خاندان خامنه‌ای

خاندان خامنه‌ای؛ تبار و بستگان گروهی از سادات حسینی برآمده از خامنه در نزدیکی تبریز.

خاندان خامنه‌ای، خانواده‌ای از سادات حسینی و آذری‌تبار است که با محوریت سید جواد خامنه‌ای و فرزندش، سید علی خامنه‌ای، رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران و سید مجتبی خامنه‌ای، رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران، شناخته می‌شوند. خاندان خامنه‌ای، خود را به امام سجاد، فرزند امام حسین، منتسب می‌دانند. سکونت‌گاه اصلی این خاندان در دوره‌های پیشین، شهر خامنه در نزدیکی شبستر و تبریز در منطقه آذربایجان بوده است. سید حسین خامنه‌ای، از اجداد این خاندان، در خامنه زاده شد (۱۲۵۹ق) و فرزند او سید جواد خامنه‌ای در حدود ۱۳۳۶ق به مشهد مهاجرت كرد. خاندان خامنه‌ای، حضور مؤثر و مشارکت چشمگیر در پیروزی انقلاب اسلامی ایران و سپس در مدیریت سیاسی جمهوری اسلامی ایران داشته است. سید علی خامنه‌ای، رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران، در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش با حمله تروریستی اسرائیل و آمریکا در آغاز جنگ رمضان، شهید شد و مجلس خبرگان رهبری در ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ش فرزند دوم وی، سید مجتبی خامنه‌ای را به‌عنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی معرفی کرد.

تبار

ریشه‌های افطسی و تبارنامه اولیه

نیای خاندان خامنه‌ای، از سادات حسینی و شاخه سادات افطسی است. شجره‌نامه این خاندان با پنج واسطه به امام چهارم شیعیان، امام سجاد می‌رسد. این سلسله‌نسب به این ترتیب است: سید احمد بن محمد بن حسن بن حسین بن حسن الافطس بن علی اصغر بن امام زین‌العابدین. پدر سلطان سید احمد، یعنی امامزاده محمد معروف به سلطان محمد عابد، در مشهد میقان اراک مدفون است و از شهدای سادات حسینی به شمار می‌رود.

مهاجرت به منطقه عراق عجم و استقرار در هزاوه

در اواسط نیمۀ اول قرن چهارم هجری، سلطان سید احمد برای در امان ماندن از تعقیب نیروهای بنی‌عباس، به منطقه عراق عجم (اراک)، تفرش، آشتیان و فراهان می‌آید و به ارتفاعات روستای کوهستانی هزاوه پناه می‌برد. وی سرانجام در سال ۳۶۰ هجری قمری، در پی حمله نیروهای عباسی منطقه در حال اقامه نماز شب به شهادت رسید و در همان ارتفاعات هزاوه مدفون شد. بارگاه امام‌زاده سلطان سید احمد در دوران شاه عباس کبیر بنا شد و با کرامات ویژه‌اش، موقوفاتی نیز از سوی سیده زینب بیگم خواهر شاه عباس به آن اختصاص یافت. سید علی خامنه‌ای در سال 1379ش از این امام‌زده بازدید کرده است.

امتداد نسل و شکل‌گیری خاندان خامنه‌ای

نسل سلطان سید احمد در منطقۀ تفرش و آشتیان استمرار یافت و این سلسله تا شخصیتی به نام سید قطب‌الدین امتداد پیدا کرد. پس از وی، این شجره به دو شاخۀ متمایز تقسیم می‌شود:

