حملات، حسین مکلد، رئیس ستاد اطلاعات حزب‌الله، کشته شده است.[۱۰۱]

تلافی ایران

پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در آکروتیریِ قبرس هدف حمله‌ای مشکوک با پهپاد قرار گرفت که در پی آن آژیرهای هشدار در سراسر آکراتاری و داکیلیا به صدا درآمد.[۱۰۲] گزارش‌ها حاکی است که پنج پهپاد رهگیری شدند، اما یکی از آن‌ها موفق شد به باند فرودگاه اصابت کند و خسارات جزئی بر جای بگذارد.[۱۰۳][۱۰۴] سامانه هشدار خودکار ارتش بریتانیا اعلام کرد که «تهدید امنیتی ادامه‌دار» وجود دارد[۱۰۵] و وزارت دفاع بریتانیا نیز گفت «پایگاه به این حمله پاسخ داده است.» این موضوع بعداً از سوی مقام‌های قبرسی تأیید شد.[۱۰۶]

شبکه سی‌ان‌ان گزارش داد که انفجارهایی در شهرهای مهم منطقه خلیج فارس رخ داده است. وقوع انفجار در دبی، ابوظبی و دوحه گزارش شد. بنا بر اعلام خبرگزاری دولتی کویت، یک پالایشگاه نفت بر اثر اصابت ترکش آسیب دید. در عربستان سعودی نیز پهپادها پالایشگاه رأس‌تنوره را هدف قرار دادند. در بحرین، وزارت کشور اعلام کرد که آژیرهای هشدار در سراسر کشور به صدا درآمده است.[۱۰۷] مقام‌های امارات متحده عربی مدعی شدند که ۱۴۸ پهپاد ایرانی، ۹ موشک بالستیک و شش موشک کروز را سرنگون کرده‌اند.[۱۰۸]

در ادامه همان روز، ایران حملاتی را علیه زیرساخت‌های انرژی در قطر انجام داد. پهپادهای ایرانی تأسیسات گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) قطر را هدف قرار دادند که موجب توقف تولید شد. علاوه بر این، موشک‌ها و پهپادهایی به سوی چندین نقطه در قطر، از جمله پایگاه هوایی العدید و تأسیسات صنعتی، شلیک شدند. نیروهای قطری اعلام کردند که بسیاری از این حملات را رهگیری کرده‌اند.[۱۰۹][۱۱۰] قطر دو فروند جنگنده ضربتی سوخو-۲۴ ایرانی را سرنگون کرد و به این ترتیب به نخستین کشوری تبدیل شد که در جریان این درگیری یک هواپیمای ایرانی را ساقط کرده است.[۱۱۱]

واکنش

دونالد ترامپ

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، تأیید کرد که ارتش ایالات متحده «عملیات‌های رزمی گسترده‌ای» را در ایران آغاز کرده‌اند[۱۱۲] و این اقدام را «عملیاتی عظیم و در حال اجرا برای جلوگیری از تهدید آمریکا از سوی این دیکتاتوری بسیار شرور و افراطی» توصیف کرد.[۱۱۳][۱۱۴]

ترامپ ویدئویی که در شبکه اجتماعی Truth Social منتشر شد، بار دیگر تأکید کرد: «هدف ما دفاع از مردم آمریکا از طریق از بین بردن تهدیدهای قریب‌الوقوع از سوی رژیم ایران است؛ گروهی خشن و بسیار سخت‌گیر و خطرناک.» وی افزود «رژیم ایران طی ۴۷ سال شعار مرگ بر آمریکا سر داده و کارزاری بی‌پایان از خونریزی و کشتار جمعی به راه انداخته و ایالات متحده، نیروهای ما و مردم بی‌گناه در بسیاری از کشورها را هدف قرار داده است.»[۱۱۵][۱۱۴] ترامپ از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خواست سلاح‌های خود را بر زمین بگذارند و اعلام کرد در صورت چنین اقدامی با آنان به‌طور عادلانه رفتار خواهد شد؛ در غیر این صورت با «مرگ حتمی» روبه‌رو خواهند شد.[۱۸]

در ۱۰ اسفند دونالد ترامپ از ایرانیان خواست از تضعیف موقعیت حکومت کشور استفاده کرده و برای تغییر نظام سیاسی اقدام کنند.[۱۱۶]

ایران

داخلی

الگو:Flagicon imageالگو:Flagicon image اپوزیسیون ایران: ویدئویی نشان می‌دهد که برخی شهروندان ایرانی پس از مشاهده حمله هوایی به آنچه «خانه رهبر» نامیدند، می‌خندند و ابراز شادی می‌کنند.[۱۱۷]

در پی ابراز شادی و در پی نگرانی از تجدید اعتراضات علیه حکومت، مقام‌های ایرانی از ساکنان تهران خواستند این شهر را ترک کنند.[۱۱۸][۱۱۹]

خارج از کشور

در پی حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران، ایرانیان مقیم خارج از کشور حمایت خود را از تغییر نظام در ایران اعلام کردند. در مالمو، سوئد، ایرانیان با در دست داشتن نمادهای ضدحکومتی، از جمله پرچم شیر و خورشید، تجمع کردند.[۱۲۰][۱۲۱] همچنین تجمع‌هایی در برلین، آلمان برگزار شد.[۱۲۲]

رضا پهلوی از ایرانیان خواست در حالی که جمهوری اسلامی «در حال فروپاشی» است، برای ازسرگیری خیزش ۱۴۰۴ ایران آماده شوند. او همچنین از نیروهای نظامی و امنیتی ایران خواست به جای حاکمیت، در کنار مردم بایستند و اقدام ایالات متحده علیه ایران را «مداخله‌ای بشردوستانه» توصیف کرد، در عین حال، پهلوی از دونالد ترامپ خواست از وارد آمدن آسیب به غیرنظامیان جلوگیری کند.[۱۲۳]

بین‌المللی

الگو:Flag icon هند: به شهروندان هندی هشدار داد از سفر به ایران خودداری کنند و از افرادی که در این کشور حضور دارند خواست فوراً به پناهگاه‌های امن مراجعه کنند.[۱۲۴]

الگو:Flag icon عراق: سازمان هواپیمایی کشوری عراق تمامی پروازها و ترددهای هوایی بر فراز عراق را متوقف کرد.[۱۲۵]

اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا، در پستی در رسانه‌های اجتماعی خواستار تغییر رژیم در ایران شد: «یک گذار معتبر در ایران به‌شدت مورد نیاز است.»[۱۲۶]

تحلیل رسانه ها

سی‌ان‌ان گزارش داده است که زمان‌بندی این حملات از نظر نمادین در یهودیت معنادار است، زیرا پیش از فرارسیدن جشن یهودی پوریم در ۲ مارس انجام شده است.[۱۲۷]


کشته شدگان

نوشتار اصلی: فهرست مقامات ایرانی کشته‌شده در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران

به گفته منابع دولت ایران، یک مدرسه ابتدایی دخترانه در حملات اسرائیل و آمریکا به میناب مورد حمله قرار گرفت.[۱۲۸] گزارش‌ها حاکی از کشته شدن ۱۴۸ دانش آموز و زخمی شدن ۹۵ تن دیگر در این حمله بود.[۱۲۹] در روز نخست جنگ حدود ساعت ۱۷:۳۰, هلال احمر ایران گزارش داد که ۲۰۱ غیرنظامی در روز نخست جنگ کشته شده‌اند. دو دانشجو در یک حمله در تهران کشته شدند. در روز ۲ مارس ۲۰ غیرنظامی دیگر در میدان نیلوفر تهران کشته شدند. تا روز دوم جنگ طبق گفته هلال احمر ۵۵۵ نفر کشته و ۷۴۷ زخمی شدند.[۱۳۰][۱۳۱][۱۳۲]

تا این لحظه کشته شدن مقامات سرشناس زیر تأیید شده است:

پیامدها

در اسرائیل

اسرائیل وضعیت اضطراری سراسری اعلام کرد.[۱۶] وزیر دفاع اسرائیل، یسرائیل کاتس، در بیانیه‌ای اعلام کرد: «به موجب اختیاراتم طبق بند 9C(b)(۱) قانون دفاع مدنی ۵۷۱۱–۱۹۵۱ و پس از آنکه متقاعد شدم احتمال بالایی برای حمله به جمعیت غیرنظامی وجود دارد، بدین‌وسیله وضعیت ویژه‌ای را در جبهه داخلی در سراسر قلمرو کشور اعلام می‌کنم.»[۱۴۰] اسرائیل پس از انجام حمله، حریم هوایی خود را بست.[۱۴۱] روزنامه نیویورک تایمز نیز گزارش داد که مدارس، محل‌های کار و تجمعات عمومی تعطیل خواهند شد.[۱۴۲]

در ایران

همانند جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، از ساعات ابتدایی جنگ وزارت ارتباطات محدودیت‌هایی موقت بر اینترنت اعمال کرد که سبب افزایش اضطراب و بی‌اعتمادی عمومی شد.[۱۴۳][۱۴۴] در پی تشدید دوباره قطع اینترنت ۱۴۰۴ در ایران، نِت‌بلاکس گزارش داد که سطح اتصال اینترنت در ایران به ۴ درصد میزان عادی کاهش یافته است.[۱۴۵]

