پیشنویس:غلامعلی رشید
| نام | غلامعلی |
|---|---|
| نام خانوادگی | رشید |
| زادهٔ | ۱ مهر ۱۳۳۲ش |
| ملیت | ایران |
| همسر | سارا ترابیکیا |
| فرزندان | فاطمه نرجس زهرا امین عباس |
غلامعلی رشید، نظامی، فرمانده ارشد جنگ، دانشآموخته جغرافیای سیاسی، نظریهپرداز دفاعی و جانشین پیشین ستاد کل نیروهای مسلح.
سید غلامعلی رشید ملقب به غلامعلی رشید علینور در دزفول متولد شد و پس از دریافت دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس، به فعالیت در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ستاد کل نیروهای مسلح پرداخت. او فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا و معاونت اطلاعات و عملیات ستاد کل را بر عهده داشت و در جنگ ایران و عراق نقش برجستهای ایفا کرد. طراحی عملیاتهای پیچیده، توسعه شبکه موشکی و پهپادی و تدریس در دانشگاه عالی دفاع ملی از فعالیتهای اصلی او در ساختار نظامی ایران است.
زندگینامه
غلامعلی رشید در ۱ مهر ۱۳۳۲ش در محله صحرابدر مغربی دزفول در استان خوزستان متولد شد.[۱] پدرش علینور پیشه آهنگری داشت و مادرش زهرا شمشیرساز خانهدار بود.[۲] او در خانوادهای پرجمعیت با شش خواهر و دو برادر رشد کرد.[۳] تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خود گذراند و در دانشگاه پزشکی مشهد پذیرفته شد، اما ساواک به دلیل سوابق سیاسی از تحصیل وی ممانعت کرد.[۴] مبارزات سیاسی خود را از ۱۳۵۰ش با تشکیل گروه سبحانی که بعدها به گروه منصورون تغییر نام داد، آغاز کرد.[۵] او در همان سال در اهواز بازداشت شد و با محسن رضایی و علی شمخانی آشنا گردید.[۶] پس از خدمت سربازی در لشکر ۹۲ زرهی ارتش، مجدداً در ۱۳۵۵ش در اصفهان دستگیر و در کمیته مشترک ضدخرابکاری تحت شکنجه قرار گرفت، اما با روزه سکوت یکساله اطلاعاتی افشا نکرد.[۷] پس از آزادی در ۱۳۵۶ش به فعالیتهای مخفی ادامه داد و پس از پیروزی انقلاب به عضویت سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی درآمد.[۸] رشید در ۱۳۶۱ش با سارا ترابیکیا ازدواج کرد و صاحب چهار فرزند شد.[۹] فرزند نخست او فاطمه به دلیل شرایط جنگی معلول متولد شد و در ۱۳۶۷ش درگذشت.[۱۰] پسرش امین عباس نیز یک روحانی و فعال اردوهای راهیان نور بود که همراه پدر در حمله هوایی کشته شد.[۱۱]
سوابق نظامی
پس از تأسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اردیبهشت ۱۳۵۸ش معاون اطلاعات و عملیات سپاه دزفول شد و با آغاز جنگ ایران و عراق نقش کلیدی در تشکیل دوازده جبهه عملیاتی ایفا کرد.[۱۲] او به عنوان فرمانده قرارگاه فتح در طراحی عملیاتهای طریقالقدس، فتحالمبین، بیتالمقدس، خیبر، بدر، والفجر ۸ و کربلای ۵ نقش محوری داشت و یکی از اعضای حلقه راهبردی پنجنفره جنگ بود.[۱۳] از ۱۳۶۵ش تا ۱۳۶۸ش معاون عملیات ستاد مشترک و جانشین نیروی زمینی سپاه بود.[۱۴] رشید سپس به ستاد کل نیروهای مسلح منتقل شد و از ۱۳۶۸ش تا ۱۳۷۸ش معاون اطلاعات و عملیات و پس از آن تا ۱۳۹۵ش جانشین رئیس ستاد کل بود.[۱۵] او در ۱۳۹۵ش به فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا به عنوان عالیترین نهاد عملیاتی دفاعی ایران منصوب شد و همزمان معاونت امور دفاعی شورای عالی امنیت ملی را بر عهده داشت.[۱۶]
سوابق و مسئولیتهای نظامی
| ردیف | سمت و مسئولیت | بازه زمانی | منبع | |---|---|---|---| | ۱ | معاون اطلاعات و عملیات سپاه دزفول | ابتدای تأسیس سپاه پاسداران | [۱۷] | | ۲ | مسئول و جانشین ستاد عملیات جنوب | ابتدای جنگ ایران و عراق | [۱۸] | | ۳ | فرمانده قرارگاه فتح | دوران جنگ ایران و عراق | [۱۹] | | ۴ | جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه | دوران جنگ ایران و عراق | [۲۰] | | ۵ | معاون عملیات ستاد مشترک سپاه پاسداران | ۱۳۶۵ش تا ۱۳۶۸ش | [۲۱] | | ۶ | معاون اطلاعات و عملیات ستاد کل نیروهای مسلح | ۱۳۶۸ش تا ۱۳۷۸ش | [۲۲] | | ۷ | جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح | ۱۳۷۸ش تا ۱۳۹۵ش | [۲۳] | | ۸ | معاون امور دفاعی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی | پس از پایان جنگ | [۲۴] | | ۹ | فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا | ۱۳۹۵ش تا ۱۴۰۴ش | [۲۵] |
رویکرد راهبردی