• شاخه قائم‌مقام فراهانی: یک رشته از نوادگان سید قطب‌الدین که بیشتر مردان سیاست بودند، به خاندان قائم‌مقام فراهانی به شمول میرزا عیسی و میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی ختم می‌شود.
• شاخه میرفخرا: رشتۀ دیگر که بیشتر اهل علم و دیانت بودند، از طریق سید ظهیرالدین و سپس سید فخرالدین معروف به میرفخرا تداوم یافت. فرزند سید فخرالدین، سید میرزا اکبر و فرزند او سید میرزا علی نام داشت. فرزند سید میرزا علی، عالمی به نام سید محمدتقی بود.
• از خامنه تا مشهد: پسر سید محمدتقی، به نام سید محمد در جوانی از منطقه تفرش به سمت آذربایجان مهاجرت کرد و در خامنه در 80 کیلومتری تبریز به در خواست و حمایت اهالی منطقه ساکن شد و پایه‌های شکل‌گیری خاندان خامنه‌ای در آذربایجان بنا نهاده شد. پس از سید محمد پسرش سید حسین خامنه‌ای در خامنه متصدی هدایت و ارشاد مردم شد و سپس در نجف استقرار یافت. سید جواد خامنه‌ای فرزند سید حسین بعدها مسیر خانواده را تغییر داد و از تبریز به مشهد مهاجرت کرد و مرکزیت علمی و سکونتی این خاندان به خراسان منتقل شد.

خانوادۀ سید حسین خامنه‌ای

سید حسین خامنه‌ای در ۱۲۵۹ق–۱۳۲۵ق، در خامنه زاده شد. وی پس از فراگیری علوم مقدماتی، در حدود سال ۱۲۹۰ق برای تکمیل تحصیلات خود عازم نجف شد. او فقه و اصول را نزد عالمانی چون سید حسین کوه‌کمره‌ای و ملا محمد فاضل ایروانی آموخت و علوم معقول (فلسفه) را نزد میرزا باقر شکی فراگرفت. سید حسین خامنه‌ای پس از مدتی به درجه‌ای رسید که تدریس کتب فقهی مرجع، همچون ریاض المسائل اثر سید علی طباطبایی و مکاسب اثر شیخ انصاری را آغاز کرد و گروهی از طلاب تبریزی این دروس را نزد وی تلمذ کردند. برخی از آثار علمی دست‌نویس وی عبارتند از: حاشیه بر کتاب‌های ریاض‌المسائل، قوانین‌الاصول، مکاسب شیخ انصاری، فوائدالاصول و شرح لمعه که وقف کتابخانه‌ی حسینیه‌ی شوشتری نجف شد.

سید حسین خامنه‌ای در حدود سال ۱۳۱۵ق/ ۱۲۷۶ش به تبریز بازگشت. شاگردان وی در نجف که به مراتب علمی او آگاهی داشتند، او را به اقامت در تبریز ترغیب کردند. وی در محلۀ خیابان تبریز کوچه قره‌باغی‌ها ساکن شد و به سرعت در محافل علمی و میان مردم سرمایه اجتماعی کسب کرد. با درخواست بزرگان شهر، امامت جماعت مسجد جامع تبریز واقع در کنار مدرسه طالبیه را بر عهده گرفت و در میان مردم به سید حسین پیش‌نماز شهرت یافت. او در شمار روحانیان آزاداندیش و از حامیان نهضت مشروطه در آذربایجان به شمار می‌رفت. وی که با میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی، مردم را به مشروطه خواهی تشویق می‌کرد.

سیدحسین خامنه‌ای دارای هفت فرزند بوده است؛ سید محمد خامنه‌ای (۱۲۹۳ق–۱۳۵۳ق) متولد نجف و ملقب به پیغمبر از شاگردان آخوند خراسانی، شریعت اصفهانی و دیگر بزرگان به‌شمار می‌رفت و از آگاهان به مسائل روز و هواداران مشروطه بود است. سیدجواد خامنه‌ای و میرمهدی دو فرزند دیگر وی هستند. خیرالنسا دختر سید حسین خامنه‌ای با محمد خیابانی روحانی مبارز و مشروطه‌خواه ازدواج کرد. خیابان در زمان پهلوی اعدام شد.

سید حسین خامنه‌ای که مردی زاهد، نیکوسرشت و دارای اعتبار اجتماعی بود، در 20 ربیع‌الثانی سال ۱۳۲۵ق/ ۱۲۸۶ش درگذشت. پیکر او بنابر وصیتش در وادی‌السلامِ دفن شد.