پس از مرگ خامنه ای، دولت ۷ روز تعطیل عمومی و ۴۰ روز عزاداری را اعلام کرد.[۱۴۶][۱۴۷][۱۴۸]

وضعیت نظامی ایران

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در ۱۱ اسفند (۱ مارس ۲۰۲۶)، حدود ۳ روز پس از آغاز حملات گسترده اسرائیل و آمریکا، اعلام کرد که واحدهای نظامی ایران «مستقل و تا حدی منزوی» شده‌اند و اکنون فقط بر اساس دستورهای کلی قبلی عمل می‌کنند.[۱۴۹] در ۱۰ اسفند ترامپ ادعا کرد که «کل فرماندهی نظامی ایران از بین رفته است» و «بسیاری از آن‌ها می‌خواهند تسلیم شوند. آن‌ها خواهان مصونیت هستند. هزاران نفرشان در حال تماس گرفتن هستند.»[۱۹]

کشته شدن

الگو:تازه درگذشته الگو:Infobox military operation در ۹ اسفند ۱۴۰۴، سید علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل کشته شد.[۱۵۰][۱۵۱] مرگ خامنه‌ای در جریان یک سری حملات موشکی اسرائیل در اطراف تهران رخ داد که هدف آن هدف قرار دادن مقامات عالی‌رتبه ایرانی و مکان‌های کلیدی استراتژیک پس از دریافت اطلاعات از سیا آمریکا در مورد مکان‌های چندین رهبر بود.[۱۵۲] تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که محل اقامت خامنه‌ای در این شهر در جریان این حمله به شدت آسیب دیده است.

پس از گزارش‌های اولیه اسرائیل مبنی بر کشته شدن خامنه‌ای در این عملیات، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اعلام کردند که خامنه‌ای مرده است. رسانه‌های دولتی ایران اوایل روز بعد مرگ او را تأیید کردند و دولت ۴۰ روز عزای عمومی و هفت روز تعطیل رسمی اعلام کرد. چهار نفر از اعضای خانواده و نزدیکان خامنه‌ای نیز در همان حملات کشته شدند. با تأیید مرگ او، بسیاری از شهروندان ایرانی برای جشن گرفتن به خیابان‌ها رفتند.[۱۵۳]

تلاش‌های پیشین

نوشتار اصلی: ترور نافرجام سید علی خامنه‌ای

در ۶ تیر ۱۳۶۰، زمانی که خامنه‌ای نامزد ریاست جمهوری ایران بود، با استفاده از یک ماده منفجره، تروری علیه او صورت گرفت که منجر به آسیب تارهای صوتی، ریه‌ها و بازوی راست او شد.

همچنین در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، در جریان جنگ دوازده روزه، اسرائیل طرحی برای ترور خامنه‌ای ارائه داد که توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، وتو شد.[۱۵۴]

حملات هوایی

در ۹ اسفند ۱۴۰۴، چندین مکان در ایران توسط موشک‌های ایالات متحده و اسرائیل به عنوان بخشی از یک عملیات نظامی با هدف جلوگیری از برنامه‌های هسته‌ای و موشکی در کشور و همچنین آغاز تغییر رژیم مورد حمله قرار گرفت.[۱۵۵][۱۵۶] با توجه به حملاتی که تأسیسات استراتژیک و مقامات مهم ایرانی را هدف قرار دادند، مجتمع خامنه‌ای از جمله مناطقی بود که تحت تأثیر حملات اسرائیل در پایتخت، تهران قرار گرفت. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که این ساختمان به شدت آسیب دیده است.[۱۵۷][۱۵۸]

گزارش‌های اولیه

گزارش‌های متناقض

یک مقام اسرائیلی که نامش فاش نشده گفت که جسد خامنه‌ای پس از حملات پیدا شده و طبق گزارش‌ها به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نشان داده شده است.[۱۵۹] دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز با تکرار این گزارش‌ها، ترور گزارش شده را «عدالت برای مردم ایران» خواند.[۱۶۰]

گزارش‌های مربوط به مرگ خامنه‌ای در ابتدا توسط منابع ایرانی مورد تردید قرار گرفت و اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اظهار داشت که خامنه‌ای «سالم و سلامت» است.[۱۶۱][۱۶۲] با وجود این، چندین رسانه، مانند رویترز و ایران اینترنشنال،[۱۶۳] به نقل از منابع دولت اسرائیل، گزارش دادند که خامنه‌ای مرده است.[۱۶۴][۱۶۵][۱۶۶][۱۶۷] پس از انتشار بیشتر اخبار مربوط به ترور ادعایی، خبرگزاری‌های ایرانی تسنیم و مهر اعلام کردند که خامنه‌ای زنده است و «در فرماندهی میدان ثابت قدم و استوار» است.[۱۶۸]

تأیید

اوایل روز ۱۰ اسفند، شورای عالی امنیت ملی ایران،[۱۶۹] و همچنین رسانه‌های دولتی ایران، از جمله صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، علیرغم انکارهای قبلی، اعلام کردند که خامنه‌ای کشته شده است. دولت ۴۰ روز عزای عمومی و هفت روز تعطیلی عمومی اعلام کرد.[۱۷۰][۱۷۱]

خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، گزارش داد که دختر، داماد، نوه و عروس خامنه‌ای نیز در این حملات کشته شده‌اند.[۱۷۲][۱۷۳][۱۷۴] مرگ همسر خامنه‌ای، منصوره خجسته باقرزاده، بر اثر جراحاتش در تاریخ ۱۱ اسفند گزارش داده شد.[۱۷۵]

پیامدها

بحران رهبری

نوشتار اصلی: بحران رهبری ۱۴۰۴ ایران

از آنجایی که مقام رهبری توسط مجلس خبرگان منصوب می‌شود و مقام نیابت رهبری در سال ۱۹۸۹ لغو شد، خامنه‌ای هیچ جانشین رسمی منصوبی نداشت.[۱۷۶] با این حال، در روز حملات، رویترز گزارش داد که در دو هفته قبل از حملات، سیا ارزیابی‌هایی در مورد جانشینی احتمالی خامنه‌ای ارائه کرده و به این نتیجه رسیده بود که «چهره‌های تندروی» سپاه پاسداران به احتمال زیاد جایگزین خامنه‌ای خواهند شد.[۱۷۷]

در مراسم تشییع پیکر خامنه ای، اعلام شد که شورای موقت رهبری شامل علیرضا اعرافی، نماینده مجلس خبرگان، مسعود پزشکیان رئیس جمهور و غلامحسین محسنی اژه‌ای رئیس قوه قضائیه خواهد بود.[۱۷۸] سپاه بر تعیین سریع رهبر دائمی اصرار دارد.[۱۷۹]

واکنش‌ها

داخلی

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، این قتل را «جنایتی بزرگ» توصیف کرد و گفت که بی‌پاسخ نخواهد ماند.[۱۸۰] واکنش‌های شهروندان ایرانی به مرگ او متفاوت بود. با تأیید مرگ او، بسیاری از شهروندان ایرانی برای جشن گرفتن به خیابان‌ها رفتند.[۱۸۱][۱۸۲][۱۸۳] پس از اعلام اولیه مرگ خامنه‌ای، جشن‌هایی در پایتخت شنیده شد و ویدیوهایی از جشن‌ها در شهرهایی مانند اصفهان، کرج، کرمانشاه، قزوین، سنندج و شیراز به صورت آنلاین منتشر شد.[۱۸۴] با این حال، هواداران خامنه‌ای در نزدیکی حرم امام رضا در مشهد برای مرگ او سوگواری کردند، ویدیوهایی که چندین نفر را در حال گریه و زاری نشان می‌داد در حالی که دیگران از غم و اندوه روی زمین افتاده بودند،[۱۸۵] در حالی که عکس‌هایی نشان می‌داد که ایرانیان در میدان انقلاب اسلامی تهران در حال سوگواری برای مرگ او بودند.[۱۸۶] ویدیوهایی گزارش شده است که هزاران نفر را در یاسوج و اصفهان[۱۸۷] در حال سوگواری برای مرگ او نشان می‌دهد، و صحنه‌های مشابهی نیز در استان لرستان گزارش شده است.[۱۸۸]

مریم رجوی، یکی از رهبران مجاهدین خلق، بیانیه‌ای در وب‌سایت خود منتشر کرد و مرگ خامنه‌ای را به عنوان «پایان استبداد مذهبی» و «فروپاشی رژیم ولایت فقیه» ستود و خواستار یک دولت انتقالی شد که ملاها و سلطنت‌طلبان را کنار بگذارد و گفت که مجاهدین خلق به دنبال مداخله خارجی در ایران نیست.[۱۸۹]

ولیعهد تبعیدی رضا پهلوی، پسر ارشد آخرین شاه ایران محمدرضا پهلوی و از مخالفان سرشناس رژیم جمهوری اسلامی، اندکی پس از مرگ خامنه‌ای، به طور یکجانبه «پایان جمهوری اسلامی» را اعلام کرد.[۱۹۰][۱۹۱] پهلوی بعداً گفت که مرگ خامنه‌ای «پایان» نیست و از ایرانیان خواست تا با آماده شدن برای «حضور گسترده و قاطع در خیابان‌ها»، جمهوری اسلامی را سرنگون کنند.[۱۹۲]

بین‌المللی

خطای اسکریپتی: پودمان «see also» وجود ندارد.