او تحصیلات خود را با وقفه بیستساله در ۱۳۶۸ش آغاز کرد و پس از اخذ کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی از دانشگاه تهران، در ۱۳۸۷ش دکتری خود را در همان رشته از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرد.[۲۶] رشید دانشیار دانشگاه عالی دفاع ملی و دانشگاه امام حسین بود و بیست و یک مقاله علمی در مجلات معتبر منتشر نمود.[۲۷] مقالات او شامل مباحثی چون ژئوپلیتیک مناطق ساحلی، دکترین عملیاتی سپاه، فرماندهی هوشمند در نبرد و مدیریت دانش در دفاع مقدس است و او سردبیری فصلنامه مطالعات دفاع مقدس را نیز بر عهده داشت.[۲۸] رویکرد راهبردی رشید بر دکترین بازدارندگی تهاجمی استوار بود و او در توسعه سامانههای پدافند هوایی مانند باور ۳۷۳ و ۱۵ خرداد و همچنین معماری شبکه موشکی و پهپادی ایران نقش داشت.[۲۹] وی با پیشبینی جنگهای ترکیبی، ساختار فرماندهی شبکهای را در نیروهای مسلح نهادینه کرد تا یگانهای میدانی در غیاب فرماندهان بهصورت خودکار عمل کنند.[۳۰]
درجهها و افتخارات نظامی
رشید در فروردین ۱۳۷۸ش به درجه سرلشکری دست یافت و پس از کشته شدن در ۱۴۰۴ش، درجه او افتخاراً به سپهبد ارتقا پیدا کرد.[۳۱] او به دلیل شایستگی در هدایت عملیاتها، سه نشان فتح درجه یک و دو دریافت نمود و نام او در ۱۳ آبان ۱۳۹۸ش در فهرست تحریمهای وزارت خزانهداری ایالات متحده آمریکا قرار گرفت.[۳۲]
ویژگیهای اخلاقی
شخصیت رشید با تیپ معمار استراتژی (INTJ) در آزمون مایرز-بریگز تطابق داشت.[۳۳] او فردی متفکر با کتابخانهای شخصی شامل شش هزار جلد کتاب بود و در حوزههای فلسفه غرب، تاریخ و ادیان مطالعه میکرد.[۳۴] او همواره نهجالبلاغه را در جلسات نظامی همراه داشت و در زندگی به سادهزیستی و امور خیریه پنهان شناخته میشد.[۳۵]
شهادت
غلامعلی رشید سحرگاه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ش در جریان جنگ دوازدهروزه، بر اثر حمله هوایی اسرائیل به محل سکونتش کشته شد.[۳۶] او پیش از رسیدن به بیمارستان درگذشته بود و فرزندش امین عباس نیز در این حمله جان باخت.[۳۷] وی یک هفته پیش از مرگ در یادداشتی بر ضرورت جهاد فرزندان بیستساله تأکید کرده بود و طبق وصیتنامهاش، پیکر او در ۹ تیر ۱۴۰۴ش در آستان سبزقبا در دزفول دفن شد.[۳۸]
میراث
ساختار «فرماندهی بدون فرمانده» که توسط او طراحی شده بود، در جریان جنگ رمضان از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش با موفقیت مورد استفاده یگانهای نظامی قرار گرفت.[۳۹] شامگاه ۱۸ دی ۱۴۰۴ش آرامگاه او توسط معترضان به آتش کشیده شد.[۴۰] پس از درگذشت او، خیابانی در دزفول به نام وی نامگذاری گردید و دفتر نشر آثارش برای انتشار بیش از صد و بیست دفترچه علمی و تاریخی او تأسیس شد.[۴۱]
پانویس
- ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
- ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
- ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
- ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
- ↑ «رازهای ناگفته سردار رشید؛ از سکوت یکساله تا نبوغ نظامی و ادبی»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «رازهای ناگفته سردار رشید؛ از سکوت یکساله تا نبوغ نظامی و ادبی»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «رازهای ناگفته سردار رشید؛ از سکوت یکساله تا نبوغ نظامی و ادبی»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «رازهای ناگفته سردار رشید؛ از سکوت یکساله تا نبوغ نظامی و ادبی»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «آقازادهای که از دانشگاه اخراج شد»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «آقازادهای که از دانشگاه اخراج شد»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «آقازادهای که از دانشگاه اخراج شد»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «مغزهای متفکر و استراتژیستهای نظامی/ مروری بر کارنامه سه فرمانده ارشد شهید»، پایگاه خبری مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «مغزهای متفکر و استراتژیستهای نظامی/ مروری بر کارنامه سه فرمانده ارشد شهید»، پایگاه خبری مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «روایت سرلشکر عبداللهی از ویژگیها و نبوغ شهید رشید»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «روایت سرلشکر عبداللهی از ویژگیها و نبوغ شهید رشید»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «روایت سرلشکر عبداللهی از ویژگیها و نبوغ شهید رشید»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «از «رشید» به کلیه واحدها: یا حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانهای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، پایگاه خبری تابناک.
- ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانهای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، پایگاه خبری تابناک.
- ↑ «سردار غلامعلی رشید که بود؟ + بیوگرافی و سوابق»، روزنامه شرق.
- ↑ «از «رشید» به کلیه واحدها: یا حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «از «رشید» به کلیه واحدها: یا حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «از «رشید» به کلیه واحدها: یا حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانهای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، پایگاه خبری تابناک.
- ↑ «از «رشید» به کلیه واحدها: یا حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
- ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
- ↑ «آقای دکتر غلامعلی رشید - سیویلیکا»، پایگاه سیویلیکا.
- ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
- ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
- ↑ «مغزهای متفکر و استراتژیستهای نظامی/ مروری بر کارنامه سه فرمانده ارشد شهید»، پایگاه خبری مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «مغزهای متفکر و استراتژیستهای نظامی/ مروری بر کارنامه سه فرمانده ارشد شهید»، پایگاه خبری مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
- ↑ «نگاه بلند رشید؛ تحلیلی بر تیپشناسی و ۹ ویژگی شخصیتی سردار شهید غلامعلی رشید»، پایگاه خبری صبح صادق.
- ↑ «نگاه بلند رشید؛ تحلیلی بر تیپشناسی و ۹ ویژگی شخصیتی سردار شهید غلامعلی رشید»، پایگاه خبری صبح صادق.
- ↑ «نگاه بلند رشید؛ تحلیلی بر تیپشناسی و ۹ ویژگی شخصیتی سردار شهید غلامعلی رشید»، پایگاه خبری صبح صادق.
- ↑ «راز وصیتنامه ۳ صفحهای سردار رشید؛ چرا قهرمان دزفول پایتخت را نخواست؟»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «راز وصیتنامه ۳ صفحهای سردار رشید؛ چرا قهرمان دزفول پایتخت را نخواست؟»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «راز وصیتنامه ۳ صفحهای سردار رشید؛ چرا قهرمان دزفول پایتخت را نخواست؟»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «واکاوی نقش شهید غلامعلی رشید در دکترین دفاعی ایران»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «واکاوی نقش شهید غلامعلی رشید در دکترین دفاعی ایران»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «واکاوی نقش شهید غلامعلی رشید در دکترین دفاعی ایران»، خبرگزاری ایسنا.
منابع
- «جغرافیای انسان رشید». روزنامه جوان. ۲۲ شهریور ۱۴۰۴. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «رازهای ناگفته سردار رشید؛ از سکوت یکساله تا نبوغ نظامی و ادبی». خبرگزاری فارس. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «آقازادهای که از دانشگاه اخراج شد». خبرگزاری ایرنا. ۸ مرداد ۱۴۰۴. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «مغزهای متفکر و استراتژیستهای نظامی/ مروری بر کارنامه سه فرمانده ارشد شهید». پایگاه خبری مرکز اسناد انقلاب اسلامی. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «روایت سرلشکر عبداللهی از ویژگیها و نبوغ شهید رشید». خبرگزاری مهر. ۲۲ آذر ۱۴۰۴. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «از «رشید» به کلیه واحدها: یا حسین(ع)». خبرگزاری ایرنا. ۹ تیر ۱۴۰۴. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانهای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود». پایگاه خبری تابناک. ۲۰ تیر ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «سردار غلامعلی رشید که بود؟ + بیوگرافی و سوابق». روزنامه شرق. ۲۳ خرداد ۱۴۰۴. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «آقای دکتر غلامعلی رشید - سیویلیکا». پایگاه سیویلیکا. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «نگاه بلند رشید؛ تحلیلی بر تیپشناسی و ۹ ویژگی شخصیتی سردار شهید غلامعلی رشید». پایگاه خبری صبح صادق. ۱۹ آذر ۱۴۰۴. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «راز وصیتنامه ۳ صفحهای سردار رشید؛ چرا قهرمان دزفول پایتخت را نخواست؟». خبرگزاری مهر. ۸ تیر ۱۴۰۵. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- «واکاوی نقش شهید غلامعلی رشید در دکترین دفاعی ایران». خبرگزاری ایسنا. ۲۴ خرداد ۱۴۰۵. دریافتشده در ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
- اهالی دزفول
- اهالی اهواز
- اهالی اصفهان
- اهالی تهران
- دانشآموختگان دانشگاه تهران
- دانشآموختگان دانشگاه تربیت مدرس
- استادان دانشگاه عالی دفاع ملی
- استادان دانشگاه امام حسین
- اعضای هیئت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی
- اعضای هیئت علمی دانشگاه امام حسین
- نظامیان اهل ایران
- فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
- کشتهشدگان در حملات اسرائیل
- زادگان ۱۹۵۳ (میلادی)
- درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)