خانوادۀ سید جواد خامنه‌ای

سید جواد خامنه‌ای زاده ۱۲۷۴ش در نجف، مجتهد و از علمای شیعه بود. وی در سن سه سالگی به تبریز رفت و سپس حدود سال ۱۳۳۶ق به مشهد مهاجرت کرد و در آنجا فقه و اصول را نزد استادانی چون حاج آقا حسین قمی، میرزا محمد آقازاده خراسانی (کفایی)، میرزا مهدی اصفهانی و حاج فاضل خراسانی و فلسفه را نزد آقا بزرگ حکیم شهیدی و شیخ اسدالله یزدی فراگرفت. او در سال ۱۳۴۵ق به نجف رفت و از درس میرزا محمدحسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقاضیاءالدین عراقی بهره برد و از آنان اجازهٔ اجتهاد دریافت کرد. پس از بازگشت به ایران در مشهد ساکن شد و به تدریس و امامت جماعت در مسجد صدیقی‌های بازار (مسجد آذربایجانی‌ها) و مسجد جامع گوهرشاد پرداخت. وی سال‌ها با عالمانی چون حاج میرزا حسین عبائی، سید علی‌اکبر خویی و حاج میرزا حبیب ملکی مباحثات علمی داشت و به زهد و پارسایی شناخته می‌شد.

آشنایی سیدجواد خامنه‌ای با امام خمینی پیشینۀ طولانی و قبل از سفر وی به نجف بر می‌گردد. به همت دوست مشترکشان شیخ علی‌اکبر نوغانی در سفر امام خمینی به مشهد شکل گرفت و به رفاقتی پایدار انجامید. وی در دهۀ چهل از امضاکنندگان اعلامیه‌های علمای مشهد علیه رژیم پهلوی بود و با حضور در اجتماعات و تعطیلی موقت اقامه جماعت پس از تبعید امام خمینی، از نهضت حمایت کرد و علیرغم وجود تهدیدات فرزندانش را از مبارزه منع نمی‌کرد.

او پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز همان سبک زندگی را ادامه داد تا اینکه در ۱۴ تیر ۱۳۶۵ش در ۹۳ سالگی درگذشت و در حرم امام رضا به خاک سپرده شد.

سید جواد خامنه‌ای پس از فوت همسر اولش در حدود سال ۱۳۱۱ش با سیده خدیجه هاجر میردامادی متولد در 16 اردیبهشت 1293ش در نجف، از دواج کرد. وی زنی باتقوا و زاهد شناخته می‌شد. او با قرآن، حدیث، تاریخ و ادبیات فارسی آشنایی داشت و در سال‌های مبارزه با حکومت پهلوی، همراه با فرزندان خود، به‌ویژه سید علی خامنه‌ای، فعالیت می‌کرد. خامنه‌ای او را زنی روشنفکر، باسواد، کتابخوان و علاقه‌مند به شعر و هنر توصیف کرده که با دیوان حافظ مأنوس بوده است؛ به گفتهٔ او، این آشنایی بیش از آنکه جنبهٔ علمی داشته باشد، ناشی از انس و علاقه شخصی به حافظ بوده است. وی همچنین از آشنایی کامل مادرش با قرآن و صدای خوش او یاد کرده و گفته است که در کودکی همراه دیگر فرزندان گرد او می‌نشستند و مادرشان قرآن را با لحنی شیرین تلاوت می‌کرد و در خلال آن، داستان پیامبران را برای آنان بازگو می‌کرد؛ به گفتهٔ او، نخستین بار زندگی حضرت موسی، حضرت ابراهیم و برخی دیگر از پیامبران را از مادر خود شنیده است.