  •  استرالیا: نخست وزیر استرالیا، آنتونی آلبانیزی اعلام کرد که برای مرگ خامنه‌ای "سوگوار نخواهد شد" و او را مسئول برنامه های موشکی ایران، تسلیح نیروهای نیابتی و حمله به غیرنظامیان ایرانی خواند.[۱۹۳]
  •  ایالات متحده آمریکا: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا با اظهار نظر دربارهٔ مرگ خامنه‌ای، او را «یکی از شرورترین افراد تاریخ» خواند و اعلام کرد که آمریکا به بمباران ایران ادامه خواهد داد. برخی از اعضای کنگره از حزب دموکرات، از جمله سناتور جان فترمن، به این اعلامیه واکنش مثبت نشان دادند، در حالی که بسیاری از حزب جمهوری‌خواه، مانند نماینده تام ایمر، پست ترامپ را تشویق کردند.[۱۹۴]
  •  آرژانتین: خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل را که منجر به «حذف» خامنه‌ای شد، ستایش کرد و افزود که «[خامنه‌ای] یکی از شرورترین، خشن‌ترین و بی‌رحم‌ترین افرادی بود که تا به حال در تاریخ دیده شده است.» میلی بیشتر خامنه‌ای را به دلیل حمایت ایران از تروریسم و بمب‌گذاری آمیا در سال ۱۹۹۴ در بوئنوس آیرس مقصر دانست و افزود که آرژانتین به تعقیب افراد مسئول این حمله ادامه خواهد داد و آنها را مجبور به پرداخت آزادی یا جان خود خواهد کرد.[۱۹۵]
  •  عراق: رهبر اپوزیسیون عراق و روحانی شیعه سید مقتدی صدر پس از مرگ خامنه‌ای «غم و اندوه» خود را در توییتر ابراز کرد.[۱۹۶] مرگ خامنه‌ای باعث اعتراضات در بغداد شد و تظاهرکنندگان با نیروهای امنیتی در نزدیکی منطقهٔ سبز مقابله کردند و معترضان تلاش کردند تا به سفارت آمریکا حمله کنند و جاده‌های منتهی به آن را مسدود کنند. معترضان در حالی که در عزاداری خامنه‌ای شعار می‌دادند دیده می‌شدند.[۱۹۷]
  • الگو:Country data India: سفارت ایران در هند به شدت کشته شدن خامنه‌ای در حملات آمریکا و اسرائیل را محکوم کرد.[۱۹۸] مرگ خامنه‌ای باعث اعتراض هزاران نفر در جامو و کشمیر، لکنو، اوتار پرادش و در سایر مناطق با جمعیت قابل توجه مسلمانان شیعه شد، مردم پرچم‌های سیاه، قرمز و زرد را در میدان اصلی سرینگر حمل می‌کنند و شعارهای ضد آمریکایی و اسرائیلی می‌دهند.[۱۹۹][۲۰۰] انجمن شیعه جامو و کشمیر هند در سوگ مرگ اعضای خانواده وی صادر کرد.[۴۷][۲۰۱]
  • الگو:Country data Pakistan: شورش‌هایی در نزدیکی کنسولگری آمریکا در کراچی در پاسخ به ترور با تظاهرکنندگان در حال سوختن و لکه‌دار کردن شیشه‌های ساختمان آغاز شد و آنها تلاش کردند به آن هجوم بیاورند، در این شورش‌ها شش نفر را کشتند و تعداد بیشتری را مجروح کردند.[۲۰۲][۲۰۳]

تحلیل‌ها

اکونومیست ترور خامنه‌ای را «موفقیتی عظیم» برای ایالات متحده و اسرائیل توصیف کرد و خاطرنشان کرد که تلاشی مشابه برای کشتن صدام حسین در جریان حمله ۲۰۰۳ به عراق نه ماه طول کشیده بود.[۲۰۴] «نیویورک تایمز» نوشت که با کشتن خامنه‌ای، اسرائیل «از مرز جدیدی عبور کرده و رئیس دولت یک کشور مستقل را کشته است - کاری که به گفته دو ... مقام دفاعی اسرائیل، در اوایل جنگ ژوئن گذشته از انجام آن طفره رفته بود.»[۲۰۵] «آتلانتیک» قتل خامنه‌ای را اوج یک فروپاشی داخلی طولانی مدت توصیف کرد و استدلال کرد که فروپاشی رژیم او کمتر از قدرت آتش خارجی، بلکه بیشتر از پوسیدگی درون ناشی شده است. به گفته گریم وود، «اگر افرادی که به آنها برای اداره‌شان اعتماد دارید، آماده باشند شما را بفروشند، بهترین طرح‌های دفاعی هم فایده‌ای ندارند»، و خامنه‌ای را در نهایت به دلیل خیانتی که سیستم خودش ایجاد کرده، از هم می‌پاشد.[۲۰۶]

ایران اینترنشنال قتل خامنه‌ای را به عنوان پایان مدت‌ها انتظار «دیکتاتوری که ملتی آرزوی رفتنش را داشت» معرفی کرد و مرگ او را به عنوان پایان دورانی تعریف کرد که با سرکوب، انعطاف‌ناپذیری ایدئولوژیک و خونریزی گسترده، به ویژه کشتار دی ۱۴۰۴ ایران تعریف می‌شود. در این روایت، ترور او در لحظه‌ای از بحران عمیق داخلی رخ می‌دهد، با نظامی تهی که با مبارزات جانشینی، خشم عمومی و فروپاشی احتمالی روبرو است، و مرگ او را کمتر یک شوک ژئوپلیتیکی و بیشتر اوج عدم مشروعیت انباشته شده داخلی عنوان می‌کند.[۲۰۷]

نظرسنجی

طبق نظرسنجی رویترز/ایپسوس، ۲۷ درصد از آمریکایی‌ها حملاتی که منجر به کشته شدن خامنه‌ای شد را تأیید می‌کنند، در حالی که ۴۳ درصد آن را رد می‌کنند.[۲۰۸] یک نظرسنجی مورنینگ کانسالت در میان رأی‌دهندگان ثبت‌نام‌شده نشان داد که ۴۱ درصد می‌گویند این حملات برای جلوگیری از تهدید ایالات متحده و متحدانش توسط ایران ضروری بود، در حالی که ۴۲ درصد معتقدند که ایالات متحده باید به جای آن به دنبال دیپلماسی و مذاکره می‌بود.[۲۰۹]

الگو:نظرخواهی برای حذف/تاریخ‌دار در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند صبح، ایران ده‌ها موشک بالستیک و حملات دیگری را در سراسر خاورمیانه شلیک کرد. اسرائیل، و پایگاههای آمریکا در اردن، کویت، بحرین، قطر و امارات متحدهٔ عربی از جمله این اهداف بودند.[۲۱۰][۲۱۱][۲۱۲][۲۱۳]

ویدئویی نشان می‌دهد که برخی شهروندان ایرانی پس از مشاهده حمله هوایی به محل اقامت رهبر جمهوری اسلامی می‌خندند و ابراز شادی می‌کنند.[۴۷] در پی ابراز شادی و در پی نگرانی از تجدید اعتراضات علیه حکومت، مقام‌های ایرانی از ساکنان تهران خواستند این شهر را ترک کنند.[۱۶][۲۱۴]

واکنش نظامی

ایران چندین پایگاه نظامی آمریکا در منطقهٔ خلیج فارس را هدف قرار داد.[۲۱۵] بحرین برای هشدار دربارهٔ حملهٔ احتمالی ایران به پایگاه‌های نظامی آمریکا در این کشور، آژیر خطر فعال کرد و رسانه‌های عربی از مشاهدهٔ انفجار و دود در پایتخت، منامه، خبر دادند.[۲۱۶][۲۱۷] بحرین بعداً حملات را تأیید کرد و اعلام داشت که مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا هدف قرار گرفته است.[۲۱۸]

قطر اعلام کرد که یک موشک شلیک‌شده از سوی ایران را رهگیری کرده است.[۲۱۹] همچنین گزارش‌هایی از وقوع انفجار در کویت و ابوظبی در امارات متحدهٔ عربی منتشر شد.[۲۲۰] به گزارش شبکهٔ CNN، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که ایران چهار پایگاه آمریکا در خاورمیانه را هدف قرار داده است: پایگاه هوایی العدید در قطر، پایگاه هوایی السالم در کویت، پایگاه هوایی الظفره در امارات متحدهٔ عربی، و پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین.[۲۲۱] گزارش‌ها حاکی از شنیده شدن صدای انفجار در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، نیز بود.[۲۲۲]

