فاطمه سیاح: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{جعبه اطلاعات شخصیت
-| عنوان           =فاطمه سیاح
-| عنوان اصلی      = فاطمه رضازاده محلاتی
-| تصویر           =فاطمه سیاح.jpg
-| اندازه تصویر    =
-| توضیح_تصویر     =
-| زاده            = 1281؛ مسکو روسیه
-| درگذشت          = 13 اسفند1326(45 سال)؛ ابن‌بابویه
-| مکتب            =
-| محل سکونت       = مسکو
-| فرزندان         =
-| همسر            =حمید سیاح
-| آثار            =تحقیق مختصر در احوال زندگانی فردوسی؛ رساله دکتری درباره «آناتول فرانس» به زبان روسی
-| سبک             =
-| زبان            =روسی
-| دین             =
-| مذهب            =
-| تحصیلات          = دکترا ادبیات اروپایی
-| محل تحصیل       = دانشکده ادبیات اونیورسته مسکو
-| وبسایت          =
-| استادان         =
-| مرتبه علمی      =
-| معروفترین نظرات =
-| شغل             = استاد دانشگاه، فعال حقوق زن
-| حرفه            =
-}}
 '''فاطمه رضازاده محلاتی'''؛ معروف به فاطمه سیاح، عضو کانون بانوان ایران، منتقد ادبی.
 ==زندگی نامه==
@@ خط ۴۵: / خط ۱۹: @@
 علاوه بر این در گزارش‌هایی از دولتمردان ایران آن عصر نقل شده که بیشتر موجب تردید در وطن‌دوستی آنها می‌شود. در گزارشی که علاءالملک دیبا (سفیر ایران در روسیه) به امین‌السطان نوشته چنین آمده است: «برای اطلاع خاطر مبارک عرض مراتب را لازم دید. عرض دیگر اینکه میرزاجعفر نامی هست دست پرورده‌ی مستشار، به پطرزبوغ افتاده است و لابد کرده‌اند ماموریت مکاره به او رجوع کرده. آدم درست نیست. از هر کس اسم او را برده تحقیق کنید».
-میرزاجعفر پس از 45 سال اقامت در روسیه در سال 1313 به همراه دخترش به ایران بازگشت.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/109388/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AD- «زندگی و اندیشه دکتر فاطمه سیاح»، پروتال جامع علوم انسانی]</ref>
+میرزاجعفر پس از 45 سال اقامت در روسیه در سال 1313 به همراه دخترش به ایران بازگشت.<ref>«زندگی و اندیشه دکتر فاطمه سیاح»، پروتال جامع علوم انسانی</ref>
 ==فعالیت‌های سیاسی-اجتماعی==
@@ خط ۶۰: / خط ۳۴: @@
 # در سال 1322 ه.ش که حزب زنان ایران تشکیل شد به عضویت دبیرخانه و به عنوان منشی انجمن برگزیده شد. فخری قویمی، کارنامه زنان مشهور ایران، ص 169 و نیز در همین ایام به عضویت انستیتوی ایران و انگلیس درآمد. او همچنین در همین سال به عضویت هیئت مدیره انجمن روابط فرهنگی ایان و شوروی درآمد.
 #در سال 1332 از طرف حزب زنان ایران به اتفاق بانو هاجر تربیت به ترکیه رفت و مدت یک ماه و نیم سفر او به طول انجامید.
