علیرضا تنگسیری؛ ششمین فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
علیرضا تنگسیری فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود. او از ابتدای جنگ ایران و عراق به سپاه پاسداران پیوست و در عملیاتهای مهمی همچون خیبر و بدر نقش مؤثری در شناسایی و عملیات ایفا کرد. تنگسیری از بنیانگذاران نیروی دریایی سپاه بود و در سمت فرماندهی این نیرو، تحولات تسلیحاتی و زیرساختی ایجاد کرد. او با شروع جنگ رمضان دستور بستن تنگه هرمز را صادر کرد و مقطع تاریخی را در این آبراه رقم زد. در نهایت او در جنگ رمضان و در اثر حملۀ آمریکا و اسرائیل بهشدت مجروح شده و در ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش خبر در گذشت وی اعلام شد.
تولد و خانواده
علیرضا تنگسیری در سال ۱۳۴۱ش[۱] در روستای خسروآباد از توابع آبادان زاده شد.[۲] او اصالتاً از بخش ساحلی شهرستان تنگستان در استان بوشهر است؛ اما بهدلیل مأموریت شغلی پدرش در منطقۀ اروندکنار، دوران کودکی و نوجوانی خود را در استان خوزستان سپری کرد.[۳] پدرش ناخدا بود و در خانوادهای که شغلشان ماهیگیری و دریانوردی بود، پرورش یافته بود.[۴] او در سال ۱۳۶۳ش ازدواج کرد و حاصل ازدواجش یک دختر و سه پسر است.[۵]
فعالیتها
علیرضا تنگسیری در جنگ عراق علیه ایران، در ابتدا مسئول دستۀ خمپارهانداز در کنار رودخانۀ بهمنشیر در فاصلۀ ۵ کیلومتری مرز عراق بود. او در سال ۱۳۵۹ش با آغاز جنگ تحمیلی، تحصیلات خود را رها کرد و وارد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شد و طبق گفتۀ او واقعیت زندگی را در آنجا شناخت.[۶] تنگسیری بههمراه دو برادرش کاظم و محمدرضا در جنگ عراق علیه ایران حضور یافت. پس از شکست حصر آبادان، وی بهعنوان یکی از نیروهای اطلاعات و عملیات در عملیاتهای مهمی مانند خیبر و بدر حضور یافت و نقش مؤثری ایفا کرد. با تشکیل نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سال ۱۳۶۴ش، از بنیانگذاران این نیرو شد. فعالیتهای تخصصی او شامل هدایت ناوگروههای رزمی، آموزش تاکتیکهای آبیخاکی به نیروهای جدید و طراحی مسیرهای نفوذ در آبراههای مرزی بود. علیرضا تنگسیری که از نیروهای اطلاعات و عملیات بود، ابتدا با احمد امیری و سپس با حسن باقری همکاری میکرد و اطلاعات دقیقی از وضعیت ساحل نیروهای خودی جمعآوری میکرد و سپس به شناسایی مواضع، سنگرها، راههای مواصلاتی، مقرها و قرارگاههای نیروهای بعثی در ساحل مقابل میپرداخت.[۷]
مسئولیتها
تنگسیری در بازهٔ سالهای ۱۳۸۵ش تا ۱۳۸۹ش فرمانده منطقه یکم دریایی سپاه پاسداران در بندرعباس، سپس از ۳۰ خرداد ۱۳۸۹ش تا ۱ شهریور ۱۳۹۷ش، جانشین فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران و از ۱ شهریور ۱۳۹۷ش تا لحظۀ در گذشت، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی[۸] با درجۀ نظامی دریادار بود.[۹] فعالیتهای او در زمان فرماندهی در توسعه تسلیحات و زیرساختها گزارش شده است:
توسعه تسلیحات