بنا بر گزارش‌های تکمیلی، پس از رهگیری موفق تعدادی از موشک‌های ایرانی، امارات متحدهٔ عربی اعلام کرد که یک شهروند آسیایی بر اثر سقوط بقایای موشک‌های رهگیر در یک منطقهٔ مسکونی کشته شده است.[۲۲۳][۲۲۴] در شمال اسرائیل یک ساختمان ۹ طبقه بر اثر اصابت موشک‌ها آسیب دید و یک نفر زخمی شد.[۲۲۵] همچنین گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه موشک‌های شلیک‌شده از ایران به اراضی اردن و پایتخت آن، اَمان، اصابت کرده‌اند.[۲۲۶]

دولت ایران

در میانه تهاجم ایران به پایگاههای آمریکا را در سراسر خلیج فارس، وزارت خارجه ایران قول تلافی داد.[۲۲۷] همچنین شورای عالی امنیت ملی ایران ضمن اعلام اینکه که کشور با یک «تهاجم هوایی وحشیانه» توسط آمریکا و اسرائیل مواجه بوده، با تقبیح حملات، گفت که ایران هرگز تسلیم نخواهد شد.[۲۲۸]

در پی ابراز شادی برخی شهروندان ایرانی پس از انتشار خبر حمله هوایی به محل اقامت رهبر جمهوری اسلامی[۴۷] و در پی نگرانی از تجدید اعتراضات علیه حکومت، مقام‌های ایرانی از ساکنان تهران خواستند این شهر را ترک کنند..[۱۶][۲۱۴]

فهرست زیر اسامی مقامات ایرانی تأیید شده‌ای است که در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران کشته شده‌اند. گزارش‌های تکمیلی حاکی از آن است که چهار مقام ارشد وزارت اطلاعات که نامشان فاش نشده، کشته شده‌اند که به مجموع تخمینی حدود ۴۰ مقام ایرانی می‌افزاید.[۲۲۹][۲۳۰]

نام موقعیت تاریخ فوت یادداشت‌ها
سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حملهٔ هوایی به دفترش در تهران کشته شد.[۲۳۱][۲۳۲]
محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور سابق ایران و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حملهٔ هوایی به خانه‌اش کشته شد.[۲۳۳]
سید عبدالرحیم موسوی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حملات به رهبری نیروهای مسلح کشته شد.[۲۳۴][۲۳۵][۲۳۶]
علی شمخانی دبیر شورای دفاع کشور ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حملات هدفمند کشته شد.[۲۳۷][۲۳۸][۲۳۹]
محمد پاکپور فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حملات هوایی کشته شد.[۲۴۰][۲۴۱]
عزیز نصیرزاده وزیر دفاع ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حملات هوایی به رهبران امنیتی کشته شد.[۲۴۲]
صالح اسدی رئیس اداره اطلاعات قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا ۹ اسفند ۱۴۰۴ در یک عملیات هدفمند کشته شد.[۲۴۳]
محمد شیرازی رئیس دفتر نظامی رهبر جمهوری اسلامی ایران ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حملات به رهبری کشته شد.[۲۴۴]
حسین جبل عاملیان رئیس سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حملات مرتبط با هسته‌ای کشته شد.[۲۴۵]
رضا مظفری‌نیا رئیس سابق سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حملات هوایی کشته شد.[۲۴۶]
سید مجید موسوی فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حملات هوایی به رهبری سپاه پاسداران کشته شد.[۲۴۷]
مهدی فروتن رئیس کمیسیون اخلاق کمیته ملی المپیک ۹ اسفند ۱۴۰۴[۲۴۸][۲۴۹]
غلامرضا رضائیان سرتیپ پاسدار فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران ۱۰ اسفند ۱۴۰۴

تأثیر

نوشتار اصلی: بحران رهبری ۱۴۰۴ ایران

بنا به گزارش‌ها، این مرگ‌ها منجر به خلاء قدرت شده است، به طوری که رسانه‌های دولتی ایران عزای عمومی اعلام کرده‌اند و ناظران بین‌المللی نسبت به فروپاشی یا تشدید احتمالی اوضاع هشدار داده‌اند. مقامات آمریکایی و اسرائیلی این عملیات را گامی به سوی تغییر رژیم توصیف کردند، در حالی که ایران قول تلافی داده است.[۲۵۰]