-# در سال 1324ش به اتفاق خانم [[صفیه فیروز]] به نمایندگی از طرف شورای زنان ایران به فرانسه رفت و در کنگره [[زن]] و صلح در پاریس شرکت کرد او همچنین در این سال نخستین شماره مجله حزب زنان ایران را در دی ماه منتشر کرد. <ref>[http://ensani.ir/fa/article/109388/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AD- «زندگی و اندیشه دکتر فاطمه سیاح»، پروتال جامع علوم انسانی]</ref>
+# در سال 1324ش به اتفاق خانم [[صفیه فیروز]] به نمایندگی از طرف شورای زنان ایران به فرانسه رفت و در کنگره [[زن]] و صلح در پاریس شرکت کرد او همچنین در این سال نخستین شماره مجله حزب زنان ایران را در دی ماه منتشر کرد. <ref>«زندگی و اندیشه دکتر فاطمه سیاح»، پروتال جامع علوم انسانی</ref>
 ==اندیشه‌های علمی- اجتماعی==
 یکی از نکات تاریک و ابهام آمیز در گفتارهای خانم سیاح این است که او همواره در نوشته‌های خود دم از دموکراسی و تمدن می‌زند و در همه جا مردم را تشویق به پیروی از آزادی‌های غربی می‌کند.
@@ خط ۱۲۲: / خط ۹۶: @@
 *بامداد، بدرالملوک،  زن ایرانی از انقلاب مشروطیت تا انقلاب سفید، ابن سینا، 1347ش.
 *«زندگی و اندیشه دکتر فاطمه سیاح»، پروتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: 25 بهمن 1401ش.
-[[رده: ویکی‌جنسیت]]
+ویکی ج
-[[رده: کنشگران]]
-[[رده:ایرانی]]
+[[پرونده:فاطمه سیاح (1).jpg|جایگزین=فاطمه سیاح-فاطمه رضازاده محلاتی|بندانگشتی|تصویر فاطمه رضازاده محلاتی معروف به فاطمه سیاح]]
-[[رده:قبل از انقلاب]]
+'''<big>فاطمه سیاح؛</big>''' پایه‌گذار کرسی نقد ادبی در دانشگاه تهران.
-[[رده: فعالان]]
+فاطمه سیاح، زادهٔ ۱۲۸۱ش در مسکو از پدری ایرانی و مادری آلمانی، تحصیلات عالی خود را در مسکو به پایان رساند و دکترای ادبیات فرانسه گرفت. او پس از تدریس در روسیه، به ایران آمد و به تدریس زبان‌های خارجی و نقد ادبی در دانشگاه تهران پرداخت و بخش ادبیات تطبیقی را راه‌اندازی کرد. سیاح در فعالیت‌های علمی، فرهنگی و سیاسی حضور فعالی داشت و در حقوق زنان و نشر آثار ادبی مشارکت کرد، اما نگرش او نسبت به فرهنگ ایران و کشورهای جهان سوم انتقادی و گاه منفی بود و گرایش او به رئالیسم سوسیالیستی، تخیل و خلاقیت فردی را محدود کرده بود. دیدگاه او نسبت به زنان ترکیبی از الگوی غربی و تلاش برای تساوی جنسیتی بود، که گاه با ارزش‌های بومی همخوانی نداشت. او مقالات و آثار متعددی در زمینه ادبیات، فردوسی‌شناسی و نقد ادبی منتشر کرد و از پیشگامان نقد علمی در ایران به شمار می‌رود.