در دوره فرماندهی تنگسیری بر نیروی دریایی سپاه، پیشرفتهای تسلیحاتی چشمگیری محقق شد؛ ازجمله: ساخت شناورهای هدایتپذیر از دور (شهپاد) با بهرهگیری از هوش مصنوعی، ساخت تجهیزات جدید نظامی از جمله شناور پهپادبر شهید بهمن باقری، ایجاد شهرکهای موشکی زیرزمینی در طول ساحل خلیج فارس،[۱۰] افزایش برد عملیاتی و دقت نقطهزنی موشکهای کروز نیروی دریایی، تغییر الگو از قایقهای تندروی سرنشیندار به ناوگان بدون سرنشین هوشمند، تجهیز شناورهای تندرو به سامانههای پدافند هوایی عمودپرتاب نواب، عملیاتیکردن ناوهای پهپادبر کلاس شهید مهدوی، دستیابی به فناوری زیردریاییهای بدون سرنشین و اژدرهای هوشمند، ارتقای نسل جدید موشکهای کروز ضدکشتی، استقرار شبکۀ یکپارچه فرماندهی، کنترل و اطلاعات، ساخت ناوهای رادارگریز و افزایش توان موشکی نیروی دریایی سپاه، طراحی بومی و ساخت ناوهای رادارگریز با بدنه کاتاماران.[۱۱]
او در سال ۱۴۰۰ش در یک مصاحبه گفته بود: «شهرکهای موشکی زیرزمینی سپاه در طول ساحل خلیج فارس و دریای عمان، بیش از ۷۰ کیلومتر عمق دارند. این شهرکها تماما مسلح هستند و موشکهای ما قادرند در همان شهرکها، شلیک شوند. نه فقط شهرکهای موشکی بلکه شهرکهای شناوری هم وجود دارند».[۱۲]
توسعه زیرساختها
تنگسیری به دستور رهبر جمهوری اسلامی ایران، سید علی خامنهای، پروژههایی نظیر ساخت فرودگاه در تنب بزرگ و کوچک و ایجاد موجشکنها را پیش برد. هدف از این اقدامات، توسعۀ سکونت انسانی و تقویت امنیت پایدار در جزایر ایرانی خلیج فارس ذکر شده است.[۱۳]
توسعه میدان عملیات و حضور
نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با الحاق شناور رزمی «شهید سلیمانی» به سازمان رزم خود، قابلیت حضور در آبهای دوردست و اقیانوسها را کسب کرد. این شناور با بهرهگیری از ویژگیهای فنی پیشرفته از جمله برد عملیاتی بلند، قابلیت بالگردبر بودن و تجهیز به سامانههای متنوع جنگی، پدافند هوایی و موشکاندازهای کلاسبندی شده، زیرساخت لازم برای گسترش حضور دریایی را فراهم آورده است.[۱۴]
رویاروییهای دریایی سپاه در دوران تنگسیری
دستگیری ملوانان انگلیسی و آمریکایی
در ۱۰ آذر ۱۳۸۸ش، در زمان فرماندهی تنگسیری بر منطقه یکم نیروی دریایی سپاه، تعدادی از ملوانان انگلیسی در خلیج فارس بازداشت شدند. او در واکنش با این موضوع اظهار کرد: «اگر انگلیسیها در خلیجفارس دستگیر شدهاند، مطمئنا معلوم است که توسط چه نیرویی از کشور دستگیر شدهاند». در دوران جانشینی تنگسیری در نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دستگیری ۱۰ ملوان نیروی دریایی ایالات متحده در خلیج فارس، به یک تنش دیپلماتیک در حاشیه مذاکرات برجام منجر شد. در حادثه دیگری، قایقهای ایرانی به یک ناو آمریکایی نزدیک شدند و بهگفتۀ تنگسیری روی آن علامت زدند و منوّر هم شلیک کردند.[۱۵]
جنگ رمضان
با شروع جنگ رمضان و به دستور علیرضا تنگسیری تنگه هرمز به روی شناورهای آمریکایی بسته شد و مقطعی تاریخی در این آبراهه رقم خورد. همچنین ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن آمریکا بهدلیل حملات موشکی ایران، نتوانست به تنگه هرمز نزدیک شود.[۱۶]
تحریم علیرضا تنگسیری
در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۹م، وزارت امور خارجه ایالات متحده، نام علیرضا تنگسیری را در کنار هفت فرمانده دیگر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در لیست تحریمهای خود قرار داد. دلیل اعلام شده برای این اقدام، نقش ادعایی آنها در برنامههای موشکی ایران و حوادث مرتبط با کشتیهای تجاری در آبهای بینالمللی بود.