منابع

  1. ↑ «آمریکا حملات به ایران را «عملیات خشم حماسی» نامید». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۲-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۸.
  2. ↑ "Operation Epic Fury': First strike hit Iran's Supreme Leader's compound". Sky News (به English). Retrieved 2026-02-28.
  3. ↑ Samantha Waldenberg; Jeremy Diamond; Kevin Liptak; Haley Britzky; Brad Lendon; Nadeen Ebrahim; Tal Shalev; Mostafa Salem; Adam Pourahmadi; Eugenia Yosef; Oren Liebermann; Zachary Cohen; Satish Cheney; Kit Maher; Todd Symons; Isaac Yee; Teele Rebane (28 February 2026). "Live updates: US, Israel attack Iran in 'preemptive strike,' Trump posts video on Truth Social". CNN (به English). Retrieved 28 February 2026.
  4. ↑ "Israel names operation against Iran 'Lion's Roar'". www.iranintl.com (به English). 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026.
  5. ↑ "US and Israel launch an attack on Iran with tensions high over nuclear talks". AP News (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-02-28. Unknown parameter |نویسندگان= ignored (help)
  6. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  7. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  8. ↑ "Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says". www.iranintl.com (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-02-28.
  9. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  10. ↑ "AFP: Loud explosions heard in Saudi capital Riyadh". Middle East Eye (به English). Retrieved 2026-02-28.
  11. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  12. ↑ «وزیر دفاع اسرائیل: اسرائیل «حمله‌ای پیشگیرانه» علیه ایران آغاز کرد». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۲-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۸.
  13. ↑ "Live - Office of Iran's Supreme Leader targeted in downtown Tehran". www.iranintl.com (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-02-28.
  14. ↑ «Live: Khamenei's body has been found, Israeli official says he is confirmed dead». www.reuters.com.
  15. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  16. ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ ۱۶٫۳ ۱۶٫۴ «Israel launches attack against Iran». www.telegraph.co.uk/. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «:1» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است
  17. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  18. ↑ ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ "Trump urges Iran's IRGC to lay down arms, warns of "certain death"". Apa.az (به English). Retrieved 2026-02-28.
  19. ↑ ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ۱۹٫۲ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  20. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  21. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  22. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  23. ↑ "Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says". www.iranintl.com (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-02-28.
  24. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  25. ↑ "AFP: Loud explosions heard in Saudi capital Riyadh". Middle East Eye (به English). Retrieved 2026-02-28.
  26. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  27. ↑ "Iran military units acting independently, Foreign Minister says". www.iranintl.com (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-02.
  28. ↑ ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  29. ↑ «تجمع جمعی از کسبه پاساژ علاءالدین در اعتراض به بی‌ثباتی قیمت ارز»، خبرگزاری ایسنا.
  30. ↑ «گزارش میدانی خبرنگاران فارس از تحرکات شب ۱۳ دی در تهران و شهرستان‌ها»، خبرگزاری فارس
  31. ↑ «روند اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴؛ شیب نزول و صعود و پراکندگی»، خبرگزاری ایرنا.
  32. ↑ «پنج موج اعتراضات دی 1404 به روایت جلایی‌پور؛ موج اول بازار، موج دوم در شهرهای کوچک با نرخ بیکاری بالای چهل درصد و موج سوم با خشونت بی‌سابقه»، خبر آنلاین:
  33. ↑ «پنج موج اعتراضات دی 1404 به روایت جلایی‌پور؛ موج اول بازار، موج دوم در شهرهای کوچک با نرخ بیکاری بالای چهل درصد و موج سوم با خشونت بی‌سابقه»، خبر آنلاین:
  34. ↑ «روند اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴؛ شیب نزول و صعود و پراکندگی»، خبرگزاری ایرنا.
  35. ↑ «ناگفته‌هایی از پشت‌پرده حوادث دی‌ماه؛ فقدان عدالت یا بحران معیشت؟»، وب‌سایت فرارو.
  36. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  37. ↑ «What the collapse of Iran's regime would mean». The Economist. شاپا 0013-0613. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۲۸.
  38. ↑ «ترامپ می‌خواهد شرایط را برای "تغییر رژیم" در ایران فراهم کند». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۲۹.
  39. ↑ "Exiled crown prince implores Trump to follow through on Iran strikes". POLITICO (به English). 2026-01-16. Retrieved 2026-01-28.
  40. ↑ Elwelly, Elwely; Erickson, Bo (14 January 2026). "Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way'". Reuters.
  41. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  42. ↑ "Trump Threatens Iran With 'Massive Armada' and Presses a Set of Demands". The New York Times. 28 January 2026.
  43. ↑ ۴۳٫۰ ۴۳٫۱ Ravid, Barak (2026-02-14). "U.S. and Iran set to hold second round of nuclear talks in Geneva". Axios (به English). Retrieved 2026-02-14.
  44. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  45. ↑ "Trump: Iran regime change 'would be the best thing to ever happen'". BBC (به English). 2026-02-14. Retrieved 2026-02-14.
  46. ↑ "Donald Trump condemns Iran's 'sinister' nuclear ambitions in State of the Union". Financial Times. 24 February 2026.
  47. ↑ ۴۷٫۰ ۴۷٫۱ ۴۷٫۲ ۴۷٫۳ Pourahmadi, Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam (2026-01-23). "The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran's internet blackout". CNN (به English). Retrieved 2026-01-28. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «:0» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است
  48. ↑ India, Today News (28 February 2026). [[۱](https://www.indiatoday.in/world/story/explosions-rock-tehran-as-israel-launches-preventive-attack-on-iran-defence-minister-says-2875809-2026-02-28) "Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran"] Check |url= value (help). India Today (به English). Retrieved 28 February 2026.
  49. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  50. ↑ Ebrahim, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Eugenia Yosef, Tal Shalev, Oren Liebermann, Nadeen (28 February 2026). [[۲](https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl) "Explosions were heard near Iran's Supreme Leader's residence and office"] Check |url= value (help). CNN (به English). Retrieved 28 February 2026.
  51. ↑ Staff, Al Jazeera. "US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran". Al Jazeera (به English). Retrieved 28 February 2026.
  52. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  53. ↑ "Khamenei ordered killings with approval of top state bodies, sources say". www.iranintl.com (به English). 2026-01-13. Retrieved 2026-01-25.
  54. ↑ Liptak, Nadeen Ebrahim, Oren Liebermann, Tal Shalev, Eugenia Yosef, Jeremy Diamond, Kevin (28 February 2026). [[۳](https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl) "Attack coordinated with the United States, Israeli source tells CNN"] Check |url= value (help). CNN (به English). Retrieved 28 February 2026.
  55. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  56. ↑ "Iran crisis live: Explosions in Tehran as Israel announces strike". 28 February 2026.
  57. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  58. ↑ "Explosions rock northern Israel as the country works to intercept incoming Iranian missiles". Longmont Times-Call (به English). 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026.
  59. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  60. ↑ Marsi, Edna Mohamed,Federica. "ISRAEL ATTACKS IRAN; US OFFICIAL SAYS US TOOK PART IN STRIKES". Al Jazeera (به English). Retrieved 28 February 2026.
  61. ↑ "Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says". www.iranintl.com (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-02-28.
  62. ↑ Gambrell, Jon; Toropin, Konstantin; Press, JOSH BOAK-Associated (2026-02-28). "Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom". WRAL.com (به English). Retrieved 2026-02-28.
  63. ↑ «Live Updates Iran Launches Wave of Missile Strikes on Israel, Across Gulf in Response to U.S. -Israel Strikes on Iran». www.haaretz.com.
  64. ↑ "Explosions reported in Kuwait and UAE". news.am (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-02-28.
  65. ↑ Walsh, Mostafa Salem, Kevin Liptak, Samantha Waldenberg, Catherine Nicholls, Oren Liebermann, CNN Staff, Charlotte Reck, Tal Shalev, Kaitlan Collins, Logan Schiciano, Angus Watson, Haley Britzky, Adam Pourahmadi, Teele Rebane, Isaac Yee, Avery Schmitz, Todd Symons, Zachary Cohen, Alayna Treene, Kit Maher, Brad Lendon, Nadeen Ebrahim, Satish Cheney, Jeremy Diamond, Eugenia Yosef, Abbas Al Lawati, Nick Paton (2026-02-28). "Live updates: US, Israel attack Iran in 'preemptive strike,' Trump posts video on Truth Social". CNN (به English). Retrieved 2026-02-28.
  66. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  67. ↑ "AFP: Loud explosions heard in Saudi capital Riyadh". Middle East Eye (به English). Retrieved 2026-02-28.
  68. ↑ Siddiqui, Tamila Varshalomidze,Edna Mohamed,Federica Marsi,Usaid. "US AND ISRAEL ATTACK IRAN; TEHRAN FIRES BACK, EXPLOSIONS ACROSS REGION". Al Jazeera (به English). Retrieved 2026-02-28.
  69. ↑ Marsi, Edna Mohamed,Federica. "ISRAEL ATTACKS IRAN". Al Jazeera (به English). Retrieved 28 February 2026. line feed character in |access-date= at position 3 (help); Check date values in: |access-date= (help)
  70. ↑ Ebrahim, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Eugenia Yosef, Tal Shalev, Oren Liebermann, Nadeen (28 February 2026). "Israeli hospitals shift underground as Health Ministry orders highest readiness level". CNN (به English). Retrieved 28 February 2026. line feed character in |access-date= at position 3 (help); Check date values in: |access-date= (help)
