روسپی‌گری

روسپی‌گری

پادکست مقاله | 🡇 noicon

روسپی‌گری؛ تن‌فروشی در ازای دریافت منافع مالی و هدیه یا مقام و موقعیت.

روسپی‌گری یا تن‌فروشی به فروش جسم در قبال دریافت پول، هدیه و موقعیت اجتماعی اشاره دارد. عواملی مانند مصرف‌گرایی، توجه نداشتن به توانایی‌های خود، اعتیاد و ضعف اعتقادات دینی در گرایش به آن مؤثر هستند.

مفهوم‌شناسی

روسپی‌گری اشاره به هم‌خوابگی زن با مردان متعدد برای کسب درآمد، هدیه، مقام و موقعیت دارد که دارای سه ویژگی بی‌قاعده بودن، مبتنی بودن بر روابط پولی و بی‌احساسی است. واژۀ روسپی، مخفف روسپید برای طعنه و تمسخر زنان روسیاه و هرزه کاربرد داشته است که با تن‌فروشی موجب خدشه‌دارشدن عفاف و حیای زنان می‌شدند.

تاریخچه

یونان باستان؛ جوانی که کیفی را به هتایرا (زن روسپی) می‌دهد

شروع روسپی‌گری به‌عنوان حرفه و ابزار کسب درآمد، به پیدایش شهرنشینی و مالکیت شخصی و ممنوعیت رابطۀ جنسی قبل از ازدواج برمی‌گردد.

در یونان باستان، روسپی‌گری معمول بود و آنها ملزم به ارائۀ مالیات بودند. به زنان روسپی در آتن، لفظ زنان مهمان‌نواز و خادمان ملت اطلاق می‌شد و آنها یک عامل رونق اقتصادی شهر بودند.

با ظهور مسیحیت، برقراری رابطۀ جنسی خارج از چارچوب مذهبی و خانوادگی ممنوع شد؛ ولی روسپی‌گری به‌صورت پنهانی تداوم یافت.

در قرن هجده در فرانسه، فحشا بیشترین گستردگی را در جامعه داشت و تعداد روسپی‌خانه‌ها بیشتر از کلیساها بود.

در قرن نوزده، در شهرهای صنعتی روسپی‌خانه‌های زیادی دایر شد و طبقۀ اشراف به‌دنبال فاحشه‌ها بودند با پیشرفت فناوری، عرضۀ انواع خدمات جنسی موجب جذب مشتری بیشتر شد و با گسترش عکاسی و چاپ، پورنوگرافی سهم زیادی از این بازار را تصاحب کرد.

دلایل گرایش به روسپی‌گری

1. فردی؛ برخی افراد به‌دلایلی مانند استقلال‌طلبی، اعتیاد، فرار از خانه، تحصیلات پایین، تنوع‌طلبی غیرهنجاری، داشتن روحیۀ لذت‌طلبی، ضعف اعتقادات دینی، نداشتن امکان ازدواج و مصرف‌گرایی به روسپی گری روی می‌آورند. همچنین بهتر دانستن روسپی‌گری نسبت به ازدواج موقت، ارضای نیاز جسمی و روحی، ناهنجاری اخلاقی، خستگی، توجه نداشتن به توانایی‌های خود، مسئولیت تأمین هزینۀ زندگی، اجبار به روسپی‌گری و داشتن سابقۀ بازداشت قبل از روسپی‌گری ارتباط معناداری با گرایش افراد به روسپی‌گری دارند.
2. خانوادگی؛ بی‌پرده‌بودن مسائل جنسی در خانواده و آموزش ندیدن دختران در دوران کودکی و نوجوانی می‌تواند باعث انحراف آنها در دوره بزرگ‌سالی ‌شود.
3. زیاد بودن فاصلۀ سنی همسران، نارضایتی از ازدواج، وضعیت اقتصادی نامناسب در زنان مطلقه و بیوه، خشونت همسر و والدین، اعتیاد و بی‌بندوباری جنسی والدین، نبود روابط عاطفی در خانواده، اعتماد زیاد به فرزندان و غفلت از آنان، سالخورده بودن والدین، ارائه ندادن آموزش درست به فرزندان، سوءاستفادۀ جنسی، ازدواج اجباری، تأمین نشدن اولین نیازهای خانواده، مشکلات بعد از ازدواج و آزار جنسی، جسمی و روانی شدید، تهدید و تشویق زنان به کسب درآمد غیرمشروع، بدبینی و خیانت همسر، بی‌معنا‌بودن زندگی، محیط نامساعد خانوادگی، انتقام از همسر، طلاق، تبعیض جنسیتی بین فرزندان، زیاده‌روی و کوتاهی در نظارت بر آنان، بدسرپرستی و بی‌سرپرستی در زنان مجرد و سوءمصرف مواد توسط والدین موجب روسپی‌گری می‌شود.
4. اجتماعی؛ ضعف پیوندهای اجتماعی، جامعه‌پذیری ناقص، فقر، بیکاری، فقر فرهنگی، حاشیه‌نشینی، آداب‌ورسوم خرافی، مهاجرت، جاذبه‌های شهری و توریستی، کسب درآمد، تمایل به زندگی عادی، اثرپذیری از همسالان کجرو، کم‌کاری نهادهای فرهنگی در ارائه و آموزش اقدامات اجتماعی و تربیتی مدون از طریق مدارس، دانشگاه و رسانه در بروز روسپی مؤثر است.

مبانی فکری روسپی‌گری

• داشتن حق کنترل و تملک بر بدن خویش؛ تفکر اومانیستی و لیبرالیستی، حق مالکیت بر بدن، نحوۀ استفاده از آن و انجام دادن هر نوع فعالیت مضر و غیرعقلانی که باعث آسیب جسم و روح افراد شود را به خود افراد واگذار کرده است. بر این مبنا اعمالی مانند لزبینیسم و روسپی‌گری مجاز است. این در حالی است که بر اساس آموزه‌های اخلاقی، انسان نسبت به جسم خود مسئول است و پیامد هر آسیب فردی، در جامعه نمود پیدا می‌کند.
• رضایت فرد مجوز انجام دادن عمل؛ مبتنی بر رویکرد لیبرالیستی رضایت افراد از هر کاری، شرط مجاز شدن آن است. این در حالی است که حقیقت اخلاقی، اصلی ثابت است و رضایت‌مندی موجب تغییر آن نمی‌شود.
• سودمندی؛ به اعتقاد برخی فمینیست‌ها، روسپی‌گری یکی از راه‌های توانمندسازی اقتصادی زنان است؛ ولی این عمل نه تنها لذت روحی و جسمی برای زنان به دنبال ندارد؛ بلکه موجب خشونت‌های جسمی و جنسی زیادی برای زنان می‌شود. یکی از راه‌های نظام سرمایه‌داری برای کسب سود اقتصادی از روسپی‌گری، طرح آن در قالب شعارهای دل‌فریب مانند آزادی برای نفع مردان و کسب سرمایه با قربانی کردن زنان است.
• حرص در صورت ممنوعیت؛ براساس اصول اخلاقی، ممنوع بودن عمل روسپی‌گری، هنگامی موجب حرص می‌شود که افراد با کرامت و خویشتن‌دار نباشند و محیط تحریک‌کننده باشد.

جریان‌های مهم غربی در گسترش روسپی‌گری

بعد از انقلاب جنسی دهۀ 60م در آمریکا، سه جریان مهم بر فضای اجتماعی- اقتصادی جهان مؤثر بودند:

• تقدس‌زدایی؛ بعد از رنسانس، حرکت‌هایی با هدف زدودن تقدس از سنت‌ها و فرهنگ‌هایی که باعث حفظ، رشد و انسجام جوامع بودند، انجام گرفت که موجب ورود آنها به بازار دادوستد توسط نظام سرمایه‌داری شد. هم‌جنس‌‌گرایی، خیانت جنسی، شکل‌گیری زندگی تک‌والدی، زوال خانواده، کاهش رغبت به فرزندآوری، افزایش طلاق و همباشی از جمله مواردی است که در غرب برای تقدس‌زدایی از نهاد خانواده انجام گرفت.
• قبح‌زدایی؛ بعد از انقلاب جنسی قبح‌زدایی از ناهنجارهای اجتماعی مانند روسپی‌گری در دستور کار نهادهای حقوقی قرار گرفت تا زمینۀ گسترش و بروز این ناهنجاری‌ها تسهیل شود.
• رسمی‌سازی؛ در این مرحله بعد از قبح‌زدایی تلاش می‌شود تا ناهنجاری‌هایی مانند روسپی‌گری در قالب قانون رسمیت پیدا کند.