در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۳م، اتحادیه اروپا نیز شش مقام ایرانی از جمله علیرضا تنگسیری را تحریم کرد. مقامات اروپایی دلیل این تحریمها را نقش ادعایی افراد مذکور در ارسال سامانههای پدافند هوایی به سوریه و همچنین تحویل پهپاد به روسیه عنوان کردند. این تحریمها شامل ممنوعیت ورود به کشورهای عضو، مسدودسازی داراییها و ممنوعیت هرگونه معامله مالی با افراد و شرکتهای اروپایی است.[۱۷]
سبک زندگی
رویکردهای خانوادگی و اجتماعی تنگسیری عبارت است از:
- رفتار با خانواده: بر اساس روایتهای دخترش، وی با وجود مشغلههای فراوان نظامی، اهمیت زیادی برای خانواده قائل بود. مشارکت در کارهای خانه از جمله آشپزی در روزهای جمعه و تلاش برای جبران غیبتهای کاری در مناسبتهایی نظیر سالگرد ازدواج و تولدها، از ویژگیهای رفتاری او یاد شده است. او همچنین در تکریم و مراقبت از مادر سالمندش اهتمام ویژهای داشت.
- رسیدگی به مشکلات مردم بومی: از اقدامات مستمر وی، سرکشیهای شبانه به جزایر و شهرکهای مسکونی منطقه برای شنیدن بیواسطه مشکلات مردم و پیگیری تکبهتک نامهها و درخواستهای آنان بود.
- توجه به جوانان و توسعه علمی: وی نگاه ویژهای به توسعه علمی داشت و جوانان و نوجوانان را آیندهسازان کشور میدانست. او برای آشنا کردن نسل جوان با دستاوردهای کشور، دختران دانشجو را به اردوهایی با عنوان روایت پیشرفت میبرد.
- تکریم زنان و دختران جامعه: تنگسیری توجه خاصی به جایگاه زنان داشت. تکریم دختران در مناسبتهایی مانند روز دختر و ارسال هدیه برای تمام اعضای فامیل از سنتهای همیشگی او بود. بهگفتۀ دخترش، وی فارغ از میزان تقید افراد به پوشش و حجاب، تمامی دختران جامعه را همچون فرزندان خود میدانست و برای رفع مشکلات مالی و خانوادگی آنان تلاش میکرد. او در یکی از سخنرانیهایش برای دانشجویان گفته بود: «شما دختران ما هستید و دختران ما، شرف ما هستند و ما برای شرف، جان میدهیم.»[۱۸]
در گذشت
علیرضا تنگسیری در جریان سازماندهی و تقویت نیروها و استحکام مواضع دفاعی جزایر و سواحل در برابر دشمن در جنگ رمضان مورد ترور قرار گرفته و بهشدت مجروح شد و در ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ش رسانهها اعلام کردند که وی به شهادت رسیده است.[۱۹] در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ش پیکر علیرضا تنگسیری در بندرعباس تشییع شد.[۲۰] روز بعد در ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ش مراسم تشییع وی با حضور گستردۀ مردم در میدان انقلاب تهران، برگزار شد.[۲۱] سپس در ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ش در خوزستان و شهر آبادان تشییع و در گلزار شهدای آبادان خاکسپاری شد.[۲۲]
واکنشها
شهادت علیرضا تنگسیری با واکنش مقامهای جمهوری اسلامی، فرماندهان نظامی و برخی چهرههای فرهنگی همراه شد. سید مجتبی خامنهای، رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران، در پیام خود با تجلیل از تنگسیری بهعنوان «فرزند دلیر تنگستان»، شهادت او را مایۀ افتخار ملت ایران و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران دانست و بر استمرار مسیر اقتدار و مقاومت دریایی ایران تأکید کرد.[۲۳] همچنین مسعود پزشکیان، رئیسجمهور،[۲۴] محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی،[۲۵] غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه،[۲۶] سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه[۲۷] و شماری دیگر از مسئولین کشوری و لشکری در پیامهای جداگانه، از نقش وی در ارتقای توان دفاع دریایی، امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز و فرماندهی در جنگ رمضان تجلیل کرده و شهادتش را تسلیت گفتند.[۲۸][۲۹][۳۰] پرویز پرستویی[۳۱] و رضا میرکریمی[۳۲] نیز با انتشار پیامهایی یاد و خاطره او را گرامی داشتند. امیر طاهری، روزنامهنگار و مشاور پیشین رضا پهلوی، تنگسیری را فرماندهای برجسته توصیف کرد و از نوآوریهای او در رزم دریایی سخن گفت.[۳۳]
پانویس
- ↑ «علیرضا تنگسیری که بود ؟ بیوگرافی فرمانده شهید نیروی دریایی سپاه پاسداران»، وبسایت شبکه شرق.