  71. ↑ Bao, Emma Graham,Spriha Srivastava,Lee Ying Shan,Anniek (2026-03-01). "Live Updates: Israel says it has struck Tehran again, following death of Khamenei". CNBC (به English). Retrieved 2026-03-01.
  72. ↑ «زنده - موج گسترده‌ای از حملات علیه جمهوری اسلامی، یک روز پس از کشتن خامنه‌ای». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱.
  73. ↑ "Live - Heavy bombing rocks Tehran a day after Khamenei killed as conflict widens". www.iranintl.com (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  74. ↑ «انفجارهای متعدد در تهران یک روز بعد از کشته شدن خامنه‌ای». BBC News فارسی. ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱.
  75. ↑ شاهد عینی
  76. ↑ «حمله به بیمارستان‌ها؛ عبور آشکار از قوانین بین‌المللی / کادر درمان در میدان». www.isna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۲.
  77. ↑ «دونالد ترامپ: میهن‌پرستان ایرانی از این لحظه استفاده کنند و کشورشان را پس بگیرند». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۲.
  78. ↑ "Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system". AiCoin (به English). Retrieved 2026-03-01.
  79. ↑ "Daily World Briefing, March 1". english.news.cn (به English). Retrieved 2026-03-01.
  80. ↑ Gambrell, Jon; Lidman, Melanie; Boak, Josh; español, ERIC TUCKER Leer en (2026-03-01). "Iran vows revenge after the killing of its top leader and trades strikes with Israel in widening war". AP News (به English). Retrieved 2026-03-01.
  81. ↑ «Iran launches missile strike on U.S. Fifth Fleet Headquarters in Bahrain». www.reutersconnect.com.
  82. ↑ «Israel hits Tehran again after killing Khamenei, leadership council takes over». www.reuters.com.
  83. ↑ «انفجارهای متعدد در تهران؛ ترامپ: عملیات جلوتر از برنامه پیش می‌رود». BBC News فارسی. ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱.
  84. ↑ "Iran launched missiles at Cyprus, threatening UK troops | The Jerusalem Post". The Jerusalem Post | JPost.com (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  85. ↑ "Iran missiles fired towards UK military bases in Cyprus, defence minister says". The Independent (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  86. ↑ Hancock, Mariamne Everett,Umut Uras,Adam. "3 US soldiers killed, 5 wounded in Iran retaliation after deadly attacks". Al Jazeera (به English). Retrieved 2026-03-01.
  87. ↑ Brown, Bridget; Belanger, Lorian; Benassi, Ricardo; Hranjski, Hrvoje. "Live updates: Iran's 'potential new leadership' open to US talks, Trump is 'eventually' willing, AP source says". AP News (به English). Retrieved 2026-03-01.
  88. ↑ Desk, India TV News; News, India TV (2026-03-01). "Iranian drone hits Crowne Plaza hotel in Bahrain's Manama". India TV News (به English). Retrieved 2026-03-01.
  89. ↑ Cheney, Tal Shalev, Mostafa Salem, Adam Pourahmadi, Gawon Bae, Abbas Al Lawati, Christopher Lamb, Lauren Kent, Eugenia Josef, Oren Liebermann, Steven Jiang, Billy Stockwell, Leila Gharagozlou, Sophie Tanno, Catherine Nicholls, Jennifer Hansler, Antoinette Radford, Daria Tarasova-Markina, Christian Edwards, Eugenia Yosef, Sophia Saifi, Frederik Pleitgen, Tim Lister, Deva Lee, Helen Regan, Teele Rebane, Isaac Yee, Karina Tsui, Aleena Fayaz, Brad Lendon, Matt Egan, Bijan Hosseini, Nick Paton Walsh, Chris Lau, Sandi Sidhu, Ivan Watson, Todd Symons, Riane Lumer, Kareem El Damanhoury, Martin Goillandeau, Michelle Velez, Jomana Karadsheh, Quinta Thomson, Ben Brown, Kylie Atwood, Emma Tucker, Sophia Peyser, Alejandra Jaramillo, Max Saltman, Thomas Bordeaux, Lauren Izso, Nina Giraldo, Kaanita Iyer, Dalia Abdelwahab, Stephen Collinson, Jennifer Hauser, Tori B. Powell, Kit Maher, Aditi Sangal, Adam Cancryn, Gianluca Mezzofiore, Jeremy Diamond, Kristen Holmes, Natasha Bertrand, Mitchell McCluskey, Abeer Salman, Dana Karni, Uriel Blanco, Anabella Gonzalez, Christian Sierra, Haley Britzky, Gul Tuysuz, Farida Elsebai, Yong Xiong, John Miller, Josh Campbell, Alayna Treene, Tala Alrajjal, Auzinea Bacon, Camila DeChalus, CNN Staff, Ellis Kim, Dan Berman, Julia Benbrook, Lou Robinson, Jim Sciutto, Kevin Liptak, Renée Rigdon, Nic Robertson, Samantha Waldenberg, Zachary Cohen, Manu Raju, Jeff Zeleny, Charlotte Reck, Duarte Mendonca, Logan Schiciano, Kaitlan Collins, Angus Watson, Avery Schmitz, Nadeen Ebrahim, Satish (2026-02-28). "Crowne Plaza in Bahrain confirms "incident" affected the hotel". CNN (به English). Retrieved 2026-03-01.
  90. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  91. ↑ "One killed, 32 injured in Iranian attacks on Kuwait, health ministry says". www.iranintl.com (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  92. ↑ «اصابت موشک جمهوری اسلامی به غرب اورشلیم». ایندیپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۲.
  93. ↑ parsi.euronews.com https://parsi.euronews.com/video/2026/03/02/missile-fire-from-iran-wounds-five-in-jerusalem. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۲. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  94. ↑ AP, Ghaith Alsayed- (2026-03-01). "Syria Iran". The Herald Journal (به English). Retrieved 2026-03-02.
  95. ↑ «Iran conflict widens to Lebanon, Kuwait mistakenly downs US jets». www.reuters.com.
  96. ↑ «Iran says Natanz nuclear site hit in US-Israeli strikes». www.reuters.com.
  97. ↑ Kleinbaum, Yair (2026-03-01). "BREAKING: Hezbollah Officially Declared War on Israel". JFeed (به English). Retrieved 2026-03-02.
  98. ↑ Kraus, Yair; Kraus, Yair; Glikman, Eitan; Shashua, Itamar (2026-03-01). "Israel hits senior Hezbollah figures after rockets on Haifa" (به English). Retrieved 2026-03-02.
  99. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  100. ↑ «On Camera, US Destroys Iran's Parked Fighter Jets, Drones». www.ndtv.com.
  101. ↑ «Israeli military says it killed head of Hezbollah's intelligence headquarters». www.reuters.com.
  102. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  103. ↑ "UK Cyprus base hit by drone". cyprus-mail.com (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-02.
  104. ↑ «Urgent: Explosions heard at Britain's air force base in Cyprus: British media». english.news.cn. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۲.
  105. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  106. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  107. ↑ Diamond, Hanna Ziady, Catherine Nicholls, Donald Judd, Kit Maher, Adam Cancryn, Billy Stockwell, Maureen Chowdhury, Samantha Waldenberg, Oren Liebermann, Sana Noor Haq, Mostafa Salem, Lauren Kent, Jake Tapper, Chris Isidore, Matt Egan, Tal Shalev, Charlotte Reck, Haley Britzky, Zachary Cohen, Muhammad Darwish, Kara Fox, Jennifer Hansler, Leila Gharagozlou, Becky Anderson, Kaanita Iyer, Michael Williams, Kevin Liptak, Bijan Hosseini, Antoinette Radford, Tim Lister, Zahra Ullah, Adam Pourahmadi, Tala Alrajjal, Logan Schiciano, Clay Voytek, Zahid Mahmood, Isabelle D’Antonio, Mitchell McCluskey, Pierre P. Bairin, Eyad Kourdi, Niamh Kennedy, Bijan Hosseini, Helen Regan, Lucas Lilieholm, Isaac Yee, Teele Rebane, Karina Tsui, Ally Barnard, Hilary Whiteman, Karla Cripps, Brad Lendon, Jomana Karadsheh, Rhea Mogul, Esha Mitra, John Liu, Martin Goillandeau, Ross Adkin, Laura Sharman, Todd Symons, Aleena Fayaz, Deva Lee, Dana Karni, Tamar Michaelis, Francesca Street, Nechirvan Mando, Hira Humayun, Arlette Saenz, Jennifer Hauser, Thomas Bordeaux, Lauren Fox, Sarah Ferris, Jeremy (2026-03-02). "Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East". CNN (به English). Retrieved 2026-03-02.
  108. ↑ "UAE intercepts 9 Iranian ballistic missiles, 6 cruise missiles, ministry says". www.iranintl.com (به English). 2026-03-02. Retrieved 2026-03-02.
  109. ↑ «Client Challenge». www.ft.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۲.
  110. ↑ «Qatar LNG, Saudi refinery, Israeli oil, gas fields down due to Mideast strikes». www.reuters.com.
  111. ↑ Judd, Kit Maher, Samantha Waldenberg, Catherine Nicholls, Hanna Ziady, Oren Liebermann, Sana Noor Haq, Mostafa Salem, Lauren Kent, Billy Stockwell, Jake Tapper, Chris Isidore, Matt Egan, Tal Shalev, Charlotte Reck, Haley Britzky, Zachary Cohen, Muhammad Darwish, Kara Fox, Jennifer Hansler, Leila Gharagozlou, Becky Anderson, Kaanita Iyer, Michael Williams, Kevin Liptak, Bijan Hosseini, Antoinette Radford, Tim Lister, Zahra Ullah, Adam Pourahmadi, Tala Alrajjal, Logan Schiciano, Clay Voytek, Zahid Mahmood, Isabelle D’Antonio, Mitchell McCluskey, Pierre P. Bairin, Eyad Kourdi, Niamh Kennedy, Bijan Hosseini, Helen Regan, Lucas Lilieholm, Isaac Yee, Teele Rebane, Karina Tsui, Ally Barnard, Hilary Whiteman, Karla Cripps, Brad Lendon, Jomana Karadsheh, Rhea Mogul, Esha Mitra, John Liu, Martin Goillandeau, Ross Adkin, Laura Sharman, Todd Symons, Aleena Fayaz, Deva Lee, Maureen Chowdhury, Adam Cancryn, Donald (2026-03-02). "Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East". CNN (به English). Retrieved 2026-03-02.
  112. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  113. ↑ Treene, Samantha Waldenberg, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Brad Lendon, Nadeen Ebrahim, Tal Shalev, Mostafa Salem, Adam Pourahmadi, Eugenia Yosef, Oren Liebermann, Zachary Cohen, Satish Cheney, Kit Maher, Todd Symons, Isaac Yee, Teele Rebane, Alayna (2026-02-28). "Trump says military campaign is "massive and ongoing"". CNN (به English). Retrieved 2026-02-28.
  114. ↑ ۱۱۴٫۰ ۱۱۴٫۱ Ebrahim, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Eugenia Yosef, Tal Shalev, Oren Liebermann, Nadeen (28 February 2026). "Trump says military campaign is "massive and ongoing"". CNN (به English). Retrieved 28 February 2026.
  115. ↑ Treene, Samantha Waldenberg, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Brad Lendon, Nadeen Ebrahim, Tal Shalev, Mostafa Salem, Adam Pourahmadi, Eugenia Yosef, Oren Liebermann, Zachary Cohen, Satish Cheney, Kit Maher, Todd Symons, Isaac Yee, Teele Rebane, Alayna (2026-02-28). "Trump confirms in video message that military campaign in Iran has begun". CNN (به English). Retrieved 2026-02-28.