+==تولد فاطمه سیاح==
+فاطمه رضازاده محلاتی از پدری ایرانی و مادری آلمانی<ref>[https://amordadnews.com/114949/ «یادروز درگذشت فاطمه سیاح؛ نخستین بانوی استاد دانشگاه تهران»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ درج مطلب: 13اسفند 1400ش.]</ref> به سال ۱۲۸۱ش در شهر مسکو متولد شد. به علت اینکه مدتی همسر حمید سیاح بوده است، او را فاطمه سیاح نامیدند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6462/73638/ رمضان‌نرگسی، «زندگی و اندیشۀ دکترفاطمه سیاح»، 1383ش.]</ref> پدرش میرزا جعفرخان رضازاده محلاتی بود که به مدت ۴۵ سال در مدرسۀ زبان‌های شرقی مسکو [[زبان فارسی|زبان]] و ادبیات فارسی تدریس می‌کرد و کتاب‌هایی در موضوع زبان محاورۀ فارسی، روسی و فرانسوی منتشر کرد. اسناد تاریخی حاکی از این است که همانند برادرش میرزا محمدعلی محلاتی با [[سید جمال‌الدین|سید جمال‌الدین اسدآبادی]] (۱۲۱۷-۱۲۷۵ش) و زین‌العابدین مراغه‌ای (۱۲۵۵-۱۳۲۸ش) مصاحبت داشته است.<ref>[http://bukharamag.com/1390.02.14103.html پارسی‌نژاد، «فاطمه سیاح و نقد ادبی»، مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1395ش.] </ref>
+==تحصیلات فاطمه سیاح==
+فاطمه سیاح تحصیلات خود را به‌صورت کامل در مسکو گذراند و با نگارش رساله‌ای تحت عنوان «آناتول فرانس<ref>[https://www.iranketab.ir/profile/9079-anatole-france «آناتول فرانس»، وب‌سایت ایران کتاب، تاریخ بازدید 16 مهر 1401ش.]</ref> در ادبیات فرانسه» موفق به اخذ دکتری<ref>[http://bukharamag.com/1390.02.14103.html پارسی‌نژاد،«فاطمه سیاح و نقد ادبی»، مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1395ش.]</ref> از دانشکدۀ ادبیات اونیورسیته مسکو شد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6462/73638/ رمضان نرگسی، «زندگی و اندیشۀ دکترفاطمه سیاح»، 1383ش.]</ref>
+==تدریس فاطمه سیاح==
+سیاح، چهار سال در دانشکده‌های روسیه تدریس کرد. او در سال ۱۳۱۲ش و در سن ۳۲ سالگی به [[ایران]] آمد<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6462/73638/ رمضان‌نرگسی، «زندگی و اندیشۀ دکترفاطمه سیاح»، 1383ش.]</ref> و در سال ۱۳۱۵ش به تدریس زبان‌های روسی و فرانسوی در دانشسرای عالی پرداخت و دو سال بعد به دانشیاری و سپس در سال ۱۳۲۲ش به استادی دانشگاه [[تهران]] رسید. دکتر سیاح به دلیل تسلط بر زبان و ادبیات روسی، فرانسوی، [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]، آلمانی و ایتالیایی، درس نقد ادبی و ادبیات تطبیقی با عنوان «بخش ادبیات زبان‌های خارجه» در دانشگاه تهران را به راه انداخت که به علت نداشتن جایگزینی برای او این بخش پس از فوتش تعطیل شد.<ref>[http://bukharamag.com/1390.02.14103.html پارسی‌نژاد، ایرج، «فاطمه سیاح و نقد ادبی»، مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1395ش.]</ref>
+==ازدواج فاطمه سیاح==
+فاطمه سیاح با پسرعمویش، حمید سیاح [[ازدواج]] کرد. این ازدواج تنها سه سال دوام داشت و به جدایی انجامید.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6462/73638/ رمضان نرگسی، «زندگی و اندیشۀ دکترفاطمه سیاح»، 1383ش.]</ref>