- ↑ «انتشار برای نخستینبار| پاسدار علیرضا تنگسیری هستم»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «علیرضا تنگسیری که بود ؟ بیوگرافی فرمانده شهید نیروی دریایی سپاه پاسداران»، وبسایت شبکه شرق.
- ↑ «درباره معمار امنیت دریایی؛ علیرضا تنگسیری کیست؟»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران.
- ↑ میرزابابائی، «ناگفتههای زندگی شهید تنگسیری؛ از ازدواج غیابی تا آشپزباشی جمعهها»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «انتشار برای نخستینبار| پاسدار علیرضا تنگسیری هستم»، وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «فرماندهی که ابهت امریکا را در تنگه هرمز شکست»، مشرقنیوز.
- ↑ «درباره معمار امنیت دریایی؛ علیرضا تنگسیری کیست؟»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران.
- ↑ «امکان حضور نیروی دریایی سپاه در اقیانوسها فراهم شد»، خبرگزاری تابناک.
- ↑ «درباره معمار امنیت دریایی؛ علیرضا تنگسیری کیست؟»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران.
- ↑ «فرماندهی که ابهت امریکا را در تنگه هرمز شکست»، مشرقنیوز.
- ↑ «درباره معمار امنیت دریایی؛ علیرضا تنگسیری کیست؟»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران.
- ↑ «درباره معمار امنیت دریایی؛ علیرضا تنگسیری کیست؟»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران.
- ↑ «امکان حضور نیروی دریایی سپاه در اقیانوسها فراهم شد»، خبرگزاری تابناک.
- ↑ «درباره معمار امنیت دریایی؛ علیرضا تنگسیری کیست؟»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران -تهران.
- ↑ «فرماندهی که ابهت امریکا را در تنگه هرمز شکست»، مشرقنیوز.
- ↑ «علیرضا تنگسیری که بود ؟ بیوگرافی فرمانده شهید نیروی دریایی سپاه پاسداران»، وبسایت شبکه شرق.
- ↑ میرزابابائی، «ناگفتههای زندگی شهید تنگسیری؛ از ازدواج غیابی تا آشپزباشی جمعهها»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «علیرضا تنگسیری که بود ؟ بیوگرافی فرمانده شهید نیروی دریایی سپاه پاسداران»، وبسایت شبکه شرق.
- ↑ «تشییع سردار شهید «علیرضا تنگسیری» در بندرعباس»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «تشییع پیکر دریابان شهید «علیرضا تنگسیری» و جمعی از شهدای والامقام»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «تشییع و خاکسپاری پیکر شهید دریابان «علیرضا تنگسیری» - آبادان»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی در پی شهادت دریابان علیرضا تنگسیری»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «پزشکیان: شهید تنگسیری اقتدار نیروی دریایی در خلیج فارس را ارتقا داد»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «قالیباف: دنیا اثرات درخشان شهید تنگسیری را در تنگه هرمز میبیند»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «پیام رئیس قوه قضاییه به مناسبت شهادت سرافرازانه دریابان پاسدار تنگسیری»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «واکنش شخصیتها و نهادها به شهادت سردار شهید علیرضا تنگسیری»، خبرگزاری شبستان.