  116. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  117. ↑ "Video: Iranians laugh as they witness airstrikes". Iran International (به English). 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026.
  118. ↑ «US-Israeli attack triggers fear and panic in Iran». www.reuters.com.
  119. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  120. ↑ "Iranians in Switzerland rally against the Islamic Republic". www.iranintl.com (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-03-01.
  121. ↑ "Rally in Sweden calls for 'regime change in Iran". www.iranintl.com (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-03-01.
  122. ↑ «Iran's supreme leader killed in Israeli-U.S. missile strikes». www.cbc.ca.
  123. ↑ "Prince Pahlavi calls on Iranians to get ready to return to streets". Iran International. 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026. line feed character in |title= at position 7 (help)
  124. ↑ "'Remain near shelters, avoid non-essential travel': India warns citizens in Israel after Tehran attack". The Indian Express (به English). 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026.
  125. ↑ Al-Samarraie, Jawad (28 February 2026). "URGENT: Iraqi aiarspace closed following joint U.S. -Israeli strikes on Iran". Iraqi News (به English). Retrieved 28 February 2026.
  126. ↑ «وزرای خارجه اتحادیه اروپا از حمایت از تغییر رژیم در ایران خودداری کردند». euronews. ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۲.
  127. ↑ Ebrahim, Jeremy Diamond, Kevin Liptak, Haley Britzky, Eugenia Yosef, Tal Shalev, Oren Liebermann, Nadeen (28 February 2026). "Timing of US-Israel attack on Iran bears symbolic meaning in Judaism". CNN (به English). Retrieved 28 February 2026. line feed character in |access-date= at position 3 (help); Check date values in: |access-date= (help)
  128. ↑ «Over 50 killed in strike on girls' elementary school in Iran». Al Jazeera. ۲۸ فوریه ۲۰۲۶.
  129. ↑ «"Death toll at girls' school hit in strike rises to 148». ۱ مارس ۲۰۲۶.
  130. ↑ https://aje.news/wwomw4?update=4353612
  131. ↑ https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/israel-strikes-two-schools-in-iran-killing-more-than-50-people
  132. ↑ https://www.corriere.it/esteri/diretta-live/26_febbraio_28/iran-usa-news-diretta-1.shtml
  133. ↑ Stewart, Phil; Hafezi, Parisa; Rose, Emily; Mills, Andrew (2026-02-28). "Iranian leader Khamenei killed in strikes, Israel says". Reuters. Retrieved 2026-02-28.
  134. ↑ Rahman, Rema (2026-02-28). "Iranian president, supreme leader believed to be alive after US attack". The Hill.
  135. ↑ "Trump says Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead after US-Israeli strikes". BBC. 2026-02-28.
  136. ↑ "Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says". BBC (به English). February 28, 2026. Retrieved February 28, 2026.
  137. ↑ "Iranian state media say country's supreme leader is dead". AP News (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-03-01.
  138. ↑ ۱۳۸٫۰ ۱۳۸٫۱ ۱۳۸٫۲ ۱۳۸٫۳ ۱۳۸٫۴ https://www.tabnak.ir/fa/news/1360387/امام-خامنه‌ای-رهبر-و-پیشوای-شیعیان-جهان-به-شهادت-رسید-بروزرسانی-می-شود
  139. ↑ «» غلامرضا رضاییان «رئیس سازمان اطلاعات فراجا به شهادت رسید». ابنا۲۴. ۱ مارس ۲۰۲۶.
  140. ↑ Kurdistan24 (28 February 2026). "Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration". Israel Begins Attacks on Iran, Explosions Reported in Tehran Amid Preemptive Strike Declaration (به English). Retrieved 28 February 2026.
  141. ↑ Liptak, Nadeen Ebrahim, Oren Liebermann, Tal Shalev, Eugenia Yosef, Jeremy Diamond, Kevin (28 February 2026). "Israel closes airspace after strikes on Iran". CNN (به English). Retrieved 28 February 2026.
  142. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  143. ↑ «با آغاز حملات هوایی به ایران، اینترنت بین‌الملل در کشور قطع شد». Zoomit. ۲۸ فوریه ۲۰۲۶.
  144. ↑ «افت ترافیک اینترنت بین‌الملل کشور به یک درصد». Zoomit. ۱ مارس ۲۰۲۶.
  145. ↑ https://mastodon.social/@netblocks/116147264437940657
  146. ↑ Guilfoil, Kyla (28 February 2026). "Ayatollah Ali Khamenei is dead, Iranian media confirms". NBC News. Retrieved 1 March 2026.
  147. ↑ "Iran Confirms Khamenei Killed In US-Israel Strikes, Announces 40-Day Mourning". News18. 1 March 2026. Retrieved 1 March 2026.
  148. ↑ "Ayatollah Ali Khamenei: Supreme leader dead, Iran TV confirms as 40-day mourning declared". Gulf News. 1 March 2026. Retrieved 1 March 2026.
  149. ↑ "Iran military units acting independently, Foreign Minister says". www.iranintl.com (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-02.
  150. ↑ "Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says". BBC News (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  151. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  152. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  153. ↑ Sinaiee, Maryam (2026-03-01). "Iranians react with joy and disbelief to Khamenei's death". www.iranintl.com (به English). Retrieved 2026-03-01.
  154. ↑ Holland, Steve; Nichols, Michelle; Craft, Diane (15 June 2025). "Trump vetoed Israeli plan to kill Iran's supreme leader, US officials say". Reuters. Retrieved 28 February 2026.
  155. ↑ Magid, Jacob (28 February 2026). "Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: 'When we're finished, take over your government'". The Times of Israel. Retrieved 28 February 2026.
  156. ↑ "Iranian leader Khamenei killed in strikes, Israel says". Reuters. Retrieved 28 February 2026.
  157. ↑ "See where U.S. , Israeli strikes have hit Iran and where Iran has retaliated". The Washington Post. 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026.
  158. ↑ Fabian, Emanuel (28 February 2026). "Satellite image shows destruction of Khamenei's compound". The Times of Israel. Retrieved 28 February 2026.
  159. ↑ "Ali Khamenei assassinated in Iran, Israeli officials told". The Jerusalem Post. 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026.
  160. ↑ "Trump confirmed the death of Iran's Supreme Leader Ali Khamenei". Time. Retrieved 28 February 2026.
  161. ↑ Mangan, Dan; Josephs, Leslie; Kimball, Spencer; Haddad, C. J.; Papp, Justin; Novet, Jordan (28 February 2026). "Live updates: Trump says Khamenei is dead; Iran says he's 'safe and sound'". CNBC. Retrieved 28 February 2026.
  162. ↑ "Iran latest: Netanyahu says 'growing signs' Iran's supreme leader Khamenei is 'gone' after US-Israel attacks". BBC News. 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026.
  163. ↑ "Iran's Supreme Leader Ali Khamenei is dead". Iran International. 28 February 2026. Retrieved 1 March 2026.
  164. ↑ "Live: Khamenei's body has been found and he is confirmed dead, Israeli official says". Reuters. 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026.
  165. ↑ "Israel's Netanyahu says 'signs' point to Khamenei being dead". Deutsche Welle. Retrieved 28 February 2026.
  166. ↑ Ravid, Barak; Lotz, Avery; Basu, Zachary (28 February 2026). "ISRAEL SAYS IRAN SUPREME LEADER KHAMENEI IS DEAD". Axios. Retrieved 1 March 2026.
  167. ↑ Hjelmgaard, Kim; Collins, Michael; Snider, Mike; Ramaswamy, Swapna Venugopal (28 February 2026). "Iran Supreme Leader Ali Khamenei killed, Trump says". USA Today. Retrieved 1 March 2026.
  168. ↑ "Trump says Iran's Supreme Leader Ali Khamenei dead after US-Israeli attacks". Al Jazeera. Retrieved 28 February 2026.
  169. ↑ Supreme National Security Council (1 March 2026). "اطلاعیه شهادت حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی". Office for the Preservation and Publication of the Works of Grand Ayatollah Seyyed Ali Khamenei - Islamic Revolution Cultural Research Institute. Archived from the original on 1 March 2026. Retrieved 1 March 2026. Unknown parameter |trans_title= ignored (|trans-title= suggested) (help)
  170. ↑ "Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says". BBC News. 1 March 2026. Retrieved 1 March 2026.
  171. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  172. ↑ Habibiazad, Ghoncheh (1 March 2026). "Khamenei's daughter and grandchild killed in attacks, state media says". BBC News (به English). Retrieved 1 March 2026.
  173. ↑ "Khamenei's relatives killed in the attacks too". BBC News (به English). 1 March 2026. Retrieved 1 March 2026.
  174. ↑ Magdy, Sam (2026-03-01). "Khamenei family members killed in attacks, Fars news agency reports". Associated Press (به English). Retrieved 2026-03-01.
  175. ↑ Ben Ari, Lior (2026-03-02). "Reports in Iran: Khamenei's wife dies from her wounds". Ynetglobal (به English). Retrieved 2026-03-02.
  176. ↑ "Iran's supreme leader killed in major attack by US and Israel". AP News (به English). March 1, 2026.
  177. ↑ Banco, Erin (28 February 2026). "Exclusive: Prior to Iran, CIA assessed". Reuters. Retrieved 28 February 2026.
  178. ↑ Reals, Tucker (2026-03-01). "Iran names three men for interim Leadership Council to pick next supreme leader". CBS News (به English). Retrieved 2026-03-01.
  179. ↑ "Iran's Guards push to name next leader outside legal procedures". ایران اینترنشنال (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-03-01.
  180. ↑ "IRAN CONFIRMS KHAMENEI'S KILLING IN US-ISRAEL STRIKES". Al Jazeera (به English). Retrieved 2026-03-01.
  181. ↑ Fassihi, Farnaz; Triebert, Christiaan (28 February 2026). "Iranians Take to the Streets to Celebrate Khamenei's Death". The New York Times.
  182. ↑ "Iranians hope freedom is near after supreme leader's death". ABC News (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  183. ↑ Solomon, Feliz; Moussavi, Henna. "Iranians Celebrate Strikes That Killed the Country's Leaders". The Wall Street Journal (به English). Retrieved 2026-03-01.
  184. ↑ "Cheers and celebrations heard in parts of Tehran after reports of Khamenei's death". The Business Standard (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  185. ↑ "Iranians in Mashhad mourn Khamenei". Al Jazeera. 1 March 2026.
  186. ↑ "Photos: Iranians gather in Tehran to mourn Khamenei". Al Jazeera. 1 March 2026.
  187. ↑ "Thousands of mourners gather in Iran's historic city of Isfahan". Al Jazeera. 1 March 2026.
