پرش به محتوا

پیش‌نویس:غلامعلی رشید

از ایران پدیا
غلامعلی رشید
نام و شناسه
نامغلامعلی
نام خانوادگیرشیدعلی نور
دیگر نام‌هارشید
شناخته‌شده برایفرماندهی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا
طراحی راهبردی و نظریه‌پردازی دکترین نظامی ایران
زندگی و مرگ
زادهٔ۱ مهر ۱۳۳۲ش (معادل ۲۳ سپتامبر ۱۹۵۳م / ۱۴ محرم ۱۳۷۳ق)
۱ مهر ۱۳۲۳ش (معادل ۲۳ سپتامبر ۱۹۴۴م / ۵ شوال ۱۳۶۳ق)
محله صحرابدر مغربی، دزفول، استان خوزستان، ایران
درگذشت۲۳ خرداد ۱۴۰۴ش (معادل ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵م / ۱۷ ذی‌الحجه ۱۴۴۶ق)
شهرک شهید دقایقی، تهران، ایران
علت مرگتجاوز هوایی اسرائیل
مشخصات فردی و اجتماعی
محل زندگیدزفول، اهواز، تهران
ملیتایرانی
تحصیلات
تحصیلاتکارشناسی جغرافیای انسانی
کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی
دکتری جغرافیای سیاسی
محل تحصیلدانشگاه تهران
دانشگاه تربیت مدرس
درجه علمیدانشیار
فعالیت و خدمت
درجه نظامیسرلشکر
سپهبد (پس از شهادت)
خانواده
همسرسارا ترابی‌کیا
فرزندانفاطمه
نرجس
زهرا
امین‌عباس رشید
پدرعلی
مادرزهرا شمشیرساز
خویشاوندانمحمدعلی (برادر)
حسنعلی (برادر)
آثار و دستاوردها
آثار۲۱ مقاله ژورنالی در حوزه‌های ژئوپلیتیک و مدیریت دانش
افتخاراتسه نشان فتح درجه ۱ و ۲


غلامعلی رشید، نظامی، تحلیل‌گر راهبردی، فرمانده ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نظریه‌پرداز دکترین دفاعی.

غلامعلی رشیدعلی نور مشهور به غلامعلی رشید، در دزفول متولد شد و پس از آغاز مبارزات سیاسی علیه حکومت پهلوی و حبس در زندان‌های ساواک، به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوست. او در سازماندهی نظامی جنگ ایران و عراق نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کرد و با تحصیل در رشته جغرافیای سیاسی تا مقطع دکتری، پایه‌های نظری دکترین بازدارندگی و امنیت ملی را تبیین نمود. رشید مسئولیت‌هایی نظیر جانشینی ستاد کل نیروهای مسلح و فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا را بر عهده داشت و در جریان حمله هوایی اسرائیل به تهران جان باخت.[دیدگاه ۱]

زندگی‌نامه

غلامعلی رشیدعلی نور در ۱ مهر متولد شد. سال تولد وی ۱۳۳۲ش ذکر شده است.[۱] او در شهر دزفول در شمال استان خوزستان به دنیا آمد.[۲] وی در محله صحرابدر مغربی بزرگ شد، پدرش آهنگر و مادرش زهرا شمشیرساز نام داشت. او از کودکی به مطالعه و رعایت احکام دینی علاقه‌مند بود.[۳] غلامعلی در اواسط یا اواخر جنگ، نام خانوادگی خود را به دلیل طولانی بودن از رشیدعلی نور به رشید تغییر داد.[۴] او دیپلم خود را در رشته علوم انسانی اخذ کرد[۵] و با وجود قبولی در رشته پزشکی دانشگاه مشهد، به دلایل سیاسی از تحصیل محروم گردید.[۶]