سیده خدیجه میردامادی در میان دوستان، او به همسر امام خمینی ارادتی ویژه داشت. نمونۀ آن در آبان ۱۳۴۳ش رخ داد؛ زمانی که امام خمینی به ترکیه تبعید شد و خدیجه ثقفی به مشهد رفت و در خانۀ میردامادی اقامت گزید. میردامادی چنان از این فراق اندوهگین شد که به گریه افتاد و از ثقفی خواست تا با ختم صلوات و توسل به امام رضا برای آزادی امام خمینی دست به دعا بردارد. خدیجه میردامادی زنی شجاعی بوده، زندان و تبعید فرزندانش را نیز با شکیبایی تمام تحمل می‌کرد. خدیجه میردامادی سرانجام در ۱۵ مرداد ۱۳۶۸ش درگذشت. پیکر او در حرم امام رضا و در کنار همسرش به خاک سپرده شد.

پدر همسر سید جواد خامنه‌ای، سیدهاشم نجف‌آبادی (میردامادی)، از خاندان میرداماد فیلسوف عصر صفویه بود. وی مفسر قرآن و امام جماعت مسجد گوهرشاد بود. او به دلیل اعتراض به کشتار مردم در واقعه مسجد گوهرشاد در دوران رضاشاه به سمنان و همدان تبعید شد. نسب او با سی واسطه به ابوالحسن محمد دیباج، فرزند امام جعفر صادق می‌رسد.

فرزندان سید جواد خامنه‌ای

سید جواد خامنه‌ای در مجموع هشت فرزند داشته‌است سه دختر از همسر اول به نام‌های علویه، بتول و فاطمه‌سلطان دارد. پنج فرزند وی از همسر دوم

به ترتیب سن عبارتند از:

• سید محمد حسینی خامنه‌ای (متولد ۳ دی ۱۳۱۴ش در مشهد): فرزند ارشد سید جواد خامنه‌ای، حقوق‌دان، وکیل پایه یک دادگستری در دهه پنجاه، مجتهد و استاد دانشگاه اهل ایران است. وی از جمله چهره‌هایی است که در نگارش پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با فرمان امام خمینی مشارکت داشته است. او در مراکز آموزش عالی مختلفی نظیر دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه الزهرا و دانشکده روابط بین‌الملل تدریس کرده است. سید محمد خامنه‌ای از سال 1392ش تا ۱۴۰۱ش، مسئولیت ریاست بنیاد ایران‌شناسی را نیز عهده‌دار بود. وی مؤسس و رئیس بنیاد حکمت اسلامی صدرا است.

در عرصهٔ فعالیت‌های سیاسی و پارلمانی، وی در حزب روحانیت مبارز عضویت داشته و توانست به‌عنوان نمایندهٔ مردم مشهد به نخستین دورهٔ مجلس خبرگان قانون اساسی راه یابد. پس از آن نیز، در دوره‌های اول و دوم مجلس شورای اسلامی، نمایندگی همین حوزهٔ انتخابیه را بر عهده داشت.

• سید علی حسینی خامنه‌ای (29 فروردین 1318ش در مشهد): دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران.
• بدرالسادات خامنه‌ای (متولد 1321ش در مشهد): همسر علی تهرانی.

• سید هادی خامنه‌ای ( متولد 5 بهمن ۱۳۲۶ش در مشهد): سومین پسر خانواده و روحانی است که در مشهد و قم تحصیل کرده است. او فعالیت‌های سیاسی خود علیه حکومت پهلوی را از اواسط دههٔ ۱۳۴۰ش آغاز کرد و در این مسیر توسط ساواک دستگیر و شکنجه شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در جریان راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۳۶۵ در مشهد، بر اثر حملهٔ سازمان مجاهدین خلق از ناحیهٔ پا مجروح گردید. در عرصهٔ اجرایی و تقنینی، عضویت در هیئت امنای آستان قدس رضوی و شورای امنیت استان خراسان از جمله سوابق وی به‌شمار می‌رود. سید هادی خامنه‌ای موفق شد در دوره‌های اول، دوم، سوم و ششم مجلس شورای اسلامی به‌عنوان نماینده حضور یابد؛ با این حال، صلاحیت وی برای شرکت در انتخابات دوره چهارم مجلس شورای اسلامی و دوره دوم مجلس خبرگان رهبری توسط شورای نگهبان تأیید نشد. در سپهر سیاسی ایران، وی از چهره‌های شاخص جناح اصلاح‌طلب است. او از بنیان‌گذاران مجمع روحانیون مبارز و دبیرکل مجمع نیروهای خط امام بوده و در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ش از حامیان میرحسین موسوی به‌شمار می‌رفت. در عرصهٔ مطبوعات نیز، وی مدیر مسئول روزنامه‌هایی نظیر جهان اسلام و حیات نو را بر عهده داشته است. روزنامهٔ جهان اسلام در اوایل دههٔ ۱۳۷۰ش توقیف شد، اما پس از رخداد دوم خرداد ۱۳۷۶ش انتشار خود را از سر گرفت.