ابعاد روسپی‌گری

• اجتماعی و سیاسی؛ مسائل مربوط به انزوا، تحقیر زنان، موضوعات مرتبط با پیامدهای روسپی‌گری، معرفی زنان به‌عنوان ابزار استفادۀ مردان و جنس دوم و موضوعات مرتبط با سود مادی فحشا مربوط به بعد سیاسی و اجتماعی روسپی‌گری است.
• فرهنگی؛ موضوعات مرتبط با هدف تقویت تحریکات جنسی از طریق گسترش محصولات هرزه‌نگاری دیداری و شنیداری جنسی مربوط به بعد فرهنگی روسپی‌گری است.
• اقتصادی؛ در بعد اقتصادی، قاچاق سازمان‌یافتۀ زنان و کودکان با هدف سود اقتصادی مطرح است. با وجود قوانین بین‌المللی مبارزه با فحشا، هر روزه شمار بیشتری از زنان مورد سوءاستفادۀ جنسی کارفرمایان قرار می‌گیرند. قاچاق زنان، بازار چندمیلیاردی پرمنفعتی برای دلالان و شبکه‌های فراملّی قاچاق ایجاد کرده است که زنان جویای کار، درصد زیادی از قربانیان آن را تشکیل می‌دهند.

کودکان روسپی‌گر

کودکان به‌دلایلی مانند حضور فرد روسپی در بین دوستان، برعهده‌داشتن بار تکفل خانواده، سابقۀ بازداشت، آزار جنسی، اجبار به روسپی‌گری، مصرف موادمخدر توسط والدین و فرار از خانه به روسپی‌گری دچار می‌شوند. روسپی‌گری کودکان بیشتر در مناطقی که نزاع، فقر، بی‌ثباتی اجتماعی و اقتصادی و کار کودک رایج است، اتفاق می‌افتد.

فمینیسم و روسپی‌گری

شاخه‌هایی از جنبش فمینیسم به‌ بهانۀ دفاع از حقوق زنان، آزادی و حق آنان در کنترل بدن خویش، در مواجهه با روسپی‌گری رویکردی موافق دارند.

ردپای لیبرالیسم در روسپی‌گری

یک میلیون برده جنسی، ارمغان حضور 60 ساله نظامیان آمریکا در کره جنوبی

نظام‌های سرمایه‌داری با مشغول کردن جوامع در لذت‌های کاذب جنسی و جسمی به‌دنبال انحراف افکار عمومی از مسائل مهم هستند و با طرح نظریه‌های روان‌شناسی و جامعه‌شناسی و ایجاد شبکه‌های بین‌المللی جنسی ضرورت وجود تشکیلات و صنعت جنسی را توجیه می‌کنند. صنایع مشروبات الکلی، رژیم غذایی، لوازم آرایشی، پورنوگرافی، عطر و ادکلن، باشگاه‌های ورزشی، فاحشه‌خانه‌ها و بارها و کاباره‌ها از روسپی‌گری قدرت می‌گیرند.

تأثیر فضای مجازی بر روسپی‌گری

فضای مجازی، امتیاز گسترش و شبکه‌ای‌شدن روسپی‌گری در تلگرام، اینستاگرام و وب‌سایت‌ها را ایجاد کرده است.

آمار روسپی‌گری در جهان

بر اساس پژوهشی که در سال 1399ش صورت پذیرفته است، در جهان حدود چهارده میلیون روسپی وجود دارد و چین با پنج‌میلیون، هند سه‌میلیون، کره جنوبی بیش از یک‌میلیون، آمریکا یک‌میلیون، فیلیپین هشت‌صد‌هزار و مکزیک پانصد‌هزار نفر بالاترین آمار را از نظر تعداد افراد روسپی به خود اختصاص داده‌اند. کشورهای نیوزلند با 3500، دانمارک 3200 و ایرلند با 1000 روسپی، کمترین آمار را از نظر تعداد روسپی دارند.

ممنوعیت روسپی‌گری در کشورهای مختلف

تظاهرات زنان روسپی فرانسه در اعتراض به جریمه مشتریان

دولت سوئد به‌دلیل اینکه فحشا مانع توسعۀ تساوی بین زن و مرد است، آن را ممنوع کرده است. بر اساس مصوبات مجلس فرانسه، روسپی‌گری در این کشور جرم است و مجرمان ملزم به پرداخت جریمۀ نقدی و حضور در کلاس آموزشی هستند. در سوئد، نروژ، بریتانیا و ایسلند نیز روسپی‌گری جرم محسوب می‌شود.

روسپی‌گری در ایران معاصر

گزارش کیهان از اغفال دختران در شهرنو

قبل از انقلاب اسلامی روسپی‌گری در انواع گوناگون در ایران وجود داشت و اکنون هم اقشار ضعیف و هم افراد مرفه به آن دچار هستند.

همزمان با روی کار آمدن دولت پهلوی و متلاشی شدن حرمسرای قاجاریان، زنان روسپی ساکن حرمسرا در شهرنو رها شدند و شمار زنان روسپی افزایش ناگهانی پیدا کرد. در دولت رضاشاه پهلوی، این محله، مرکز روسپی‌های تهران شد

در زمان پهلوی، شهرنو راهکار دولت برای حمایت از زنان آسیب‌دیده بود که به‌دلیل اسف‌بار بودن وضعیت محله، دولت وقت، هیچ‌گاه اجازۀ ساخت و نشر هیچ فیلمی از آن را نداد. این محله، مکان زندگی زنان روسپی، فروش دختربچه و پسربچه‌های روسپی، قتل همسران زنان روسپی، مفسدۀ سربازان، تجمع دزدها و قاچاقچیان بود که ده‌ها سینما، کافه و کاباره در اطراف آن تأسیس شده بود. سردسته‌های محله، با دادن وام‌های سنگین به زنان تازه‌وارد، بهرۀ زیادی از تن‌فروشی آنها را به جیب می‌زدند. با افزایش جرم و جنایت در این مکان، دو پاسگاه در اطراف آن دایر شد که به‌دلیل رشوه گرفتن رؤسای کلانتری و مأموران از اوباش و فواحش، فساد منطقه شدت یافت.

در دهم بهمن 1357ش مردم با تجمع و تظاهرات مقابل شهرنو، خواستار مقابله با این پدیده شدند که موجب تعطیلی و تخریب شهرنو توسط کمیتۀ انقلاب اسلامی شد و بوستان بزرگ رازی در زمین آن ساخته شد.

کاهش سن روسپی‌گری

بر اساس پژوهش‌های مجلس، سن روسپیگری در ایران به پانزده سال رسیده است و در سال‌های 1388 و 1389ش آمار کشف باندهای روسپی‌گری نسبت به سال‌های پیش، به میزان 35درصد بیشتر بوده است. بر اساس آمار در سال 1390ش، استان‌های خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، خوزستان و تهران بالاترین میزان و آذربایجان غربی، اردبیل، البرز، خراسان جنونی و سمنان کمترین آمار را در پذیرش روسپی داشتند.

پیامدهای روسپی‌گری

50 هزار كودك بدون پدر، ثمره گردشگران جنسی غربی در فلیپین تا سال 1392م

• بیماری‌های جسمی؛ روسپی‌گری با ابتلا به بیماری‌های خطرناک مقاربتی مانند ایدز، سوزاک، سیفلیس، زخم‌های دستگاه تناسلی، زگیل تناسلی، ویروس پاپیلوما، خارشک و تریکومونیازیس ارتباط دارد.
• بیماری‌های روحی و روانی؛ روسپی‌ها به‌دلیل حس تحقیر دائمی و شرایط کاری نامساعد به انواعی از بیماری‌های روحی و روانی مانند افزایش افکار منفی، اختلالات روانی و آشفتگی هیجانی، افسردگی، اختلال شخصیت، استرس پایدار و انزوا مبتلا می‌شوند که موجب سقوط شخصیتی آنها می‌شود.
• فردی؛ اکثر زنان روسپی از وضعیت خود ناراضی هستند؛ ولی به تنهایی قادر به تحول آن نیستند. آنها علاوه بر تنزل بالای معنوی و بزه، بیشتر به احساس گناه، بردگی، اجبار و رنج و اعتیاد به موادمخدر دچار می‌شوند.
• خانوادگی؛ شیوع روسپی‌گری منجر به گسترش طلاق و افزایش خشونت خانگی می‌شود. همچنین فرزندان بدون پدر از پیامدهای تجارت روسپی‌گری به شمار می‌آید.
• اجتماعی؛ تحقیر اجتماعی و تبعیض در جامعه ثمرۀ روسپی‌گری است. خشونت فیزیکی علیه زنان، شی‌ءانگاری، آزار زبانی و جنسی، خدشه‌دارشدن هویت زنان در جامعه، ترویج نگاه جنسی به زنان، ناامنی جامعه، انزوای اجتماعی زنان، گسترش کارتن‌خوابی زنان، دزدی و قتل از پیامدهای اجتماعی روسپی‌گری است.

