رودبار

رودبار؛ شهری تاریخی و زیستگاه زیتون در استان گیلان.

رودبار یکی از شهرستان‌های گردشگری در گیلان در ۶۰ کیلومتری رشت است. این شهرستان جنوبی‌ترین شهرستان استان گیلان است. این شهر در دامنهٔ کوه‌های مرتفع و سرسبزی واقع شده و دارای آب‌وهوای معتدل و مرطوب است. تراکم جمعیت در رودبار نسبت به شهرستان‌های گیلان کمتر است.

نام‌گذاری رودبار

رودبار از کلمه «رود»؛ به‌معنای رودخانه و کلمه «بار»؛ به‌معنای اراضی کنار رود گرفته شده است. برخی معتقدند به‌دلیل وجود رودهای فراوان در این منطقه، نام این شهر را «رودبار» نهاده‌اند.

تاریخچه رودبار

قدمت شهر تاریخی رودبار و نواحی اطراف آن به دو هزار سال پیش از میلاد مسیح بر می‌گردد.

جمعیت‌شناسی رودبار

1. آمار جمعیتی: رودبار دارای ۱۲۶ هزار نفر جمعیت است که بیش از نیمی از این جمعیت؛ یعنی حدود ۷۰ هزار نفر در رودبار و حدود ۵۷ هزار نفر در روستاهای اطراف این شهر زندگی می‌کنند.
2. اقوام و زبان‌ها: مردم ساکن در گیلان اغلب گیلک هستند که به زبان گیلکی و گویش گالشی و زیرگویش رودباری سخن می‌گویند.

جغرافیای رودبار

1. موقعیت جغرافیایی: شهر رودبار در جنوب گیلان و ۶۰ کیلومتری رشت قرار دارد. مختصات جغرافیایی شهرستان رودبار ۳۶ درجه و ۳۲ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۷ دقیقه از خط استوا و ۴۹ دقیقه و ۱۱ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۵ دقیقه طول شرقی از نصف‌النهارمبدأ است. رودبار از سمت شمال به رشت و شفت، از سمت جنوب به قزوین، از سمت شرق سیاهکال و از سمت غرب به زنجان محدود می‌شود.
2. آب‌وهوا: رودبار با توجه به موقعیت جغرافیایی، دارای آبوهوای معتدل و مرطوب مدیترانه‌ای است.
3. منابع آبی: رودبار در منطقه‌ای قرار گرفته که رودها و چشمه‌سارهای متعددی در آن جاری است. یکی از پرآب‌ترین رودخانه‌های رودبار، «سفید رود» است. این رودخانه از کوه‌های اطراف کردستان سرچشمه می‌گیرد. همچنین در این منطقه چشمههای متعددی از جمله «چشمه آب گرم ماسخنور» وجود دارد.
4. پوشش گیاهی: رودبار زیستگاه گیاهان متعدد و به‌ویژه زیستگاه اصلی درختان زیتون است. همچنین گونه‌های درختان جنگلی متعددی مانند راش، ممرز، بلوط، توسکای ییلاقی، توسکای قشلاقی، افرا، شیزار، ون، شمشاد، انجیر، خرمندی، درک گردو، ملج، زربین، گیلاس وحشی و غیره نیز در این منطقه وجود دارد. همچنین این روستا زیستگاه گونه‌های بوته‌ای و دارویی مانند فرفیون، سرخس عقابی و جنگلی، کوله‌خاس، اقطی و گزنه نیز است.
5. حیات‌وحش: رودبار به دلیل طبیعت سرسبز و کوه‌های مرتفعی که در اطراف آن وجود دارد زیستگاه جانوران متعددی مانند مارال، تشی و راسو و همچنین پرندگانی مانند کبک، ابیا، عقاب جنگلی، شوکا، پلنگ، خرس، گراز، گربه جنگلی، شغال، گورکن، لاک‌پشت و سینه‌سرخ جنگلی است.

اقتصاد رودبار

اقتصاد مردم رودبار اغلب بر پایهٔ باغداری و کشاورزی استوار است. تولید و فروش محصولات زراعی مانند برنج، گندم و جو و محصولات باغی مانند زیتون در شمار منابع اقتصادی این شهر است. همچنین تولید و فروش صنایع‌دستی نیز از دیگر مشاغل رایج در این شهر به‌شمار می‌رود. یکی دیگر از منابع اقتصادی شهر رودبار، صادرات زیتون است.

فرهنگ و هنر رودبار

1. آداب‌ورسوم: از جمله آداب‌ورسوم رایج در روستاهای اطراف رودبار، برگزاری نوعی مراسم مذهبی و علم‌گیری در سومین روز شهادت امام حسین و مصادف با شهادت زین‌العابدین است. در این مراسم علم‌ها را به دست نوجوانانی که به سینه خود قرآن بسته‌اند می‌دهند و به همراه جمعی از مردم، گرداگرد روستا می‌چرخند و دعای جوشن‌کبیر را قرائت می‌کنند. بومیان این منطقه روزهای سه‌شنبه و پنج‌شنبه را روزهایی پر برکت برای بذرپاشی مزارع زراعی خود می‌دانند. همچنین مردم محلی منطقهٔ رودبار در هنگام کشاورزی و بذرپاشی زمین زراعی خود، تا سه روز به همسایه‌ها چیزی قرض یا امانت نمی‌دهند؛ زیرا معتقدند بذر در زمین قرض‌دهنده رشد نمی‌کند.
2. صنایع دستی و سوغات: از جمله صنایع‌دستی رایج در این منطقه تولیدات دستباف پشمی، لباس محلی، مفرش بافی، گلیم، جاجیم و نمد است که به‌عنوان سوغات رودبار نیز به‌شمار می‌رود. همچنین زیتون، صابون زیتون و انواع ترشی‌های محلی نیز در شمار سوغات رودبار است.
3. غذاهای محلی: معروف‌ترین غذاهای محلی رودبار شامل «ماهی‌بره»، «شامی رودباری»، «گل در چمن»، «ترش‌تره»، «وانجم خورش»، «باقلاقاتق»، «مرجوآبی»، «سیاه‌خورش»، «مرجوپلا»، «میرزاقاسمی» و «پنرکو» است.

جاذبه‌های گردشگری رودبار

مناطق دیدنی

یکی از جاذبه‌های اطراف رودبار درخت «سرو هرزویل» با قدمت سه هزار ساله است که یکی از کهن‌ترین درختان ایران به‌شمار می‌رود. «کوه و قله درفک» که در ارتفاع ۲۷۰۰ متر از سطح دریا و در ناحیه کوهستانی البرز غربی و در نزدیکی مرزهای کوهستانی کوه‌های گیلان قرار دارد، شرایط مناسبی را برای علاقه‌مندان به کوهنوردی و طبیعت‌گردی فراهم کرده است. همچنین «چشمه آب گرم ماستخور» نیز یکی دیگر از جاذبه‌های گردشگری رودبار است.

بومیان منطقه معتقدند استحمام در آب گرم این چشمه، بسیاری از بیماری‌های چشم، بیماری‌های استخوانی و رماتیسمی را درمان می‌کند. همچنین «آبشار خلش‌کوه»، «روستای گنجه»، «ییلاق سلانسر»، «دریاچه حلیمه‌جان»، «چشمه آب معدنی داماش» «چشمه آب معدنی سنگرود» از دیگر جاذبه‌های دیدنی رودبار به‌شمار می‌روند.

امکانات رفاهی

رودبار به‌عنوان یک منطقهٔ بکر گردشگری دارای امکانات برای اقامت گردشگران است که از جمله می‌توان به هتل، مسافرخانه و سوئیت آپارتمان‌های اجاره‌ای اشاره کرد. همچنین رستوران‌ها، سفره‌خانه‌های سنتی، سرویس بهداشتی، آلاچیق و سکوی استراحت نیز در رودبار برای استفادۀ گردشگران وجود دارد.

زیرساخت رودبار

رودبار امروزه یک منطقة گردشگری است و زیرساخت‌های آن توسعه یافته است. این شهر با اینکه ۷۰ درصد آب شرب و کشاورزی استان گیلان را تأمین می‌کند؛ اما به‌دلیل زیرساخت‌های قدیمی و فرسودهٔ آبرسانی شهرها و روستاهای آن مدام با قطعی آب مواجه است.

منابع

• «اطلاعات کامل گردشگری رودبار»، وب‌سایت رنتی‌جا، تاریخ بازدید: ۲۸ مرداد ۱۴۰۱ش.
• جوان، فرهاد و همکاران «تحلیل اثرهای گردشگری بر نواحی روستایی در جهت تحقق اقتصاد مقاومتی (مورد مطالعه: شهرستان رودبار)»، پژوهش‌های اقتصاد مقاومتی، شماره ۶، ۱۳۹۷ش.
• «رودبار»، ویلا لوکس، تاریخ بازدید: ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ش.
• «معرفی و اطلاعات کامل شهر رودبار»، وب‌سایت چهار گوشه، تاریخ بازدید: ۲۸ مرداد ۱۴۰۱ش.
• «راهنمای سفر به رودبار شهر زیتون‌های سبز»، وب‌سایت ره بال آسمان، تاریخ بازدید: ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ش.
• «زیرساخت‌های فرسوده شبکه آبرسانی رودبار»، وب‌سایت خبرگزاری مهر، تاریخ بازدید: ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ش.