زولبیا

زولبیا؛ از شیرینی‌های محبوب در ماه رمضان.
زولبیا از انواع شیرینی‌های سنتی و محبوب در میان ایرانیان است که به‌واسطه حضورش در سفره افطار ماه رمضان، از جمله شیرینی‌های آیینی در فرهنگ مردم نیز محسوب می‌شود. تولید و مصرف این شیرینی‌ها در نقاط مختلف جهان به‌خصوص شرق آسیا، خاورمیانه و شمال آفریقا رواج دارد. زولبیا (جلیبی) را معمولا به همراه بامیه و گوش‌فیل مصرف می‌کنند.

ریشه‌شناسی واژه زولبیا

ریشه واژه زولبیا، برگرفته از واژه «گلاب» است. به دلیل عدم وجود حرف «گ» در زبان عربی، این واژه به «جلاب» یا «جلّاب» تغییر می‌کند. با گذشت زمان، این واژه در میان عرب‌زبانان به «زلابیه»، در میان فارسی‌زبانان به «زولبیا» و در میان مردم هند (مردم با زبان اردو) و افغانستان به «جلبی / جلیبی» معروف شد. اسامی دیگری همچون «زلیبیا»، «زلابی»، «زلیبا»، «زلوبیا» و «زلیبیه» نیز برای آن در نقاطی دیگر از دنیا وجود دارد. در گذشته به زولبیا، «حلقه‌چی» هم می‌گفتند که در بعضی مکتوبات تاریخی مانند دیوان اطعمه به آن اشاره شده است.

روش تهیه

زولبیا را به شکل دایره‌ای شبکه‌ای و به اندازه‌ی یک بشقاب کوچک یا نعلبکی می‌پزند. مواد اولیه این شیرینی شامل ماست، نشاسته، زعفران، روغن و شکر است و رنگ آن زرد یا قهوه‌ای است که بستگی به میزان مصرف زعفران در آن دارد.

منابع

• انوري، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، ج5، ذيل زولبيا، 1381ش.
• تتوی، عبدالرشید، فرهنگ رشیدی، به تحقیق اکبر بهداروند، تهران، سیمای دانش، ۱۳۸۶ش.
• جوالیقی، موهوب، المعرب، به تحقیق احمد محمد شاکر، قاهره، ۱۳۶۱ق.
• دريابندري، نجف و راستكار، فهيمه، كتاب مستطاب آشپزي: از سير تا پياز، تهران، كارنامه، ج2، 1379ش.
• رامپوری، غیاث‌الدین محمد، غیاث ‌‌اللغات، به تحقیق منصور ثروت، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۵ش.
• صفی‌پوری، عبدالرحیم، منتهی‌الارب فی اللغة ‌العرب، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1390ش.
• مولانا بسحاق حلاج شيرازي، ديوان اطعمه، شيراز، كتاب‌فروشي معرفت شيراز، ]بی‌تا[.