+==مأخذ فکری فاطمه سیاح==
+فاطمه سیاح به مارکسیسم و مکتب رئالیسم سوسیالیستی، تقید خاصی داشت که به عقیدۀ برخی همین امر سبب شد که او تخیل را به‌طور کامل کنار بگذارد و تنها به وصف واقعیت در آثارش بپردازد و از ضمیر ناخودآگاه و تأثیر آن در خلق هنر و ادبیات اصیل غافل شود.<ref>[http://bukharamag.com/1390.02.14103.html پارسی‌نژاد، «فاطمه سیاح و نقد ادبی»، مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1395ش.]</ref> همچنین او تحت تأثیر نقادان مشهور روسی مانند بلینسکی (۱۸۱۱-۱۸۴۸م) و چرنیشِفسکی (۱۸۲۸-۱۸۸۹م) بود.<ref>[https://amordadnews.com/114949/ «یادروز درگذشت فاطمه سیاح؛ نخستین بانوی استاد دانشگاه تهران»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ درج مطلب: 13اسفند 1400ش.]</ref>
+سیاح تحت تأثیر دنیای غرب و نگرش منفی نسبت به کشورهای جهان سوم بود، به‌طوری‌که همواره نوعی بدبینی به فرهنگ و ادبیات و در مواردی حتی مردم [[ایران]] در گفته‌ها و آثارش به چشم می‌خورد.<ref>رمضان‌نرگسی، «زندگی و اندیشۀ دکترفاطمه سیاح»، 1383ش.https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6462/73638/</ref>
+==سیرۀ اخلاقی فاطمه سیاح==
+دوستان و همکاران دکتر سیاح او را فردی بااراده و دارای وقار و متانت معرفی کرده‌اند که همیشه خندان و گشاده‌رو بود و هیچ‌گاه رنج‌ها و ناراحتی‌های خود را ابراز نمی‌کرد. او با وجود دانش فراوان همواره فروتن بود. در [[زندگی]] خصوصی نیز او را به‌سادگی و بی‌آلایشی می‌شناختند که از [[دروغ]] و [[ریا]] به دور بود.<ref> [http://mahallatcity.blogfa.com/post/1212 «نگاهی به زندگی و آثار دکتر فاطمه سیاح»، وبلاگ محلات سیتی، تاریخ درج مطلب: 1 بهمن 1389.]</ref>
+==فعالیت‌های علمی و فرهنگی فاطمه سیاح==
+*عضویت در کنگرۀ [[فردوسی]] و انتشار دو مقالۀ مهم دربارۀ فردوسی به زبان فرانسه و فارسی در این کنگره؛
+*دبیر اول حزب زنان ایران و از پیشوایان نهضت زنان؛
+*عضویت در هیئت نمایندگی [[ایران]] در جامعۀ ملل در سال ۱۳۱۵ش؛<ref>[http://bukharamag.com/1390.02.14103.html پارسی‌نژاد،  «فاطمه سیاح و نقد ادبی»، مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1395ش.]</ref>
+*عضو هیئت تحریریۀ ماهنامۀ ادبی «پیام نو» در سال ۱۳۲۳ش؛<ref>[https://amordadnews.com/114949/ «یادروز درگذشت فاطمه سیاح؛ نخستین بانوی استاد دانشگاه تهران»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ درج مطلب: 13اسفند 1400ش.]</ref>
+*شرکت در کنگرۀ «زن و صلح» فرانسه، به‌عنوان نماینده‌ای از شورای زنان [[ایران]] در سال ۱۳۲۴ش؛<ref> [http://bukharamag.com/1390.02.14103.html پارسی‌نژاد، «فاطمه سیاح و نقد ادبی»، مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1395ش.]</ref>
+*انتشار «مجلۀ حزب زنان ایران» با همکاری دکتر [[زهرا کیا (خانلری)|زهرا خانلری]](۱۲۹۱-۱۳۶۹ش)، [[سیمین دانشور]] (۱۳۰۰-۱۳۹۰ش) و هاجر تربیت (۱۲۸۵-۱۳۵۲ش) در دی‌ماه ۱۳۲۴ش؛<ref>پیرنیا، سالارزنان ایران، 1374ش، ص88</ref>