• سید محمدحسن خامنه‌ای (متولد ۱۳۲۹ش در مشهد): معروف به سید حسن کوچک‌ترین و تنها پسر خانواده است که تحصیلات حوزوی ندارد و تحصیلاتش در حد فوق دیپلم علوم انسانی است. سید حسن نیز همچون دیگر اعضای خانواده در مبارزات علیه حکومت پهلوی فعالیت داشت. او در اسفند ۱۳۵۳ش به اتهام پخش اعلامیه در مشهد دستگیر و پس از یک هفته بازداشت، به کمیته مشترک ضدخرابکاری در تهران و پس از مدتی به زندان قصر انتقال یافت. دوران حبس او با زندانی شدن دو برادر دیگرش سید علی خامنه‌ای و سید هادی خامنه‌ای هم‌زمان بود. در این مدت، مادر وی سیده خدیجه میردامادی که برای پیگیری وضعیت فرزندانش به تهران سفر می‌کرد، توانست دو بار با او در زندان ملاقات کند. وی در زمان حبس در کمیته مشترک با چهره‌های شناخته‌شده‌ای نظیر مرتضی نبوی و سید کاظم ذوالانوار هم‌سلول بود.

مشاغل سید حسن خامنه‌ای به شرح زیر است:

• آموزش و پرورش: ۱۳۵۶ش معلم مدرسه راهنمایی؛ ۱۳۵۷ش برکناری به دلیل سوابق سیاسی؛ پس از پیروزی انقلاب اسلامی (اسفند ۱۳۵۷) بازگشت به آموزش و پرورش به‌عنوان معلم و مربی پرورشی.
• عضویت هیئت‌مدیره: ۱۳۵۹ عضو هیئت‌مدیرهٔ یک شرکت سردخانه‌ای.
• مدیرکل ارشاد خراسان: در دههٔ ۱۳۶۰ش به مدت شش سال مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان و ناظر بر هتل‌ها، میراث فرهنگی، سینماها و تئاتر مشهد.
• صنعت نفت: ۱۳۶۹ش انتقال به تهران و انتصاب به‌عنوان قائم‌مقام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران (سمت تازه‌تأسیس).
• رسانه و سینما: عضویت در شورای برنامه‌ریزی و شورای بررسی فیلم و سریال شبکهٔ یک سیما، عضویت در شورای فیلمنامه و سناریو و نیز عضو هیئت‌مدیرهٔ انجمن سینمای جوانان ایران.

وی تأکید کرده در تمام این مسئولیت‌ها از جایگاه برادر خود بهره‌ای نگرفته و رفتارش متأثر از توصیه‌های ایشان برای پرهیز از حواشی بوده است.