  188. ↑ "Thousands mourn Khamenei's killing in central Iran's Yasuj city". Al Jazeera. 1 March 2026.
  189. ↑ "Maryam Rajavi Declares Ali Khamenei's Death the End of Religious Despotism in Iran". IranFreedom.org. 1 March 2026. Retrieved 1 March 2026.
  190. ↑ "Reza Pahlavi Declares End of Islamic Republic After Khamenei's Death". The Chosun Daily. 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  191. ↑ "Ali Khamenei death claim: Reza Pahlavi declares 'Islamic Republic has come to an end' | Full reaction". Hindustan Times (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  192. ↑ "Three US service members killed in Iran operation as Israeli rescuers say nine dead in Iran strike". BBC News (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  193. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  194. ↑ "Iranian supreme leader killed in airstrike, leaving power vacuum atop regime". POLITICO. 28 February 2026. Retrieved 28 February 2026.
  195. ↑ "Javier Milei elogió la operación conjunta de Estados Unidos e Israel, los definió como aliados y condenó "las atrocidades" de Irán". Clarín (به español). 1 March 2026. Retrieved 1 March 2026.
  196. ↑ "Iraq announces three days of mourning over Khamenei's killing". Al Jazeera. 1 March 2026.
  197. ↑ "Angry protesters, security forces face off as demonstration erupts near US embassy in Iraq". Al Jazeera. 1 March 2026.
  198. ↑ ""Unforgiveable crime": Iranian Embassy in India condemns killing of Ayatollah Khamenei by Israeli-US strikes; expresses profound sorrow". ANI News (به English). Retrieved 2026-03-01.
  199. ↑ "J&K protest, mourning march in UP, silence in Bengaluru village: Khamenei's death sparks reactions across India". Wion (به English). Retrieved 2026-03-01.
  200. ↑ "Thousands protest in Indian-administered Kashmir against". Al Jazeera. 1 March 2026.
  201. ↑ "Protests erupt in Jammu and Kashmir over killing of Iran Supreme Leader Ali Khamenei | Watch". Hindustan Times (به English). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
  202. ↑ "Six killed near US consulate in Pakistan's Karachi". Al Jazeera. 1 March 2026.
  203. ↑ "Protesters attempt to storm US consulate in Pakistan's Karachi". Al Jazeera. 1 March 2026.
  204. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  205. ↑ خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام auto1 وارد نشده است
  206. ↑ Wood, Graeme (2026-03-01). "Why Khamenei Is Dead". The Atlantic (به English). Retrieved 2026-03-02.
  207. ↑ Doostdar, Naeimeh (2026-02-28). "Khamenei is dead: The dictator a nation longed to see gone". Iran Internaional (به English). Retrieved 2026-03-02.
  208. ↑ خطای لوآ در پودمان:Citation/CS1/en/Identifiers در خط 47: attempt to index field 'wikibase' (a nil value).
  209. ↑ "Iran Strike Poll: No Rally Effect and Deep Partisan Divide". morningconsult.com (به English). Retrieved 2026-03-02.
  210. ↑ "Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says". www.iranintl.com (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-02-28.
  211. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  212. ↑ "AFP: Loud explosions heard in Saudi capital Riyadh". Middle East Eye (به English). Retrieved 2026-02-28.
  213. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  214. ↑ ۲۱۴٫۰ ۲۱۴٫۱ "Inside an exiled prince's plan for regime change in Iran". POLITICO (به English). 2026-01-13. Retrieved 2026-01-25.
  215. ↑ "Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says". www.iranintl.com (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-02-28.
  216. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  217. ↑ Walsh, Mostafa Salem, Kevin Liptak, Samantha Waldenberg, Catherine Nicholls, Oren Liebermann, CNN Staff, Charlotte Reck, Tal Shalev, Kaitlan Collins, Logan Schiciano, Angus Watson, Haley Britzky, Adam Pourahmadi, Teele Rebane, Isaac Yee, Avery Schmitz, Todd Symons, Zachary Cohen, Alayna Treene, Kit Maher, Brad Lendon, Nadeen Ebrahim, Satish Cheney, Jeremy Diamond, Eugenia Yosef, Abbas Al Lawati, Nick Paton (2026-02-28). "Live updates: US, Israel attack Iran in 'preemptive strike,' Trump posts video on Truth Social". CNN (به English). Retrieved 2026-02-28.
  218. ↑ Gambrell, Jon; Toropin, Konstantin; Press, JOSH BOAK-Associated (2026-02-28). "Bahrain says a missile attack targeted the US Navy's 5th Fleet headquarters in the island kingdom". WRAL.com (به English). Retrieved 2026-02-28.
  219. ↑ «Live Updates Iran Launches Wave of Missile Strikes on Israel, Across Gulf in Response to U.S.-Israel Strikes on Iran». www.haaretz.com.
  220. ↑ "Explosions reported in Kuwait and UAE". news.am (به English). 2026-02-28. Retrieved 2026-02-28.
  221. ↑ Walsh, Mostafa Salem, Kevin Liptak, Samantha Waldenberg, Catherine Nicholls, Oren Liebermann, CNN Staff, Charlotte Reck, Tal Shalev, Kaitlan Collins, Logan Schiciano, Angus Watson, Haley Britzky, Adam Pourahmadi, Teele Rebane, Isaac Yee, Avery Schmitz, Todd Symons, Zachary Cohen, Alayna Treene, Kit Maher, Brad Lendon, Nadeen Ebrahim, Satish Cheney, Jeremy Diamond, Eugenia Yosef, Abbas Al Lawati, Nick Paton (2026-02-28). "Live updates: US, Israel attack Iran in 'preemptive strike,' Trump posts video on Truth Social". CNN (به English). Retrieved 2026-02-28.
  222. ↑ "AFP: Loud explosions heard in Saudi capital Riyadh". Middle East Eye (به English). Retrieved 2026-02-28.
  223. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  224. ↑ Walsh, Mostafa Salem, Kevin Liptak, Samantha Waldenberg, Catherine Nicholls, Oren Liebermann, CNN Staff, Charlotte Reck, Tal Shalev, Kaitlan Collins, Logan Schiciano, Angus Watson, Haley Britzky, Adam Pourahmadi, Teele Rebane, Isaac Yee, Avery Schmitz, Todd Symons, Zachary Cohen, Alayna Treene, Kit Maher, Brad Lendon, Nadeen Ebrahim, Satish Cheney, Jeremy Diamond, Eugenia Yosef, Abbas Al Lawati, Nick Paton (2026-02-28). "Live updates: US, Israel attack Iran in 'preemptive strike,' Trump posts video on Truth Social". CNN (به English). Retrieved 2026-02-28.
  225. ↑ Siddiqui, Tamila Varshalomidze,Edna Mohamed,Federica Marsi,Usaid. "US AND ISRAEL ATTACK IRAN; TEHRAN FIRES BACK, EXPLOSIONS ACROSS REGION". Al Jazeera (به English). Retrieved 2026-02-28.
  226. ↑ خطای لوآ: expandTemplate: invalid title "<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-6521b393">خطای لوآ در package.lua در خط 80: module &#039;پودمان:Citation/lang/data/ISO 639-1&#039; not found.</span></strong>".
  227. ↑ «Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council». www.iranintl.com. 28 February 2026.. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  228. ↑ «"US AND ISRAEL ATTACK IRAN; TEHRAN FIRES BACK, EXPLOSIONS ACROSS REGION». Al Jazeera. ۲۸ فوریه ۲۰۲۶.
  229. ↑ "What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response". BBC News. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  230. ↑ "Live Updates: U.S. -Israel strikes killed 40 Iranian leaders, including Khamenei, sources say". CBS News. February 28, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  231. ↑ "What is happening in Iran? What we know about US-Israel attack and Tehran response". BBC News. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  232. ↑ "Iran's Ayatollah Ali Khamenei is killed in Israeli strike, ending 36-year iron rule". NPR. February 28, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  233. ↑ "Former Iranian President Ahmadinejad reportedly killed in Israeli strikes". Türkiye Today (به English). Retrieved 2026-03-01.
  234. ↑ "Live updates: Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei killed in US-Israeli strikes". CNN. February 28, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  235. ↑ "Live Updates: U.S. -Israel launch another round of strikes on Iran following Khamenei's killing". CBS News. February 28, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  236. ↑ "US, Israel attack Iran live: Khamenei killed, Tehran launches attacks". Al Jazeera. February 28, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  237. ↑ "Live Updates: U.S. -Israel launch another round of strikes on Iran following Khamenei's killing". CBS News. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  238. ↑ "Supreme leader killed as US and Israel wage war on Iran: what we know so far on day two". The Guardian. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  239. ↑ خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام :9 وارد نشده است
  240. ↑ "Iran's supreme leader killed in major attack by US and Israel". AP News. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  241. ↑ "Live updates: Iranian Supreme Leader Ali Khamenei is dead". NBC News. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  242. ↑ "Live updates: Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei killed in US-Israeli strikes". CNN. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  243. ↑ "Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, Iranian state media reports". Los Angeles Times. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  244. ↑ "Gauging the Impact of Massive U.S. -Israeli Strikes on Iran". Council on Foreign Relations. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  245. ↑ "Live Updates: U.S. -Israel strikes killed 40 Iranian leaders, including Khamenei, sources say". CBS News. February 28, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  246. ↑ "U.S. and Israel attack Iran as Trump urges Iranians to 'take over' the government". NBC News. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
  247. ↑ "Live Updates: Iran Vows to Avenge Leader's Death as Strikes Continue". The New York Times. 1 March 2026. Retrieved 1 March 2026.
  248. ↑ «رئیس کمیسیون اخلاق کمیته ملی المپیک به شهادت رسید».
  249. ↑ «مهدی فروتن، رئیس کمیسیون اخلاق کمیته ملی المپیک، کشته شد».
  250. ↑ "Supreme leader killed as US and Israel wage war on Iran: what we know so far on day two". The Guardian. March 1, 2026. Retrieved March 1, 2026.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=جنگ_رمضان&oldid=23911»