+*عضویت در کمیتۀ مرکزی سازمان زنان [[ایران]] و جمعیت شیر و خورشید سرخ بانوان ایران؛<ref>[https://amordadnews.com/114949/ «یادروز درگذشت فاطمه سیاح؛ نخستین بانوی استاد دانشگاه تهران»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ درج مطلب: 13اسفند 1400ش.]</ref>
+*عضو نخستین کنگرۀ نویسندگان [[ایران]] در سال ۱۳۲۵ش و سخنرانی در خصوص «مقام استاد در ادبیات» و «پیرامون سخنرانی دکتر خانلری در نثر معاصر فارسی»؛
+*ایراد چهار خطابه دربارۀ تحولات هنر در سال ۱۳۲۶ش؛
+فاطمه سیاح گذشته از ادبیات، در هنرهای [[موسیقی]] و [[نقاشی]] نیز صاحب‌نظر بود. او نوازندگی پیانو را در کنسرواتوار مسکو آموخته بود و با آثار نقاشان جهان نیز آشنایی کامل داشت.<ref>[http://bukharamag.com/1390.02.14103.html پارسی‌نژاد،  «فاطمه سیاح و نقد ادبی»، مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1395ش.]</ref>
+==فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی فاطمه سیاح==
+او پس از ورود به [[ایران]] فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی خود را آغاز کرد. در مصاحبه‌ای که با مجلۀ «عالم زنان» داشت از صحبت با زنان روشنفکر ایران برای آزادی زنان و تشکیل «کانون بانوان» سخن گفته بود. او همچنین پس از برداشته شدن [[حجاب]] در ایران از طرف دولت وقت ایران مأمور شد تا در این باره در  هفدهمین دورۀ جامعه ملل شرکت کند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6462/73638/ رمضان‌نرگسی، «زندگی و اندیشۀ دکترفاطمه سیاح»، 1383ش.]</ref>
+==دیدگاه‌ها فاطمه سیاح==
+===جایگاه زن در اندیشه فاطمه سیاح===
+سیاح در جایی، زن را تنها پیرو و مقلد معرفی می‌کند که حتی در کارهایی چون رقاصی نیز دنباله‌رو و پیرو نبوغ و افکار مردانه است و خود ابتکار و ابداعی ندارد و کمال زن را در همانندی او با مردان می‌داند؛ باز در موردی دیگر از دیدگاه نخست خود می‌گذرد و زن را موجودی متفاوت از مرد و دارای [[احساس|احساسات]] قوی زنانه معرفی می‌کند و در آخر نیز خواستار تساوی زن و مرد است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6462/73638/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AD رمضان‌نرگسی، «زندگی و اندیشه دکتر فاطمه سیاح»، 1383ش.]</ref>
+در نوشته‌های او مواردی چون ترویج [[روابط دختر و پسر]]، رواج رقص، رمان‌های هرزه‌نگاری، معرفی خواننده‌های زن اروپا و ارائۀ الگوی زن غربی به چشم می‌خورد که در جهت ترویج فرهنگ ابتذال در [[ایران]] و رواج ارزش‌ها و فرهنگ غرب است. او حامی اصلاحات ارضی بود و از دشمنی با اعراب نیز حمایت می‌کرد و آنها را موجب انحطاط ادبیات ایرانیان معرفی می‌کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6462/73638/ رمضان نرگسی، «زندگی و اندیشۀ دکترفاطمه سیاح»، 1383ش.]</ref>
+==شاگردان فاطمه سیاح==
+پرویز ناتل خانلری، زهرا کیاخانلری و سیمین دانشور ازجمله شاگردان فاطمه سیاح هستند.<ref>[https://amordadnews.com/114949/ «یادروز درگذشت فاطمه سیاح؛ نخستین بانوی استاد دانشگاه تهران»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ درج مطلب: 13اسفند 1400ش.] </ref>
+==آثار فاطمه سیاح==