وی در سال ۱۳۶۱ش با سارا ترابی‌کیا ازدواج کرد.[۷] این ازدواج به توصیه محسن رضایی صورت گرفت و خطبه عقدشان توسط سید مجدالدین قاضی دزفولی خوانده شد؛ فرزند نخست آن‌ها، فاطمه، به‌دلیل استرس‌های ناشی از موشک‌باران دزفول با فلج مغزی متولد شد و در سال ۱۳۶۷ش درگذشت. پس‌از او، سه فرزند دیگر به نام‌های نرجس، زهرا و امین‌عباس به دنیا آمدند.[۸] امین‌عباس، روحانی و از فعالان اردوهای راهیان نور بود که در جریان حمله اسرائیل در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ش همراه با پدرش کشته شد.[۹]

مبارزات پیش از انقلاب

فعالیت‌های سیاسی وی در سنین نوجوانی آغاز شد.[۱۰] او در سال ۱۳۵۰ش به همراه چند تن دیگر در توزیع بیانات سید روح‌الله خمینی مشارکت داشت و در گروهی که بعدها با نام گروه سبحانی شناخته شد فعالیت می‌کرد.[۱۱] او پیش از دریافت دیپلم، به دلیل فعالیت علیه حکومت پهلوی توسط ساواک دستگیر و به مدت یک سال در زندان اهواز زندانی شد.[۱۲]

وی در زندان اهواز با محسن رضایی و علی شمخانی آشنا شد. این آشنایی زمینه‌ساز پیوستن او به گروه چریکی منصورون شد.[۱۳] رشید از سال ۱۳۵۲ش تا ۱۳۵۴ش دوران سربازی خود را در رسته زرهی لشکر ۹۲ در اهواز گذراند.[۱۴] او در سال ۱۳۵۵ش پس‌از یک درگیری مسلحانه در اصفهان مجدداً دستگیر و به سلول‌های انفرادی کمیته مشترک ضدخرابکاری و زندان اوین در تهران منتقل شد.[۱۵] پس‌از پیروزی انقلاب اسلامی، با ادغام گروه منصورون و چند تشکل مبارز دیگر، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی در مقابل سازمان مجاهدین خلق پایه‌گذاری شد و رشید نیز به این سازمان پیوست.[۱۶]

سوابق دفاعی

وی پس‌از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تأسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به‌عنوان معاون اطلاعات و عملیات سپاه دزفول شروع به کار کرد.[۱۷] با آغاز جنگ، او با ساماندهی نیروهای مردمی، دوازده جبهه عملیاتی را در غرب کشور از ایلام تا خوزستان تشکیل داد.[۱۸] رشید همراه با حسن باقری و سید یحیی رحیم‌صفوی یکی از سه فرماندهی بود که در نیمه دوم سال ۱۳۵۹ش نقش مهمی در طراحی و تحول در شیوه نبرد داشت و در عملیات‌های کلیدی نظیر طریق‌القدس، فتح‌المبین، بیت‌المقدس، والفجر ۸ و کربلای ۵ حضور مؤثر داشت.[۱۹] وی در زمان آزادسازی خرمشهر در جریان عملیات بیت‌المقدس، فرماندهی قرارگاه فتح را عهده‌دار بود.[۲۰] رشید تا پایان جنگ ایران و عراق، مسئولیت‌هایی نظیر جانشینی فرمانده نیروی زمینی سپاه و معاونت عملیات ستاد مشترک سپاه پاسداران را بر عهده داشت.[۲۱]

پس از جنگ، رشید از سال ۱۳۶۸ش تا ۱۳۷۸ش به مدت ده سال مسئولیت معاونت اطلاعات و عملیات ستاد کل نیروهای مسلح را هدایت کرد؛ او در فروردین ۱۳۷۸ش به درجه سرلشکری ارتقا یافت و هفده سال جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح بود و در سال ۱۳۹۵ش با حکم سید علی خامنه‌ای به فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا منصوب شد. نام وی در ۱۳ آبان ۱۳۹۸ش در فهرست تحریم‌های ایالات متحده آمریکا قرار گرفت.[۲۲]