شاخهٔ اصلی خاندان: سید علی خامنه‌ای و خانوادهٔ او

سید علی خامنه‌ای در فروردین ۱۳۱۸ش در مشهد متولد شد. تحصیل را از چهارسالگی با قرآن در مکتب‌خانه آغاز کرد. وی دروس سطح را نزد پدر و استادان حوزهٔ علمیه مشهد فراگرفت، سپس در نجف و قم از محضر بزرگانی چون سیدحسین بروجردی، امام خمینی و علامه طباطبائی بهره برد. سید علی خامنه‌ای از سال ۱۳۴۲ش به بعد، در مشهد به‌عنوان طلبه‌ای جوان، فعال و انقلابی شناخته می‌شد که محور اصلی فعالیت‌هایش را سخنرانی در ماه‌های محرم، صفر و رمضان تشکیل می‌داده است. عمده‌ترین مناصب اجرایی وی پس از پیروزی انقلاب اسلامی و قبل از ریاست جمهوری عبارتند از:

• عضویت در شورای انقلاب اسلامی: از دی ۱۳۵۷ (ژانویه ۱۹۷۹).
• معاونت امور انقلاب در وزارت دفاع: (تیر تا بهمن ۱۳۵۸).
• سرپرستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: (آذر تا اسفند ۱۳۵۸).
• عضویت در حزب جمهوری اسلامی: از بنیان‌گذاران حزب (اسفند ۱۳۵۷).
• نمایندگی مجلس شورای اسلامی: نماینده تهران در دورۀ اول (از خرداد ۱۳۵۹).
• امام جمعه تهران: منصوب از سوی امام خمینی (از دی ۱۳۵۸).
• نماینده در شورای عالی دفاع: سخنگوی شورا و نماینده رهبری (از اردیبهشت ۱۳۵۹).
• عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسی.

پس از ترور محمدعلی رجایی، در مهرماه ۱۳۶۰ش سومین رئیس‌جمهور ایران انتخاب شد و پس از درگذشت امام خمینی در خرداد ۱۳۶۸ش، از سوی مجلس خبرگان رهبری به‌عنوان دومین رهبر نظام جمهوری اسلامی تعیین شد.

در کنار آن او سال‌ها به تدریس سطوح عالی و تفسیر قرآن اشتغال داشت و از ۱۳۶۹ش تدریس درس خارج فقه را آغاز کرد. او افزون بر نگارش و ترجمه آثار مختلف، با شعر و ادبیات فارسی نیز مأنوس بود و با تخلص امین شعر می‌سرود. مجموعهٔ سخنان و نوشته‌های او در دورهٔ رهبری با عنوان حدیث ولایت منتشر شده است.

همسر، فرزندان و خویشاوندن سببی

در سال ۱۳۴۳ش، سید علی خامنه‌ای با منصوره خجسته باقرزاده متولد ۱۳۲۶ در مشهد، دختر محمداسماعیل خجسته باقرزاده از کاسبان مشهد ازدواج کرد. حاصل این ازدواج چهار پسر و دو دختر است. پسران وی همگی معمم و طلبه هستند و هیچ نوع فعالیت اقتصادی، سیاسی و اجرایی در دولت ندارند. شرح حال مختصری از فرزندان سید علی خامنه‌ای عبارتند از:

• سید مصطفی خامنه‌ای (متولد ۱۳۴۴): ارشدترین فرزند که ساکن قم است و به تدریس سطوح عالی حوزه علمیه مانند مکاسب و کفایه الاصول اشتغال دارد. وی سابقه حضور در جنگ عراق با ایران از جمله در عملیات بدر در اسفند ۱۳۶۳ را دارد. همسر وی دختر عزیزالله خوشوقت است.
• سید مجتبی خامنه‌ای (متولد ۱۳۴۸): شناخته‌شده‌ترین پسر وی است که تا قبل از رسیدن به رهبری در تهران و قم به تدریس دروس حوزوی مشغول بوده است. او در سال ۱۳۶۵ در ۱۷ سالگی به جبهه رفت و در عضویت گردان حبیب بن مظاهر در عملیات‌های متعددی نظیر بیت‌المقدس ۲، ۳ و ۴، والفجر ۱۰ و مرصاد حضور داشت. وی در سال ۱۳۷۸ش با زهرا حداد عادل دختر غلامعلی حداد عادل ازدواج کرد.
• سید مسعود خامنه‌ای (معروف به محسن، متولد ۱۳۵۳): وی تحصیل کرده حوزۀ علمیه قم است و در آنجا به تدریس مشغول است. وی بیشترین اهتمام را به جمع‌آوری خاطرات پدر داشته و به اداره دفتر حفظ و نشر آثار رهبری می‌پردازد. او با سوسن خرازی دختر سید محسن خرازی و خواهر صادق خرازی ازدواج کرده است.
• سید میثم خامنه‌ای (متولد ۱۳۵۷): کوچک‌ترین پسر وی و دانش‌آموخته و مدرس حوزه علمیه تهران است و با دفتر حفظ و نشر آثار پدرش همکاری دارد. وی با دختر محمود لولاچیان از بازاریان تهران ازدواج کرده است.
• سیده بشری خامنه‌ای (متولد ۱۳۵۹): وی با محمدجواد محمدی گلپایگانی فرزند محمد محمدی گلپایگانی، رئیس دفتر رهبری ازدواج کرده است. همسر او روحانی است و در دانشگاه به تدریس متون حقوقی به زبان فرانسه اشتغال دارد.
• سیده هدی خامنه‌ای (متولد ۱۳۶۰): وی با مصباح‌الهدی باقری کنی فرزند محمدباقر باقری کنی و برادر علی باقری کنی ازدواج کرده است. همسر او دارای مدرک دکتری تخصصی مدیریت بازاریابی بین‌المللی و عضو هیئت علمی و استاد دانشگاه امام صادق است.

در مورد نوه‌های سیدعلی خامنه‌ای اطلاعات دقیق و گسترده وجود ندارد. فقط در برخی منابع از سه فرزندان سید مجتبی خامنه‌ای نام‌های محمدباقر، محمدامین و فاطمه سادات ذکر شده است. همچنین بزرگترین نوه سید علی خامنه‌ای، پسر سید مصطفی خامنه‌ای است که تصویری از او در فضای مجازی وجود ندارد.

رویدادهای تعیین‌کننده در تاریخ معاصر خاندان

• شهادت سید علی خامنه‌ای در حملهٔ ترکیبی ایالات متحده و اسرائیل (۹ اسفند ۱۴۰۴ش): سید علی خامنه‌ای در حمله مشترک ایالات متحده آمریکا و اسرائیل در صبح شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، در حالی که در محل کارش حضور داشت، به شهادت رسید.
• جانشینی: بعد از شهادت سیدعلی خامنه‌ای، سید مجتبی خامنه‌ای به‌عنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران از سوی مجلس خبرگان رهبری در ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ش معرفی شد.
• تأثیر این رویداد بر جایگاه و ساختار خاندان: در حمله آمریکا و اسرائیل به بیت رهبری بشری خامنه‌ای همراه دختر 14 ماهه‌اش زهرا محمدی گلپایگانی، زهرا حداد عادل مصباح‌الهدا باقری کنی نیز به شهادت رسیدند.

منابع

* «آشنایی با ریاست بنیاد حکمت اسلامی صدرا»، وب‌سایت بنیاد حکمت صدرا، تاریخ بازدید 5 فروردین 1405ش.

