محراب: تفاوت میان نسخه‌ها

[https://lib.eshia.ir/20008/1/480/مأخوذ طریحی، مجمع البحرین، ج1، 1375ش، ذیل واژه حرب.]</ref> برخی دیگر معتقدند که انسان در محراب باید «حریب» باشد؛ حریب، کسی است که تمام اموالش را از او گرفته باشند. چنین معنایی، اشاره به رهایی از هرگونه تعلقات دنیوی در برابر خداوند است.<ref>[https://lib.eshia.ir/20006/1/1 خلیل بن احمد، العین، 1409ق، ص213.]</ref>

در تمام مواردی که واژه محراب در [[قرآن]] آمده،<ref>[https://lib.eshia.ir/17001/1/55/39 سوره آل‌عمران، آیه 37 و 39؛]{{سخ}}

[https://lib.eshia.ir/17001/1/454|سوره ص، آیه 21؛]{{سخ}}

[https://lib.eshia.ir/17001/1/429/13 سوره سبأ، آیه 13.]</ref> از آن به‌عنوان جایگاه عبادت یاد شده است. در کتب فقهی [[شیعه]] نیز هرگاه به احکام [[مسجد]] پرداخته شده شامل محراب نیز می‌شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/10088 نجفی جواهری، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج14، ۱۳۶۵ش، ص168.]</ref> محراب در فرهنگ اسلامی، جایگاه امام‌جماعت مسجد است.<ref>[https://lib.eshia.ir/20008/1/480/مأخوذ طریحی، مجمع‌البحرین، ج1، 1375ش، واژه حرب.]</ref> در برخی از مساجد، مکان ایستادن امام در محراب را کمی گود می‌کنند و این به‌دلیل حکم فقهی بالاتر نبودن مکان امام‌جماعت نسبت به سایر نمازگزاران است. فلسفهٔ این حکم را رعایت فروتنی امام‌جماعت دانسته‌اند.<ref>[https://hajj.ir/fa/39034 «گودی محراب نماز به خاطر چیست؟»، وب‌سایت حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، تاریخ بازدید: 2 آبان 1400ش.]</ref>

بنابر برخی اسناد مکتوب، در [[مسجد النبی|مسجدالنبی]]، صفحه‌ای سنگی وجود داشت که جایگاه ایستادن [[حضرت محمد|پیامبر]] به نماز جماعت را نشان می‌داد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/508733/بررسی-کتیبه-های-محرابهای-گچی-در-موزه-ملی-ایران آبیار، «بررسی کتیبه‌های محراب‌های گچی در موزه ملی ایران»، 1381ش، ص75.]</ref> برخی براساس گزارشات مکتوب از تاریخ اسلام، قدمت اولین محراب را به دوره خلافت عثمان و برخی دیگر آن را به دوران خلافت مروان نسبت داده‌اند.<ref>ابن‌بطوطه، سفرنامه ابن‌بطوطه، 1359ش، ص120-122.</ref> از قدیمی‌ترین محراب‌های اسلامی می‌توان به محراب مسجدالنبی، محراب مسجد کوفه (محل شهادت [[حضرت علی]]) و محراب مسجد جامع قیروان (تونس) که در سال‌های ۲۴۸–۲۴۹ق ساخته شده، اشاره کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/508733/بررسی-کتیبه-های-محرابهای-گچی-در-موزه-ملی-ایران آبیار، «بررسی کتیبه‌های محراب‌های گچی در موزه ملی ایران»، 1381ش، ص76.]</ref> با گسترش [[اسلام]] در ایران نیز محراب‌های اسلامی در بناها ساخته شدند، که به شکل طاقچه‌ای با فرورفتگی در دیوار بودند.<ref>دوپولو، معماری اسلامی، ۱۳۶۸ش، ص22.</ref>

محراب، نمونه‌ای از معماری اسلامی است که معمولاً در ضلع جنوبی مسجد و رو به قبله نمازگزاران ساخته می‌شود. محراب، طاقی کوچک است که بر روی ستون‌هایی کوچک قرار گرفته و دارای فضایی فرورفته است. در اطراف این بنا، تزئینات و کتیبه‌هایی طراحی می‌شود. شکل ظاهری محراب از زمان اولیهٔ ساخت آن تغییری نکرده و تنها تغییراتی در نحوه آرایش و تزئین این بنا رخ داده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/113948/محراب-جلوه-گاه-اصیل-هنر-تزئینی-اسلامی «محراب، جلوه‌گاه اصیل هنر تزئین اسلامی»، 1362ش، ص153.]</ref>

محراب‌ها همواره از نمونه‌های برجسته معماری جهان شناخته شده‌اند. محراب مسجد شیخ لطف‌الله [[اصفهان]] (قرن یازدهم هجری)، محراب مسجد جامع اشترجان (قرن هشتم هجری)، محراب الجایتو در اصفهان (قرن هشتم هجری) از مشهورترین محراب‌های شناخته‌شده در جهان هستند.

محراب در ادبیات فارسی به‌معنای [[نماز]]، قبله و به‌منظور تشبیه ابروی یار به کمان و قوس بالای محراب به‌کار می‌رود.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/268851/قبله-نمای-مسجد-محراب تفضلی، «قبله‌نمای مسجد»، 1376ش، ص135 و 136.]</ref> شاعران و نویسندگان بزرگ بارها واژه محراب را در نوشته‌های خود به‌کار برده‌اند. مانند:

   }}

{{پانویس}}

{{آغاز منابع}}

* قرآن کریم، ترجمه محمدمهدی فولادوند.

* نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، به‌تحقیق عباس قوچانی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج۱۴، ۱۳۶۵ش.

{{پایان منابع}}