پس از حمله جنگنده‌های رژیم صهیونیستی به کنسولگری ایران در ۱۳ فروردین، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در قالب عملیاتی تحت عنوان «وعده صادق»[دیدگاه ۲]، برای نخستین بار در تاریخ، به صورت مستقیم قلمروی اسرائیل را زیر ضرب حملات موشکی و پهپادی قرار داد که بزرگترین حمله نظامی به اراضی اشغالی در قرن بیست و یکم به شمار می‌رود[دیدگاه ۳]. رشید به عنوان فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا، تحلیلی جامع از آرایش دفاعی دشمن ارائه داد و تبیین نمود که آمریکا با حمایت همه‌جانبه و گلچینی از قدرت‌های ناتو به‌ویژه انگلیس و فرانسه به همراه برخی کشورهای منطقه، لایه‌های دفاعی متعددی در جغرافیایی به وسعت حداقل یک میلیون کیلومتر مربع بر فراز فضاهای هوایی عراق، اردن، شمال عربستان، دریای سرخ، شرق مدیترانه، قبرس و فلسطین اشغالی ایجاد کرده بود. وی همچنین درباره جزئیات رویارویی نظامی در شب عملیات فاش ساخت که عملیات تهاجمی وعده صادق تنها توسط بخشی از نیروی هوافضای سپاه اجرا شد که این یگان صرفاً ۲۰٪ از توان تهاجمی خود را به کار گرفت، در حالی که در جبهه مقابل، آمریکا، ناتو، سنتکام و اسرائیل با ۲۴۰ فروند هواپیمای جنگنده و سامانه‌های متعدد ضد موشکی مستقر بر ناوهای جنگی در مدیترانه و دریای سرخ با هراس به دفاع برخاستند. او آمادگی ۸۰٪ باقی‌مانده توان تهاجمی نیروهای ایرانی برای آغاز موج‌های بعدی حمله را اعلام کرد و حمایت همه‌جانبه دولت‌های غربی از اسرائیل در این نبرد را مشابه جنگ‌های صلیبی توصیف نمود. به تبیین وی، عبور پرتابه‌های ایرانی از سد پدافندی متراکم ۱۰ کشور و اصابت آن‌ها به پایگاه هوایی نواتیم با وجود عبور از چهار لایه پدافند هوایی اختصاصی اسرائیل شامل گنبد آهنین، فلاخن داوود و موشک‌های پیکان ۲ و ۳، نشان‌دهنده غلبه قدرت تهاجمی ایران بر پیچیده‌ترین سپر دفاع موشکی جهان است.[۲۳][دیدگاه ۴]

سوابق و مسئولیت‌های نظامی
مسئولیت بازه زمانی منبع
معاون اطلاعات و عملیات سپاه دزفول دوران جنگ [۲۴]
جانشین و سپس مسئول ستاد عملیات جنوب [۲۵]
فرمانده قرارگاه فتح [۲۶]
جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه [۲۷]
معاون عملیات ستاد مشترک سپاه پاسداران [۲۸]
معاون اطلاعات و عملیات ستاد کل نیروهای مسلح ۱۳۶۸ش تا ۱۳۷۸ش [۲۹]
جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ۱۳۷۸ش تا ۱۳۹۵ش [۳۰]
فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا ۱۳۹۵ش تا زمان شهادت (۱۴۰۴ش) [۳۱]
معاون امور دفاعی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی همزمان با فرماندهی قرارگاه [۳۲]

رویکرد راهبردی

رشید مقطع کارشناسی خود را در رشته جغرافیای انسانی از دانشگاه تهران دریافت کرد و سپس از همین دانشگاه موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشته جغرافیای سیاسی شد؛ وی در سال ۱۳۸۷ش دکتری جغرافیای سیاسی خود را با رساله‌ای تحت عنوان «نقش عوامل ژئوپلیتیک در تدوین راهبرد دفاعی» از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرد و به‌عنوان یکی از نظریه‌پردازان دکترین نظامی ایران، بر افزایش توان بازدارندگی فعال تأکید داشت و در توسعه سامانه‌های پدافند هوایی مانند باور ۳۷۳ و ۱۵ خرداد، شبکه‌های پهپادی بومی مانند شاهد و مهاجر و ارتقای فناوری‌های اطلاعاتی و سایبری نقش ایفا کرد.[۳۳]