روسپیگری از دیدگاه ادیان ابراهیمی

روسپی‌گری در ادیان توحیدی به‌دلیل خروج فرد از مبنا و مبدأ قرارداد اخلاقی و انضباط جنسی پدیده‌ای منفی است و در قرآن، انجیل و تورات به ممنوع بودن آن اشاره شده است. خداوند در قرآن کریم از فساد و فحشا نهی کرده است و به مقابله با هرگونه بی‌بندوباری جنسی تأکید دارد. بر اساس آموزه‌های قرآن، حفظ کرامت و حرمت بدن انسان واجب است و او باید با بهره‌گیری از عقل، در کارهای نیک بکوشد و از آلودگی‌هایی چون تن‌فروشی و هم‌جنس‌بازی دوری کند.

روسپی‌گری در سیاست کیفری ایران

بر اساس سیاست کیفری ایران افرادی که به زنا اشتغال داشته باشند، به حبس از شش ماه تا سه سال و جریمۀ سی تا صد‌میلیون ریال محکوم می‌شوند.

موانع خروج زنان از روسپی‌گری

عواملی مانند حمایت نشدن قانونی و اجتماعی، هویت‌یابی با مصرف کردن و میل نامتناهی به مصرف و دوگانگی اقتصادی از موانع خروج زنان روسپی از این پدیده است.

راهکار مقابله با روسپی‌گری

با توجه به اینکه روسپی‌گری موجب تهدید سلامت و امنیت همه‌جانبۀ جامعه می‌شود؛ انجام دادن تدابیر مناسب برای جلوگیری از انحراف و بازپروری زنان آسیب‌‌دیده ضرورت دارد.

• پیشگیری؛ راهکا‌رهایی مانند آموزش به خانواده، برگزاری دوره‌های آموزشی توسط مؤسسات مردمی، گنجاندن آموزش تربیت فرزندان در جلسات انجمن اولیا و مربیان، برنامه‌ریزی برای ارائۀ محتوا در رسانه، توانمندسازی و آموزش مهارت‌های شغلی برای کسب درآمد و استقلال مالی، درآمدزایی، تأمین شغل و تهیۀ مسکن برای خانواده‌های کم‌درآمد و پرجمعیت، مبارزه با اعتیاد و مشاغل کاذب، ایجاد مؤسساتی برای ساماندهی زنان بی‌پناه، شناسایی خانواده‌های بدسرپرست و خارج کردن دختران و کودکان از شرایط آن، واگذاری سرپرستی کودکان بدسرپرست به خانواده‌های مستعد و حمایت مالی زنان سرپرست خانواده در پیشگیری از روسپی‌گری مؤثر است.
• مقابله؛ مراقبت از روسپی‌گران بعد از خروج از مراکز بازپروری و تلاش برای پرورش دوبارۀ زنان روسپی از راه‌های مقابله با روسپی‌گری است.

منابع

• قرآن کریم
• باقری، معصومه و دیگران، «تجربۀ زیستۀ زنان در گرایش به روسپی‌گری و رفتارهای جنسی پرخطر»، فصلنامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 92، خرداد 1400ش.
• «روسپی کیست؟ روسپی‌ها چه کسانی هستند؟»، ویکی‌روان، تاریخ درج مطلب: 29 بهمن 1402ش.
• «روسپی‌گری؛ سیر تاریخی و تحول در عصر روشن‌گری - قسمت اول»، وب‌سایت روزنامۀ 8صبح، تاریخ درج مطلب: 4 شهریور 1396ش.
• «روسپی‌گری در فرانسه جرم شد»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 19 فروردین 1395ش.
• «روسپی‌گری یا کارگری جنسی؟»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 9 دی 1394ش.
• زرین‌پناه، سپیده، «شهرنو؛ روایتی دیگر از زنان تن‌فروش»، وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی، تاریخ درج مطلب: 17 دی ماه 1391ش.
• علیایی‌زند، شهین، «ازدواج نامناسب بستری زمینه‌ساز برای روسپیگری»، رفاه اجتماعی، شمارۀ پنج، 1381ش.
• «فرزندان بدون پدر، هدیه توریست‌های غربی به دختران فیلیپینی»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: 17 خرداد 1395ش.
• مدنی قهفرخی، سعید، جامعه‌شناسی روسپی‌گری و آسیب‌های اجتماعی، تهران، پارسه، 1395ش.
• مکنون، ثریا و عطایی آشتیانی، زهره، «فمینیسم و روسپی‌گری»، مطالعات راهبردی زنان، شمارۀ 28، 1384ش.
• موسوی‌فرد، سید محمدرضا و دیگران، «مروری جامعه‌شناختی و جرم‌شناختی نسبت به پدیدۀ روسپی‌گری در نظام بین‌الملل و ایران با تأکید بر آموزه‌های جرم‌شناسی اسلامی»، تمدن حقوقی، شمارۀ دوازده، پاییز 1401ش.
• میرابی، سعیده و فولادیان، مجید، «شناسایی علل و فرآیندهای مؤثر بر پدیدۀ روسپی‌گری (مورد مطالعه: شهر مشهد)»، جامعه‌شناسی مسائل اجتماعی ایران، شمارۀ یک، 1398ش.
• «واقعیت‌هایی تلخ از قلعۀ بدنامان دوران پهلوی/ راز جسدهای میان دیوار محلۀ تن‌فروشان چه بود»، فارس‌نیوز، تاریخ درج مطلب: 2 اسفند 1401ش.
• هاشمی‌فرد، فاطمه سادات و حسنی، علیرضا، «روسپی‌گری در سیاست کیفری ایران»، فصلنامۀ علمی- حقوقی قانون‌یار، شمارۀ چهارده، 1399ش.

ویکی ر

روسپیگری؛ روابط نامشروع جنسی برای کسب درآمد.

روسپیگری، از آسیب‌های اجتماعی مهم بوده که همواره جوامع انسانی را تهدید کرده است. روسپیگری، اجتماع را دچار تنزّل معنوی و اخلاقی کرده و باعث گسترش فساد در جامعه می‌شود. عوامل مختلفی در شکل‌گیری روسپیگری نقش دارد که مهم‌ترین آن‌ها در خانواده، شکل می‌گیرد.

مفهوم‌شناسی

روسپی در لغت به‌معنای زن فاحشه است. این کلمه، مخفف «روسپید» بوده و از روی طعنه برای زنان بدکاره استفاده شده است. روسپیگری در اصطلاح، تن‌فروشی و رابطۀ جنسیِ خارج از چارچوب ازدواج، در ازای دریافت پول است. امروزه در فرهنگ غربی برای قانونی یا موجه جلوه‌دادن تن‌فروشی به آن، «کار جنسی» می‌گویند.

روسپیگری در احکام اسلامی

آموزه‌های اسلام به‌صورت مؤکد از بی‌بندوباری جنسی نهی کرده است. ارضاى غريزۀ جنسى، خارج از چارچوب ازدواج، از گناهان بزرگ بوده و قرآن چنین افرادی را متجاوز و ظالم نامیده است. همچنین واسطه‌گری برای عمل منافی عفت، از گناهان بزرگ بوده و روایات، جایگاه چنین فردی را دوزخ دانسته‌اند.

انواع روسپی

امروزه روسپی‌ها به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند، از جمله:

1. روسپیان بی‌خانمان؛

افراد بی‌سرپناهی هستند که برای به دست‌آوردن مکان و غذا، به رفتار روسپیگری تن می‌دهند.