- ↑ «دبیر شورای عالی امنیت ملی: شهید تنگسیری با همت و مجاهدت، امنیت خلیج فارس را تثبیت کرد»، مشرقنیوز.
- ↑ «شهید تنگسیری الگوی کامل فرماندهی مردمی و دفاع از ایران بود»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «نیروی دریایی سپاه، هرگونه دستاندازی دشمن را خنثی خواهد کرد»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «پرویز پرستویی: علمدار خلیجفارس، روحت شاد»، مشرقنیوز.
- ↑ «پیام متفاوت رضا میرکریمی برای شهادت سردار تنگسیری»، مشرقنیوز.
- ↑ «مشاور رضا پهلوی: دریابان تنگسیری افسری لایق بود»، مشرقنیوز.
دیدگاههای ارزیابان
منابع
- «امکان حضور نیروی دریایی سپاه در اقیانوسها فراهم شد». خبرگزاری تابناک. ۱۹ شهریور ۱۴۰۱. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «انتشار برای نخستینبار| پاسدار علیرضا تنگسیری هستم». وبسایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ۲۴ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
- «پرویز پرستویی: علمدار خلیجفارس، روحت شاد». مشرقنیوز. ۱۲ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «پزشکیان: شهید تنگسیری اقتدار نیروی دریایی در خلیج فارس را ارتقا داد». خبرگزاری مهر. ۱۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «پیام رئیس قوه قضاییه به مناسبت شهادت سرافرازانه دریابان پاسدار تنگسیری». خبرگزاری مهر. ۱۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی در پی شهادت دریابان علیرضا تنگسیری». خبرگزاری مهر. ۱۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «پیام متفاوت رضا میرکریمی برای شهادت سردار تنگسیری». مشرقنیوز. ۱۳ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «تشییع پیکر دریابان شهید «علیرضا تنگسیری» و جمعی از شهدای والامقام». خبرگزاری ایسنا. ۱۲ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۱ مرداد ۱۴۰۵.
- «تشییع سردار شهید «علیرضا تنگسیری» در بندرعباس». خبرگزاری مهر. ۱۱ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۱ مرداد ۱۴۰۵.
- «تشییع و خاکسپاری پیکر شهید دریابان «علیرضا تنگسیری» - آبادان». خبرگزاری ایسنا. ۱۴ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۱ مرداد ۱۴۰۵.
- «دبیر شورای عالی امنیت ملی: شهید تنگسیری با همت و مجاهدت، امنیت خلیج فارس را تثبیت کرد». مشرقنیوز. ۱۲ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «درباره معمار امنیت دریایی؛ علیرضا تنگسیری کیست؟». پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران -تهران. ۱۱ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
- «شهید تنگسیری الگوی کامل فرماندهی مردمی و دفاع از ایران بود». خبرگزاری مهر. ۱۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «علیرضا تنگسیری که بود؟ بیوگرافی فرمانده شهید نیروی دریایی سپاه پاسداران». وبسایت شبکه شرق. ۱۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
- «فرماندهی که ابهت امریکا را در تنگه هرمز شکست». مشرقنیوز. ۱۱ تیر ۱۴۰۵. دریافتشده در ۱ مرداد ۱۴۰۵.
- «قالیباف: دنیا اثرات درخشان شهید تنگسیری را در تنگه هرمز میبیند». خبرگزاری مهر. ۱۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «مشاور رضا پهلوی: دریابان تنگسیری افسری لایق بود». مشرقنیوز. ۳۱ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.
- میرزابابائی، زهرا (۳ خرداد ۱۴۰۵). «ناگفتههای زندگی شهید تنگسیری؛ از ازدواج غیابی تا آشپزباشی جمعهها». خبرگزاری فارس. دریافتشده در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵.
- «نیروی دریایی سپاه، هرگونه دستاندازی دشمن را خنثی خواهد کرد». خبرگزاری مهر. ۱۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «واکنش شخصیتها و نهادها به شهادت سردار شهید علیرضا تنگسیری». خبرگزاری شبستان. ۱۰ فروردین ۱۴۰۵. دریافتشده در ۲ مرداد ۱۴۰۵.