او به‌عنوان دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی و همچنین عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین فعالیت داشت.[۳۴] رشید عضو هیئت تحریریه فصلنامه اطلاعات جغرافیایی (سپهر) و فصلنامه مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی بود و به‌عنوان سردبیر فصلنامه مطالعات دفاع مقدس نیز فعالیت می‌کرد؛ از وی طی ۳۰ سال، ۲۱ مقاله ژورنالی در حوزه‌های ژئوپلیتیک، جنگ آینده، مدیریت دانش و فرهنگ سازمانی منتشر شد؛ ازجمله مقاله نقش عوامل ژئوپلیتیکی طبیعی در تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران در مقابل تهدیدات نظامی آمریکا از مبدأ سرزمینی عراق.[۳۵] همچنین بیش از ۱۲۰ دفترچه یادداشت علمی از وی بر جای مانده بود که بخش زیادی از آن‌ها در جریان حمله هوایی اسرائیل به منزل وی از میان رفت.[۳۶]

جایگاه در دکترین دفاعی ایران

در برخی منابع، غلامعلی رشید از طراحان دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران معرفی شده و نقش او در توسعه الگوی فرماندهی شبکه‌محور، هماهنگی میان نیروهای مسلح، ارتقای بازدارندگی و تربیت فرماندهان نظامی برجسته شده است.[دیدگاه ۵] بر پایه این دیدگاه، ساختارهای فرماندهی و طرح‌های عملیاتی طراحی‌شده از سوی او در تداوم فرماندهی و هماهنگی میان یگان‌های نظامی در جریان جنگ دوازده‌روزه و جنگ چهل‌روزه مؤثر بوده است. فعالیت‌های آموزشی او در دانشگاه عالی دفاع ملی و دانشگاه جامع امام حسین از عوامل انتقال تجربه به نسل جدید فرماندهان و استمرار ساختار فرماندهی نیروهای مسلح در شرایط بحران دانسته شده است.[۳۷]

ویژگی‌های اخلاقی

رشید شخصیتی کم‌حرف، تحلیل‌گر[۳۸] و رسانه‌گریز توصیف شده است.[۳۹] بر پایه برخی گزارش‌ها، او به مباحث پزشکی و تغذیه نیز علاقه‌مند و مسلط بود[دیدگاه ۶].[۴۰] وی در جلسات فرماندهی با استناد به نهج‌البلاغه بر حکمت در مدیریت و ضرورت مطالعه مستمر فرماندهان تأکید می‌کرد.[۴۱] همچنین از مشارکت او در فعالیت‌های خیریه[۴۲] و تداوم سفرهای کاری تا واپسین روزهای زندگی‌اش گزارش شده است.[۴۳]

شهادت

رشید در سحرگاه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ش در پی حمله هوایی اسرائیل به تهران ترور و کشته شد.[۴۴] او در منزل مسکونی خود واقع در شهرک شهید دقایقی هدف حمله موشکی قرار گرفت؛[۴۵] موج انفجار موجب پرتاب وی به پیاده‌رو و قطع یک دست و یک پای او شد.[۴۶] فرزند وی، امین‌عباس رشید نیز که در این حمله مجروح شده بود، پیش از رسیدن به بیمارستان کشته شد.[۴۷] پس‌از این رویداد، درجه نظامی او به سپهبدی ارتقا یافت.[۴۸] وی در ۱۵ خرداد ۱۴۰۴ش، یک هفته پیش‌از مرگ، در دست‌نوشته‌ای به تداوم کار ستادی خود در آستانه ۷۲ سالگی با روحیه جوانان بیست ساله اشاره کرده بود.[۴۹][دیدگاه ۷]

تدفین

پیکر وی بنا به وصیت‌نامه‌اش در ۹ تیر ۱۴۰۴ش در حرم سبزقبا در شهر دزفول دفن شد.[۵۰] در شامگاه ۱۸ دی ۱۴۰۴ش عده‌ای آشوبگر در اقدامی خرابکارانه[دیدگاه ۸] مزار او را به آتش کشیدند، اما در ۲۱ خرداد ۱۴۰۵ش همزمان با سالگرد درگذشت او، از سنگ مزار جدید وی رونمایی گردید.[۵۱] خانواده او نهادی با عنوان «دفتر تنظیم و نشر آثار و اندیشه‌های شهید سردار غلامعلی رشید» را تأسیس کردند.[۵۲]

افتخارات و تجلیل‌ها

سید علی خامنه‌ای در یک دست‌نوشته، با تقدیر از صبر و پایداری رشید، وی را در میدان مجاهدت سربلند توصیف کرد.[۵۳] او به‌دلیل شایستگی‌های رزمی، مفتخر به دریافت نشان فتح درجه ۱ و ۲ از سوی فرمانده کل قوا شد.[۵۴]

شخصیت و نبوغ نظامی وی همواره مورد توجه و تجلیل چهره‌های سیاسی و نظامی قرار داشت[دیدگاه ۹]؛ محسن رضایی اخلاق و اخلاص او را در میان فرماندهان نظامی زبانزد دانست.[۵۵] علی لاریجانی نیز وی را شخصیتی منحصربه‌فرد توصیف کرد.[۵۶] محمدجعفر اسدی با اشاره به فهم نظامی رشید، تصریح کرد که در این زمینه در جهان همتایی برای او وجود ندارد.[۵۷] همچنین علی عبداللهی، بر مطالعات عمیق و نبوغ وی در تسلط بر تاریخ و جغرافیا تأکید کرد.[۵۸]

پانویس

  1. ↑ «در مورد غلامعلی رشید در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.
  2. ↑ «خاطره شهید سردار رشید از علت ازدواج دیرهنگامش؛ فرزند دختر سردار رشید چرا درگذشت؟»، پایگاه خبری اعتمادآنلاین.
  3. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  4. ↑ «خاطره شهید سردار رشید از علت ازدواج دیرهنگامش؛ فرزند دختر سردار رشید چرا درگذشت؟»، پایگاه خبری اعتمادآنلاین.
  5. ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانه‌ای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، وب‌سایت تابناک.
  6. ↑ «رازهای ناگفته سردار رشید؛ از سکوت یکساله تا نبوغ نظامی و ادبی»، خبرگزاری فارس.
  7. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  8. ↑ «خاطره شهید سردار رشید از علت ازدواج دیرهنگامش؛ فرزند دختر سردار رشید چرا درگذشت؟»، پایگاه خبری اعتمادآنلاین.
  9. ↑ «آقازاده‌ای که از دانشگاه اخراج شد»، خبرگزاری ایرنا.
  10. ↑ «رازهای ناگفته سردار رشید؛ از سکوت یکساله تا نبوغ نظامی و ادبی»، خبرگزاری فارس.
  11. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  12. ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانه‌ای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، وب‌سایت تابناک.
  13. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  14. ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانه‌ای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، وب‌سایت تابناک.
  15. ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانه‌ای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، وب‌سایت تابناک.
  16. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  17. ↑ «بیوگرافی سردار غلامعلی رشید و همسرش و فرزندان +عکس شهادت»، پایگاه خبری ۲۴ نویس.
  18. ↑ «از «رشید» به کلیه واحدها: یا حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.
  19. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  20. ↑ «مغزهای متفکر و استراتژیست‌های نظامی/ مروری بر کارنامه سه فرمانده ارشد شهید»، پایگاه خبری مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  21. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  22. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  23. ↑ «فهرست مقرهای نظامی مقابله با ایران در وعده صادق + نقشه»، خبرگزاری فارس.
  24. ↑ «زندگینامه سردار غلامعلی رشید؛ از تولد تا شهادت»، خبرگزاری ایمنا.
  25. ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانه‌ای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، وب‌سایت تابناک.
  26. ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانه‌ای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، وب‌سایت تابناک.
  27. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  28. ↑ «از «رشید» به کلیه واحدها: یا حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.
  29. ↑ «سردار رشید فرمانده تمام رزمندگان و فرماندهان بود»، خبرگزاری ایرنا.
  30. ↑ «سردار غلامعلی رشید که در حمله تروریستی اسرائیل به شهادت رسید، کیست؟ + بیوگرافی»، روزنامه همشهری.
  31. ↑ «زندگینامه سردار غلامعلی رشید؛ از تولد تا شهادت»، خبرگزاری ایمنا.
  32. ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانه‌ای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، وب‌سایت تابناک.
  33. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  34. ↑ «از «رشید» به کلیه واحدها: یا حسین(ع)»، خبرگزاری ایرنا.
  35. ↑ «آقای دکتر غلامعلی رشید»، وب‌سایت سیویلیکا.
  36. ↑ «روایت سرلشکر عبداللهی از ویژگی‌ها و نبوغ شهید رشید»، خبرگزاری مهر.
  37. ↑ «واکاوی نقش شهید غلامعلی رشید در دکترین دفاعی ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  38. ↑ «نگاه بلند رشید؛ تحلیلی بر تیپ‌شناسی و ۹ ویژگی شخصیتی سردار شهید غلامعلی رشید»، پایگاه خبری صبح صادق آنلاین.
  39. ↑ «روایت سردار اسدی از ویژگی های شخصیتی سردار شهید رشید / شهید رشید از نظر فهم نظامی در جهان همتا نداشت»، وب‌سایت خبرآنلاین.
  40. ↑ «رازهای ناگفته سردار رشید؛ از سکوت یکساله تا نبوغ نظامی و ادبی»، خبرگزاری فارس.
  41. ↑ «روایت سرلشکر عبداللهی از ویژگی‌ها و نبوغ شهید رشید»، خبرگزاری مهر.
  42. ↑ «راز وصیت‌نامه ۳ صفحه‌ای سردار رشید؛ چرا قهرمان دزفول پایتخت را نخواست؟»، خبرگزاری مهر.
  43. ↑ «رازهای ناگفته سردار رشید؛ از سکوت یکساله تا نبوغ نظامی و ادبی»، خبرگزاری فارس.
  44. ↑ «مغزهای متفکر و استراتژیست‌های نظامی/ مروری بر کارنامه سه فرمانده ارشد شهید»، پایگاه خبری مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  45. ↑ «جغرافیای انسان رشید»، روزنامه جوان.
  46. ↑ «روایت همسر سپهبد رشید از لحظه ترور: یک دست و یک پایش جدا شد»، وب‌سایت تابناک.
  47. ↑ «روایت همسر شهید رشید از زمان شهادت سردار رشید و فرزندش/ پسرم پیش از رسیدن به بیمارستان شهید شده بود»، وب‌سایت خبرآنلاین.
  48. ↑ ««سردار راهبردها» فرمانده‌ای که کمتر دیده شد اما بسیار اثر گذاشت»، خبرگزاری مهر.
  49. ↑ «متن دست‌نوشته سردار رشید یک هفته قبل از شهادت؛ «ما أبناء العشرین مانده‌ایم… تا لحظه شهادت»»، خبرگزاری ابنا.
  50. ↑ «راز وصیت‌نامه ۳ صفحه‌ای سردار رشید؛ چرا قهرمان دزفول پایتخت را نخواست؟»، خبرگزاری مهر.
  51. ↑ ««سردار راهبردها» فرمانده‌ای که کمتر دیده شد اما بسیار اثر گذاشت»، خبرگزاری مهر.
  52. ↑ ««دفتر تنظیم و نشر آثار و اندیشه‌های شهید غلامعلی رشید» راه اندازی شد»، خبرگزاری مهر.
  53. ↑ «دست‌نوشته منتشرنشده امام خامنه‌ای درباره سردار رشید»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  54. ↑ «سوابق درخشان و افتخارآمیزتان پشتوانه‌ای ارزشمند برای ارتقای توانمندی نيروهاي مسلح، خواهد بود»، وب‌سایت تابناک.
  55. ↑ «سرلشکر رضایی: اخلاق و اخلاص سپهبد شهید رشید در میان فرماندهان زبانزد بود»، خبرگزاری دفاع مقدس.
  56. ↑ «لاریجانی: سردار رشید شخصیتی منحصر به فرد بود»، خبرگزاری ایرنا.
  57. ↑ «روایت سردار اسدی از ویژگی های شخصیتی سردار شهید رشید / شهید رشید از نظر فهم نظامی در جهان همتا نداشت»، وب‌سایت خبرآنلاین.
  58. ↑ «روایت سرلشکر عبداللهی از ویژگی‌ها و نبوغ شهید رشید»، خبرگزاری مهر.

دیدگاه‌های ارزیابان

  1. ↑ پریش از مسولیت ها به شهادت یک پریش بلند است (البته که مشکل چندان جدی نیست. صرفا برای بهتر شدن کار است). هندسه اگر کل محتوای مقاله را پوشش دهد خوب است.
  2. ↑ اگر پسوند یک داشته آن هم بیاید بهتر است
  3. ↑ تعبیر بزرگترین حمله نظامی در قرن بیستم و یکم با منطق ویکی نگاری تناسب چندانی ندارد. قرار ویکی بر توصیف واقعیت است. عبارت متواضعانه انتخاب شود بهتر است. ضمنا اگر اولین حمله بزرگترین حمله به شمار می رود، پس حملات در طول جنگ 12 روزه و چهل زوه چی؟ اگر قرار بر آورد قید بزرگترین باشد به نظرم خوب است که قید زمانی درج شود تا فهمیده شود که تا آن زمان بزرگترین بوده. اگر نقل قولی از خودایشان و یا یکی از شخصیت های دیگر در این زمینه است درج شود. از آوردن تعابیر ژورنالیستی پرهیز شود.
  4. ↑ به نظر می رسد که این پاراگراف از استانداردهای بیوگرافی خارج شده و به تحلیل نظامی، آمار تجهیزات ناتو، آمریکا و اسرائیل و مقایسه آن با جنگ‌های صلیبی پرداخته است. این حجم از جزئیات مربوط به مقاله «عملیات وعده صادق» است، نه زندگی نامه یک شخص. میشد که این قسمت را با جمله بسیار کوتاه شبیه این جمع کرد: «رشید به عنوان فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا، در جریان عملیات وعده صادق1 نقش فرماندهی/تحلیلی داشت. او در تحلیل‌های خود، این عملیات را نشان‌دهنده غلبه قدرت تهاجمی ایران بر پدافند چندلایه اسرائیل و متحدانش ارزیابی کرد»
  5. ↑ عبارت«در برخی منابع، غلامعلی رشید از طراحان دکترین دفاعی معرفی شده...». در ویکی‌نگاری ضعیف است. باید دقیقاً ذکر شود که کدام منابع یا کدام کارشناسان چنین تحلیلی ارائه داده‌اند.
  6. ↑ علاقه‌مندی به «مباحث پزشکی و تغذیه» اگر در حد یک ادعای شفاهی باشد و تأثیری در مسیر حرفه‌ای او نداشته، اهمیت دانشنامه‌ای ندارد مگر آنکه در سبک زندگی او بسیار بارز و مستند باشد.
  7. ↑ تعبیر «تداوم کار ستادی با روحیه جوانان بیست ساله» یک بیان ادبی و رثایی است و ارزش علمیِ دانشنامه‌ای ندارد.
  8. ↑ تعبیر عده آشوبگر .. خرابکارانه با منطق ویکی نگاری سازگار نیست. شما توصیف کنید تا داوری
  9. ↑ تا این قسمت عبارت به نحوی نگار شده است که گویا ما یک گزاره را مطرح کرده ایم و سپس برای آن شواهد ذکر میکنیم. اگر با همان نقل قول محسن رضایی شروع می کردید خوب بود. علاوه بر آن، تعبیر نبوغ نظامی و بی همتا بودن ... اخلاص زبانزد و مفاهیم از این دست که بیانگر عواطف و احساسات است درست نیست که در ویکی استفاده شوده. ضمنا نقل قول بزرگان هم به نحوی نگارش شود که صرفا بیانگر دیدگاه خود آنها باشد تا دیدگاه ویکی

منابع