+دکتر سیاح در [[ایران]] بزرگ نشده بود و [[زبان فارسی]] را خوب نمی‌دانست؛ بدین خاطر مطالب خود را به زبان روسی می‌نوشت و دیگران به فارسی [[صنعت ترجمه در ایران|ترجمه]] می‌کردند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6462/73638/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AD رمضان‌نرگسی، «زندگی و اندیشه دکتر فاطمه سیاح»، 1383ش.]</ref> از دکتر سیاح مقالات گوناگونی در حوزه‌های مختلف به چاپ رسیده است:
+*در زمینۀ زنان و جایگاه اینان در جامعه و ادبیات: زن در مغرب زمین ۵۰ سال پیش و امروز، زن و هنر، مقام زن در ادبیات، نبوغ در نزد زن‌ها؛
+*دربارۀ ادبیات و نقد ادبی: ادبیات معاصر [[ایران]]، موضوع رمانتیسم و رئالیسم سبک نگارش در ادبیات اروپایی، مقام سنت در تاریخ و ادبیات؛
+*در خصوص زندگی و آثار نویسندگان روس: آنتوان چخوف، شرق در آثار پوشکین، داستایوسکی؛
+*در باب فردوسی‌شناسی: تحقیق مختصر در احوال و زندگی [[فردوسی]]، انتقاد دانشمندان اروپایی در باب فردوسی، نظریاتی چند در باب شاهنامه و زندگانی فردوسی؛
+او همچنین برخی مقالات [[تربیت|تربیتی]] نیز به چاپ رسانده است.<ref>[https://amordadnews.com/114949/ «یادروز درگذشت فاطمه سیاح؛ نخستین بانوی استاد دانشگاه تهران»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ درج مطلب: 13اسفند 1400ش.]</ref>
+==نوآوری‌ها فاطمه سیاح==
+فاطمه سیاح از پیشگامان نقد ادبی جدید [[ایران]] بود. او توانست گفتارهایی بر پایۀ استدلال علمی و عینی در نقد ادبیات ایران بنویسد.<ref>[http://bukharamag.com/1390.02.14103.html پارسی‌نژاد، «فاطمه سیاح و نقد ادبی»، مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1395ش.]</ref>او همچنین از پیشاهنگان ایجاد تردید در رأی و نظر شرق‌شناسان اروپایی درباره ادبیات ایران بود.<ref>[https://amordadnews.com/114949/ «یادروز درگذشت فاطمه سیاح؛ نخستین بانوی استاد دانشگاه تهران»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ درج مطلب: 13اسفند 1400ش.]</ref>
+==درگذشت فاطمه سیاح==
+فاطمه سیاح مدتی پس از ابتلا به بیماری دیابت، سکتۀ قلبی کرد و  سیزدهم [[اسفند]] ۱۳۲۶ش در ۴۵ سالگی درگذشت<ref>[http://bukharamag.com/1390.02.14103.html پارسی‌نژاد، «فاطمه سیاح و نقد ادبی»، مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1395ش.]</ref> و در ابن‌بابویه به خاک سپرده شد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6432/6462/73638/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AD رمضان‌نرگسی، «زندگی و اندیشه دکتر فاطمه سیاح»، 1383ش.]</ref>
+==پانویس==
+{{پانویس}}
+==منابع==
+*«آناتول فرانس»، وب‌سایت ایران کتاب، تاریخ بازدید ۱۶ مهر ۱۴۰۱ش.
+*پارسی‌نژاد، ایرج، «فاطمه سیاح و نقد ادبی»، مجلۀ فرهنگی و هنری بخارا، تاریخ درج مطلب: ۵ تیر ۱۳۹۵ش.
+*پیرنیا، منصوره، سالارزنان ایران، واشنگتن، ایران‌مهر، ۱۳۷۴ش.
+*رمضان‌نرگسی، رضا، «زندگی و اندیشۀ دکتر فاطمه سیاح»، مجلۀ حوراء، شمارۀ ۸، ۱۳۸۳ش.
+*«یادروز درگذشت فاطمه سیاح؛ نخستین بانوی استاد دانشگاه تهران»، تارنمای خبری زرتشتیان، تاریخ درج مطلب: ۱۳اسفند ۱۴۰۰ش.
+ویکی ز