• «آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای رهبر جدید ایران کیست»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
• «آیت‌الله سید محمد خامنه‌ای»، وب‌سایت بنیاد ایران‌شناسی، تاریخ بازدید مطلب: 5 فروردین 1405ش.
• «از زادگاه امیرکبیر تا قطب گردشگری مذهبی؛ روایت هزاوه تاریخی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری مطلب: 11 بهمن 1404ش.
• «امامزاده سلطان سید احمد(س) – هزاوه»، پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی الشیعه » پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) » امامزادگان، تاریخ بارگذاری مطلب: 8 شهریور 1393ش.
• «امامزاده محمد(ع) تفرش ظرفیت تبدیل به قطب فرهنگی منطقه را دارد»، وب‌سایت قدس آنلاین، تاریخ بارگذاری مطلب: 4 بهمن 1394ش.
• «اولین پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای»، خبرگزاری مهر، تاریخ بارگذاری مطلب: 20 اسفند 1404ش.
• «با همه فرزندان رهبر انقلاب آشنا شوید؛ از سید میثم تا سید مجتبی خامنه ای»، وب‌سایت خبرفوری، تاریخ بارگذاری مطلب: 6 شهریور 1401ش.
• بهبودی، هدایت‌الله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي۱۳۹۱ش.
• «بیوگرافی آیت الله سید علی خامنه ای و همسرش+ عکس فرزندان ایشان به ترتیب سن»، وب‌سایت ستاره، تاریخ بارگذاری مطلب: 10 اسفند 1404ش.
• «تایید شهادت دختر حداد عادل و عروس رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابنانک، تاریخ بارگذاری مطلب: 10 اسفند 1404ش.
• «خاطرات و روابط مشترک امام و پدر رهبر انقلاب عالم، متعهد، باتقوا»، وب‌سایت جامع امام خمینی، تاریخ بازدید: 5 فروردین 1405ش.
• «خاندان سید علی خامنه‌ای»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بارگذاری: ۹ اردیبهشت ۱۳۹۵ش.
• خامنه‌ای «گفت‌وگو با جمعی از جوانان و نوجوانان و اعضای گروه «کودک و نوجوان» سیمای جمهوری اسلامی ایران و برنامه‌ی نیمرخ»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری مطلب: 14 بهمن 1376ش.
• «زندگینامه آیت الله سید حسین خامنه ای پدربزرگ مقام معظم رهبری»، وب‌سایت شانجان، تاریخ بازدید: 4 فروردین 1405ش.
• «زندگینامه: سید محمد حسینی خامنه‌ای»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ بارگذاری مطلب: 11 آبان 1392ش.
• «زندگینامه حجت الاسلام و المسلمین سید هادی خامنه ای»، وب‌سایت جماران، تاریخ بازدید: 5 فروردین 1405ش.
• «سید هاشم میردامادی نجف آبادی»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ بارگذاری مطلب: 18 اسفند 1399ش.
• «شجره‌نامه رهبر معظم انقلاب اسلامی+تصویر»، نافع پایگاه خبری استان همدان، تاریخ بارگذاری مطلب: 8 آبان 1400ش.
• «فرزندان رهبر انقلاب این روزها چه می‌کنند؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ بارگذاری مطلب: 20 اسفند 1391ش.
• قلی‌زاده علیار، رضا، مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، چاپ‌شده در گلشن ابرار، قم، معروف، ۱۳۷۹ش.
• «مجتبی خامنه‌ای و مهدی هاشمی همرزمان دوران دفاع مقدس»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۳۸۶ش.
• «مجلس خبرگان مجتبی خامنه‌ای را به‌عنوان رهبر انتخاب کرد»، وب‌سایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: ۹ مارچ ۲۰۲۶م.
• «گفت‌و‌گوی منتشرنشده با مادر رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بارگذاری مطلب: 28 خرداد 1397ش.
• «معرفی بنیاد»، وب‌سایت بنیاد ایران شناسی، تاریخ بازدید: 5 فروردین 1405ش.
• «ناگفته های زندگی مقام معظم رهبری در مصاحبه با حجت الاسلام مروی»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ بارگذاری مطلب: 24 مهر 1404ش.
• «ناگفته‌های سید محمد خامنه ای از تحولات اوایل انقلاب تاکنون»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بارگذاری مطلب: 5 اردبهشت 1390ش.
• «ناگفته‌های برادی کمتر شناخته شده رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بارگذاری مطلب: 15 خرداد 1401ش.
• «نسب و والدین حضرت آیت الله خامنه ای»، وب‌سایت بصیرت، تاریخ بارگذاری مطلب: 18 خرداد 1387ش.
• «نگاهی گذرا به زندگینامه حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش.