ابرابزار |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۱۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =امام علی النقی0.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =تایپوگرافی نام هادی بر روی ضریح امام حسین | |||
|image_alt=تایپوگرافی نام هادی بر روی ضریح امام حسین | |||
| فایل پادکست =امام علی النقی.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =3/25 | |||
| تاریخ پادکست =4-12-1404 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|امام علی النقی}}'''؛ امام دهم شیعیان اثنیعشری. | '''{{درشت|امام علی النقی}}'''؛ امام دهم شیعیان اثنیعشری. | ||
| خط ۴: | خط ۳۲: | ||
== تولد و خانواده == | == تولد و خانواده == | ||
علی بن محمد در ۱۵ [[ | علی بن محمد در ۱۵ [[ذیالحجة]] سال ۲۱۲ق در منطقهای به نام صَریا در اطراف مدینه به دنیا آمد.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۴۰۱.</ref> همچنین، تاریخهای متفاوتی مانند ۲ یا ۵ رجب سال ۲۱۲ق،<ref>مسعودی، اثباتالوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۸.</ref> ۲۷ ذیالحجه یا اوایل ماه [[رجب]] سال ۲۱۴ق<ref>حسینی، تاریخ اهلالبیت، ۱۴۱۰ق، ص۷۶؛ بغدادی، تاریخ بغداد، بیتا، ج۲، ص۵۷.</ref> برای تولد او بیان شده است. پدرش محمد بن علی ملقب به [[امام محمد تقی|امام جواد]] است.<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۱۱۵.</ref> مادرش، زنی به نام سَمانه یا سوسَن، از اهالی مغرب بوده است.<ref>مولوینیا، تاریخ چهارده معصوم، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۲.</ref> نقش [[انگشتر|انگشتری]] علی بن محمد که بر دست داشت، در برخی منابع «الله ربّی و هو عصمتی من خلقه» نقل شده است.<ref>جعفریان، تاریخ تشیع در ایران، ۱۳۶۸ش، ج۲، ص۱۴۰.</ref> | ||
علی نقی در دوران کودکی و همزمان با [[سفر حج]] پدرش، به مدینه آمد و تا سال ۲۳۳ق در آن شهر سکونت داشت.<ref>مسعودی، اثباتالوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۸.</ref> وی در سال ۲۳۳ق به دستور متوکل عباسی به سامرا آمد و در محلهای نظامی به نام عسکر تا هنگام شهادت به مدت ۲۱ سال، تحت نظارت مستقیم خلافت عباسی قرار گرفت.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۷؛ مسعودی، مروجالذهب و معادنالجوهر، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۹۳.</ref> | علی نقی در دوران کودکی و همزمان با [[سفر حج]] پدرش، به مدینه آمد و تا سال ۲۳۳ق در آن شهر سکونت داشت.<ref>مسعودی، اثباتالوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۲۸.</ref> وی در سال ۲۳۳ق به دستور متوکل عباسی به سامرا آمد و در محلهای نظامی به نام عسکر تا هنگام شهادت به مدت ۲۱ سال، تحت نظارت مستقیم خلافت عباسی قرار گرفت.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۷؛ مسعودی، مروجالذهب و معادنالجوهر، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۹۳.</ref> | ||
== نسب و کنیه و القاب == | == نسب و کنیه و القاب == | ||
علی بن محمد از نوادگان [[حضرت محمد]]، با هفت واسطه از نسل [[علی بنابیطالب]] و از قبیله بنیهاشم، یکی از طایفههای قبیله قریش بود. نام وی، علی<ref>شافعی، مطالب السئول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۷.</ref> و کنیهاش ابوالحسن ثالث است.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۰۹.</ref> مشهورترین القاب او، هادی و نَقی است.<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۸۳۶.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله مرتضی، عالم، فقیه، امین، نجیب، ناصح، فتاح، خالص و طَیّب،<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۴۰۱.</ref> راشد، سدید، صاحِبُ الْعَسکَر، صادق، ماضی، وفی<ref>خزعلی، موسوعه الامام الهادی (ع)، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۳۵–۳۴ و ۴۱.</ref> برای او ذکر شده که میان شیعیان و [[اهلسنت]] شهرت دارد.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/فهرست_کنیهها_و_لقبهای_امام_هادی(ع) «فهرست کنیهها و لقبهای امام هادی(ع)»، وبسایت ویکی شیعه.]</ref> به دلیل سکونت وی در منطقهای به نام عسکر در شهر سامرا، محل استقرار نظامیان حکومت عباسی، به عسکری نیز معروف شد.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵؛ ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۴۹۲.</ref> | علی بن محمد از نوادگان [[حضرت محمد]]، با هفت واسطه از نسل [[امام علی|علی بنابیطالب]] و از قبیله بنیهاشم، یکی از طایفههای قبیله قریش بود. نام وی، علی<ref>شافعی، مطالب السئول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۷.</ref> و کنیهاش ابوالحسن ثالث است.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۱۰۹.</ref> مشهورترین القاب او، هادی و نَقی است.<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۸۳۶.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله مرتضی، عالم، فقیه، امین، نجیب، ناصح، فتاح، خالص و طَیّب،<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۴۰۱.</ref> راشد، سدید، صاحِبُ الْعَسکَر، صادق، ماضی، وفی<ref>خزعلی، موسوعه الامام الهادی (ع)، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۳۵–۳۴ و ۴۱.</ref> برای او ذکر شده که میان شیعیان و [[اهلسنت]] شهرت دارد.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/فهرست_کنیهها_و_لقبهای_امام_هادی(ع) «فهرست کنیهها و لقبهای امام هادی(ع)»، وبسایت ویکی شیعه.]</ref> به دلیل سکونت وی در منطقهای به نام عسکر در شهر سامرا، محل استقرار نظامیان حکومت عباسی، به عسکری نیز معروف شد.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵؛ ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۴۹۲.</ref> | ||
== همسر و فرزندان == | == همسر و فرزندان == | ||
| خط ۱۱۷: | خط ۱۴۵: | ||
== کرامات == | == کرامات == | ||
[[پرونده:امام علی النقی۱.png|جایگزین=حرم امام هادی |بندانگشتی|حرم امام هادی ]] | |||
در منابع تاریخی، کرامات متعددی برای علی نقی منسوب شده است. این کرامات، که در متون روایی و تاریخی شیعه گزارش شده، شامل نمونههایی چون آگاهی از امور غیبی، از جمله خبر دادن از نیت و ضمیر افراد، پاسخگویی به پرسشها و نامههای ناگفته، آگاهی از رخدادهای آینده، علم به امور غائب، آگاهی از آنچه در ارحام است، علم به زمان مرگها (آجال)، آگاهی از نزول باران و پدیدههای طبیعی، ارائه آموزههای طبی، و اطلاع از خواب و حالات درونی افراد میشود. همچنین به آگاهی از زبانهای گوناگون، استجابت دعا، شفابخشی بیماران، طیالارض، معرفت حیوانات نسبت به امام و پرهیز آنان از آسیب رساندن به او، دسترسی به خزائن و گنجهای زمین، اشاره شده است.<ref>دیمه کار گراب، «جایگاه معجزات امام هادی (ع) در سیره علمی و ولایی ایشان»، ۱۳۹۲ش، ص۱۸۱.</ref> | در منابع تاریخی، کرامات متعددی برای علی نقی منسوب شده است. این کرامات، که در متون روایی و تاریخی شیعه گزارش شده، شامل نمونههایی چون آگاهی از امور غیبی، از جمله خبر دادن از نیت و ضمیر افراد، پاسخگویی به پرسشها و نامههای ناگفته، آگاهی از رخدادهای آینده، علم به امور غائب، آگاهی از آنچه در ارحام است، علم به زمان مرگها (آجال)، آگاهی از نزول باران و پدیدههای طبیعی، ارائه آموزههای طبی، و اطلاع از خواب و حالات درونی افراد میشود. همچنین به آگاهی از زبانهای گوناگون، استجابت دعا، شفابخشی بیماران، طیالارض، معرفت حیوانات نسبت به امام و پرهیز آنان از آسیب رساندن به او، دسترسی به خزائن و گنجهای زمین، اشاره شده است.<ref>دیمه کار گراب، «جایگاه معجزات امام هادی (ع) در سیره علمی و ولایی ایشان»، ۱۳۹۲ش، ص۱۸۱.</ref> | ||
== شهادت و حرم == | == شهادت و حرم == | ||
علی بن محمد در ۳ ماه رجب سال ۲۵۴ق، پس از ۲۰ سال و ۹ ماه اقامت در سامرا، در ۴۱ سالگی و در ایام خلافت معتز عباسی مسموم و به شهادت رسید.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، بیتا، ص۹۲.</ref> در برخی منابع، تاریخ ۲۵ یا ۲۶ [[جمادیالثانی]] نیز ذکر شده است.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵.</ref> در مراسم تشییع، دیوانهای دولتی و مراکز تجاری سامرا تعطیل شد و جمعیت زیادی از مردم و بزرگان کشوری و لشکری خلافت عباسی حضور داشتند.<ref>مسعودی، اثباتالوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۴۳.</ref> [[امام حسن عسکری]]، بر پیکر پدر نماز خواند و پیکر در خانهای که امام در سامرا در آن ساکن بود، دفن شد.<ref>یعقوبی، تاریخ یعقوبی، بیتا، ج۲، ص۵۰۳.</ref> | علی بن محمد در ۳ ماه [[رجب]] سال ۲۵۴ق، پس از ۲۰ سال و ۹ ماه اقامت در سامرا، در ۴۱ سالگی و در ایام خلافت معتز عباسی مسموم و به شهادت رسید.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، بیتا، ص۹۲.</ref> در برخی منابع، تاریخ ۲۵ یا ۲۶ [[جمادیالثانی]] نیز ذکر شده است.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵.</ref> در مراسم تشییع، دیوانهای دولتی و مراکز تجاری سامرا تعطیل شد و جمعیت زیادی از مردم و بزرگان کشوری و لشکری خلافت عباسی حضور داشتند.<ref>مسعودی، اثباتالوصیه، ۱۴۲۶ق، ص۲۴۳.</ref> [[امام حسن عسکری]]، بر پیکر پدر نماز خواند و پیکر در خانهای که امام در سامرا در آن ساکن بود، دفن شد.<ref>یعقوبی، تاریخ یعقوبی، بیتا، ج۲، ص۵۰۳.</ref> | ||
خانه امام هادی در حلقه پادگان نظامی قرار داشت و از یک مسیحی خریداری شده بود. خسن بن علی بن محمد برای مقبره پدرش، خادمی را تعیین کرد تا به آن رسیدگی کند.<ref>محلاتی، مآثر الکبرا، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۱۸.</ref> | خانه امام هادی در حلقه پادگان نظامی قرار داشت و از یک مسیحی خریداری شده بود. خسن بن علی بن محمد برای مقبره پدرش، خادمی را تعیین کرد تا به آن رسیدگی کند.<ref>محلاتی، مآثر الکبرا، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۱۸.</ref> | ||
| خط ۲۱۵: | خط ۲۴۴: | ||
|نصب ضریح از طلا و نقره بر قبور<sup>[۱]</sup> | |نصب ضریح از طلا و نقره بر قبور<sup>[۱]</sup> | ||
|} | |} | ||
[[پرونده:امام علی النقی۲.png|جایگزین=تخریب حرمین عسکریین در سال ۱۳۸۶|بندانگشتی|تخریب حرمین عسکریین در سال ۱۳۸۶]] | |||
[[حرم امام هادی]] طی دو انفجار در [[عملیات تروریستی|عملیاتهای تروریستی]] گروههای [[تکفیر|تکفیری]] در ۳ [[اسفند]] سال ۱۳۸۴ش و ۲۳ [[خرداد]] سال ۱۳۸۶ش آسیب دید و بخشهایی از آن تخریب شد.<ref>خامهیار، تخریب زیارتگاههای اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۰–۲۹.</ref> انگیزه گروههای تکفیری از تخریب حرم او دارای دو بُعد سیاسی و مذهبی است. بُعد سیاسی با هدف ایجاد تفرقه میان شیعیان و اهلسنت و در راستای منافع برخی اهداف کشورهای [[آمریکا]]، [[انگلیس]] و [[اسرائیل]]<ref>[https://fa.wikishia.net/view/تخریب_حرم_عسکریین «تخریب حرم عسکریین»، وبسایت ویکی شیعه.]</ref> و بُعد مذهبی آن به تفکر [[وهابی]] و اعتقاد به حرمت ساختن بنا بر قبور و وجوب تخریب آنها گزارش شده است.<ref>ابن تیمیه، اقتضاء الصراط المستقیم، ۱۴۰۷ق، ص۱۰۸–۱۱۰.</ref> بهدنبال این حادثه، مراجع تقلید و علمای [[حوزه علمیه|حوزههای علمیه]] ایران و عراق دروس خود را تعطیل و با صدور بیانیههایی این اقدام را محکوم کردند.<ref>خامهیار، تخریب زیارتگاههای اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۲.</ref> | [[حرم امام هادی]] طی دو انفجار در [[عملیات تروریستی|عملیاتهای تروریستی]] گروههای [[تکفیر|تکفیری]] در ۳ [[اسفند]] سال ۱۳۸۴ش و ۲۳ [[خرداد]] سال ۱۳۸۶ش آسیب دید و بخشهایی از آن تخریب شد.<ref>خامهیار، تخریب زیارتگاههای اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۰–۲۹.</ref> انگیزه گروههای تکفیری از تخریب حرم او دارای دو بُعد سیاسی و مذهبی است. بُعد سیاسی با هدف ایجاد تفرقه میان شیعیان و اهلسنت و در راستای منافع برخی اهداف کشورهای [[آمریکا]]، [[انگلیس]] و [[اسرائیل]]<ref>[https://fa.wikishia.net/view/تخریب_حرم_عسکریین «تخریب حرم عسکریین»، وبسایت ویکی شیعه.]</ref> و بُعد مذهبی آن به تفکر [[وهابی]] و اعتقاد به حرمت ساختن بنا بر قبور و وجوب تخریب آنها گزارش شده است.<ref>ابن تیمیه، اقتضاء الصراط المستقیم، ۱۴۰۷ق، ص۱۰۸–۱۱۰.</ref> بهدنبال این حادثه، مراجع تقلید و علمای [[حوزه علمیه|حوزههای علمیه]] ایران و عراق دروس خود را تعطیل و با صدور بیانیههایی این اقدام را محکوم کردند.<ref>خامهیار، تخریب زیارتگاههای اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۲.</ref> | ||
| خط ۲۳۰: | خط ۲۵۹: | ||
== جایگاه امام هادی در فرهنگ ایرانیان == | == جایگاه امام هادی در فرهنگ ایرانیان == | ||
=== آیینهای ولادت و شهادت === | === آیینهای ولادت و شهادت === | ||
[[پرونده:امام علی النقی۳.jpg|جایگزین=جشن میلاد امام هادی در حسینیه شهدای بسیج افسریه|بندانگشتی|جشن میلاد امام هادی در حسینیه شهدای بسیج افسریه سال ۱۳۹۲ش]] | |||
ولادت امام هادی هر سال با برگزاری برنامههایی مانند آذینبندی و نصب کتیبههای مذهبی و بنرهای تبریک، پرچمهای رنگین مزیین شده در مساجد، [[تکیه|تکایا]]، [[حسینیه]]ها، [[بقاع متبرکه]]، معابر و اماکن عمومی و ادارات دولتی، سخنرانی دربارهٔ ویژگیهای اخلاقی، سیره زندگی و اقدامات دوران امامت، [[شعرخوانی]] در مدح اهلبیت، [[مولودیخوانی]]، توزیع شیرینی، شربت، میوه و نذورات مردمی، اجرا میشود.<ref>[https://katibeh-almahdi.ir/مراسم-ولادت-امام-هادی-چطور-برگزار-می/ «مراسم ولادت امام هادی چطور برگزار میشود؟»، وبسایت مجموعه تخصصی طراحی و چاپ کتیبه المهدی(عج).]</ref> همچنین عقد و ازدواج جوانان از برنامههای ولادت علی نقی است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6232311/آیینهای-جشن-میلاد-باسعادت-امام-هادی-ع-برگزار-میشود «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام هادی(ع) برگزار میشود»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ولادت امام هادی هر سال با برگزاری برنامههایی مانند آذینبندی و نصب کتیبههای مذهبی و بنرهای تبریک، پرچمهای رنگین مزیین شده در مساجد، [[تکیه|تکایا]]، [[حسینیه]]ها، [[بقاع متبرکه]]، معابر و اماکن عمومی و ادارات دولتی، سخنرانی دربارهٔ ویژگیهای اخلاقی، سیره زندگی و اقدامات دوران امامت، [[شعرخوانی]] در مدح اهلبیت، [[مولودیخوانی]]، توزیع شیرینی، شربت، میوه و نذورات مردمی، اجرا میشود.<ref>[https://katibeh-almahdi.ir/مراسم-ولادت-امام-هادی-چطور-برگزار-می/ «مراسم ولادت امام هادی چطور برگزار میشود؟»، وبسایت مجموعه تخصصی طراحی و چاپ کتیبه المهدی(عج).]</ref> همچنین عقد و ازدواج جوانان از برنامههای ولادت علی نقی است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6232311/آیینهای-جشن-میلاد-باسعادت-امام-هادی-ع-برگزار-میشود «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام هادی(ع) برگزار میشود»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