2. روسپیان پاتوق‌ها؛

افراد معتاد به مواد مخدر و بدون حامی که برای به دست‌آوردن مواد مخدر تن‌فروشی می‌کنند.

3. روسپیان خیابانی؛

افرادی که در خیابان‌ها دنبال جذب مشتری هستند.

4. روسپیان شبکه‌ای؛

از طریق لیدر و کانال‌های مختلف وارد بازار روسپیگری می‌شوند.

5. روسپیان اینترنتی؛

از طریق اینترنت و فضای مجازی به ازای دریافت پول، بدن برهنۀ خود را برای متقاضی به نمایش درمی‌آورند.

وضعیت روسپیگری در ایران

روسپیگری در برخی کشورهای غربی به یک صنعت و تجارت تبدیل شده است، اما در ایران، چنین نیست. همچنین به علت موانع فرهنگی و قانونی، رشد روسپیگری در ایران کمتر از دیگر کشورها است. روسپیگری و کسب درآمد از طریق آن، در فقه و حقوق اسلامی ایران جرم است. علاوه‌بر روسپیگری، واسطه‌گری و خانه‌‎های فسادی که برای آن تشکیل شده نیز جرم‌انگاری شده است. در تحقیقات مختلف تا سال 1389ش، سن شروع روسپیگری بین 16 تا 24 سال در نوسان بوده است. با این حال بعضی گزارش‌ها در سال 1395ش نشان از کاهش سن روسپی‌گری در ایران و رسیدن به حدود ۱۲ تا ۱۸ سالگی است. بازار روسپیگری مانند فروش مواد مخدر، از تمرکز نسبی جغرافیایی برخوردار است و بیشتر در خیابان‌های خاصی از شهر اتفاق می‌افتد.

عوامل گسترش روسپیگری

1- کسب درآمد بالا

به نظر محققان، انگیزۀ کسب درآمد تأثیر بسیاری بر رفتار روسپیگری دارد. در پژوهش میدانی که در سال۱۳۸۹ش انجام گرفت مشخص شد که انگیزۀ کسب لذت جنسی در نود درصد از پاسخگویان کمتر از حد متوسط بوده و انگیزۀ اصلی آنها کسب درآمد است. در بعضی پژوهش‌ها نشان داده شده که بیشتر روسپی‌ها از طبقۀ متوسط جامعه هستند ولی به‌دلیل مقایسۀ خود با طبقات بالاتر، وضع اقتصادی خود را نامطلوب می‌دانند.

2- نابسامانی خانواده

نابسامانی خانواده در نتیجۀ روابط عاطفی ضعیف و متعارض بین اعضای خانواده به وجود می‌آید. یک تحقیق نشان داده است که ۶۴ درصد روسپیان دچار کمبود مهر و محبت از طرف خانوادۀ خود بوده‌اند. همچنین فرزندانی که پدر یا مادر آنها معتاد است از آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه هستند.

3- کاهش روابط زناشویی

از جمله عوامل مهم روسپیگری، ارتباط زناشویی ضعیف بین همسران است که موقعیت همسر به‌عنوان سوژۀ جنسی فرد را کاهش داده و زمینۀ انحراف را زیاد می‌کند.

4- سابقه سوء‌استفاده جنسی در کودکی

در تحقیقی که در چند کشور غربی و آفریقایی صورت گرفته مشخص شده که حدود ۵۵ تا ۹۰ درصد روسپیان در کودکی مورد سوء‌استفادۀ جنسی قرار گرفته‌اند و هفتاد درصد از آنها، این سابقه را، مؤثر در رفتار روسپیگری فعلی خود دانسته‌اند. همچنین بی‌توجهی خانواده نسبت به نظارت تربیتی بر فرزندان به‌دلیل مشغولیت‌های کاری و یا اعتماد بیش از حد و یا ضعف فرهنگی خانواده از دیگر عوامل تاثیرگذار است.

5- واسطه‌ها و دوستان منحرف

در پژوهشی ۸۳,۳ درصد از افراد روسپی، دارای دوست روسپی بوده‌اند. بعضی گزارش‌ها گویای انحراف جنسی افراد پس از مراوده با افراد منحرف، بوده است.

6- بی‌معناشدن زندگی

بی‌معنا شدن زندگی شامل عدم احساس ارزشمندی و عزتمندی، بی‌‎هدفی و نداشتن امید است. بیش از نیمی از افراد در یک مورد پژوهشی به این موارد برای بیان علت انحراف خود اشاره کردند.

7- تهاجم فرهنگی

یکی از ابزارهای حکومت‌های استعمارگر، سرگرم‌کردن مردم به لذت‌های کاذب جنسی است. تهاجم فرهنگی از ارزش‌هایی مانند خانواده و حجاب، تقدس‌زدایی می‌کند. بعضی از موارد تهاجم فرهنگی عبارت است از: الف-قبح‌زدایی از رابطه با جنس مخالف؛ ب-جایگزینی زیبایی اندام و پوشش جنسی به عنوان ملاک ارزش‌گذاری یک زن؛ ج-ترویج نگاه شغلی و اقتصادی به روسپیگری؛ د-قبح‌زدایی از ازاله بکارت در دوران مجردی؛ ه-غیرت‌زدایی و عادی‌سازی روابط فرازناشویی؛ و- ترویج فرهنگ تنوع‌طلبی.

8. عوامل دیگر

نارضایتی جنسی مرد از همسر به دلایلی مانند سرد شدن همسر، تنوع‌طلبی مردان، ظاهرشدن زنان با پوششی فریبنده در محیط بیرون و فراهم بودن روابط جنسی آزاد در محیط بیرون و یا از طریق فضای مجازی، از عواملی هستند که با تحریک مردان به گسترش روسپیگری می‌انجامد.

پیامدهای روسپیگری

1- اجتماعی

روسپیگری موجب می‌شود نیازهای جنسی و عاطفی همسران در محیط بیرون از خانواده ارضاء، روابط همسران سرد و بنیان ‎خانواده سست شود. روسپیگری همچنین جامعه را به یک جامعۀ بیمار تبدیل می‌کند و به هویت انسانی و اجتماعی و کرامت اخلاقی زن آسیب می‌زند و سبب می‌شود نگاه به زن، یک نگاه جنسی و تحقیرآمیز شود. همچنین افزایش طلاق، افزایش سقط جنین‌های غیرقانونی و کاهش آمار ازدواج از دیگر پیامدهای اجتماعی روسپیگری است. علاوه‌بر آنکه تولد کودکان خیابانی و افزایش کودکان مجهول‌الوالد و بدون شناسنامه باعث می‌شود این کودکان دچار اختلالات روحی و روانی شده و برای جامعه مسئله‌ساز شوند.

2- فردی

از جمله پیامدهای فردی روسپیگری، احتمال انتقال بیماری‌های مقاربتی و مشکلات بهداشتی، تهدید روحی و همچنین نداشتن امنیت جانی است. در بسیاری موارد، افراد از زنان روسپی عکس و فیلم گرفته و به این وسیله آنها را تهدید کرده و مجبور به رابطه جنسی مجانی در موارد متعدد کرده‌اند و حتی در مواردی به این وسیله از آنها أخاذی کرده‌اند. همچنین در موارد بسیاری روسپیگر را مجبور به مصرف مواد و مشروبات می‌کنند و در حالت جنون با وی ارتباط برقرار کرده‌اند که‌ آسیب جدّی فیزیکی به فرد وارد شده است. همچنین روسپیگری، فرد را به یک شخص تحقیر شده و فاقد کرامت تبدیل می‌کند و باعث می‌شود به آسانی به انواع جرایم دیگر مانند اعتیاد، مبتلا شود. خانه‌های فساد نیز به‌همین دلیل و برای وابسته‌کردن افراد تازه‌وارد به خود، آنها را معتاد می‌کنند. در روایات نیز به مواردی مانند افزایش مرگ ناگهانی و کوتاهی عمر، فقر، تنگی روزی و بی‌برکت شدن آن، از بین رفتن شادابی وطراوت چهره، خشکسالی، غضب پروردگار، حساب‌رسی سخت در روز قیامت و عذاب جهنم به‌عنوان عواقب زنا اشاره شده است.

راهکارها و درمان

1- شناسایی و آموزش در مراحل اولیه

بسیاری از دختران فراری به دام روسپیگری می‌افتند؛ بنابراین لازم است که این دختران در همان مرحلۀ اول شناسایی شوند و در زمینه‌های مورد نیاز مانند مهارت‌های ارتباطی با خانواده، ازدواج و مهارت شغلی، آموزش ببینند. بعضی از این افراد به مصرف مواد مخدر یا الکل اعتیاد پیدا کرده‌اند و یا نیاز به درمان‌های روان‌شناختی دارند که باید درمان شوند. همچنین ضروری است که شرایط انتخاب راه‌های جایگزین برای آنها فراهم شود.

2- ازدواج

ترویج و فرهنگ‌سازی ازدواج آسان و ساده، از عوامل مؤثر در پیشگیری از روسپیگری است. همچنین ازدواج مناسب عامل بازدارندۀ مهمی در برابر تکرار تن‌فروشی است. علاوه‌بر آن، همسران باید به روابط زناشویی خود متعهد بوده و اعتماد همدیگر را محکم نگهدارند. در روایتی از امام کاظم از مردان خواسته شده که خود را برای زنان بیارایند که این کار بر عفت زن می‌افزاید.

3- قطع ارتباط با واسطه‌ها

از آنجا که واسطه‌ها در بعضی موارد مانند دختران فراری، نقش کلیدی در ارتباط آنها با مشتریان روسپیگری دارند قطع این ارتباط کمک زیادی به جلوگیری از روسپیگری می‌کند.

4- شناسایی باندهای فساد و فحشا

گرچه روسپیگری در ایران بیشتر یک رفتار فردی است اما درصد قابل توجهی نیز به‌صورت گروهی فعالیت می‌کنند که شناسایی آن باندها از گسترش فعالیت آنها جلوگیری می‌کند.

5- خانواده

مهمترین عامل در تربیت و فرهنگ‌پذیری فرزندان بر عهدۀ خانواده است. نخستین دوران شکل‌گیری شخصیت کودک و یادگیری ارزش‌ها، در خانواده اتفاق می‌افتد. از این رو خانواده باید در امور اجتماعی، محور قرار گیرد. عزت نفس، احساس ارزشمندی وخودباوری کودک باید در این دوره و توسط خانواده در او شکل گیرد. خانواده باید محلی سرشار از محبت برای فرزندان باشد تا در برابر اظهار محبت‌های دروغین در بیرون از نهاد خانواده دچار لغزش نشوند. در آموزه‌های دینی، والدین نسبت به تربیت صحیح و سالم فرزندان، مسئول بوده و در صورت کوتاهی در آن، مواخذه خواهند شد.

6- تقویت فرهنگ دینی

تقویت فرهنگ دینی از مهم‌ترین راه‌ها برای جلوگیری از فساد و آلودگی است و باید از میان راهکارها در اولویت باشد. آموزه‌های دین، نظارت و بازدارندگی را در افراد درونی کرده و مانع از انحراف آنها می‌شود. قرآن کریم خطاب به انسان‌ها بیان کرده است که آنچه را در دل دارند بر طبق آن محاسبه می‌شوند و خداوند همۀ اعمال انسان را می‌بیند.

7- سالم‌سازی فضای جامعه

مدیریت و سالم‌سازی فضاهای اجتماعی و تفریحی و شهوت‌زدایی از فضای بصری جامعه، از کارهای لازم برای پیشگیری از روسپیگری است. قرآن کریم نیز به مومنان دستور داده که در برابر نامحرم چشم بپوشند. علاوه‌بر آن لازم است فضاهای مناسب و مختص بانوان، ایجاد شود. همچنین استفادۀ صحیح و سالم از فضای مجازی به جامعه آموزش داده شود.

منابع

• قرآن کریم.
• باقری، معصومه و دیگران، «تجربۀ زیستۀ زنان در گرایش به روسپیگری و رفتارهای جنسی پرخطر»، فصلنامۀ علوم اجتماعی، دورۀ 28، شمارۀ 92 ، ۱۴۰۰ش.
• بحری خمامی، مهدیه، «آمار تکان دهنده از زنان و دختران روسپی»، 1395ش، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 16 مرداد 1395ش.
• «بررسی نقش خانواده در کاهش انحرافات اجتماعی»، خبرگزاری فارس‌نیوز، تاریخ درج مطلب: 5 بهمن 1392ش.
• حسینی، سیدرضا و دیگران، «بررسی معضل روسپیگری در گفتگو با صاحبنظران»، مطالعات راهبردی زنان،شمارۀ 16، 1381ش.
• «خانواده و مشاوره»، و‌ب‌سایت صاحب‌خبران، تاریخ درج مطلب: 6 مهر 1394ش.
• دستغیب، عبدالحسین، گناهان کبیره، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1388ش.
• دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 1 مهر 1402ش.
• ربانی خوراسگانی، علی و قانع عزآبادی، فرزانه، بررسی تجارب زیستۀ زنان روسپی (مورد مطالعه: شهرهای یزد و اصفهان)، پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، دورۀ ۴، شمارۀ۲، ۱۳۹۴ش.
• زمردیان، نسترن و اکبری، حسین، «شروط مؤثر بر شکل‌گیری، تداوم و خروج از روسپیگری؛ یک مطالعه کیفی»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، دورۀ۱۱، شمارۀ۴، ۱۴۰۱ش.
• سرخه، محمود و برزگر، اکبر، «بررسی فقهی و حقوقی روسپیگری در ایران و راه های مقابله با آن»، مطالعات علوم اسلامی انسانی، سال سوم، شمارۀ 10، 1396ش.
• سنایی، کامیار، «روسپیگری چیست»، وب‌سایت دکتر کامیار سنایی، تاریخ درج مطلب: 17 تیر1401ش.
• عباس‌پور، ابراهیم، «فراتحلیل کیفی مقالات علمی ناظر بر آسیب‌های جنسی در ایران»، معرفت فرهنگی اجتماعی، شمارۀ 50، 1401ش.
• «فحشای اینترنتی در ایران»، وب‌سایت صراط، تاریخ درج مطلب: ۲۶ آبان 1394ش.
• فولادیان، مجید و کابلی، عاطفه، «سنخ‌شناسی الگوهای روسپیگری در مشهد»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، دورۀ 11، شمارۀ 4، 1401ش.
• محمدی سیف، معصومه، «خانواده به کجا می رود؟»، مجلۀ پیام زن، شمارۀ 262، 1392ش.
• مدنی قهفرخی، سعید و دیگران، «بازار تن‌فروشی خیابانی زنان در کلان‌شهر تهران» مطالعات اجتماعی ایران، دورۀ 6، شمارۀ 1، ۱۳۹۱ش.
• مظاهری، حسین، حريم‏هاى اخلاق در آیينۀ احكام، اصفهان، حديث راه عشق، 1387ش.
• ملیسا فارلی و دیگران، روسپیگری، خشونت و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، ترجمه مهدیس کامکار، رفاه اجتماعی، دورۀ2، شمارۀ5، 1381ش.
• موزرم پور، محمد، داغ ننگ روسپیگری، تهران، ندای کارآفرین، 1397ش.
• نوبهار، رحیم، «قاچاق زنان برای روسپیگری از منظر آموزه‌های اسلامی با نگاه به مقررات بین‌المللی و حقوق ایران»، مدرس علوم انسانی، دورۀ 10، شمارۀ 3، 1385ش.
• وروایی، اکبر و دیگران، «بررسی تأثیر عوامل اقتصادی بر گرایش به نابهنجاری اجتماعی و راهکارهای انتظامی اجتماعی پیشگیری از آن»، انتظام اجتماعی، دورۀ2، شمارۀ1، 1389ش.
• وروایی، اکبر و دیگران، «عوامل خانوادگی مؤثر بر گرایش به نابهنجاری اجتماعی و راه کارهای پیشگیری از آن»، مطالعات مدیریت انتظامی، سال پنجم، شمارۀ 4، 1389ش.
• هاشمی فرد، فاطمه‌سادات و حسنی، علی‌رضا، «روسپیگری در سیاست کیفری ایران»، فصلنامه بین‌المللی قانون‌یار، دورۀ 4، شمارۀ 14، 1399ش.

ویکی ز

روسپی‌گری؛ اشتغال به خودفروشی برای کسب درآمد.

روسپی‌گری، انحراف اجتماعی است که به‌رغم شیوع و سابقه دیرینه‌ای که دارد، همیشه داغ بدنامی را برای افراد تن‌فروش، به‌همراه داشته است. در دوران معاصر برخی جریان‌های فکری، به‌ویژه فمینیسم، موجب گسترش روسپی‌گری در جهان شده است. در این وضعیت، زنان به ابزاری برای ارضای تمایلات جنسی مردان، تبدیل می‌شوند، اما در ظاهر، تن‌فروشی به‌عنوان یک شغل تعریف می‌شود و صنعت سکس را رونق می‌بخشد. روسپی‌گری به‌عنوان یک آسیب اجتماعی، پیامدهای ویرانگری برای فرد، خانواده و جامعه دارد و به‌همین دلیل، در تمام جوامع، تمهیداتی برای مهار یا کنترل آن، طراحی می‌شود.

مفهوم‌شناسی روسپی‌گری

روسپی‌گری با اصطلاحاتی چون فحشای جنسی، زنا، انحراف جنسی، همباشی، ازدواج سفید، خیانت زناشویی، تن‌فروشی، صنعت سکس، قاچاق زنان و برده‌داری جنسی در فارسی و مفاهیمی چون قحبه، عاهرة، مجون، فاجرة و فاحشه در زبان عربی نسبت معنایی دارد.

ارضای نیاز جنسی انسان از طریق آمیزش جنسی با همسر دائم یا موقت، مشروع و در غیر این صورت انحراف جنسی تلقی می‌شود. انحراف جنسی در معنای عام هرگونه رفتار جنسی خلاف هنجارهای اجتماعی است و از دیدگاه انجمن روان‌پزشکی آمریکا اختلالی است که شامل بدن‌نمایی (عورت‌نمایی)، یادگارپرستی، مالش‌دوستی، بچه‌بازی، آزارخواهی جنسی، آزارگری جنسی، مبدل‌پوشی و تماشاگری جنسی است. انحراف جنسی خود یکی از ابعاد فحشا.

زنا نیز به‌عنوان رابطه جنسی با فردی غیر از همسر، چون قبح زیادی دارد، به‌عنوان آشکارترین مصداق فحشا نام برده شده و از این‌رو به زناکار فاحشه می‌گویند. حال اگر شخصی در برابر دریافت پول یا کالا بدن خود را جهت بهره‌وری جنسی در اختیار دیگران قرار دهد تن‌فروش نامیده می‌شود. اما اگر دو نفر تصمیم بگیرند برای مدتی نامعلوم با هم زندگی کنند عنوان همباشی(Cohabitation) بر آنان اطلاق می‌شود. همباشی در اصطلاح به نوعی زندگی مشترک بین دو نفر با هر جنسیتی و با امکان ارتباط جنسی و بدون ازدواج گفته می‌شود. تفاوت همباشی و ازدواج منحصر در عقد شرعی و ثبت قانونی نبوده و نوعی از همکاری و توافق پنهان برای تأمین منافع مشترک در آن وجود دارد. ازدواج سفید اصطلاحی است که در ایران رایج شده و معمولاً به زندگی مشترک دو فرد ناهمجنس با رابطه جنسی اما بدون عقد نکاح و ثبت رسمی ازدواج اشاره دارد.

روسپی، مخفّف روسپید است که به‌صورت طعنه و تمسخر به زن بدکاره و روسیاه، اطلاق می‌شود. تن‌فروشی نسبت به روسپیگری مفهومی عام است که شامل رابطه جنسی فردی و مقطعی نیز می‌شود؛ اما روسپی‌گری عمل سازمان یافته بوده و به‌مثابه شغل مطرح است. روسپی‌گری در اصطلاح جامعه‌شناسی؛ به معامله پایاپای بی‌بندوبارانه جنسی توسط زن یا مرد برای کسب درآمد معنا شده است. در جرم‌شناسی؛ روسپی به زنانی اطلاق می‌شود که از راه خود فروشی امرار معاش کرده و جز این پیشه‌ای ندارند. از منظر فقه اسلامی؛ روسپی‌گری در شرائط خاصی از مصادیق «افساد فی‌الارض» دانسته می‌شود.

در برخی منابع از روسپی‌گری به سکس تجاری تعبیر شده و یکی از شاخه‌های صنعت سکس به‌شمار می‌آید. روسپیان طبقه جنسیتی از طبقات اجتماعی بوده و با نظام‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه مرتبط است. آنچه معمولاً از مفهوم روسپی در اذهان تداعی می‌کند زنان فاحشه‌اند؛ اما در کنار آنها مردان و کودکان نیز به منظور کسب درآمد به آن اشتغال دارند. بر مبنای برخی منابع؛ مفهوم روسپی در اواخر سده هجدهم رایج شد؛ اما برخی دیگر معتقدند که قرن‌ها قبل از میلاد نیز به آن، روسپی اطلاق می‌شده است.

تاریخچه روسپی‌گری

مطالعه سیر تاریخی فحشاء نشانگر این است که روسپی‌گری از کهن‌ترین انحرافات بشری است که از دیرباز به‌عنوان یک واقعیت اجتماعی وجود داشته است و رد پای آن را می‌توان در طول تاریخ مشاهده کرد. این قدمت تابدانجاست که در بسیاری از سرزمین‌های کهن برای این پدیده نهادها و خدایانی آفریده‌اند. به عقیده ویل دورانت؛ روسپی‌گری به‌عنوان حرفه و کسب منفعت اقتصادی به زمان پیدایش مدنیت و مالکیت خصوصی و از بین رفتن آزادی عمل جنسی پیش از زناشویی برمی‌گردد.

برخی؛ روسپی‌گری را ناشی از برده‌سازی زن دانسته و معتقدند؛ فتوحات نظامی در هزاره سوم قبل از میلاد به برده‌داری و استفاده ناهنجار از زنان اسیر منجر شد. بعدها برده‌داری سازمان‌یافته شد و صاحبان برده، زنان برده را به‌عنوان فاحشه اجاره می‌دادند. همزمان برای آن توجیهات اعتقادی نیز ساخته شد. در یونان غیر از بردگان، زنانی متعلق به طبقه پایین نیز به روسپی‌گری می‌پرداختند. به‌رغم رایج بودن آن؛ اما روسپیان همیشه داغ بدنامی بر پیشانه خود داشته و از هیچ‌گونه حقوق اجتماعی برخوردار نبودند. مسیحیت هرچند روسپی‌ها را تحقیر می‌کرد؛ اما به‌مثابه بدی لازم، می‌پذیرفت. در غرب؛ روم برای اولین بار برای روسپی‌ها و روسپی‌خانه‌ها رسماً جواز صادر کرد.

بر مبنای داده‌تاریخی؛ روسپی‌گری در ایران رواج کمتری داشته است؛ زیرا دین زرتشت قوانین سختی علیه گناهان جنسی وضع کرده بود. هرچند اسلام نیز با روسپی‌گری به‌شدت مبارزه کرده و آن را از گناهان کبیره و ممنوع می‌دانست؛ منتها فساد جنسی از دوره عباسیان در جهان اسلام افزایش یافته و در دوره غزنویان و خوارزمشاهیان روسپی‌گری فزونی یافت.

فمینیسم و روسپی‌گری

فمینیسم هرچند نقش جدی در تجاری ساختن بدن زنان داشته است؛ و برخی چون سیمون دوبوار معتقد است: فحشا راهی برای رهایی از وابستگی زنان به مردان است، به‌گونه‌ای که زن نه‌تنها قربانی نمی‌شود، بلکه موجب سلطه وی نیز خواهد شد. کارول پیتمن؛ مالکیت مرد بر زن روسپی را توهم دانسته و معتقد بر مالکیت زن بر مرد است و فاحشه را نه یک قربانی مظلوم بلکه خمیر مایهٔ زن آزاد شده می‌داند.

اما دیدگاه اغلب فمینیست‌ها، دربارهٔ روسپی‌گری متفاوت بوده و بسیاری از آنها موضع جدی علیه روسپی‌گری دارند. در اردوگاه فمینیست‌ها چندین دیدگاه در این ارتباط وجود دارد: فمینیست‌های ضدسکس؛ سکس را سلطه مردانه و ماهیت روسپی‌گری را شامل قدرت مرد و انقیاد زن می‌دانند. فمینیست‌های طرفدار سکس؛ روسپی‌گری را موجب محرومیت زن از لذت سکس و تبدیل شدن زن به ابزار تمایلات جنسی می‌شمارند. از منظر فمینیست‌های رومانتیسیت؛ روسپی‌گری تباه‌کننده سکس مثبت است؛ زیرا سکس تداعی کننده عشق و عاطفه است و روسپی‌گری خشونت علیه زنان را برانگیخته و جامعه را آلوده می‌سازد. فمینیست‌های آزادی‌خواه؛ روسپی‌گری را نشان‌دهنده سلطه زنان دانسته و معتقدند اینکه مردان به‌وسیله پول توجه زنان را خریداری می‌کنند، نوعی اعتراف به ضعف آن‌هاست.

الگوهای روسپی‌گری

براساس پژوهش‌های انجام شده در جهان، روسپی‌ها براساس انواع شناخته شده، در طبقه‌بندی‌های مختلفی قرار می‌گیرند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت اند از:

1. براساس شیوه‌کار: فردی، سازمان یافته، در منزل شخصی، تلفنی و روسپی‌گری در پوشش کارهای دیگر.
2. به لحاظ محل یافتن مشتری: تلفنی، خیابانی، دوستان، فامیلی، اینترنتی و خانه تیمی.
3. براساس اراده و اختیار: توافقی و اجباری که از این دسته به برده‌های جنسی نیز تعبیر می‌شود.
4. بالفور و آلن، روسپیان را براساس میزان طرد اجتماعی به ترتیب به شش دسته تقسیم کرده‌اند که عبارتاند از: قربانیان قاچاق جنسی، خیابانی، خارج از خیابان، مهاجر، روسپیان مرد و تراجنسیتی‌ها.
5. بلمار و دیگران در مطالعه‌ای به هفت مکان روسپی‌گری در شیلی اشاره می‌کنند که عبارتند از: کلوپ‌های شبانه، کافه‌ها و کاباره‌ها، روسپی‌خانه‌ها، هتل‌ها، خیابان و بزرگراه‌ها، سالن‌های‌ماساژ و اقامتگاه‌های خصوصی. برخی محققین به روسپی‌های سیار نیز اشاره می‌کنند که با مشتریان خود به مسافرت می‌روند.
6. فولادیان و کابلی؛ الگوهای روسپی‌گری در ایران را در ۹ طبقه الگوسازی می‌کنند که عبارتند از: روسپیان بی‌خانمان، پاتوق‌ها، خیابانی، کانال‌های صیغه‌یابی، روسپیان وابسته به قوادها، روسپی‌های مستقل، شبکه‌ای، تکپرها (باچند مرد مشخص ارتباط دارند و در مواقعی که نیاز به پول دارند به آنها مراجعه می‌کنند)، شوگرها (دختران و زنان جوان که با افراد مسن وارد معامله شده و در مواردی منجر به رابطه جنسی نمی‌شود).

نظام‌های حقوقی و روسپی‌گری

در نظام‌های حقوقی سه رویکر نسبت به روسپی‌گری اتخاذ شده است:

• در رویکر ممنوعیت کامل؛ روسپی‌گری جرم و تمامی مرتبطین با آن مجرم دانسته می‌شوند، جمهوری اسلامی ایران، از جمله کشورهای دارای چنین نظام حقوقی است.
• در رویکرد آزادی کامل؛ روسپی‌گری مانند سایر مشاغل به رسمیت شناخته می‌شود، آلمان، استرالیا و نیوزیلند از جمله کشورهای پیرو این نظام حقوقی بوده و بر این امر تأکید دارند که روسپی‌گری نوعی سبک زندگی و شغل است و زنان حق دارند؛ زندگی و حرفۀ خود را انتخاب کنند؛
• نظام بینابینی عمدتاً از کنوانسیون ۱۹۴۹م. سازمان ملل متحد راجع به مبارزه با قاچاق انسان و بهره‌کشی از روسپی‌گری الهام گرفته است. در این نظام، روسپی‌گری جرم نیست؛ اما تبلیغ؛ عرضه کردن خود و قوادی جرم محسوب می‌شود، فرانسه از کشورهایی است که از این نظام پیروی می‌کند و سیاست خود را بر اقدامات پیشگیرانه در مقابل قوادی و عرضه کردن خود به منظور توقف روسپی‌گری استوار کرده است. در سوئد نیز روسپی‌گری قانونی است ولی پااندازی، تأسیس فاحشه‌خانه و برپایی نمایش زنده سکس غیرقانونی است و مشتری نیز علاوه بر عاملان، مجازات می‌شوند. سوئد تنها کشوری است که خرید سکس در آن جرم بوده ولی فروش آن جرم تلقی نمی‌شود.

روسپی‌گری در جهان

آمارهای رسمی و غیررسمی از افزایش قابل توجه روسپی‌گری در آمریکا و اروپا حکایت دارند. در آمریکا افراد عمدتاً از سن ۱۲ تا ۱۴ سالگی به روسپی‌گری کشیده می‌شوند! این گزارش‌ها همچنین تأکید دارند که در آمریکا تا ۲ میلیون انسان در حوزه روسپی‌گری فعالیت دارند. در آلمان، تنها در سال ۲۰۲۲م. تعداد روسپی‌ها تا ۱۹٫۱٪ افزایش یافته است، برخی تخمین‌ها حاکی از این است که تا ۴۰۰ هزار نفر در این کشور به تن‌فروشی مشغولند. در اسپانیا نیز طبق آنچه یورونیوز اعلام کرده، بیش از ۳۵۰ هزار زن به روسپی‌گری مشغولند. بر اساس داده‌های رسمی، در بریتانیا و هلند، به ترتیب ۷۲ هزار و ۲۵ هزار نفر روسپی هستند.

اگرچه گفته می‌شود که خانه‌های فساد در رژیم صهیونیستی غیرقانونی است؛ اما حدود ۲۸۰ خانه فساد در تل‌آویو مشغول به فعالیتند که همین امر اسراییل را به یکی از ۱۰ مکان دارنده بیشترین تعداد خانهٔ فساد تبدیل کرده است. به گزارش دیلی‌بیست، تل‌آویو شهری پر از کلوپ‌های شبانه مخصوص همجنس‌گرایان، قمارخانه‌های فراوان، ساحل‌ها و هتل‌های مخصوص همجنس‌گرایان است. از آنجایی که روسپی‌گری در بسیاری از کشورهای درحال‌توسعه غیرقانونی است، این فحشا در فاحشه‌خانه‌های مخفیانه انجام می‌شود.

روسپی‌گری در ایران

بر مبنای گزارش محققین؛ هسته مرکزی روسپی‌گری در ایران قلعه «شهر نو» بوده است. این قلعه محله‌ای قدیمی و بدنام در تهران بود که سنگ بنای آن در زمان محمدعلی شاه قاجار نهاده شد، در دورهٔ پهلوی از طریق نوسازی و سازماندهی این محله، روسپی‌گری به طرز فزاینده تا آنجا افزایش یافت که با تأسیس هتل عشق به زنان روسپی یا مردان عیاش اجازه داده می‌شد که به‌طور آزادانه هر کاری می‌خواهند انجام دهند. با انقلاب اسلامی ایران، این مراکز تعطیل و روسپی‌گری ممنوع اعلام شد.

در ایران پس انقلاب اسلامی، روسپی‌گری به لحاظ فقهی، عرفی و قانونی با محدودیت‌های فراوانی روبرو است. هرچند آمار رسمی و تأیید شده از میزان فراوانی آن وجود ندارد؛ اما آمارهای غیررسمی، نشان‌دهنده شیوع آن در کشور است. براساس آخرین آمارهای ارائه شده توسط کارشناسان؛ سن روسپی‌گری در ایران از سن ۲۰ تا ۳۰ سالگی به ۱۲ تا ۱۸ کاهش یافته است.

در سال۱۳۸۱ش. از تعداد ۵۷۸۹ نفر زندانی زن ۱۲۵۸ یعنی حدود ۲۰٪ آن‌ها روسپی‌گری می‌کردند. ۱۴٪ روسپیان قبل از ۱۴ سالگی مجبور به انجام فعالیت جنسی شده‌اند. در ایام تابستان به‌دلیل افزایش امکان تردد و عبور و مرور آمار فحشا افزایش می‌یابد و زنان شهرستانی برای این کار به شهرهای بزرگ می‌روند.

عوامل روسپی‌گری

برخی محققین؛ روسپی‌گری را متأثر از سه سطح شرایطی؛ زمینه‌ای، مداخله‌ای و علّی می‌دانند؛ شرایط زمینه‌ای شامل نقصان در قوانین مرتبط با خانواده و زنان و بی‌ثباتی در شرایط اقتصادی - اجتماعی جامعه، می‌شود؛ شرایط مداخله‌ای ناظر به الزامات فرهنگی، ازدواج نامناسب، اعتیاد و تسریع در گرایش به روسپی‌گری، خشونت خانگی، ضعف مهارت‌های اجتماعی، خانواده متزلزل و سوابق تحصیلی بوده و شرایط علّی حاکی از بی‌پناهی اجتماعی، فقر و رونق بازار بهره‌کشی جنسی است.

بر مبنای مجموع پژوهش‌های انجام شده؛ روسپی‌گری منبع مهمی اقتصادی و ابزار سلطه برای حاکمان سیاسی و متولیان باورهای غیر الهی شمرده شده و می‌توان این دو را از عوامل محوری ایجاد و گسترش روسپی‌گری در تاریخ و جهان معاصر دانست و داده‌های تاریخی نشان می‌دهد که در طول تاریخ؛ رقابت جدی میان کاهنان و سلاطین برای تصاحب زنان روسپی به‌منظور کسب درآمد و تمتع از آنها وجود داشته است. کاهنان برای بهره‌گیری هر چه بیشتر از جسم زن، بساط فحشای مقدس راه انداخته بودند و سلاطین از روسپیان فرهیخته برای پیشبرد اهداف سیاسی، استفاده می‌کردند.

پیامدهای روسپی‌گری

بر اساس پژوهش‌های انجام شده؛ روسپی‌گری پیامدهای فردی و اجتماعی فراوانی دارد که از آن جمله می‌توان به افزایش بیماری‌های مقاربتی، کاهش ازدواج و افزایش نرخ طلاق، تولد کودکان خیابانی، افزایش سقط جنین و رونق یافتن صنعت سکس اشاره کرد.

روسپی‌گری حیثیت افراد و خانواده‌ها را مخدوش ساخته و موجب قتل‌های ناموسی می‌شود. بنا به تخمین صندوق کمک به مشکلات جمعیتیِ سازمان ملل متحد، هرسال در سراسر دنیا پنج هزار زن توسطِ حافظان ناموس به قتل می‌رسند. در جوامع سنتی اسلامی خودکشی به خاطر «بی‌آبرویی» و قتل به خاطر «حفظ آبرو» منطبق با عرف جامعه است.

به‌طور کلی روسپی‌گری در بعد اجتماعی، موجب تحقیر و انزوای زنان می‌شود، در بعد فرهنگی، به گسترش فحشا و هرزه‌نگاری انجامیده و در بُعد اقتصادی، منشأ اصلی قاچاق زنان و کودکان یعنی رونق صنعت سکس به‌شمار می‌آید.

کنترل روسپی‌گری

برخی کشورهای غربی با توجه به‌پیامدهای روسپی‌گری سعی در تنظیم آن دارند؛ سوئد اولین کشور اروپایی بود که در سال ۱۹۹۹م، خرید سکس در آنجا به‌عنوان جرم شناخته شد. در فنلاند نیز از سال ۲۰۰۷ این عمل قابل مجازات است. نروژ خرید سکس را برای شهروندان در داخل و خارج از کشور ممنوع اعلام کرده است. در دانمارک نیز هم‌اکنون این بحث جاری است. در سوئد این موضوع مطرح شد که هیچ‌کس حق ندارد جسم انسان دیگری را خریداری کند و روسپی‌گری باید به‌عنوان مشکل اجتماعی شناخته و راه‌های مقابله با آن جست‌وجو شود. برخی معتقدند؛ ممنوعیت خرید سکس می‌تواند اولین قدم باشد؛ اما همزمان باید به ترویج آگاهی در جامعه و به‌ویژه در میان خریداران سکس کوشید.

برخی دیگر با توجه به تجربه کشورهای که نگاه آسیب‌شناسانه به روسپی‌گری دارند، راهکار کنترل آن را در همکاری دولت‌ها و سازمان‌های غیردولتی دانسته و معتقدند؛ با تمرکز بر کاهش تقاضا و اعمال سیاست‌های حقوقی، قضائی و توانمندسازی زنان آسیب‌پذیر در حوزه‌های مختلف روانی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی، می‌توان روسپی‌گری را تاحدی کنترل کرد. اسلام با تأیید اقدامات قانونی، تأکید جدی بر الگوسازی رابطه زنان و مردان بر مبنای فرهنگ عفاف دارد.

منابع

• «ازدواج سفید»، وب‌سایت دینا، تاریخ بازدید مطلب: ۳ مهر ۱۴۰۴ش.
• بهاری، رقیه و گلشن فومنی، محمدرسول، «وضعیت مشارکت اجتماعی در میان روسپیان (مطالعه‌ای تطبیقی در شهرهای تهران، اصفهان، شیراز، کرمانشاه، و رشت)»، در سال ۱۳۹۰ش.»، فصلنامه پژوهش اجتماعی، سال ششم، بهار ۱۳۹۲ش.
• «پشت‌پرده افزایش آمارهای روسپی‌گری در آمریکا و اروپا چیست؟»، خبرگزاری جهان‌امروز، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت۱۴۰۴ش.
• درخشان، فاطمه و پرچمی، داوود، «مطالعه تطبیقی روسپی‌گری و راهکارهای کاهش آن با تأکید بر ایران»، فصلنامه علوم‌اجتماعی، شماره ۱۰۵، تیر ۱۴۰۳ش. ص۱۵۵.
• دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش.
• راغب‌اصفهانی، حسین بن محمد، ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن‏، ترجمه غلامرضا خسروی، تهران، ‏ مرتضوی، ‏۱۳۷۴ش. ذیل واژه فحش.
• «روسپی‌گری چیست»، وب‌سایت فیلیا، تاریخ بازدید مطلب: ۲۳ شهریور ۱۴۰۴ش.
• «روسپی‌گری»، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، تاریخ درج مطلب: ۱۷ دی ۱۳۹۸ش.
• علیزاده، بهار، «روابط پنهانی مردان تن‌فروش با زنان خیابانی چگونه است؟»، وب‌سایت مجله انترنیتی جوان ایرانی، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آذر ۱۴۰۱ش.
• غلامی، علی، هویت و نقش‌های جنسیتی زن در اسلام، قم، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص)، ۱۴۰۲ش.
• فلاحتی شهاب‌الدینی، علی، «روسپی‌گری و سکوت سنگین قانون»، مطالعات راهبردی زنان، شماره۲۲، سال ۱۳۸۲ش.
• فولادیان، مجید و کابلی، عاطفه، «سنخ‌شناسی الگوهای روسپی‌گری در مشهد»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، شماره۴، زمستان ۱۴۰۱ش.
• قربانی، اسماعیل و دیگران، «روسپی‌گری: تحمیل اجتماعی یا انتخاب شخصی؛ ارائه یک تحلیل کیفی»، پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، شماره ۱۲، شهریور ۱۳۹۶ش. ص۱۴۴.
• لاریجانی، مهسا و میرحسینی، زهرا، «نیمهٔ پنهان زندگی زنان تن‌فروش»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، شماره۲، تابستان ۱۳۹۸ش.
• «مردانی که تن‌فروشی می‌کنند»، سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اسفند ۱۳۹۵ش.
• «مرکز فساد دنیا کجاست؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۴ اسفند۱۳۹۱ش.
• مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتاب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.
• مکنون، ثریا و عطایی‌آشتیانی، زهره، «فمینیسم و روسپی‌گری»، مطالعات راهبردی زنان، شماره ۲۸، سال ۱۳۸۴ش.
• موحدمجد، مجید و دیگران، «کاوش معنایی تن‌فروشی در تجربه زیسته زنان تن‌فروش: یک مطالعه کیفی (مطالعه موردی زنان مراجعه کننده D.I.C. خانه خورشید تهران)»، فصلنامه زن و جامعه، شماره ۴۲، تیر ۱۳۹۹ش.
• هاشملو، جعفر، «نگاهی به پدیده روسپی‌گری و تن‌فروشی»، وب‌سایت روان‌شناسی هاشملو، تاریخ درج مطلب: ۸ اسفند ۱۴۰۰ش.

ویکی ج